Skip to main content

Full text of "Bullarum Diplomatum Privilegiorum Sanc Rom Pont TOMO 06"

See other formats













€ 








SANCTORUM ROMANORUM. Mee 
TAURINENSIS EDITIO 


LOCUPLETIOR FACTA 
COLLECTIONE NOVISSIMA PLURIUM BREVIUM, EPISTOLARUM, DECRETORUM ACTORUMQUE 8. SEDIS 
A S. LEONE MAGNO USQUE AD PRAESENS 


CURA ET STUDIO 


COLLEGHI ADLECTI ROMAE VIRORUM $. THEOLOGIAE ET SS. CANONUM PERITORUM 


QUAM 


SS. D. N. PIUS PAPA IX 


APOSTOLICA BENEDICTIONE EREXIT 


AUSPICANTE 
EMO AC REYMO DNO S. R. E. CARDINALI 


FRANCISCO GAUDE 


TOMUS VI 


1b RADRIANO VI. (au. MDXXIT) ad PAULUM IV (an. MDLIX) 


AUGUSTAE TAURINORUM 
SEB. FRANCO ET HENRICO DALMAZZO EDITORIBUS 
MDCCCLX 





Huiusce operis. Editores Taurinenses, Legum beneficio se uti velle, pro. additionibus notisque, 
declaran, ila ut, sine eorum. facullate, aliquid praelo iterum committere liceat memirii. 


——— M 





LECTORI BENEVOLO - 


TAURINENSES BULLARII EDITORES 


Gextum, quod bene vertat, Magni Bullarii volumen!, sane cupctanter, 
verum aliquando tamen ex nostra offieina prodit. Qui autem cunctationis 
caussam Lectori velit aperire, in hac tanta temporum perturbatione , is 
qhoUx uz ATÓUss. Etenim, quisnam in tam pervagatis Italiae fortunis hospes 
versatur; quisnam ignorat inter armorum strepitus officinarum sonitum 
silere, officinatorum contentiones conquiescere? Operam nihilominus paul- 
lisper, non. animum relaxavimus: aliquid de itinere, nihil de voluntate 
remisimus. Cuius quidem rei certissimum argumentum praebent, quas 
maiori profecto alacritate studioque in hoc ipso adornando volumine po- 
suimus, lucubrationes euraeque; nullo, quem adire liceret, praetermisso 
eodice; nullo ad rem non adhibito libro?. Verum non omnia per libros 


(4) In romana editione Mainardi hocce v1 volumen est tomi iv. pars t, Romae an. 
MDCCXLV excusa, inscripta E.me S. R. E. Cardinali Thomae de Alineyda, Patriarchae 
Olyssiponensi, qui in Urbe diern clusit supremum an. wnccrul, meritis elarus. 

(8) Grates hic nobis agendae eruditissimo ac comi Sacerdoli D. Gaspari Gorresio, 
R. Ped. Scientiarum. Academiae ab actis, equiti Mauritiano , maioris Dibliothecae 
Taurinensis Praefecto, qui benevolentia in nos sua, ac in opus mostrum studio , 
plurimos libros, quos ditissimae Bibliothecae plutei capiunt, utiliter adeundos nobis 
indicavit, multos humanissime pvaebuit. Quorum haud refert catalogum nunc te- 
xere, ne Lectoris patientia abutamur, 


Uu , 
sanari possunt; eliam ingenii quaedam et doctrinae pars est; quum me- 
liores saepe notae editiones desiderentur, saepius autographum desit; ita 
ut eura concinnandi textus tota in critices arte, quae antiqua monumenta 
liberare a vitiis, integritatique restituere conatur, conquiescat, necesse est. 
Hae quidem arte pluries usi sumus, ut crebrae notae paginis subiectae de- 
monstrant, qua felicitate ii dicent, qui norunt quam sit operosum quid in 
pontificis apicibus cuiusque vere Pontificis sit iudicare; quid a mala manu 
vel addendo vel corrumpendo illatum definire. 

Commendationem editioni nostrae comparare novis conaminibus aven- 
tes, nihil, ita nes Deus fortunet, consulto negleximus. Et revera, bullas 
constitutionesque apostolicas in. Mainardi romana editione comprehensas ad 
chronologiae, ut par erat, tesseram revocantes, iam in superioribus volu- 
minibus studiose ordinavimus, adiecla ad paginae cuiusvis oram notula; 
ut qui nostra editione uteretur, cum unius alteriusve loci prolationes te- 
stimoniaque ex veteri romana in theologiae sacrorumve canonum operibus 
nanciscerelur, actutum admonitus, decimum, exempli caussa, in Tauri- 
nensi loeum habere constitutionem, quae in Romana vicesimum, haud 
anceps dubiusque haereret. Át at, cum in recentiorum Pontificum Maxi- 
morum regnis, monumentorum segete mirum in modum crescente, partim 
ob adscripti anni dierumque errorem, partim quia opere im longo fas est 
obrepere somnum, apicum pontificiorum series mirum in modum pertur- 
bata visa esset, multaque iu Zppendicibus a Cocquelinio prolata suis sedi- 
bus inserenda forent, constitutiones universas in ordinem digerendi a vertice 
ad talos necessitas apparuit, atque tabula ad voluminis initium adposita 
est, in qua velus novusque ordo describeretur. Quam sane methodum, 
ut ceteros reticeamus, in sancti Hieronymi Litteris disponendis sequuti sunt 
D. Pouget et D. Martianay et, post aliquot annos, Vallarsi !. 


(1) D. Antonius Pouget, e Congregalione sancti Mauri, Ordinis Benedictinensium, 
an. MDcXCmE, Luteliae Parisiorum, sancti Hieronymi operum primum volumen in-fal. 
dedit; at, morte praevenlus, perficere incepta nequivit. D. loannes Martianay con- 
tinuavi! opus, absolvitque an. Mpocvi, aliis quatuor voluminibus im fol. adiectis. 
Paucos post annos, sancti doctoris earidem editionem notis illustratam, emendatam 
et auctam Dominicus Vallarsi Veronae ab an. wpccxxxiv ad Mnccxtat evulgavit, quae 
XI in-fol. volumina comprehendit. llinc triplex sancti lHieronymi disponendarum 
Litterarum ordo: 7, Veterum Editionum ;: IJ. Editionis Benedictinae ; HII, Editionis 
Vallarsianae. 





vü 

Nitidas praeterea formas recens fusas, praesentique ac grandi pecunia 
emptas, hocce nobis excudentibus volumen adhibere visum est, nulla certe 
impellente necessitate, quum illae, quibus priora quinque edidimus, nec 
obsoletae essent nec indécorae; sed quia et utilitati et^ venustati litan- 
dum. Quae autem in huius operis priucipio in euiuscumque bullae fronte 
Summaria daturos promiseramus, dedimusque in quinque voluminibus , 
omittenda in posterum haud leves nobis cdüssae suasere, Etenim centies 
plerique huiusce editionis subscriptores petiverunt a nobis ut, quum sum- 
maria ex postillarum, quae ad paragraphos quosque vel habebantur vel 
suppletae fuerunt, compaetione hucusque manaverint ; nihilque, quod in 
paginarum marginibus non sit, capiant, ea praetermittere liberet: quibus 
morem gerere optime visum est. Adsunt equidem Cocquelinianae in ca- 
pite cuiuscumque bullae rubricae, quae rerum argumenta praebent: adsunt 
notulae sive postillae, quae in paragrapho quoque scitu digniora innuunt. 
Nihil itaque tempore spatioque abuti opus est!; quique rem accurate per- 
pendent, ii, quod optime ademptum est, retinere nos velle ineptum  exi- 
stimabunt. ) 

En, candide Lector, morae haud nobis bene visae, qua via damna re- 
pendamus: en quibus modis, nec labori nec sumptibus parcentes, efficere 
conemur ui opus, in quo: sacra profanaque doctrina tam plenos haustus 
haurire potest, futurum sit huiusmodi in quo studiosorum vota conquie- 
scant. 

Augustae Taurinorum, kalendis septembris wpcccLx. 


SEB. FRANCO et H. DALMAZZO Editores. 


(1) Nec est Urzpfon. Lector, si vacat, vide voluminis 1 pp. 703 et 780; voluminis 
nt pp. 433 et 744; voluminis iv pp. 24, 76, 135, 145, 261, 347, 347, 494, 549 etc. 
voluminis v pp. 234, 380, 421 eic., in quo, quum crebrae litterae subscriptorum de 
Summariis conquererentur, iam incepimus prolixiora compendiare, uti videre est in 
ipso volumine, pp. 434, 444, 481, 499 etc., maxime vero p. 916, ubi summarium 
habetur prolixum, et nihilominus in compendium redactum. 


* 


xm 


Ordo editiotig 


TABULA 


ín qua Magni Bullarii constitutionum ordo Taurinensis editionis 
.— eumordine constitutionum editionis Cocquelinianae confertur . 


Ordo editionis 


Teürigensis Cocquelinianae 
PAULI IIl CONSTITUTIONES " 

à Tom. IV, p. L. 
l Rationi congruit. . 1 
1I Inter curas . 2 
lii Sanctissimus 5 
IV Cum nobis . 6t 
V Ex-iniuncto ü 
VE Dudum . a 
VII Com nobis constet 6 
VIiE Eius, qui a 7 
1X Illius vices . - 8 
X Non.sina 9 
XI Consueverunt . . 10 
XII Ad dominici gregis u 
XIII Superioribus : 12 
XIV Si diffusis 15 
XV Exponi nobis . "T 
XVI Ex supernae 65 
XVII Licet potestatis. . 19 
XVII Bomani Pontificis . 15 
XIX Cum, sicut YS 18 
XX Romani Pontificis . 17 
XXI Benignitas . 18 
XXII Officii nostri 20 
XXIII Alias . . 91 
XXIV Cum, sicul . . 99 
XXV Ex clementi 25 
XXVI Dominus 24 
XXVII Nuper 25 
XXVIII In eminenti . 96 
XXIX Ex iniuncto . 927 
XXX Debita consideratione 98 
XXXI Romanus Pontifex , 29 
XXXII Cum, sicut .. . . 30 
XXXIII Regimini 51 
XXXIV Altitudo , 3a 
XXXV Licet nuper . 53 
AEXXVI Sauctissimus 5H 
XXXVII Cum, sicut. 55 
XXXVII Romani Pontificis - 50 
XXXIX in apostolici 36 
XL Dum ad universas 57 
XLI Cupientes indaeos 98 
XLlb Iniho —. . 40 
XLIIL Licet ab initio . i 
XLIV Cum dilectus filius 429 
XLV Licet ecclesiarum . 45 
XLVI Illius, qui... ^ [11 
XLVII Exposcit debitum . a5 
XLVII[ Etsi cunctis 46 
XLIX Decens esse A7 
L Ut electiones 48 
LI Decet Romanum 49 
LII Cum, sicut. . 50 


Ordo editionis 
Taurinensis 
A. D. 
Eb] LHI Com, sicut .. . . 
» LIV Romani Pontificis . 
Ibn] LV Accepimus nuper . 
» LVI Cum, sicut nobis . 
» LVII Cura pastoralis 
» LVAHE Cum gravissimae . 
1547 LIX Meditatio à 
1548 LX Romanus Pontifex. 
» LXI Iniunctum . : 
» LXII Ad onas.. ' 
» LXII[ Cum, postquam  . 
1549 LXiV Exponi nobis nuper . 


LXV Licet debitum  . 


Ordo editlonis 
Cocquelinisnae 


Tom. IV, p. I. 


IULII HII CONSTITUTIONES 


XXVIII Sanctissimus 
XXIX Sanclissimus 
XXX In multis 
XXXI Sanctissimus 

XXXII Cum, sicut nuper 

XXXI Nuper 

XXXIV Pastoris aelerni 

XXXV Cum, sicut , 


(Idem utriusque editionis ordo usque 
ad conslitutionem XXVII) 


PAULI IV CONSTITUTIONES 


ad constitutionem. FII) 


(Idem utriusque editionis ordo usque 


IX Àb ea ipsa die . 10 

X Cum saepius 9 

XI Dudum . . I 
XII Ut exactio. 19 
XIHE Sanctissimus. . 18 
XIV Apostolicae Sedis . 1 
XV Romanus . , 15 
XVI Incumbentia 16 
XVII Inter ceteras curas 17 
XVIII Sanctissimus 18 
XIX Ineffabilis 19 
XX Sanctissimus 20 
XXI Decens 25 
XXII Sanctissimus 26 
XXIII Postquam 21 
XXIV Gloriosus : 22 
XXV Cum, secundum . 25 
XXVI Piis. . . : 24 
XXVII Cum ex apóstolatus " 27 
XXVIII Etsi . . I : 28 
XXIX Cupientes . 29 
XXX JEqua $0 
XXXISupr . 31 
XXXH In sacra . $3 





Tom. vi, pag. 1x. 


INDICULUS | 


SS. PONTIFICUM CONSTITUTIONUM 


QUAE IN TOMO MH 


' EXTRA ORDINEM CHRONOLOGICUM VAGANTUR. 


(Vide Adv. praepositam indiculo tomi x). 


Datum A. D: Pag: 
HADRIANUS VI, 

(Absque data. mensis et diei) 1522. Satis et plus- 

quam satis. . . yc cdd 
CLEMENS VII. 

i Octobris — 1329 Cum de viribus . . . . . 121 
20 Decembris 1529 Cum ex maltorum . 9 
30 Iunii 1530 Cum nuper . . . . . . - 98 
32 Septembris 1530 Sanctissimus...qui dudum 102 
3 Septembris 1533 Licet variae . . . . . . 132 

14 Aprilis 1534 Sanctissimus, . . constitulio- 
nem suam... . 108€ 171 

PAULUS III. 

Absque data) 1535(?) Cum nobis constet. . . 194 
Absque data) 1535 (?) Non sine animi molestia 217 
iAbsque data) 1537 Attendentes . . 255 
LAbsque datay 1537 (9?) Cum sicut accepimus . 256 
(Absque data) 1538(?) Aliàs felicis, . . . 905 
17 Decembris 1538 Cum Redemptor. . 203 
(Absque data) 1541(?) Licet nuper. . . . . . 312 
t Absque data mensis) 1542 Licetecclesiarum . . 349 





Datum A. D. Pag. 
18 Maii 1543 Sanctissimus, ., qui duduni, 186 
l Decembris 1543 Pastoralis oflicii , . , , . 19i 
(Absque data mensis et diei) 1544 Ex debito... , 306 
1p Septembris 1544 Ex debito . .. . .. . . 2M 
Absque data) 1544 Cum, sicut accepimus, . . 3l 


iAbsque data) 1545(?) Cum gravissimae 


(Absque daa) Ad onus, . . . . . V 
4 Iunii 1548 Cum aliàs nos. . . . .. 
15 Martii 15198 Accepimus 


IULIUS III. 


1590/7, Cum, sicut accepimus. 
1550« Dudum ex certis... 
1550 (?, Cum sicut. accepimus 
1551 (? Cum nuper 


velisque data; 
4 augus 

(Absque dala] 
(Absque dala) 





404 
420 


24H 
442 


. 476 
. 486 


^04 


(Absque data) 1554 (9 Sanetissimus,.. cui nu- 
per. cepe 
(Absque dala; 1204 (?j Cum, sieut üccepimus, 
(Absque dala; 1555 (9) Licet ex iuris... c. 
(Absque dala: 1558 Sanctissimns,.... qui in 
erastinum, . sse 


(Absque data) 155817; Sanctissimus, , . 


ía) torum publicata sub dala 43 iuni] 1334, 


532 


volens 237 














HADRIANUS VI ——— 


PAPA CCXX 


Anno Domini MDXXII. 


An. C. 1522 : e : ? 
adrianus, tituli Ss. loanniset Pauli pres- 


byter cardinalis, et episcopus Dertosensis, 
absens et in Hispania degens, electus est in 
Summum Pontificem die rx ianuarii MDxxil, 
qui, retento priorenomine, Hadrianus VI 
voluit appellari. Romam maritimo itinere 
profici:cens, Urbemque ingressus die xxx 
augusti anni eiusdem, sequenti die coro- 
nalus esl. Sedit in pontificatu annum 1, 
menses vI! . dies vt, temporibus Caroli V, 
regis Bomiaorum; et unum Willhelmum 
Krchavordium 1 in cardinalium collegium 
cooptavit, Obiit die xiv septembris, anno 
WDNIrt, ct ;epultlus estad S. Petrum, exqua 
basilica in aedem S. Mariae Theutonico- 
rum eius ossa translata marmoreo sepul- 
cro consignata sunt. Vaeavit Sedes menses 
H, dies v. 
1 Enchenvoerl (n. T.). 


Bull. Rom. Vol, VI. 1 


I. 


Declaratio et revocatio concessionum iuris- 
patronatus et praesentandi ad. beneficia 
ecclesiastica , a Sede Apostolica et eius 
officialibus ab anno. primo pontificatus 
Innocentii PP. VII citra factarum 1. 


Sanctissimus Dominus noster Dominus 
Hadrianus Papa VI. 


Acceplo per Sanctitatem Suam quod 
nonnulli Romani Pontifices eius prae- 
decessores diversis personis, collegiis 
lucorum iuspatronatus ac facultates ef 
indulta praesentandi seu nominandi per- 
sonas idoneas ad ecclesias, etiam me- 
tropolitanas, monasteria ct beneficia eccle- 


1 Do hac maleria notavi in eiusdem argu- 
menti constitutione vtt Innocentii VIII, tom. v, 


pag. 916, Cum ab Apostolica." 


An. C. 1622 


Causa. hulus 
Constitutionis. 





An. C. 1822. 2 


Revocalío cón- 
cessionis luris- 
patronatus — et 
prsesentandi , 
quoad benelicia 
elective, 


siastica, saecularia ac regularia, ac hospi- 
talia et alia pia loca ex tunc deinceps va- 
catura, etiam interdum pro eorum haere- 
dibus et successoribus, alias sub variis 
modis et formis per diversds eorurn literas 
in perpetuum vel ad certum tempus reser- 
varunt et concesserunt, considerans quod 
per huiusmodi facultates et indulta Ho- 
manus Pontifex saepius impeditur (quo 
minus personas qualificatas, utiles et nc- 
cessarias ad ecclesias et. monasteria pro- 
movere, ac de beneficiis ecchesiasticis suni- 
libus personis providere, hospilalia quoque 
et pia loca huiusmodi personis, etiam uti- 
libus, et monasteriis coinmiltere , et alias 
de illis disponere libere possit. 

$ 1. Ideo, ut per Sanctitatem Sua et 
Sedem Apostolicam liberius de personis 
benemeritis dictis. cathedralibus ecclesiis 
et monasteriis provideatur, et de illis ac aliis 
dignitatibus, beneficiis, hospitalibus et pits 
locishuiusmodidisponatur, opportune pro- 
videre volens, felicis recordationis Inno- 
centii Papae VIII, Suae Nanclitatis prae- 
decessoris, inlhaerendo vestigus, oinnes vl 
singulas reservaliones et concessiones iiris- 
patronatus, ac facultates et indulta prae- 
sentandi seu nonuünandi personas huiwis- 
modi ad ecclesias, monasteria, prioratus, 
praeposituras, dignitates, personatus, ad- 
ministrationes, officia, canonwatuset prae- 
bendas, aliaque bereficia ecclesiastica , 
cum eura et sine cura, saecularia et Ordi- 
num quorumcumque regularia, qualiter- 


cumque qualificata, ac hospilalia et. alia 


pia loca, per praedecessores et Sedem Apo- 
stolicam, aut eius legalos, nunclos, execu- 
tores et subexecutores, ib anno primo pon- 
tificatus eiusdem Innocentii praedecessoris 
citra, quibusvis regibus, reginis, ducibus 
et marchionibus, ac aliis principibus «et 
personis, necnon communitatibus, uni- 
versitatibus, confraternitatibus et. colle- 
giis saecularium. personarum , cuiuscum- 
que dignitatis, status, gradus, ordinis et 


BULLARIUM ROMANUM 


conditionis existentibus, etiam ex motu 
proprio et ex certa scientia, ac de potestatis 
apostolicae plenitudine, aut etiam consi- 
storialiter et alias, tam simpliciter quàm 
sub quibusvis eonditionibus et promissio- 
nibus, et alias quomodocumque et qua- 
litereumque, et ex quibusvis causis, prae- 
lerquam ratione ereptionis locorum , in 
quibus ecclesiae, monasteria et beneficia 
praedicla consistunt, ex infidelium mani- 
bus et potestate, faeta et concessa, quo- 
rum omniurmr formas et tenores eadem Sua 
Sanctitas haberi voluit pro expressis, quoad 
metropolitanas ac alias cathedrales eccle- 
sias et monaseria, necnon prioratus et 
praeposituras, ac alias dignitates conven- 
tuales et alia electiva, etiam si i, quibus 
reservationes et concessiones, facultates et 
indulta huiusmodi facta et. concessa fue- 
runt, quascumque conditioneseispropterea 
quomodolibet impositas et. promissiones 
per eos propterea factas adimpleverint. 

$ 2. Quo vero ad alia beneficia et hos- 
pitalia et pia loca. huiusmodi, si illi, qui- 
bus reformationes et concessiones ac fa- 
cultates et indulta huiusmodi facta ct con- 
cessa. fuerunt, ut praefertur, illorura occa- 
sione, fruetus proxime dictorum beneficio- 
runt, hospitalium. et piorum locorum ad 
medietlateui unius anni. valoris fructuum 
eorumdem, secundum communem extima- 
lionem, de preprüs eorum honis non auxe- 
runt, sel eorum ecclesias aut hospitalia et 
pia loca liutusmodi de novo fundamenta- 
hternonaedificarunt, seu funditus nonre:ie- 
dificarunt, seu fundos, in quibus aedifica- 
rent aedificia, in praesentiarum subsecuto 
non concesserunt, ad quorum augmenti, 
aedificationis, reaedificationis et conces- 
sionis respectivae probationem eos, qui tali 
iure patronatus seu praesentandi et nomi- 
nandi directe vel indirecte. uti voluerint, 
cadem Sua Sanctitás teneri decrevit, etiam 
si conditiones, ad quas alias quam imodis 
praemissis tenebantur, executioni derran- 


Àn. C, 1922 


Fi quoad nan 
eleciiva, cun 
decliaratienibus 
positls. 








oswrzaru epe RCRUM ERLLALAR nr tT Sie ri Lt ca fondue TET oem ra m A Eo Rr 





HABRIANUS VI PP. 


datae fuissent, et in literis reformationum, 
et primo dietarum concessionum seu fa- 
cultatumet indultorum huiusmodticautum 


sit quod dietum ius simpliciter vel sub 


ceris conditionibus, modis et formis ex 
fundatione vel dotatione pertineat aut per- 
tinere censeatur, vel perinde baheatur ac 
siex (undalione vel dotatione praedicta per- 
tineret; et quod reservationes, primo dictae 
concessiones, facultates et indulta huius- 
modi revocari mon possint; et clausulae, 
eliam derogatoriarum derogatoriae fortio- 
res, efficaciores et insolitae in dictis literis 
pro illarum praeservatione desuper adie- 
ctae sint, illarum formas et tenores pro 
expressis habendo, revocavit, cassaviL et 
annullavit; ac ecclesias, monasteria, prio- 
ratus, praeposituras, dignitates et beneficia 
huiusmodi ad eorum primacvaun naturam, 
praemissis non ohstantibus, reduxit. Decer- 
nens irritum | etc. 

Placet, publicetur et describatur. À. 

(Papae subscriptio) 

Lecta et publicata fuit supradicta He- 
gula Romae inCancellaria Apostolica, anno 
Incarnationis dominicae MbXXIL, die vcro 
nona mensis decembris, pontificatus prae- 
libati 5S. D. N. Papae anno i1. 


Pub. die 9 decembris 1522, pontif. ano i. 


ll. 


Hortatur Fridericum, Saxoniae ducem, ut 
Martinum Lutherum haeresiarcam «di- 
imiltat, eiusque reliclis erroribus, catho- 
licam. fidem. sequatur 1. 

Hadrianus episcopus servus servorum Dei. 

Dilecte fili, salutem et apostolicam benedictionem. 


Satis ect plus quam satis sustinuimus, 
dilecte m Christo, si forte Dei pietas tuam 
[ Errores autem. ipsius Martini, ipsorumque 
el ipsius damnationes habes in Leonis X consti- 


tuligne xLiv, Erurge, paz. 748; el constit, xLvI, 
pag. 761 , Lom. v. 


9 

apimam dignetur invisere, ac dare poeni- 
tentiam ad cognoscendum veritatem, ut 
resipisceres a diaboli laqueis, aquo captivus 
detineris. Novimus te paterne monitum a 


felicis recordationis praedeoessora nostro, 


ut a te separantes ! perniciem illam chri- 
stianae religionis Martinum Lutherum ; et 
cum iam toti orbi manifestae essent scele- 
stissimae machinaliones illius, speravimus 
et t^ ad cor poenitens reversurum. 

& 1. Sed quoniam expectavimus uvas ? 
et ecce quia frustra conflavit conflator, ma- 
liae enim tuae non sunt consuimnptae: 
coegit nos nuseratio tui, coegit. palerpus 
amor, quo te et tibi subdios Saxones in 
Domino semper fuimus prosequuti, saluta- 
ribus et paternis monitis adhuc convenire, 
ut vel tandem resipiscatis, antequam plane 
in vos conveniat, «quod mox. subdit Pro- 
pheta ; Argentum. reprobuni vocate. eos, 
quit Dominus proie eos. d 

$32. Et quid dicemus vobis, quam qued 
Galalis suis Paulus: 0 insensati, quis vos 
fascinavit veritaü. non. obedire? Gurrebatis 
bene. luterrogate patres veslros, ac dicent 
voliis; inaiores vestros, ct annunciabunt vo- 
bis quod ab ea aetate, quo uno eodemque 
tenipore. vixere Hadrianus Romanus Pon- 
üfex el Carolus ille Magnus 1mperator , 
Saxoniae fidet plantatores, ad nostra usque 
et carissimi: in. Clhuisto filii. nostri. Caroli 
lempora, av. et proavt vestri, atque adeo 
Saxones omnes, semper habiti esüs veluti 
paeis amatores, fidet propugnatores et per 
oninia obedientiae pacifici filiu, talesque, 
uLnon unmerito Gregorius V, natione Saxo, 
olim lonianus Pontifex, Saxoniae duceru 
in Ronan, imperatoris constituerit. electo- 
rein. Quomodo ergo tani eito mutatus est 
color optinius? Gur tam facile transfert- 
miu ab eo, qui vos voeavil in. gratiam 
Christi, in aliud Evangelium, quod. non est 

| Separares habet Raynaldus, ad cuius edi- 
tionem hanc bullam exegunus, atque pluribus, 
quibus in Romana editione scatel mendia , accu- 


rate expurgavimas (8, T.). — 2 Hayn. hic habet 
tas (Rh. T.). 


Am.G. MM 


Leo X monui 
ducem — Saxo- 
pilae uf Marti- 
num dimitteret. 


lila vero magis 
reprobue fartus 
est. 


Ideo Pontlfot 
iate multa ra- 
tionibus horta- 
trc ut rexipi- 
Beat. 


NixDnes cCO- 
wendanturc — fi- 
deles, et prüpite- 
reà Gregorius 
V, natione Sa^- 
x0, ér&avit du- 
cem — Saxoniae 
eleetorem— Bo- 
manui imperil. 


Am G. ibo — 4 


Lluthori $ cune 
mula indue !. 


aliud, nisi sunt quidam, qui vos contur- 
bant et volunt convertere Evangelium Chiri- 
sti? Quis vineam Domini Sabaoth tam pul- 
chre plantatam est demolitus? Certe exter- 
minavit eam aper de sylva, et singularis 
ferusdepastusest eam. Sed vaeillud a vobis, 
a domesticis 1 et amicisa cruciatu prae- 
cordiorum. Obsecramus te, fili dilecte in 
Christo, leva oculos tuos :n. directum, et 
vide ubi sis prostratus. 

& 3. Considera quantam Ecclesiae Chri- 
sti, tot malis undique circumvallatae ac 
pene oppressae, pro opera, qna illi sub- 
venire debueras, cladem insuper intulisti. 
Oppugnatur foris ab infestissimo illo ac 
potentissimo christiani nominis hoste. Dis- 
sident intus principes reipublicae christia- 
ni, etin mutuam armati perniciem, cruen- 
tissimis inter se odiis conflictantur, et in 
fraterna viscera ferrum stringunt, ut vix 
ethnici inter se crudelius. Án haec ita tibi 
visa sunt non satis gravia, nisl contritio- 
nem induceres super contritionem, nu- 
triens ac fovens serpentem illuminsinu tuo, 
qui veneno linguae suae Ecclesiam et terras 
infecit adeo, ut nunc pervenerit gladius, 
eliam usque ad animam? Quanto autcm 
pluris est anima quam corpus, tanto gra- 
vius est praedictis omnibus horrendum il- 
lud et plus quam tartareum venenum, quo 
haeresum ac schismatum contagione tot 
myriades animarum interierunt intereunt- 
que. Ita tibi debemus omnes, quod nunc 
passim ab unitate. matris Ecclesiae recc- 
datur; quod avertatur vulgus indoctum, 
ac bis mille praestigis ac fascinationilius 
retrahatur a fide, quam suxit ab ubere ma- 
terno; quod basilicae sint. sine. plebibus, 
plebes sine. sacerdotibus, sacerdotes sine 
debita reverentia, et sine Christo denique 
christiani; quod sacramenta fidci, non sa- 
cra censeantur; quod sanctuarium Christi, 
sanctum esse negetur; quod dies festi fe- 


suivis frustrentursolemniis; quod moriantur 


1 Ravn. sic legit: Sed vac illi ed. vobis ac do- 
mesticis (R. T.: 


DULLARIUM ROMANUM 


hominesin peccatis suis, rapiantur animae 
ad tribunal terrificum, nec poenitentia re- 
conciliati, nec sacra communione muniti; 
quod pulcherrimus ille tabernaculi ordo 
confusus sit, et, pro christiana pace ac 
tranquillitate, ad rebellionem, ad rapinas, 
ad caedes, ad imcendia, eum magno ace 
manifesto christianae reipublieae discri- 
mine, veluti classico passim excitati. Pro 
quibus egregiis tuis in. Ecclesiam Christi 
wieritis, quo te praemio, immo quo non 
supplicio dignum censebimnus? At dices 
forte: Serpens me decepit. Bignam certe 
recepisti mercedem , qui illum nutrivisti 
in sinu tuo. Sed ita ne stultus es ac sine 
corde, ut in eis rnaxime rebus, in quibus 
errare damnari est, uni homuncioni coo- 
perto peccatis, quam tot sanctissimis ab 
iniio patribus, qui in lege Dei meditati 
sunt die ac nocte, et quam tot universali- 
bus conciliis, adversus quae impudens os 
illud velut sepulcrum patens, se aperire 
non erubescit, sanctae denique et catho- 
licae Ecclesiae, cuius ritum, consuetudi- 
nem et decreta, a temporibus apostolorum 
ad nos usque inviolabiliter observata, unus 
iste sacrilega temeritate damnare praesu- 
mit, plus credere potueris? O caecam de- 
mentiam, ac plusquam iudaicam caecita- 
tem! At fortassis hoc. tibi imposuit, quod 
veterator ille Martinus et eius sequaces, 
de capitulis Seripturarum visi sunt sua con- 
firmare. Et quis tandem haereticorum ita 
nonfecit: àn non hae sunt veteris serpentis 
astutiae, qui hae veluti esca obducto hamo, 
miseris animabus mille technis et versutiis 
semper est insidiatus, quique, quo angu- 
larem infringeret vere fidei lapidem, ac 
christianam scinderet unitatem, in Seri- 
pturarum agrum, suum seminare semen 
el perversam Seripturarvum intelligentiam, 
iampridem est aggressus? Cum itaque ma- 
xinià semper pars ecclesiarum imperita 
urba sit, et vix unus reperiatur aut alter, 
qui spiritualibus oculis de Seripturarum 


An, €. 1622 





ysspumets sym paper 
AERA ep zie 


us 
ise 





ra TA 


An, C. 1522 


Lutheri furor 
e! unniàni$ àu- 


docia 


HADRIANUS VI PP. 


intelligentia digne valeat iudicare: siqui- 


dem librum signatum legimus, quem solus 


leo de tribu luda dignatus. est aperire, 
ac solvere signacula eius. Quae tandem est 
ista diabolica excaecatio, uni carnali ho- 
muncioni, semper eructanti crapulam et 
potum, quam reliquo orbi universo, quam 
tot spiritualibus patribus, quorum voluntas 
:emper fuit in lege Domini, qui vitae san- 
ctimonia, ostensione spiritus ac virtute, 
glorioso denique martyrio suam doctrinam 
comprobaverunt, in Scripturarum intelli- 
gentia, plus te fidei habere potuisse ? O cie- 
citlatem novam et inauditam ! Unus aposta- 
ta libi potius 1 persuadere fefellisse prio- 
res universos, errare posteros, et in solum 
se etquos decepit pervenisse regnum Dei, 
pervenisse totas miserationum Dei divitias 
ac gratiam universitatis? Et quid non dici- 
mus cum Propheta: Heu, heu, heu Domine, 
ergo ne decepist; populum. tuum? Quin 
potius, cur non, devitatis (secundum apo- 
stolicum praeceptum) quaestionibus ac pu- 
cenis verborum , ex quibus oriuntur invi- 
diae, contentiones, blasphemiae, suspicio- 
nes malae, conílietationes hominum mente 
corruptorum, et subvertunt corda audien- 
tium, ex operibus suis, luxta dominicam 
designatioriem, studuistiscognoscere filium 
profanum istum, qui ad vos venit pri- 
mum in vestimentis ovium, lupus intrin- 
«ecus rapacissimus? Siquidem non ex foliis, 
non ex floribus, sed ex frucübus arbor 
cognoscenda erat. 

$ 4. Àn non manifesti sunt. nequisstmi 
fructus eius? Siquidem sacrilegus hic ad- 
versus Deum imagines sacras atque adco 
ipsam crucem Christi sceleratis manibus 
confringere et pollutis conculcare pedibus 
non formidat; contra sacerdotes Dei, furore 
impio, teimmerarie debacehans , non desinit 
laicos, ad lavandas sibi in eorum sanguine 
manus, sedulo concitare; Ecelesiam Christi, 


1 Annalium seriptor citalus poluit loco polius 
bic legit (n. T.). 





parricidalibus armis oppugnans, hoc agit 
assiduo ut suffocentur homines in peccatis 
suis; hoc unum elaborat ne divina mise- 
ricordia suis sacramentis, quae peccatorum 
remedia efficacia esse voluit, vulneratos 
in Ecclesia sua curet. Ita enim ea aut su- 
stulit universa, aut haereseos suae pesti- 
fero infecit veneno, ut toxicum magis re- 


quirat, quam animarum medicinas. 


& 5. Praecipit suis, ne indignanti Deo 
quis satisfaciat; ne ieiuniis, orationibus, 


lamentationibus peccata redimat, ne ostia 


illa placens Deo, Corpus et Sanguis Domini 


nostti Iesu Christi a sacerdotibus offeratur 


quotidie pro peccatis nostris. Vota docet 
non reddere Domino Deo suo. Et cum ipse 


sit apostata ac professionis suae desertor, 
ut plurimos sui faciat similes, sancta illa 
Deo vasd polluere non veretur, consecrà- 


tasque Christo virgineset vitam monasticam 
professas extrahere a monasteriis suis, et 
mundo, immo diabolo, quem semelabiu- 
raverunt, reddere. Quod in veteri lege in 
umbraticis sacerdotibus Dominus non tulit, 
quodethniciinidolorum suorum flaminibus 
omnes sunt abominati, Chris sacerdotes 
eiiam vilissimis copulat meretricibus. San- 
ctos Patres illos, quorum vita et doctrina 
illustravituniversum mundum, non solum 
debito honore non prosequitur, ded multo 
quam Cain scelestius despicit, deridet, con- 
temnit, insectatur. 

& 6. Sacrosanctis omnibus universalibus 
conciliis impudenti ore palam contradicit, 
ac sacrilega lingua detralüt; libertatis spe- 
cie, licentiosam quamdam, nullis constri- 
ctam legibus, ac fere ferinam inducere 
conatur legem. Unde et exlex homo, con- 
temptor ac violator legum omnium , in 
tantam erupit mentis vesaniam, ut san- 
ctissimorum Patrum decreta et. ecclesia- 
slicos canones igne publico concremare 
non formidarit, Et breviter, christianam 
veritatem , omnem rerum ordinem, pul- 
cherrimam denique Ecclesiae faciem , a 


Lutheri imprae 
ba mandala, -— 


Lutherus con- 

eiiis detrahi, 
ot licóntlosam 
vilam índucere 
leutal, 


3] Àn. C. i522. | 





6 
Christo , ab apostolis apostolicisque viris 
a& sanctissimis patribus abinitio constitu- 
tam, unushie post tot cenfenos annos di- 
seindere, invertere ac deformare molitur. 
.. 8 7. Quod si nondum satis etiam inter- 
Lotheres ave. noscis de christiano magisterio an de Án- 
vieron Danie- lichristi spiritu ista proficiscantur; si ita 
e faseinavit te.praestigiatór ille, ut éredere 

possis unum hunc perfidissimum aposta- 
tam, veluti alterum Helisaeum habere du- 
plicem spiritum Heliae, aut alterum esse, 
quem se jactitat, Danielem, in quo sit spi- 
ritus amplior et intelligentia Scripturarum 
maior quamin omnibus olim sanctissimis 
illis doctissimisque viris, quam in sacro- 
sancta Ecclesia catholica; quid est te uno 
caecius? Aut si iam ex fructibus arborem 
cognoscens, in errore persistis tamen, quid 
te miserius? B | 
8$ 8. Sed esto, transfiguratus sit coram 
Luteri strmo te satanas ille in Angelum lucis, et. quae 
amm manifesta sunt opera carnis ac diabolica, 
spiritus esse et Christi opera, venenata sua 
facundia persuadere potuerit; numquid nun 
ubique vel hoc ipso prodidit, cuiusnam 
spiritus sit, quod omnis eius sermo ama- 
rus est, virulentus, arrogans ac maledi- 
centissimus, nusquam non seatens convi- 

À ciis, blasphemiis ac scommatibus plus- 
quam vefenatis , adversus omne christia- 
nae pietatis, modestiae, mansuetuginis ac 
benignitatis officium? Numquid ita. docuil 
Paulus, cuius se jactitat spiritum liabere, 
eum nulla eius extet epistola, quae non 
pacem et unitatem ac alias 1d genus vir- 
tutes redoleat? An non Romanos suos hor- 
laturin Domino ut in caritate fraternitatisse 
diligant, invicem sectentur, quac sunt pacis 
el quae aedificationis custodiant? Cormthiris 
an non lestatur, se docere in ecclesiis 
Deum, non dissensionig, sed pacis Deum 
esse? Et breviter, numquid non ubique 
clamat, ubique docet evangelica illa tuba 
ui digne ambulemus in omni humilitate 
ac mansuetudine, cum patientia. suppor- 


An. C. i22 


BULLARIUM 


ROMANUM 


tantes invicem in caritate, solicit! servare 
unitatem spiritus in vinculo pacis; utque 
deponamus omnem iram, indignationem, 
malitiam, blasphemiam, turpem sermo- 
nem? Quo igitur pacto maledicentiam , 
amaritudinem, iram, indignationem, blas- 
phemiam, inflationem, iactationem, quae 
ila huic peculiaria sunt, ut illa Paulo ac 
illius discipulis universis, qui milis est ac 
huinilis corde, non Paulini, non christiani, 
sed diabolic! spiritus esse cerlissima 1n- 
dicia vel caeco non clarissime appareat ? 

$8 9. Ex verbis illius quomodo non in- 
Lellexisti, Cliristum in corde suo, an vero 
Anüichristum haberet, secundum quod ipsa 
Veritas in. Evangelio ait: Progenics vipera- 
riut , quomodo potestis bona loqui , cum 
siis mali? ex abundantia enim cordis os 
loquitur. Et cum scriptum sit quod ma- 
ledici regnum De: non possidebunt; item, 
cuni in Evangelio dicat Dominus: Quicum- 
que dexerit fratri suo racha, veus erit con- 
cilio; qui aulem direrit fatue, reus. erit 
gehennae incendio: 

810. Hlumne esse Antichristi apostolum 
cuiquam obscurum esse poterit? Qui non 
niodo sacerdoles Dei, sed et principem 
sacerdotuin, Petri successorem, esu Chri- 
slL 1n terris vicarium, tam nefandis infa- 
nuibusque nominibus, tam inauditis con- 
tumeliis, conviciis ac. blasphemiis. nus- 
quam non lacerat, discerpit et insectatur, 
utei commemorare pudica refugiat lingua, 
el audire horreant aures castae. Qui apo- 
stolicam catliedram, in qua praesedit caput 
apostolorum Petrus, cui. praefuerunt. tot 
sancti Pontifices , quam Ecclesiam princi- 
palem, unde sit exorta unitas sacerdotalis, 
sanctus ille etgloriosus martyr Cyprianus 
non dubitat asserere, impio ac. pestilenti 
ore cathedram pestilentiae, antichristia- 
nam, diabolicam, et si quae potuit exco- 
eitare nefandiora, toties appellare non ces- 
sat. Qui seholas cliristianas, quae tam mul- 


An. C. 1522 


Lutherus ^t 
sermone cóguno- 
sei poluit. *al- 
de perhdus. 


Lutherus *4- 
rerdotas aclto- 
manum  Pooti- 
(icem in sermo- 
nibus suis lace- 
rabat et inse- 
etibatur. 











Aa; C. 1522 





HADRIANUS V1 PP. 


tos doctissimos sanctissimosque viros, tam 
egregias in Ecclesia Dei columnas nobis 
protulerunt, impudica lingua sua, lupa- 
naria, Sodomaset Gomorrhas ubique vocare 
non verecundatur. Qui non satis habet, 
omnipotentis Dei sacerdotes probris om- 
nibus, conviciis, contumeliis ace. blasphe- 
miis horrendis et inauditis numquam non 
publice ac privatim insectari, quibusvis 
canibus viliores facere, nisi etiam laicos 
concitet ad lavandas sibi manus in sanguine 
ipsorum. Cum tamen quanto honore ha- 
beri velit sacerdotes suos, maxime autem 
principem sacerdotum, 3dem 1pse Domi- 
nus in Deuteronomio testatus est, dicens: 
Si difficile et ambiguum apud tetudicium 
esse prospexeris inter sangurmnem et san- 
guinem , causam et causam , lepram et 
lepram: et iudicum intra. portas tuas vi- 
deris verba variari: surge ect ascende ad 
locum, quem clegerit Dominus Deus tuus. 
Veniesque ad sacerdotes Levitici. generis 
et ad iudicem, qui fuerit illo tempore, 
quaeresqueabeis, qui indicabunt tibi iu- 
dicii veritatem. Et facies quaecumque di- 
xerint qui praesunt loco quem elegerit 
Dominus, el docuerint te iuxta legem eius: 


sequerisque sentenliam eorum, nec decli- | 


nabis ad dexteram neque ad sinistram. 
Qui autem superbienit, nolens obedire sa- 
cerdotis imperio, qui eo tempore mini- 
strat Domino Deo tuo, et decreto iudicis, 
morietur homo ille, etauferes malum de 
Israel: cunctusque populus audiens time- 
bit, utnullusdeincepsintumescat superbia. 
Et Samuel eum sperneretur a filiis Israel, 
an non dicit Dominus: Non enim te spre- 
verunt, sed me, neregnem super eos, ma- 
nifeste ostendens, invisibilem se contemni, 
cum visibllem quis spernit. sacerdotem? 
Quare et Moses murmuranti adversus se 
populo respondit: Non adversus me mur- 
murastis, sed adversus Dominum Deum 
vestram. Quod & Leviticos illos sacerdotes 


tanta honoris praerogativa praecellere vo- 
luerit Dominus, qui exemplari tantum ac 
umbrae deserviebant coelestium, in um- 
hratico illo tabernaculo sacrificiorum offi- 
cia consummantes: quo tandem honoris 
loco eos haberi voluit, quibus tradidit claves 
regni coelorum , tantamque tribuit poto- 
statem. ut quae ligarent super terram, liga- 
rentur et in coelis; et quae solverentsuper 
terram, soluta essent. et in. coelis: atque 
quorum ipsi dimitterent peccata, dimissa 
forent; quorum retinerent, forent el veten- 
tà? Qui non sanguinem hircorum aut vitulo- 
rum, sed hostiam vivam, sanctam, imma- 
culatam, Corpus et Sanguinem Domini 
nostri Jesu. Christi. offerunt quotidie. pro 
peccatis nostris, conficiunt verbo suo ac 
manibus tractant et breviter, sacramenta 
omnia, quibus hominibus vita salusque 
Iribuitur animarum, suis perficiunt oratio- 
nibus? Quanto, inquam, honore hos prnae- 
cellere voluerit Dominus, quis tandem du- 
bitavit, quod nec ipsetacuit in Evangelio, 
cum dieit ad eos; Qe vos audit, me audit; 
et qui vos spernit, me spernit: qui autem 
me spernil, spernil el. ewm qui misit me? 
Et quid consequitur? Quod in eumdem 
Christum blasphemus esset ct maledicus, 
qui sacerdoti. Christi blasphemat aut. ma- 
ledicit. An. non hoc primum mandatum 
in retributione: Honora patrem et matrem, 
ut sis longaevus super terram; qui autem 
maledicit patri aut matri, morte moriatur? 
Nunquid ad carnales tantum parentes illud 
est referendum , et num minus ! ad eos, 
qui nos in Christo regeneraverunt, per 
quos christiani sumus, qui nobis peecata 
dimittunt, qui coelestihus nos pascuntsa- 
ermenlis? Quid si peccatores sunt et mali 
sacerdotes? Quid s! parentes? Numquid 
proplerea eos, quos Dominus misit ante 
acier suam el ad quos dicebat: Quieum- 
que ion receperit vos, neque audierit ser- 


mones vestros, exeuntes foras de domo 
|. Ravnaldus hic habel non minus (n. T.), 


vel civitate, excutite pulverem de. pe- 


dibus vestris. Amen dico vobis, tolerabilius. 
erit terrae Sodoinorum et Gomorrheorum 


in die iudicii, quam illi civitati. An. non 
praecipit ita Apostolus: Obedite praepositis 
vestris et subiacete eis? Quod si malis et 
peceatóribus non sit obediendum, quibus 
tandem? Quoniam si dixerimus Peccatum 
non habémus, ipsi nos seducimus, el ve- 
ritas in. nobis non est. Ovis es, noh discu- 
tere pastorem: noli te iudicem Dei con- 
stituere et Christi. An non ita praecipit 
Dominus in Evangelio, dicens: Super cathe- 
dram, Moysi sederunt Scribae et Pharisaei, 
omnia ergo quaecumque dixerint vobis, ser- 
vale el facite, si quae autem fecerunt mala, 
facere nolite? manifeste significans habere 
eos dignitatem, tametsi vitae essent per- 
ditae. Numquid idem Dominus, cum po- 
&tea tempore passionis alapam accepisset 
a servo sacerdotis dicente sibi : Sic respon- 
des Pontifici * adversus Ponüficem quid- 
quam dixit conturneliose? quin magis in- 
nocentiam suam asserens et ostendens: 57 
male, inquit, locutus sum, erprobra de 
malo: sin bene, quid me caedis? Àn non 
ct Paulus, cum caederetur in concilio iussu 
Ananiae, diceretque ad eum: Percutiet te 
Deus, paries dealbale ; et tusedens vudicas 
me secundum legem, et contra, legem vubes 
me perculi? audiens ab adstantibus: Sic 
insimulas sacerdotem, Dei , maledicendo 
ipsum? tamen inane nomen et umbram 
quamdam sacerdotis cogitans, expavit: IVe- 
sciebam, inquit, fratres, quia princeps es! 
sacerdotum. Scriptum est enim: Princim 
populi (ui non maledices. Quo magis mi- 
ramur quod ex istis diabolici spiritus ope- 
ribus, veluti fructibus nequissimis, arbo- 
rem pessimam nondum cognovisti, Et quis 
tandem est ita hebes animo, ul non videat 
quo nunc prorumpant furiosissimi conatus 
islius, cum ut quisque esl facinorosissimus, 
desperatissimus aul perditssimus latro 
aut homicida sub istius vexillis ac signis, 


BULLARIUM ROMANUM 


conveniant? Ecclesiam iam Christi parrici- 
dalibus 1 ac sacrilegis manibus, non clam, 
sed palam oppugnantes, consecrata Deo 
loca, templa et monasteria exurunt et pro- 
fanant; Christo dicatas virgines, sacerdo- 
tes Christi et monacos crudelissime per- 
sequuntur, ecclesiarum bona diripiunt, et 
breviter, rapinis, latrociniis, caedibus ac 
incendiis confundunt universa, excaecante 
nimirum eos iusto Dei iudicio, et in insa- 
niam tam manifestam erumpere permii- 
tente, ut neminem iam latere possint sce- 
lestissimae machinationesistius. Atque hi, 
qui pestifera contagione ipsiusinfectos sese 
tandem cognoverunt, sehismatico errore 
deposito ac haeretico furore deserto, uni- 
tatis ac veritatis domicilium fidei sanitate 
repetunt, inter quos, dilecte nobis in Chri- 
sto Iesu, cum a te non ex postremis re- 
versurum ad salutarem matris sinum: spe- 
ravissemus, quem reverentem libenter et 
obviis excepissemus manibus, bona spe 
landem nostra frustrati, videmus super 
petram induravisse te faciem tuam; vide- 
mus perniciem illam animarum Lutherum, 
suh tuo patrociniolatitantem, super 2adhuc 
viruslonge lateque spargere. Sed quoniam 
adhuc potens est Dominus Deus etiam de 
lapidibus istis suscitare filios Abrahae, an- 
tequam egrediatur ut jgnis indignatio 
eius et succendatur, necsit qul extinguat, 
ideo te, fifi dilecte 1m Christo, obsecramus 
per viscera nostri Redemptoris Domini no- 
siri lesu Christi, per christianam unitatem, 
per patriae caritatem , per tuam denique 
ipsius tuorumque salutem , miserere Ec- 
clesiae Christi, ettot iam malorum procellis 
undique exagilatae,ac pene oppressaetua 
maxime culpa, aliquando fer opem; mi- 
serere patriae nostrae, quae sincerae olim 
fidei, eximiae religionissanctae, sub iugo 
Domini ac religiosae obedientiae, insigni 
praecellens gloria, perniciem istam | reli- 


|! Raynaldus hic addit armis (8. T.). 2 Swan 
loco super legit Ravnaldus (n. T.). 


An. NET] 





sAp. C. t$92 


gionis christianae, ac fidei ac pietatis pu- 
blicum hostem Martinum in suis se pepe- 
risse ac fovisse visceribus nunc erubescit; 
iniserere denique tui ipsius, tuorumque 
miserere seductorum Saxonum, quos, nisi 
resipiscatis, et quidem cito, manet praesens 
el certa. ultio divina, quam neque in hoc 
saeculo effugietis, neque in futuro. Haec 
dicit Dominus Deus: Audi, popule stulte; 
audi, priuceps qui non habes cor, qui lia- 
betis oculos et non auditis!: me ergo non 
timebitis et a facie mea non dolebitis? num- 
quid non audistis, quae fecerim in diebus 
antiquis? Legite Scripturas, in quibus puta- 
tis vos vitam aeternam habere, et invenielis 
quam gravis semper fuerit et quam terri- 
hilisdivina vindicta im illos, qui 1n populo 
Dei schismata concilaverunt. Numquid non 
legistis horribilem divinam. ultionem ad- 
versus Dathan et Abiron, quod multitudi- 
nem adversus Mosen concilavissent, quos, 
dehiscens sub pedibus terra et aperiens 
os suum, deglutivit et omnia quae ad eos 
pertinuerunt, ita ut descenderent viventes 
in infernum? Et adversus Core, quem, ean- 
dem ob causám, cum ducentis et quinqua- 
ginta viris coelestis flamma devoravit? Quod 
& ob durius imperium fortassis aut quo- 
rumdam pastorum seu ignaviam seu ma- 
litiam schismata excitanda putatis, num- 
quid non ex libro Regum audistis adeo in- 
dignatum fuisse Dominum adversus decem 
tribus filiorum [srael et 1n omné semen 
eorum, ut dimoverit eos et tradiderit in 
direptionem, donec proiiceret eos a facie 
sud? Üb quam tandem culpam, niai quod 
ob durius imperium Salomonis et impru- 
dentiusarrogantiusque responsum Roboam 
regis Hierusalem, scissae fuerunt a tribu 
Iuda et Beniamin? Quam praesenssemper 
fuerit Dominus vindex sacerdotibus suis, 
an non Saul ab regio tbtectus honore, et 
Ozias rex luda percussuslepra, propterea 
quod , quae sacerdotum erant, contra sa- 

1 Locum hune et in Raynaldo erratam, iia cum 
Vulgata supplendum pulamus: Qui habentes ocu- 
los, non videtis; e! aures, el non auditis (R. T.) 


Bull. Rom. Vol. VJ. 3 


HADRIANUS VI PP. 


9 


cerdotes Domini sunt ausi usurpare, suf- 
ficienti vobis potuerunt esse argumento? 
Et breviter, àn non omnes testantur histo- 
riae, universos ultrice Domini manu infe- 
lici perisse exitu. qui in. ehristos Domini 
sacrilegas manus iniicere non formidave- 
runt; contra autem, felicia omnia et longam 
illis contigisse vitam, qui Christumin sacer- 
dotibus suis venerati sunt? Moveant ergo 
vos exempla aliorum, et cogitate quid vobis 
sit expectandum, qui venerabilem Dei cho- 
rum in manus tentatis tradere profanas. 
Proinde quod Dóminus per Mosen praecipit 
universo populo Israel, ut separarentur a 
tabernaculis Core, Dathan et Abiron, nec 
tangerent quidquam quod ad eos pertine- 
ret, neinvolverentur in peccatis eorum; et 
hoc ct vobis, praecipue autem tibi, dilecte 
fih, eiusdem. Domini nostri. auctoritate 
praecipimus, et obsecramus in Christo lesu 
ut separemini a Martino Luthero, auferatis 
a vobis petram illam scandali, neque tan- 
galis quod illius est, neet vos divina ultio 
involvat subito n. peccatis illius. Expurgate 
quamprimum fermentum illud, quod re- 
liquam fidei vestrae. massam corrupit, ut 
sitis nova conspersio novaque creatura. 

& 141. Non dedigneris, fili dilecte, Paulum 
inilar, quem sicul vicisti 1n Ecclesiae. Dei 
perseculione, tam gravem animarum perni- 
ciem sub tuonutriens palrocinio, ita rever- 
sus ad cor effice ut omnes intelligant tuam 
conversionem, utque qui perte sunt scan- 
dalizati, 1n te rursus glorificent Deum. 
Mixime autem hoc. praesta quamprimum, 
ul impurum os illud obstiuatur, ut ca- 
puletur blasphema lingua, quae contra 
Deum ac sanctos eius Joqui non cessat, et 
virus suum undique spargit. Et ut pro- 
plielicisvos verbisadmoneamus, state super 
vias el videte. ac. interrogate de. semitis 
antiquis, quae iit via hona, et ambulate 
in ea, et invenietis refrigerium animabus 
vestris. State, 1nquam, et doctrinis variis 
et peregrinis nolite abduci. Interrogate de 


An, C. 1623. 


Horlntur ducem 
Saxonia ul 
desirtal ah Enc- 
criegilae  par&e- 
eulione, et dl- 
vum Paulum i4 
mitetur. 


An. C0. $6233. 10 , BULLARIUM ROMANUM Àn. C. 15^ 


semitis antiquis, quae sit via bona, per 
quam ambulaverumt patres vestri, quam 
demonstraverunt tot myriades martyrum, 
docneruntque tot millia confessorum, et 
ambulate in ea. 

$12. Quod si a. vobis impetraverimus, 


Praemia con- gj incere speramus, erit quod gau- 
rines pe. icut 6t sincer Speri , ent quod g 


Wl. 


Adparandam expeditionem contra Turcas 
ireugas. iriennales principibus christia- 
nis indicil, sub poena excommtnicalio- 
nis incurrenda per infractores (1). 


Hadrianus episcopus servus seryorum Dei, 











puit; deamus cum angelis de peccatore poe- ad faturam rel memoriam. 
nitentiam agente, el perditam ac rursus ' 
inventam ovem humeris nostris ad ovile $1. Monet nos Veritas in Prophela, vigi- — Exerdicn. 
Domini gaudentes reportabimus, paterna- | lem pastorem venientem gladium ex spe- 
que pietate, quantum in nobis fuerit, sto- | cula. prospicere, atque annunciare opor- 
lam vobis pristinam restituemus. lere, alioquin animarum, quae perierint, 
8 13. Quod si dixeritis Non. ambulabi- | exactam rationem abeorequirendam esse. 

ju hoe: 25, a6 paterne salubriterque vos monenti | loc potentius cogitantes Romani Pontifices a Repa mon 
responderitis Non. awliemus. ldeo audite, | praedecessores nostri, praesertim ab eo jr tus. 
gentes, dicit Domínus, et cognoscite, con- tempore, quo Turcarum effraennta rabies nO dans 
gregationes, quanta ego faciam eis. Ecce Constantinopolim expugnavit, ac procul Tib odiis enz- 
*go adducam mala super populum istum, | inluentes liostilem gladium christianorum Seien 


fructum cogitationum eius, quia verba niea 
non audierunt ct legam meam proiecernnt. 
Sedet hoc ibi denuntiamus in virtute om- 
nipotentis Dei et Domini nostri lesu Christi, 
Cuius in lerris vicarius sumus, nee te in 
praesenti saeculo hoc laturum impune, 
& in futuro aeterni te ignis expectare in- 
cendium. Vivunt una Pontifex Hadrianus 
et religiosissimus imperator Carolus, meus 
carissimus in Christo filius et. alummus: 
cuius tu. edictum vere christianum adver- 
sus Lutheranam perfidiam, ct quod talem 
decebotimperatorem, non sinegravi offensa 
ac vilipensione Caesareae maiestatis violare 
non timyisti. Non committemus ut, quos 
olim cum magno Carolo Hadrianus Pon- 
tifex in Christo genuerunt; nunc Hadrianus 
Pontifex et Imperator Carolus, sub schis- 
malieo ac haeretico Iyranno, haeresum 
acschismatum sinamus interirecontagione. 
Quare revertimini ad cor et. vesi iscile tu 
Iuique misere sedueti Saxones, nisi utrum- 
que gladium, apostolicum simul et. Cac- 
sareum, velitis experiri. 
Seripta Romae upxxi. 
Bat. anno 1522, pontif. anno 1. 








lugulis in dies magis imminentem, ad chri- 
stianos omnes et praesertim principes, qui, 
juxta Isidorum, a. Christo Ecclesiam tuen- 
dam susceperunt, clamare, ac eos monere 
non cessarunt, quantum universae chri- 
stianitati periculum atque excidium immi- 
nerel, nisi, muluarum inter se dissensio- 
num el discordiarum obliti, communi hosti 
resisterent , alque impetum ehristianam 
religionem lunditus evertere molientis re- 


primerent. Haclenus tamen malo nostro Sed fruitra, 


annuncinta calamitas non fuit credita, non "t 


malas 
aunt reipubliem. 


luerunt auditae ipsorum pastorum voces, 


plrrima 
exoría 


» "E ehrisianae. 
sed utiles eorum admonitiones surdo per- 


Iransivere aure christiani principes, quo- 
rum culpa, immanissimo Christi hoste in- 
valescente, christiana respublica innumeris 
cladibus ac ruina vexata alqua afflicta 
fuil, ac tot iacturas et irreparabilia damna 
accepit, nt nemo ehristifidelis, absque in- 
genti. nioerore et laerymis, ea referre au- 
direve possit. Quis enim a lacrymis absti- 
neat audiens sanctam illam lerusalem ac 
Sacrum Calvariae montem, salutiferae Cru- 


(1) Ex Archivo Aüglite Ritner, tom. xim, paj- 
760. 





Àw C. itas. 


Beleradum et 
Alia ulia a Tur- 
€is capis. 


Turt& sima 
lant — urbi 
Moms. 


BADRAIANUS VI PP. 1t — ax. C. "m8 


cis triugipho inclytum, sacratissima loca 
lla, quae Dominus etSalvator nosterTesus 
Christus humana carne vestitus et saeri 
discipuli eius incoluere, abinfidelibus bar- 
barisoccupata detineri, nec a nobis ipsum 
Domini sepulerum, nisi precio Dominici 
Nominis blasphematoribus persoluto, visi- 
lari posse? Quis non pie ingemisent, animo 
reputans patriarchales illas sedes sancto- 
rum Patrum, suavem odorem adhuc redo- 
lenles, spurcissimis Christi hostibus sor- 
vire? Constantinopolim , Graeciae lumen 
et Orientalis imperii eaput, reliquamque 
Ürseciam et magnam Europae partem, Sy- 
riam, Asiam ipsam fere universam, ab 
infidelibus Turcis, christianorum princi- 
pum culpa, ablata fuisse; miserosque chri- 
stianos illic degenles, nisi Christum ab- 
negare et Mahumeticae impietalis et. Sata- 
nao mancipia fieri velint, dia ct crudeli 
barbarorum servitute opprimi? (uis, ut 
antiqua ct vetera. omittamus, non perter- 
reatur atque exhorrescat coritans moder- 
num Turcarum lyrannum proximo anno 
Belgradvin, quod lotius regni Ilungariae 
claustrum semper fuit, brevissimo tem- 
poris spatio cepisse? Nuper xero insulam 
Rhodum, totius Orientalis maris ianuam, ab 
lerosolymitanis militibus per tol anuos de- 
fensam, multisque Turcarum cladibus no- 
bibtatam, etsi maxitnis terra. marique co- 
plis osessam, non usque adeo tamen coar- 
etalam, qui si christiani principes inler se 
iuneli, ac. potius quae lesu Christi, quam 
«quae sua cuiusque erant, quaerentes, ma- 
ture suceurrissent, et Rhodus ipsa (uL alias 
parvo subsidio memoria nuetra factum fuit) 
liberari, e& de hostibus. victoria cum Dei 
adiutorio oblineri poluissel, in ditionem 
"€ potestatem suani redeyiísse, e nunc lot 
vt tntis rerum successibus elatum, aperte 
iüünari se almamn urbem Romanam, san- 
celorum apostolorum. Petri et Pauli alio- 
rumque marliyeumn sanguine consecratam, 





in qua vicarii sui sedem esae voluit Altis- 
simus, expugaaturum, eiusque sauctissima 
templa ao sanctorum venerandas reliquias 
profanaturum, demum christianum omne 
impeviwn et ipsius nomen funditus ever- 
suruin. 

& 2. Quocirca, nos considerantes quod — an.o., 
Salvator noster. Dominus lesus. Christus, c i: 
in excelsis tenens imperium, gregis sui 
tutelam non deserens, Romanum Pontifi- 
cem in terris vicarium suum constituit , 
qui diclum gregem. vigilanti cura prote- 
gere, ipsamque Ecclesiam ab omnibus ad- 
versis, quantum in se esset, conservare, 
defendere, ac reges et principes ad imperii 
fastigia divina permissione vocatos contra 
barbaras nationes, catholicam fidem op- 
pririere conantes, polissimum inducere 
atque animare debeat; animoque revolven- 
le» nostri officii esse, his. praesertim dif- 
licillimis et calamitosis temporibus, inter 
ipsos christianos reges e principes, mu- 
luis inter se discordiis el dissensionibus 
divisos, pacem, quara Christus, in coelum 
ascensurus tamquam munus haereditartum 
discipulis suis reliquit, seminare; meme- 
resque nos, postquam de nostra ad summi 
apostolatus apicem assumptione, ix lon- 
giuquis Hispaniarum partibus positi, cer- 
tiores lacti fuimus, antequam ad Urbem 
iter arriperemus, reges, principes et po- 
lentatus christiauos, literis ac nuntiis ad 
hor unum. destinalis, ad perpetuam inter 
se pacem et concordiam vel saltem anno- 
rum aliquot inducias, qnam instantissime 
hortatos fuisse, eosque admonuisse, nul- 
luin aliud rehus nostris remediuin cogtra 
formidandam Turcarum polentiam super- 
esie, qnam si illi, inter se. reconciliali 
cLuniti, coniunctis viribus perfidorum ho- 
slium consilia perverterent; et postquam, 
Jeo favente, ad Urbein ipsam appuliinus 
nihilardentiori studioel conatu procuraese, 
quam concordiam seu induciashuiusniodi, 

1 Editio Luxemlurgeusis addit Chrisli (KH, T). 








An.- e . d U28. 1 9. 


putol ut induci 


inier principes pagum prolerisse, uj regilius, prinopibus, 
Want. potentatibus ac alüs praefatis nulli ex- 
cusationi locus ultra relinquatur , omnes- 
que, intelligant, nog. phil, quod ad pasto- 
rale officium, attinet, omisisse, cogimur, 
ex quo humana admonitio atque aucto- 
rias, uti expexientia docuit, ad praemissa 
frustra tentata est, annorum ahquot 1- 
ducias seu treugas inter ipsos reges, prin- 
ripes ac potentatus, sub ecclesiasticis cen- 
suris et poenis, divina auctoritate, qua, lesu 
Christi in terris vicarium, licet. ummeriti, 
agentes, fungimur, indicere, ut si non zelo 
fidei ac religionis ipsius Ghristi, cuius 
causa agitur, saltem divini iudicii metu ad 
cor redeant, et privatis affectibus publica 
commoda anteponant. 

8$ 4. Habita igitur super his cum vene- 
ier rahilibus fratribus nostris S. R. E. cardi- 
b espus. nalbus matura deliberatione ac diligen- 
Lissimo examine, ad laudem et gloriam om- 
nipotentis Dei et individus Trinitatis Patris 
et Filii et pinus Sancli, atque ad revo- 
candum sallem ad tempus hacreditatem 
Domini , ad pacem scilicet atque concor- 
diam, a christianis finibus tamdiu nostris 
1 demeritis exulaniem, atque ut tandem san- 
cla et parnecessaria expeditio, universali 
christianorum damno et dedecore tamdiu 
procrastinata ulterius non drlieratur, quo- 
rumdam praedecessorum nostrorum, prae- 
serum Innocenti IH, Nicolai V et aliorum, 
vosugnis inhaerentes, triennales inducias 
seu ireugus inier omnes reges ac prim- 
cipes, commupnilates, potentatus, respu- 
hlicas, ceterosque chrisifideles saeculares 
et ecclesiasticos, de omnipotentis Dei. ac 
praefatorum Petri et Pauli. apostolorum 
lius, et ea, quae nobis ex alto concessa 
est, auctoritale, ac de eorumdem fratrum 

iru el assensu, iudicimus, 
. Àc eosdem reges, principes, coni- 


/— RULLARLUM ROMANUM 
| $3. Ettamen, oh qaorumdam dictorum. 
,, Honiionis principum, heu) nimis, inveterata ipfer sa. 
wiras. addends Odia, huiusmodi instantiam nostram pen«- 


munitales, polentatus , respullicag, eetez Principibusque 


pas  sorvandas 


l'Ogque. abyistilideles omnes ; praemissas lubet sub poe- 
inducias seu treugas, sub excommunica- uos nts 
tionis. latae sententiae apathematisque g[ seutenuise; 
interdicti ecclesiastici in terris et dogmi- 

niis eorum omnium el singulorum. poenis, 

dicto dgyante triennio inviolabiliter servare 

debere « decernimus. 

S 0. Eos nihilominus J in virtute sanctae Ab ofemion: 
obedientiae requirentes, àc per viscera pore praecipit 
misericordiae Domini nostri lesu Christi, abstinarl 

per acerbissimam passionem, quam  im- 
maculatus et innocens Agnus, uf noa mi- 
seros peccatores ab aeterna morte redi- 
meret, pati dignatus est; per iudicium ex- 
tremum, in quo. omnes stabunt ante tri- 
bunal Eius, accepturi unusquisque secun- 
dum opera sua, perque spem vitae aeternae, 
quam. repromisit Deus diligentibus se, pa- 
terno affectu obtestantes ut, in unitate et 
charitate mutua, sine qua nibil. Deo accep- 
tum esse potest, perseverantes, a mutuis 
offensionibus abstineant, armaque bellica 
christiani contra christianos, dicto durante 
Lr1ennto, amplius non exerceant. Salis epum 
superque fraterni sanguinis per iraires 
effusum; satis, cum gravissima Dei offensa, 
inter vos, christiant reges, principes et 
potentatus, saevitum est. Velius ergo in- 
iuriarum, quae inter vos invicem illatae 
atque acceptae fuerunt, propter Christum 
Redemptorem vesirum, saltem ad tempus 
oblivisci, ul manilestae ruinae, nobis et 
universae, chritiantau ab immanissimis 
Christi hostibus imminerii, unione et con- 
cordia vestra occurrere, unitisque animis 
et armis hostes ipsos, non tam proprus 
viribus suis, quam vestris discordiis et dis- 
sentionibus confidentes, a vestriset subdi- 
torum vestrorum omniumque christiano- 
rum cervicibus repellere, necnon tot civi- 
latibus, provinciis ac regnis ademptis re- 
cuperandis, lratribusque vestris, crudehis- 
«uno servMulis iugo iamdiu Oppressis, 
Opeimque vesuxua, sublatis ad coelum ma- 


An. C. (B4 


" " * Heer [TRE IDEE 
: E rte eei aa eiii 7 ve] Sra XE Iz EP e EAT ra PAGE S UT ema FnzmER Pa Ple TL A TL 
000 Aareanz PEREERTTES GERE ERU me e rer ine Bp ra Hzc ETEVEREUIE EU Lec Pr EE AVETE UH ERREELEEILEPDELIDREEDEEEAT LEHRER DE ENEN 









E7«7r. 


WENT Cupra ' x rm 


prs 
"EL 
IL El T 


Pa c5D 
P. T LLLI: 
- [: arri Pr 


! Ui Tem 


Bu ja 
E gt LE 


HEPEPFLLI 
FHrHpn 
pIPLETPRS 





An. C. 1525 


borum, 


"Op TCI 
Kal. 


leservat ribi 
ce islonem  du- 


quae 


EU rer inpirsqrs- 
üi dni 


"uu PB 
runl:nm- 


HADRIANDS VI DP. 


nibus, iplorantibus, a perfidissimi Tur- 
carum tyranni iugo durissimo eripiendis 
viam parare possitis. Date inducias has 
Deo, a quo tam amplam in terris potesta- 
lemn accepistis, ut eovobis hoc pacto, po- 
lestatem vestram, alioquin, ut certo expe- 
clare potestis, vobis auferendam, retinere 
mereamini. Date. denique 1nducias 1psas 
Ghristo Salvatori nostro, qui, in ligno crucis 
lenso corpore pendens, erucifligentibus se 
nepercit, ac Deum Patrem etiam pro ilis 
rogavit, qui nos, de nihilo a se creatos ot 
per primorum parentum inobedientiam 
exules paradisi factos, nullis nostris me- 
ritis, sed infinita sua clementia precioso 
suo Sanguine redemit, ne si, quod absit, 
privatas 1n1micitias et commoda vestra eius 
honori praéferentes, tam immensis eius 
beneficitsingratos vos exhibuéritis; sacram- 
que eius religionem a perfidissimis hosti- 
bus conculcari, et innumerabiles ipsius 
Chri Sanguige redemptorum animas 
vel m miserrimam servitutem. adduci, vcl 
in exitiale infidelitatis barathrum praeci- 
pilari permiseritis, horrendum et. duris- 
simum Ipsius, qui terribilis est et aufert 
spiritum. priaeipum, iudicium et in prae- 
senu et in futuro conira vos provocetis. 

3 /. Ceteram, quia forte, peccatis no- 
stris exigentibus, inimicus humani generis, 
ubt indictae induciae per vos , nostris, imo 
divinis his mandatis obedientes, acceptatae 
fuerint, quas a principio impedire non 
potuit, temporis successu perturbare non 
desinet, licet enim de prudentia, magna- 
nunitate et constantia vestris in Domino 
fiduciam habeamus, ut nullo modo vos 
erus mahgnitati locum daturos arbitremur: 
limen, proplerea induciae ipsae ne dis- 
solvantur, dubiorum, si qua super induciis 
ujusmodi aul earum dependentibus, c- 
mergenübus. et annexis vel connexis quo- 
quamodo oriantur, decisionem el. decla- 
Faügnem mobis, tamquam summi pacis 

| Ed. Luxcaiburg. addit opportune placato (R. T.). 


418  Ao.C. 1633. 
Áuctoris vices ip terris gerentibus, una 
cum praefatis fratribus nostris. reserva- 
mus, ipsis induciis nihilominus, iuxia 
praesentium literarum tenorem, in suo 


TObore permansuris. 


Nulli ergo omnino eic. Coneluaiones, 
Datum ltomae apud Sanctum Petrum, 

anno lacarmationis dominicae millesimo 

quingentesimo, vigesimotertio, pridie ka- 

lendas mai1, pontificatus nostri anno t. 


Dal. die 30 aprilia anno 1523, pontif. anno i. 


m——S——————— 
. r r 


W. 


Admiuistrgtio militiarum Sancti. Jacobi 
de Spatha, de Calatrava. et de Alcan- 
lara , in. regnis Hispaniarum. institu- 
larum, Ordinum Sancti Augustini ef. 
Gislerciensis, coronae regiae perpetuo 
conceditur, cum, omnibus iuribus quae 
earum. magni magistri habere consue- 
verunt (1). 


Hadrianus episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rei memoziam. 


Dum intra nostrae menlis arcapa, de- Miam 5. ra. 
bita moderatione pensamus Sancti lacobi qe coena e 
de Spatha ac de Galatrava et de Alcantara, GO V impo: 
in regnis llispaniayum erectas propterea reteris opera, 
militias institutas fuisse ut contra ortho- e ruputa (Mau 
doxae fidei hostes et inimicos arma quae- 75 1. ruiuat 
dam et valida praesidia essent, earumque 
milites in infidelium expugnatione ac re- 
gnorum ab ipsis infidelibus occupatorum 
recuperatione iugiter vacarent; strenuaque 
ipsorum virtute et opera, proximis annis, 


 nonsoijum quamplurimas civitates et loca, 


sed etiam aliquot principilus, dominia et 


I: De. militia S, Tacobi habes etiam. in consti 
tutione LXxx. Alexandri MI, Benediclus , Vora. t, 
pag. 781; consi. Xxx Iulii [3, Romani, tom. v, 
pag. 466; et coast, L Lionis X, fu. Apostolicae, 
ibid., pag. 769. | 





AB. €. (ua 


-—7 


SimiliaquA [a- 
€Innra a Ferdl- 


nando :oz^ €l 
Q- 


allis progenil 


(44 
régnà, quae infideles Mauri occupaverant 
et pér multos annosdetinuerant, non sine 
proprii sanguinis effusione, cum magna 
(Christi; nominis gloria recuperata et ad 
fidem Christi reducta fuisse consideramus. 


Insuper et animo revolvimus, quae caris- 


simus in Christo filius noster Carolus, 
Castellae et Legionis rex catholicus, in 
imperátorem electus, clare memoriz Fer- 
dinandi regisavi et Elisabeth reginz avia, 
Castellae et Legionis huiusmodi, ac alio- 
rum progenitorum suorum vesligia secu- 
tus, pro universa Ecclesia (cuius ut nos 
ad summi apostolatus apicem assumptione 
pastor, ita ipse ad sacri imperii fastigium. 
electione advocatus existit), non solum in- 
sulae Servarum, quam ipsi Mauri detine- 
bant, expugnatione, sed etiam adversus 
Martinum Lutherum, per Sedem Apostoli- 
cam haereticum declaratum , executione 
fecit, etin dies ipsum sub disciplina nostraa 
teneris educatum, ob eius devotionem ac 
fidem erga nos ei hanc sanctam Sedem, 
in qua, permissione divina, sedemus, ac 
universam rempublicam christianam , di- 
vina favente gratia, facturum fore sprra- 
mus, dignum merto censemus el con- 
gruum ul militiae praedictae coronae re- 
gni Castellae et Legionis perpetuo appli- 
centur, non minus ut Caroli ipsius in 
imperatorem electi studia et conatus ad 
profhgandos et subiugandos infideles bar- 
biros, concedente Domino, crescant et 
augeantur, quam ut ipsarum inilitiarum 
felix et prosperum regimen semper in 
inelius. procedat, et illorum militum di- 
sciplina solertior evadat, ipsumque Caro- 
lum in imperatorem electum, eiusque 
posteritatem, signo specialis benevolen- 
tiae prosequamur, et quadam perpetui- 
tatis memoria decoremus. 

& 1, Sane, cum Ferdinandus vex et Elt 
sabeth regina praefati, in humanis agen- 
tes, suorum et ipsi progenitorum vestigia 
seeuli, quanplurima. egregia. facinora et 


BULLARIUM ROMANUM 


gesta fecerint, nec solum Hispaniam a 
Saracenis et Mauris, qui regnum Granatae 
ac plura alia dominia occupaverant, non 
sine multis laboribus et impensis, magna 
christiani sanguinis effasione purgaverint; 
ac quamplurimos infideles a falsis idolo- 


rum tenebris ad veram orthodoxae fidei 


lueem reduserint, sed pluribus etiam ca- 
sibus Oceanum mare penetraverint, et ad 
diversas ac maximas et antea mortalibus 
ignotas insulas salutiferae Crucis vexillum 
detulerint, et in ipsis insulis plurimas me- 
tropolitanas et cathedrales ac alias eccle- 
sias ad Christi Nominis gloriam et exalta- 
tionem erigi, seque, ob talia merita, ca- 
tholici nomine ab hae sancta Sede insi- 
gniri obtinuerint. 

& 9. Cumque in dictis Castellae et Le- 
gionis regnis Sancti lacobi de Spatha ac 
Calatrava et Alcantara , Sancti Augustini 
et Cistereiensis Ordinis, militiarum magi- 
gistratus, ad eiusdem fidei exaltationem 
et infidelium barbarorum, maxime circum- 
vicinarum partium , depressionem et ex- 


| pugnationem instituti. fuerint, ut prae- 


| 


fertur. 

& 3. Et quandoque illi per Romanos 
Pontifices, praedecessores nostros, regi- 
hus Castellae et Legionis huiusmodi , seu 
eorum primogenitis aut. propinquioribus, 
[ufantibus nuncupatis. respective, in ad- 
ministrationem, dum expediens fore visum 
fuerit, concedi consueverint; illorumque 
ad praesens idem catholieus rex in im- 
peralorem electus perpetuus administra- 
tor per Sedem praedietam deputatus exi- 
slat; ipsarumque militiarum magistrorum 
electiones ad praedictarum  militiarum 
huiusmodi praeceptores seu milites spe- 
Ctüre noscantur; ac inter eos, occurrente 
dictorum magistrorum vacatione , super 
electionibus pro tempore faciendis pos- 
sent quandoque dissensiones oriri; pluri- 
mumque regis Castellae et Legionis pro 
tenipore existentis intersit ut ipse magi- 


An. C. 1523 


ribus gloriose 
acta fuerunt. 


Ei ad eiusmo- 
di peragenda o- 
pera, dictae mi. 
litiae instilutag 
fueruut. 


Et quandoque 
eaedem militie, 
eisdem regibus 
aul eorum pri- 
mogeuilis per 
Sedem Aposto- 
iicam in admini- 
slrationom. da- 
iae fuerunt. 


Et multis de eaiie 
sis eisdem per- 
peuo sic. dari 
e1padil, 


| 


- Ls Pe a 9 2 RAS 7 Sa LP [9 








An. C. 1023 


AD "m 


.&ratuum huiusmodi curam et administra- 


tionem habeat, cum magistratus ipsi quam- 
plurimas civitates et arces, partim ab 
ipsis regibus Castellae et Legionis donatas, 


. partim per ipsos magistros ah infidelium 


manibus proprii sanguinis effusione com- 
paratas et acquisitas possideant; et si il- 
lorum magistri aliquando se regi oppo- 
nerent, ex illorum institutione, quae ad 
eorumdem regnorum pacem et quietem 
ac infidelium expugnationem emanavit, 
gravia scandala et pericula in regnis ipsis, 
prout proximis annis, cum iu minoribus 
constituti et dictorum regnorum regimini 
et administrationi praepositi essemus, pro- 
pter aspirationes ad ipsos magistralus, 
oculis nostris vidimus, succedere possent; 
si autem magistratus ipsi coronae regiae 
regis Castellae et Legionis huiusmodi pro 
tempore existentis perpetuo unirentur, 
annecterentur et incorporarentur, Wa ta- 
men quod ex illorum huiusmodi unione 
tituli singulorum magistratuum — huius- 
modi ad infrascriptum effectum extincti 
non censeantur, illi per regem ipsum 
longe melius regi et gubernari possent ; 
curaretque rex ipse ut illarum militiarum 
milites idonei et in arte militari adeo pe- 
riti et experli essent ut de illis merito 
sperari posset quod non solum dicla. ve- 
gna ab infidelibus defenderent, sed ipsum 
regem ad expeditüioonem contra Turcas et 
alios infideles, maritima classe ac terrestri 
exercitu, suscipiendam et prosequeudam 
ultro solicitarent et invitacent, scandalis- 
que et dissensionibus inter ipsos praece- 
ptores seu mulites electores ac aliis pe- 
riculis, quae exoriri possent, obviaretur; 
ipseque Carolus rex, in imperatorem ele- 
ctus, ad sanctum pacis et unitatis regum 
et principum opus, quod pro totius chri- 
stianae reipublicae necessaria defensione 
ac contra hostes Turcas felici expeditione 
perficere et concludere desideramus, pro 
sua religione et devotione in hanc san- 


- 


HADRIANUS Vl Dl'. do An. C. 2S 


ctam Sedem, nos plurimum iuvare, ac rem- 
publicam christianam a tam gravi peri- 
culo, in quo constituta est, divina favente 
gratia, liberare posset, ac omnia pro fidei 
callhiolicae. exaltatione ac infidelium bar- 
harorum depressione libentius et constan- 
lius facere non cessaret; similiterque eius 
successores facere parali essent; milites- 
que dictarum militiarum, sub regis hu- 
iusiodi disciplina mpagistrali, ct experti 
et ad conferendum manus contra Turcas 
et infideles huiusmodi multo promptiores 
et alacrtores redderentur. 
$^. Nos praenissa diligenti conside- Ev neo d- 
ratione. pensantes, ac animo revolventes pirum pra-- 
qualia et quanta eiusdem Caroli regis in dirum Site 
imperatorem electi maiores, priscis ac perpetuo wnit. 
etiani nostris temporibus, pro expugna- 
lione infidelium et barbararum nationum 
perlecerint; quodque regna et terras ac 
insulas ab ipsorum infidelium panibus 
eripuerint, et ad. christianam religionem 
reduci curaverint, el. quae ipse Carolus 
rex in imperatorem electus tam ferventi 
ammo, hac tempestate nostra, pro chri- 
Nianae fidei religione. et huius. sanctae 
Sedis dignitate tuenda, adversus Martinum 
Lutherum praefatum et eius fautores ac 
alios, qui contra nos et. dictam Sedem 
superbrae cornua erexerunt, ac in dictae 
insulae. Servarum. expugnatione, quam, 
divino assislente. auxilio, sibi subdidit, 
digne et Jaudabiliter effecerit; ac speran- 
les quod, quanto maioribus beneficiis et 
eratis maiestas sua à Sede Apostolica se 
praeimunitam cel affectam cognoverit, tanto 
niagis eidem. Ecclesiae, cuius advocatus , 
ut praefertur, existit, exuberantes favores, 
quoties opus. fuerit, exhibebit, ac. brevi 
tempore, pro sua ipsius singulari devo- 
Hone ac virtute. regiaque magnanimitate 
et impertali celsitudine, ad honorem Dei 
et nominis christiani. propagationem, ad- 
versus nefandissinios Turcas, christiani no- 
minis perpetuos hostes, et contra spurcis- 


Aa. C. iBa5 10 


sien fllaw gértem, quae christianutn. 


sifpaibem àvide'sifil, ét nostris cervicibus 
irirtithet ; ustissimaéi bellum suscipiet, ác 
tüt provincias et regna ab ipsis Turcis et 
aliis inftdelibüs occupata recuperabit, et 
nomen Salvatoris Domini nostrilesu Chri- 
sti lofige Tutetjue propagabit, habita super 
His cum .venerttilibus fratribus nostris 
sanctae Romanae Ecclesiae. cardinalibus 
nratura- deliberatiotte, ac de eorum cori- 
silio 'et assehsu, magistratus praedictos, 
quorum omium qualitates, necnon ve- 
rum et ultimum vacationis modum, illo- 
rumjue ac coronae regiae Castellae et 
Legioti& huiusnrodi regnorum veros an- 
nuos valores, praesentibus pro expressis 
i haberi volentes, eidem: coronae regiae, 
eliam.si eórona ípsa aliquo tempore ad 
mulierefn spectaret, cuni omnibus pree- 
mihentiis, iürisdictionibus , facultatibus, 
redditibus, türibus, obventionibus el per- 
Éfentiis suis universis, auctoritate apo- 
&toliea, tettóre praesentium, perpetuo uni- 
müs, anectimüs et incorporamus: ita 
(uod ius administrandi ipsos magistratus, 
siye in virttm sive in mulierem, cum co- 
rona transeat; et omnia, quae ipsi ma- 
gistri, qui pro terhpore fuerint, facere et 
exercere; et commendas ipsas et praece- 
ptorias.ac alia beneficia militiarum hu- 
jusmoódi personis idoneis conferre libere 
possit, ii omnibus et per omnia, perinde 
at si unio huiusmodi, quoad praemissa 
dumtaxat, minime facta fuisset; ipsorum- 
que rrragistratüum possessiónem, propria 
aueteritate, libere continuare, seu illam de 
novo sibi et regi Castellae et Legionis pro 
lempore existetiti, etiam propria auctori- 
tate, lhere apprehendere et perpetuo re- 
tinere: fllorumque fructus, redditms et 
prévertus in suós ac magistratuum hu- 
iusiródi usus, ad quos deputati sunt, et 
ntilit&tem convertere, dioecesatiorum 1ó- 
córum et iquorudmvis aliorum licentia séu 
vhtehsu rmrinimeé requisitis. ftà tamen 


BULLARIUM ROMANUM | 
quod ipse catholicus rex in irnperatorém 


elecfus, eiusque &uécessores Castellàe ét 


Legiohis reges pro tempore existetites, ba, 


quae spiritualia concerrrumt, per personas 


dietarum militiarum religiosas, per ipsós 
reges pro tempore existentes ad id depu- 


tandas, ad eorum nutum amovibiles, prohe 
et laudabiliter exercéri faeere debeant et 
teneantur. Quibus sic pro tempore depu- 
tatis personis gerendi, faciendi, mandàndi, 
ordinandi, exercendi, exequendi et dispo- 


nendi omnia et singula, quae dictarum 


milftiarum magistri pro tempore existen- 


tes, de iure vel consuetüdine aut altas 
quomodolihet facere, gerere, exercere, 


mandare, disponere, exequi poterant et 
consueverant, auctoritate et tenore prae- 


míssis, plenam, liberam et omnimodam 
facultatem conéedimus; et ne in praeiu- 
dictum dictae utitonis per milites seu fra- 
tres dictorum Ordinum aliquid! de facto 
teneatur, per viám electionis vel postula- 
tionis sem alias, decedente rege vel ré- 
gina qui dictos Ordines administravetit, 
auferimus ab eis omne 1us ac potestatem 
elizendi, postulandi vel de novo admmi- 
stratore perpetuo providendi; et sub poena 
excommunicationis ac privationis com- 
mendarum et praeceptoriarum ac aliorufn 
beneficiorum, quae obtinent, inhabilita- 
tisque ad ipsa in posterum obtinenda, om- 


nibus et singulis prohibemus ne eligant, 
postulent, vel de eligendo aut postulando 
tractent, quas poenas volumus eos ipso 
faclo incurrere, absolutionem nobis et 
successoribus nostris Romanis Póntifici- 
bus pro témpore existentibus specialiter 
reservántes. | 

8 5. Non obstantibus nostra, qua vo- 
luimus quód iti unioribus exprimi de- 
beret valot etiam bérteficri, cui ünió fieret, 
et semper coriissio fleret àd partes, vo- 
catis quorurh interest; ac aliis corétitü- 
tiónilitis et órdihationibus apóstolicis, néc- 
noh étátutis ef consuétudimibus à& stábi- 


An, C. 1525 


Derogatio con- 
trariorum. 











Àn. C, 1323 


HABRJANUS VI PP. 


limentis, üsibus.et naturis dictarum raili- 
tiarum, iuramento et confirmatione apo- 
stolica vel quavis firmitate alia roboratis; 
privilegiis quoque et indullis ac literis 
apostolicis dietis militiis earumque prae- 
ceptoribus, militibus et conventibus per 
dictam Sedem forsan concessis; illis prae- 
serlim quibus caveri dicitur quod magi- 
stratus de. Alcantara et de Calatrava, per 
personas regulares Sancti Augustini et Ci- 
sterciensis Ordinis buiusmodi, expresse 
professas et non uxoratas, ac alias certo 
modo qualifieatas, dumtaxat obtineri pos- 
sint, quibus, etiam si ad eorum derogatio- 
nem de ilis eorumque totis tenoribus 
specialis, specifica et expressa, individua 
ac de verbo ad verbum, non autem per 
clausulasgenerales id importantes, mentio 
seu quaevis alia expressio habenda aut 
aliqua alia exquisita forma servanda esset, 
illorum tenores huiusmodi praesentibus 
pro expressis et inserüs habentes, illis 
alias in suo robore permansuris, hac vice 
dumtaxat, specialiter et expresse deroga- 
mus contrariis quibuscumque ; aut si ali- 
qui super próvisionibus faciendis huius- 
modi magistratibus.ac dignitatibus spe- 
ciales, vel alis beneficiis ecelesiasticis in 
parübus generales dictae Sedis vel cius 
legatorum literas impetrarint, etiam s1 per 
eas ad inhibitionem, reservationem et de- 
cretum vel alias quomodolibet sit. pro- 
cessum; quas quidem literas et processus 
habitos per easdem et inde secuta quae- 
cumque ad magistratus huiusmodi. volu- 
mus non extendi, sed nullum per hoc eis, 
quoad assecutiónem magistratuum aut be- 
neficiorum. alioruni, praeiudicium gene- 
mri; et quibusc&mque privilegiis, indul- 
genliisgeneralibus vel specialibus et literis 
apostoliets, quorumcumque tenorum exi- 
"lant, per quas, praesentibus non expressae 
vel tolaliter non insertae, effectus earum 
impediri valeat quomodolibet vel differri, 
etiamsi de. earum tenovibus de verbo ad 
Bull. fim. Vol. VI. à 


47 

verbum habenda sit in nostris literis mentio 
specialis; proviso quo. dicti magistratus 
debitis propterea non fraüdentur obsequiis, 


n, C, 1523 


sed eorum congrue supportentur onera 


consueta. Nosenim ex nunc irritum decer- 
nimus et inane, si secus super iis a quo- 
quam, quavis auctoritate, scienter vel ignio- 
ranter contigerit attentari. 

$ 6. Volumus autem quodipse rex, pro  Prohibitio a- 
tempore! existens, ab alienatione quorum- Tesi p 
cumque bonorum immobilium et. pretio- "^is pretia- 
sorum mobilium dictorum magistratuum tiim. 
penitus abstineat; 

$8 7. Quodque, antequam dictos magi- Faeutas: et- 
stratus vel eorum aliquem administrare 5t ^ sot 
possit, succedendo in regno huiusmodi, *?"51e9» 
nobis scu successoribus nostris canonice 
intrantibus iura omnia solvere teneatur, 
quae magistri pro tempore solvere con- 
sucverunt, quibus solutis, ex tunc confir- 
matio et licentiae concessae sint ek esse 
censeantur, administrationemque libere 
exercere possit. 

88. Et ille ex iis, qui ulle umquam Declaratur qui- 
tempore, quod absit, a nostra et. Romani nun. 
Pontificis pro tempore existentis canonice 5712 haheme- 
intrantis et. Romanae Ecclesiae obedientia 
et devotione se subtraxerit, vel contra eum 
bellum susceperil, in eius damnum et de- 
trimentum honoris aut rerum, per se vel 
alium seu alios, directe vel indirecte rna- 
chinatus fuerit, huiusmodi gratia. privatus 
existat, praesenlesque literae nullius sint 
roboris vel inomenti, ipsaque unio eo ipso 
dissoluta sit. Ipsique magistratus per dis- 
solutionem hutusmodi vacare censeantur, 
et de illis per Sedem praedictam libere 
disponi possit. 

Nullt ergo etc. 

Datum Bomae apud Sanctum Peteuni, 
anno Incarnationis dominicae uillam 
quingentesumo  viresimo fertio, 1v nonas 
mai, ponUficatus nostri anno f. 


4 


Dat. die 4 nai. 1523, pontif. anno I. 


: 


^ An, C. tits 


Deus Eeelesiam 
euam muliorum 
sanetorum age 
wine flluatravi 
*iqoe munivit, 


18 
V. 


Canonizatio Sancti Bennonis, episcopi 
Misnensis, eiusque in. sanctorum con- 
fessorum. numerum. velatio, cwm. eius 
festivitatis pro. die decimasexta maii 
institutione, et indulgentiarum. pro. ea 
die ad illius sepulerum. quotannis ac- 
cedentibus elargitione. 

Hadrianus episcopus servus servorum Dei, 
&d perpetuam: rei. memoriam. 


$ 1. Excelsus Dominus militantem Ec- 
clesiam pretiosorum lapidum vivorum, 
ipsi summo angulari lapidi Christo. Iesu 
unitorum,ornatissima varietate decoratam, 
structura mirabili fundare disposuit. Hinc 
processerunt beati patriarchae , qui, fide 
praeclari, sanctorum angelorum suscepto- 
res effecti, facie ad faciem Deum videre 
meruerunt. Hos seculi sunt sancti pro- 
phetae, quibus ostendit Deus secreta sua, 
ut ventura, quasi praesentia, Spiritu San- 
cto illuminante, agnoscere atque enun- 
ciare potuerint. Postquam autem venit 
plenitudo temporis, et Oriens ex alto in 
assumpta sibi humanitate nos visitare, 
nostraeque salutis mysteria, sicut. praedi- 
xerant prophetae, adimplere dignatus est, 
constituti fuerunt beati apostoli, divinae 
legis promulgatores et praedicatores, qui, 
per orbem universum, genus humanum, 
quod sub diabolicae potestatis iugo tenc- 
batur, ad salutem excitantes, Dei verbum 
in omnibus terrae finibus praedicarunt. 
Hos secuti sunt. martyres splendidi , qui, 
fidei loricam induti et inconcussae stahi- 
litatis balteo succincli, ac stolas suas in 
sanguine innocentis Agni lavantes, et can- 
didato exercitu Christum lesum | imitati , 
cum gloriosa victoria, palmas manibus ge- 
stantes, se dicto vivo lapidi Christo adiun- 
xerunt, sempiternam sui memoriam eL 
exemplum venerabile militanti Ecclesiae 
relinquentes. Progressi sunt doclores lu- 
cidi, qui, suis doctrinis et exemplis catho- 





BULLARIUM ROMANUM 


licam et. orthodoxam fidem * ipsam sub- 
vertere satagentibus se opponentes, dictam 
militantem Ecclesiam multipliciter illu- 
Strarunt; quibus eadem Ecclesia comitata 
progreditur quasi aurora consurgens, pul- 
chra «t luna, electa ut $0l, terribilis ut 
castrorum. acies ordinata. Sequuntur po- 
8tea sancti confessores, qui, virtutum gem- 
mis coruscantes, Domino, rationem de ta- 
lentis creditis reposcenli, utpote fideles 
et boni servi, multiplicatum de suis labo- 
ribus fructum attulerunt, etin arcam coe- 
lestem reposuerunt; omniaque mundi blan- 
dimenta, ut venenum aspidum fugientes, 
latibula in terris petierunt, antris abditi , 
rudi victu, scaturientis aquae levi potu 
carnem macerantes, tegmine hircino ami- 
cti, iunceo vel stramineo 2 fessa membra 
somno foventes, nudis pedibus Dominum 
quaesierunt, aeternamque patriam invene- 
runt. Adsunt et. virgines nitidae, mundo 
Corpore, sincero corde sanefaque mente, 
cum oleo in lampadibus suis sponso, qui 
est prae filiis hominum speciosus, obviam 
venientes. Devotae tandem continentesque 
viduae et aliae quamplurimae sexus utrius- 
que personae, piis et sanctis operibus 
semper intentae, cum plenis manipulisei- 
dem coelesti sponso se repraesentaverunt, 
cum angelis gloriam in altissimis Deo et 
in terra pacem hominibus bonae volunta- 
tis mirifice depromentes. 

& 2. IIaec omnia unus et idem Spiritus 
admirando plurinum operatur mysterio; 
et sicut. Altissimus ab initio vineam suam 
talibus piis cultoribus, iuxta sanctam pro- 
missionem suam, visitavit, firmavit et au- 
xit, sic semper ad illam suae protectionis 
auxilium multipliciter impartitur, et cam- 
dem vineam, more solito, visitans, virum 
fortem ad huiusmodi vinee culturam ad- 
duxit, gloriosum scilicet confessorem bea- 
tum Bennonem, superno coetui merito so- 
ciandum, imo verius sociatum, qui, inter 


1 Addenda liic putamus verba quae sequuntur: 


defensantes, falsisque prophetis ac iniquis. docto- 
ribus, fidem ipsam ecc. prout. videre est. in tom. 
V, pag. 718, $ i, in bulla Canonizationis S. Fran- 
cisci de Paula (n. r.). 3 Deest forsitan lectulo 
vel cubili (n. m.). 


Àn. C. 1525 


Ei mox in. e 
Fuscitavil san- 
cium — Benno- 
nem, qui suis 
meérilis eam de 
coratit. 





Án. C. 1823 


Miraculis ete- 
»im ae virtull- 
bus mulis in 
vita — claruit , 
quorum aliqua 
hiv dndicantur; 


HADRIANUS VI PP. 


caeteros Christi athletas, suis meritis et 
exemplis ipsam sanctam Ecclesiam, divina 
cooperante gratia, multipliciter decoravit, 
praesenlisque temporis caliginem . suae 
lampadis fulgore mirabiliter illustravit. 
Ipse enim adversus mundum, carnem et 
daemonem fortiter dimicavit, et inodorem 
Altissimi currens, copiosam utriusque se- 
xus christifidelium multitudinem salubri- 
ter post se Lraxil; ac, velut effusam super 
faciem terrae, religiosam professionis sux 
generationem dereliquit, ut ad. illumina- 
tionem gentium celebri memoria, tamquam 
rulilum sidus, in Ecclesiae firmamento 
servaretur. 

$ 3. De cuius quidem origine, vila, mo- 
ribus et fama, necnon mirabilibus, quae, 
in praemium sanciitalis eius, Deus mundo 
multipliciter ostendere dignatus est, ne de 
tam celebri viro etiam posteritas maneat 
ignara, pauca ex mullis duximus recen- 
senda. Siquidem Fridericus Bultenburgen- 
sis, vir nobili loeo natus, pater fuit beati 
Dennonis, quem ex Bezela eius pia uxore 
susceperat. Cumque in beato Dennone ab 
ineunte aetate bona indoles cluceret, ne 
illa aequalium studiis, malis moribus ae 
depravalis opinionibus (ut illa aetas asso- 
let) corrumpereltur, magnopere sibi pro- 
videndum existimavit; el cum, uf. primum 
ex infantia excessit, divo Dernardo, epr- 
scopo Ilildesemeusi, commendavit et tra- 
didit. Qui, cum negocium sibi commissum 
attenderet, ut puer ad virtutem recte in- 
forimaretur, illum. primum ad amorem 
Dei optimi maximique induxit; deinde 
vero, cum vir prudens intelligeret. utile 
esse si literae cum virtute eoniungerentur, 
heatum. Bennonem a Bigario !, bono sane 
viro et docto, instruendum. euraviL, sub 
quo magnos ille progressus fecit; quam- 
obrem, ineunte iam adolescentia, cum ad 
bene beateque vivendum satis inslruetus 


1 HJ iger, prior monaslerii S, Michaelis (n. T.). 





esset, monasticam vitae rationem. suscepit. 
Monacus itaque cum esset, reiectis volu- 
ptatibus, omnem vitae cursum in virtute 
confecit; quod cum fratres, eum quibus 
vivebat, probassent, tantumque in eo vir- 
tutis esse cognovissent, quantum eccelesia- 
sticis honoribus erat mandandum, defun- 
clo eorum abbate, cunctis fere suffragiis 
abbatiam illi detulerunt. Sed quia res in 
contentionem inciderat, cum essent, sed 
non ita multi, qui Sigiberto, religioso viro, 
suffragabantur, beatus Benno, ut erat ab 
omni ambitione alienus, honorem recu- 
savit, et pro Sigiberto summo studio egit, 
rogavitque ne se ab ea vivendi ratione, 
qua in tranquillitate esset , distraherent ; 
sed quo ille vehementius rogabat, eo ma- 
gis monacorum studia ineendebantur. Ur- 
genles igitur et instantes, beatum Benno- 
nem, vel invitum, ad dignitatem rapiunt, 
quam ipse, tertio post mense , deposuit , 
seque ad pristinam vitam et bene quidem 
institutam retulit; coepitque eum clarae 
memoriae Henricus tertius imperator di- 
ligere primum, qui, cum videret sanctis- 
simum hominem ad rempublicam bene 
gerendam natum esse, tantum virum in 
coenohii angulis aetatem consummare pas- 
sus non est. Sed, cum a felicis recorda- 
uonis Leone Papa. IX, praedecessore no- 
slro, assensum obtinuisset, illum, magno- 
pere repugnantem, e inonasterio eduxit , 
ac praepositurae ecclesiae Boslariensis, 
Hildesemensis dioecesis, praefecit. In ea 
vero, eum usque ad ingravescentem aeta- 
temi integre. casteque. conversarctur, ca- 
nonici eeclesiae Misnii, fama eius inducti, 
venerandum: senem, qui tunc. quinqua- 
vintasex annos nalus eral , ecclesiae suae 
prisesse. voluerunt. In. qua, cum orinia 
praeclare, tum. lioc. praeclarissime egit , 
quod Vandalos, de religione christiana male 
sentientes, ex pernieioso errore eripuerit, 
eoque traduxerit ut, una curm catholica 
Ecclesia, pari studie fidem. christianani 





19  An.C. iia 


AM C. 1525 90 


tuerentur. Quod factum et memorabile 
est et plane divinum. llis namque tem- 
poribus, pide memoriae Gregorius Papa 
VII, etiam praedecessor noster, et similis 
memoriae Henricus quartus, imperator, 
magnas inter se inimicitias gerebant, et 
ita quidem ut alter alterum de eo, in 
quo, locatus erat, dignitatis gradu deie- 
ctum studeret; qua de causa uterque suos 
in concilium vocabat. Paruerunt impera- 
tori non solum principes, sed etiam uni- 
versi et Germani et Galliarum episcopi ; 
solus beatus Benno decreti imperatoris 
auditor non fuit, quippe qui praeclarum 
fore existimabat, si Ecclesiae dignitatem, 
quoad eius fieri posset, tueretur. Atque, 
uL suae erga Ecclesiam devotionis docu- 
mentum daret, imperatorem marchionem- 
que Misnensem, hostes religionis iudicatos, 
exeommunicavit, quin 'etiam marchioni 
ingressum templi Misnensis prohibuit, se- 
que ad concilium Pontifieis contulit. Ad 
liánc magnitudinem animi quid addi po- 
test? Sed, antequam profectionem susci- 
peret beatus Denno, in Albim, magnum et 
celebre flumen perfluens, ecclesiae suae 
Misneusis claves proiecit, ut lis, qui se 
imperatoris causae adiunxissent, eamque 
ob rem excommunicati essent, ingressus 
eeclesiae non pateret; ex quo facile con- 
cipi potest quantas ille inimicitias pro Ec- 
vlesia catholica susceperit, quantoque se 
obtulerit periculo. Nam, cum imperator 
se suosque iniuria affectos existimaret, ac 
suas el communes iniurias prosequi in- 
tenderet, beatum. Bennonem a concilio 
Teversum, ut suum expleret animum, in 
vincula coniecit. Sed Deus omnipotens , 
qui bonos scelerate oppressos erigil, divi- 
num hominem respexit; fuit igitur beatus 
Benno non ita mullo post et liberatus ot 
in pristinum statum. vestilulus. Cum au- 
Ic eo tempore claves. ecclesiae. Misnen- 
85, de quibus praefati sunius, desidera- 


BULLARIUM ROMANUM 


rentur, in dicto Albi flumine capitur pi- 
scis, in euius visceribus claves amissae 
reperiuntur, magnum sane et haud ob- 
scurum divinitatis specimen. Nunc vero 
de iis, quibus ecclesiam suam exornavit 
sanctissimus homo. Et primo quidém, cum 
videret egregium cantum rebus sacris ma- 
gno ornamento esse, optimam quidem ille 
canendi rationem instituit, quae hodie in 
lemplo Misnensi magno cum decore viget; 
ecclesiam praeterea bonis multis atque 
facultatibus locupletiorem fecit; quin imo 
in eo loco, in quem secedere solebat, si 
quando a caeteris curis ad contemplatio- 
nem Dei optimi maximi se convertere vel- 
let, ecclesiam collegiatam extruxit. insti- 
tuitque. Sed duid pluribus de propenso 
beati Bennonis in rem ecclesiasticam stu- 
dio? Albim flumen praedictum siccis pe- 
dibus transivit; cumque aliquando (ita ut 
lacere solebat) agricolas inviseret, vide- 
retque homines de labore fessos vehemen- 
ter sitire, commiseratione adductus, a- 
quam in vinum convertit. Idemque beatus 
Denno, alio quodam tempore, cum in 
valle proxima civitati Misnensi concionem 
ad populum haberet, animadvertit multos, 
ut fit. tempore aeslivo, siti pene exani- 
mes: ut illis subveniret, terram percussit, 
€ qua subito uberrimus et perennis fons 
emanavit, qui adhuc hodiernis diebus fons 
sacer appellatur. Campana vero ab ipso 
divo Bennone consecrata omnem vim coeli 
ab agris finitimis avertit; tum ager ille, 
per quem iler facere solebat vir divin&s, 
omnes, qui in ea vicinia sunt, agros uber- 
late facile superat. Est praelerea pagus 
quidem, Neumberch nuncupatus, a Misna 
longe distans : aliquando tunen divinitus 
accidit ut, uno eodemque lempore, beatus 
Denno et illic rem sacram faceret, ct Mis- 
nae rebus sacris interesse videretur. Mar- 
ehio quidam Misnensis, ad remavidior, cum 





Her summi scelus i possessionem bono- 


An. C. 1822 





An. C. 1525 


El post mor- 
mnirueulis 
gin usd. 


HADRIANUS VI PP. 


rum ecclesiae Misnensis irruisset , beatus 
Benno hominem recte facturum affirma- 
vit, si ea, quae ipsi ecclesiae Misnensi 
eripuisset , restitueret; sin minus Deum 
aliquando pro tanta improbitate poenas 
ab eo expetiturum. Quibus verbis homo 
furens concitatus sanctissimum virum ala- 
pa percussit; tunc beatus Benno, Divo Spi- 
ritu afflatus: Hanc tantam iniuriam, in- 
quit, hoccodem tempore sequentisanni Deus 
omnipotens ulciscetur. Quem marchio ille 
protervus atque superbus irrisit: ac paulo 
post beatus Denno aegrotare coepit, et 
brevi futurum sperans ut ex hac vita ad 
superos, quorum consuetudo dulcis est 
alque aeterna, migraret, paulo antequam 
moreretur canonicos suos adhortatus est 
ut eam charitatem, quam nos docuit Chri- 
stus, studiose complecterentur; deinde 
Eucharistiam, cibum illum divinum, ma- 
gna cum pielate suscepit, eLcum orationes 
ad Deum optimum maximumque liabuis- 
set, e vita excessit, et id quidem quadra- 
gesimo pontificatus sui anno, post Chri- 
stum. autein natum millesimo centesimo 
sexto. Hactenus de iis, quae in vita, non 
liumano consilio, sed divinitus gessit di- 
vinus homo. 

8 4. Ad ea vero quae, post mortem il- 
lius, summa cum admiratione acciderunt, 
nonnulla recitanda censuimus; ac pri- 
mum, marchio, de quo paulo ante men- 
onem fecimus, cum tetpus illud eve- 
nisset quo sanctus vir ipsum  marchio- 
nem foenas daturum praedixerat, in hanc 
vocem prorupit: Benno superiori tempore 
nescio quod pericuhum nobis hodierno 
die. eventurum minabalur ; morbus. est 
ille, non igitur est quod nobis timeamus. 
Vix ille haec. verba. finierat, subito con- 
slernitur, et auxilium eorum, qui ade- 
rant, implorans, miserandum in modum 
ac magno cum dolore et gemitu mori- 
tur. Hine facile coneipi polest, divinam 


91 

potestatem divino homini communica- 
lam esse. Áccedit huc alterum exem- 
plum priori haud dissimile. Willelrius, 
alius marchio, antedictam Misnensem ec- 
clesiam iniuriose tractabat; cumque prae- 
positus eiusdem ecclesiad hominem .ma- 
gnis precibus a malo instituto abducere 
vellet, ipse. non solum recte monentibus 
parere noluit, sed eliam multo magis 
quam antea ipsam ecclesiam vexavit. 
Tum dictus praepositus, cum aliunde au- 
xilium petere non posset, ad divum Ben- 
nonem confugit, ab eoque precatus est 
ut ecclesiam servaret; quo factum est 
ut beatus Benno. marchionem per quie- 
tem admonuerit ne. quid gravius adversus 
ecclesiam moliretur: quod cum ille, ut 
inane somnium contemneret, quarto. de- 
inceps vehementer obiurgatus, alterum 
oculum amisit, periculo graviori propo- 
sito, nisi ab improbo instituto desisteret, 
Willelmus marchio, partim metu, partim 
poenitentia ductus, ecclesiae restituit om- 
nia, illiusque facultates, quantum potuit, 
auxit, quin etiam divum Dennonen et 
plurimi fecit et maxime coluit. lllud 
vero praetereundum non est, duos esse 
pagos, in quorum altero, marchionem 
dum fugeret, se abdidit, in allero vero 
Vandalos a summa impietate ad fidem 
christianam convertit, in quibus vestigia 
pedum eius adhue integra concernuntur; 
tum tugurium illud, in quo apud Vanda- 
los fuit, etsi nulla stabiliori structura fir- 
metur, tectumque habeat stramineum ve- 
tustate confectum, illud tamen nec un- 
quam vitium fecit, nec igni esl consum- 
plum, cum tamen saepenumero vicinae 
aedes incendio flagrarunt. Habitus quo- 
que episcopalis, quo corpus suum terrae 
commendatum extitit, una cum mitra 
episcopali, ullra ducentos annos sub terra 
latuit, et absque aliqua alteratione ex se- 
; pulero effossus, hodie inleger cernilur , 





An, C, 1028 


d 
AuC, 1023. 98 
j et ostenditur, Possent ; hic quamplurima 
alia. miracula afferri Multos enim- divini 
Bennónis:tueritis.e moituis excitatos con- 
staL; multos variis morbis curatos; deni- 
que, quí, votum - fecerit, neminem illius 
beneficium non sensisse. 
$5. Propter quae carissimus it Christo 
vere Mt filius noster Carolus Rémanorum et His- 
all prinelnes paniarum rex catholicus in imperatorem 
Pre mona: electus, et. dilecti filii nostri Albertus $. 
Msi suot: Petri ad Vincula presbyter, et Matthaeus 
Tha, S. Angeli diaconus, sanctae Romanae Ec- 
clesiae cardinales, ac yeneraliles fratres 
nostri Riecardus Trevirensis et Herma- 
nus Coloniensis, archiepiscopi, per eorum 
patentes literas, necnon dilecti filii nobi- 
les viri Ferdinandus, archidux Austriae, 
ac Georgius et Henricus fratres germani, 
duces Saxoniae, lantgravii Thuringiae 
et marchiones Misnae, per venerabilem 
fratrem nostrum Ioannem episcopum Mis- 
nensem, nuncium et oratorem ad nos al 
- eis destinatum, et dilectum filium Willel- 
mum de Enckfort. electum Durtosensem , 
datarium et praelatum nostrum. dome- 
sticum, eoruni apud nos et Sedem Apo- 
stolicam etiam oratorem. et negociorum 
gestorem, humiliter supplicari fecerunt 
ut, praemissis diligenter inquisitis et. ex- 
ploratis, ad beali viri canonizalionem 
procedere dignaremur, i 
8 6. Quorum quidem precibus licet li- 
Qi, posting. benter annuere vellemus, summopereque 


»ndisen el pro- 





eosam desaper gatlderemus. huiusmodi canonizaüonem 
wy Miesainri H 1 Ivi 
Vi. duo 1p e, HOStris temporibus, divino quodam my- 


Lon S ey sterio, contigisse; ac nobis iustum videre- 
sinn, verve- lur. ut idem beatus Denno, quem iam 
Vs sers audis, ad " " . 
seca Penaonis Deus. in. coelesti glorin. sanctorum clioro 
canon za donem H : . " ^ * HB B 
devenit si al. dignüm fecisse plurimis et manifestis. in- 
Ma Hid. * IM H M 1 : 
dicis et miraculis ostenderat, in terris 
eliam sibi debito sanctorum lionore non 


defraudaretur, non statim rem tanti pon- : 


deris ac. momenti faciendam, sed, iuxta 
velerem. et. laudabilem | consueludinem, 





BULLARIUM: ROMANUM 


cunctanter-matureque considerandam du- 
ximus. Post triplicem .igitur inquisitio- 
nem.ex recolendae. memoriae Alexandri 
sexti primo, et deinde Iulii secundi, et 
successive Leonis decimi, praedecessorum 
etiam. nostrorum, commissionibus super 
hoc debite faclam, tandem idem. Leo 
decimus tribus etiam Romanae Ecclesiae 
cardinalibus, ex tribus illorum ordinibus, 
videlicet venerabilibus fratribus nostris 
Bernardo, Ostiensi, Sanctae Crucis in Hie- 
rusalem, et Antonio, Albanensi, episcopis, 
tunc tituli S. Vitalis presbytero, ac Ioannis 


'Ss. Cosmae el Damiani diacono, cardi- 


nalium, de fratrum suorum, de quorum 
numero, licet absentes, tunc eramus, con- 
silio et assensu, commisit ut ipsi, visis 
el examinatis processibus ;edifis super 
eiusdem beati viri vita, moribus, fama 
ei miraculis, ante ei post ipsius deces- 
sum, eius intercessionibus a Deo factis, 
aliisque cunctis ad sanctorum canoniza- 
tionem huiusmodi necessariis, se super 
omnibus et singulis diligenter informa- 
rent, et per eos comperta, in suo secreto 
consistorio, ut moris erat, fideliter re- 
ferrent. Cumque ipsi cardinales, visis. et 
examinatis diversis processibus in parti- 
bus Germaniae de Sedis praedictae com- 
missione habitis, et ad Curiam nostram 
transmissis, testiumque (ide dignorum 
deposilionibus, pro tanta rei dignitate, 
debite ponderatis, de supradictis mira- 
culis ac vitae sanctimonia et aliis a iure 
requisitis. fidelem nobis relationem, in 
pluribus etiam secrelis consistoriis, fecis- 
sept; nosque ipsorum et omnium cardi- 
nalium vola pro celebranda dicta canoniza- 
lione convenienlia el conformia invenis- 
semus, et pro celebriori executione, di- 
lectus filius loannes Daptista de Senis, 
utriusque. iuris doctor ct aulae nostrae 
consistorialis advocatus, in publico consi- 
storio, omniu de ipsius beati viri vita, 


An. C. 1525. 





ru ————— áà— 





i 
] 
1 


An. €. 1525 
moribus, fama et miraculis copiose per- 
eensuisset, nobisque. humiliter supplicas- 
set ut ad eiusdem. beati viri . canoniza- 
tionem, matura deliberatione | rvehabita, 
procedere dignaremur; nos, de relatis co- 
ram nobis in primis maximas omn'po- 
tenti Deo gratias agentes, rogavimus om- 
nes in eodem publieo consistorio tunc 
astantes ut suis orationibus et ieiuniis 
Ecclesiam Dei iuvarent, ac ne eam Altis- 
simus modo aliquo in huiusmodi cano- 
nizationis officio errare permitteret in- 
stanter orarent; demum, post aliquot dies, 
convocatis denuo in aula nostra consisto- 
riali in Palatio Apostolico ' universis. t 
singulis, qui tunc aderant in Womana 
nostra Curia, ecclesiasticis praelatis, pa- 
triarchis videlicet, archiepiscopis et epi- 
scopis, in praesentia eorumdem fratrum 
nostrorum dictae Romanae Ecclesiae car- 
dinalium, eosdem. processus, supor cius- 
dem beati vita, moribus, fama el mira- 
culis editos , per eumdem Ioannem Ba- 
plistam breviter summarieque repeti fe- 
cimus: quae cum ex serie per cardinales 
ac alios, quibus id munus per nos iniun- 
ctum fuerat, enarrata el exposita füissant, 
omnesque astantes praelati quid sibi su- 
per huiusmodi canonizationis negotio vi- 
deretur interrogati, unanimi consensu, 
nullo penitus diserepante, respondissent 
sibi videri quod idem bealus vir inter 
sanelos merito adscriberelur et connu- 
meraretur, nos iterum humiles ipsi om- 
nipotenti Deo, quod, ad beatum servum 
suum debitis honoribus prosequendum , 
corda nostra illuminare dignatus esset, 
gratias agentes, ad ipsius canonizationem 
diem dominicam primam post Penteco- 
stem, quae tunc occurrebat ultima die 
mensis maii anno Domini wpxxim, doputa- 
tavimus; ac in basilica Principis aposto- 
lorum de Urbe, amplum suggestum li- 
gneum de more parari et cxornari iussi- 
mus, super quo quidem, astante universo 


HADRIANUS. V] PP, 














93  Aw«C. h 





volioneque pleno (ut .moris est). s nmone 
habito, deindeque Litania et hymno, Veni 
Creator Spirilus, per omnia devote. de- 
cantalis, necnon a procuratoribus causae 
ipsius canonizalionis et, ab eiusdem Caroli, 
in imperatorem elecii, apud Sedem prae- 
dictam constituto. oratore à nobis magna 
cum instantia petilo pronunciari adscribi 
inter sanctos eumdem beatum Bennonem, 
cum iam omnia consummata essent, om- 
nesque Ecclesiae caeremonias consuetas 
Super ea re rite servavissemus, Deum 
prae oculis habentes, ad canonizationem 
eiusdem boati sub his verbis procedendum 
duximus el processimus. ; 

8 7. Ad laudem et honorem sanctae et Iptumque cala 
iudividuae Trinitatis, ct exaltationem fidej '*9" ""n'temm 


uel OE rh confes. adsefi. 
catholicae et. christianae religionis. aug- ret fenume 


] a : lus d e 160 fani 
mentum, auctorilate Domini nostri. Jesü agi iabot; 
Christi ae beatorum Petri et. Payli apo- 
stolorum et nostra, de fratrum nostro- 
rum consilio, decernimus et definimus 
bonae. memoriae Dennonem, olim episco- 
pum Misnensem, sanctum esse, et in san- 
ctorum catalogo adscribendum , ipsum- 
que in eodem sanctorum confessorum 
catalogo déseribimus. Statuéntes ut. ab 
universali Ecclesia quolibet anno festum 
ipsius et officium, sicut pro uno confos- 
sore ponlifice, sextadecima die mensis 
iunii, hoc est die depositionis suae, de- 
vole et solemniter celebretur. 

$ 8. Et insuper eadem auctoritate om-. rugeni 
nibus vere poenitentibus eL confessis , qui 1"^^.*^ 4i« on- 


nis singulis ad 


annis singulis ad. sepulerum eiusdem $. Peru 
" " . e p 
DBennonis eadem die accesserint, septem nus clegtur; 


annos et totidem quadragenas de iniunetis 
eis poenilentiis misericorditer relaxamus. 
8 9. Quibus debite peractis, inchoato- wiaam deinde 
(ue per nos ac decantato usque ad fis chere cum 
nem a cantoribus nostris lymno, Te De- nas EL 
. T H p enn. 8, et ia- 

vum. Loulamus, in illius etiam finem, car- dalgentiem. im- 
din?'i diacono in cantu dicente: Ora pro reri; 













Ay C im 24 
nobis; beate Benno, Aehoroque responso, 
Ut digni -éfficiomür promissionibus Ghpi- 
sli; nos illigo propriam orationem de eo- 
der Sancto altà voce décatitavimus di- 
centes: Deus, quí imos beali Bennonis 

D gonlificis: confessione gloriosa circumdas 
el protegis, da nobis et eius imitatione 
proficere, et intercesstoné gaudere. Per 
Dominum nostrum. Iesum. Ghristum fi- 
lium luum, qui: terum. vivil et regnat in 
unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia 
eaecula saeculorum. Deinde vero a dicto 
choro responsum Amen; solemnem illic 
míssam: nos ipsi celebravimus de dicta 
tunc oceufrente dominica prima post Pen- 
tecosten, collectas singulas sub una con- 
clusione"terminantes, additis etiam prae- 
dieta ceterique specialibus eiusdem S. 
Bennonis collectis immediate sequentibus. 
Pro secreta videlicet : Sanctus tuus, quae- 
sumus, Domine, Benno confessor et ponli- 
fex mos ubique laetificet ul, dum. eius 
vecolimus merita gloriosa, apud te semper 
patrocinia sentiamus. Cum sua conclu- 
sione videlicet, Per Christum etc. Deinde 
vero post commursionem subiunximus di- 
centes: Quaesumus, Domine, salutaribus 
repleti mysteriis. ut sancti tui Denuonis 
confessdPis el. pontificis, cuius solemnia 
celebramus , etiam | intercessione adiwe- 
mur, cum simili conclusione. E; ita mis- 
samipsam ad finem usque cum solitis cae- 
remoniis, iuxta ordinarium. apostolicum, 
illie debite terminavimus, indulgentiam- 
que plenariam omnibus officio huiusmodi 
tunc. astantibus devote elargiti sumus. 

*. 8 10. Praesentes literas in praemisso- 

M 4 rum testimonium concedentes ad lau- 
dem et gloriam omnipotentis Dei, qui in 
sanctis suis mirabilis est, ac gloriosus 
vivit el. regnat benedictus in saecula sae- 


culorum. 
TUM EME M. Ceterum, quia difficile foret etc. 
samplis cie . . H 
miei Nulli ergo omnino hominum etc. 


BULLARIUM ROMANUM 





An. €, f/à 
. Batum Romae; apud S. Petrum, anno 
Incarnationis doiinicae millesimo" quin- 


lgentesimo vigesitiiótertio, pridie kalendas 


iunii, pontifieatus nostri anno 1. 
Dat. die 91 maii 1523, pontif. anno t. 





VI. T 


Contra christianam fidem. susceptam ab- 
negantes, sacramentis abutentes, sor- 
lilegiisque et. maleficiis alios laedentes, 
ab inquisitoribus' haereticae pravitatis 
graviter puniendos 1 


Hadrianus eplscopus servus servorum Del, inqui- 
sitori Comensi, — Dilecto fili, salutem et ape» 
stolicam benedictionem. 


81. Dudum, uti nobis exponi fecisti, ^ Inquiitores 
Cremonae pro- 

per felicis recordationis Iulium Papam IT, ceaotant eontra. 

praedecessorem nostrom, non sine ma- emenda 

gna tune animi sui displicentia accepto bele priestun- 

quod, per quemdam Georgium de Casali, 

Ordinis fratrum Praedicaterum professo- 

rem et in civitate Cremonensi haereticae 

pravitatis inquisitorem deputatum, in non- 

nullis Lombardiae partibus et. praesertim 

in locis, in quibus dictus Georgius inqui- 

Sitor deputatus erat, repertae fuerunt 

quamplures utriusque sexus personae, 

propriae salutis immemores et a fide ca- 

tholica deviantes, certam sectam facientes, 

fidem, quam in sacri susceptione bapti- 

smi susceperant, abnegantes, sanctam 

crucem pedibus conculcantes, et. obbro- 

bria super eam perpetrantes, ecclesia- 

slicis et praesertim Eucharistiae sacra- 

mientis abutentes, diabolum in suum do- 

minum et patronum assumentes, eique 

obedientiam et reverentiam exhibentes, et 

suis incantationibus, carminibus, sortile- 

giis aliisque nefandis superstitionibus iu- 

menta et fructus terrae multipliciter lae- 


1 Adversus maleficos ei -u :ilegos vide quae 
dixi in constitutione 1 Innocentii. YIL, Summis , 
lom. v, pag. 296. 


| 
| 








Àn. C. 1525 
dentes, aliaque quamplurima nefanda 
excessus et crimina, eodem diabolo insti- 
gante, committentes et perpétrantes, in 
animarum suarum: periculum, divinae 
Maiestatis offensam pernieiosumque ex- 
emplum et scandalum plurimorum. 

8$ 2. Contra quas cum dictus Georgius 
Aliquis ii^ (uc, ut asserebat, in dictis locis suae 
epponebant. MEA IA : cd 
InquisiDoni deputatis, prout ipsius Geor- 
gii incumbebat officio, ipse Georgius pro- 
cessisset, nonnulli autem, tam clerici 
quam laici illarum partium, quaerentes 
plus sapere quam oportet, praemissa 
delicta ad eiusdem Georgii inquisitionis 
officium non pertinere temere asserentes et 
praesumentes, in populo errores et scan- 
dala seminaverunt, sicque eumdem Geor- 
gium in populo odiosum reddere, et dicti 
Georgii officium impedire conati fuerunt, 
prout etiam. tunc impediebant; ita quod, 
propter praemissa, personae praedictae ad 
delicta huiusmodi perpetranda quotidie 
inducebantur, in non modicum fidei ob- 
brobrium, animarum periculum et scan- 
dalum plurimorum. 
$ 3. Dictus praedecessor volens ( ne 

Islius erzo 11 inquisitionis officii executio quomodoli- 

procedere coy. bel. refardaretur, et labes haereticae pra- 

"ch! vitatis longe venena diffunderet) provi- 
dere, dicto Georgio per quasdam suas in 
forma brevis literas commisit et mandavit 
quatenus in locis eiusdem Georgii inqui- 
sitioni deputatis de excessibus huiusmodi 
cognoscere, el contra quascumque perso- 
nas, cuiüscumque conditionis et prcw- 
eminentiae forent, inquisitionis officium 
exercere et exequi; ipsasque personas, 
quas in praemissis culpabiles reperiret, 
una cum locorum ordinarigrum vicariis, 
quatenus voluissent interesse, iuxla di- 
clarum personarum demerila, corrigere 
et punire deberet, secundum modum 
contra alios haereticos a iure et sacris 
canonibus statutum, contradictores quos- 
cumque per censuram ecclesiasticam et 

Bull. Bom? Vol. V. — ^ 774 CS 


HADRIANUS VI PP.- 


| fatus praedecessor noster eisdem indul- 


95 Aw Q1 
alia iuris opportuna remedia compescen- 
do, Eos vero, qui in praemissis consilium; 
auxilium vel favorem praestarent ;. prae- 


gentis uti et. gaudere decrevit, quibus 
crucesignati contra alios haereticos, ex 
indulto apostolico eis concesso, tuno gau- 
debant et utebantur, prout in dictis li- 
teris plenius contineri dicitur. 

$ 4. Et sicut. eadem expositio subiun- giu pes. 
gebat, non solum delicta et. crimina hu. fes osa. da 
iusmodi contra fidem catholicam et chri- ME 
stianam religionem sub iurisdictione in '*"*"* 
quisitionis Cremonensis committuntur et. 
perpetrantur, sed ommibus aliis locis et 
dioecesibus, sub iurisdictione aliorum 
inquisitorum dicli Ordinis congregationis 
Lombardiae, in dies perpetrantur et com- 
mittuntur. Et cum eadem sint. delicta, 
eadem profecto provisione et castigatione 
eis est earumdem literarum tenore. pro- 
videndum. Quare tu, sicut asseris, in ci- - 
vitate Comensi, ubi dictae pravitatis. in- 
quisitor existis, tam tuo quam omnium 
aliorum dictorum Ordinis et congregatio- 
nis haereticae pravitatis inquisitorum ubi- 
libet corisistentium et depulatorum no- 
minibus, fecisti nobis humiliter supplicari 
uL literas praedictas ad. vos extendere et 
ampliare, aliasque desuper opportuna 
dignaremur providere. 

85. Nosigitur, huiusmodi supplicatio- m, iss s. 
nibus inclinati, literas praedictas , cum Daiint Inquit 
ommibus in eis contentis clausulis, in 
omnibus et per omnia, prout in eisdem 
literis continetur, ad te et alios Ordinis 
et congregationis huiusmodi inquisitores, 
lam. in praesentiarum deputatos, quam 
in futurum perpetuis futuris temporibus 
deputandos, ac si tibi et cuilibet inquisi- 
torum dirigerentur et directae fuissent, 
apostolica auctoritate, tenore praesen- 
lium extendimus, ipsasque lileras tibi et 
illis, ut praemittitur, eisdem auctoritate 
et tenore concedimus. 







Am C. iua8 — 20 
. ,$ 6. Non obstantibus illis, quae idem 
lulius.praedecessor volnit non obstare, 
ceterisque .conirariis quibuscumque. 

$ 7. Et quia difficile foret etc. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub 
annulo Piscatoris, die xx iulii Mpxxim, 


pontificatus nostri anno 1. 
. Dit. die 20 iulii 1523, pontif. anno r. 


CLEMENS VII 


PAPA CCXXI 
Anno Domini MDXXIII. 


Contrariis de- 
rogat. 


Tranmimptis 
eredi iobot. 





Di. XIX novembris, anno MxDXXII, .uni- 
versalis Ecclesiae clavo praeficitur lulius 
cardinali Medices, archiepiscopus Floren- 
tinus et sanctae Romanae Ecclesiae vice- 
cancellarius, appellaturque Clemens VII. 
Pontificiam tiaram induit die xxvi mensis 
eiusdem. Fuit temporibus Caroli V impe- 
ratoris et Ferdinandi l regis Romanorum, 
et xi. promotionibus xxxiv creavit cardi- 
nales, Vixit in. pontificatu annos x, men- 
ses X, dies vir. Obiit die xxv septenibris 
MDXXXIV, el sepultus est in basiliea Vati- 
cana, unde, sub Paulo Hl, corpus eius 
translatum est ad Sanctam Mariam supra 
Minervam. Vacavit Sedes dies septem- 
decim t. 


I. 


Canonizatio. sancli. Antonini, archiepi- 
scopi Florentini, professoris. Ordinis 
fratrum. Praedicatorum. Sancti Domi- 
nici, cum. inslitutione. suae festivitalis 

.pro die w mensis maii, ex. conslitu- 
tione Hadriani VI ?. 

Clemena episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam :ji memoriam. 
Rationi congruit, et convenit aequilat; 
ut ea, quae de Itomani Pontificis gratia 


1 Exclusis extremis. — 2 Bullam hanc multis, 
expurgavimus mendis, adlibito Bullario Domini- 
cano P. Ripoll nec non Ravnaldo in Contin"at. 
Baronii (h, 1.). 


Prom mium 









.quantur effectum. 


BULLARIUM ROMANUM 


processerunt, licet, eius superveniente 
ebitu, literae apostolicae Super illis con- 
fectae non füerint, suum debitum conse- 

$ 1. Dudum síquidem felicis recorda- 
tionis Hadrianus Papa VI, praedecessor 


noster, pie praemeditans singulos, praeser- 


fim aqua regenerationis renatos populos, 
Propheta docente, misericordias Domini 
in aelernum cantare decere, magnaque 
profecto et mirabilia esse opera miseri- 
cordiae, quibus Salvator noster Iesus Chri- 
stus in salutem generis humani misera- 
lionis huius largissime sese effundere 
dignatus fuerat, quae, si ab initio creati 
liominis recensenda foreut, nullae humani: 
linguae ad id sufficere poterant, quia ine- 
narrabile illud erat, quod, cum Deus ipse 
hominem creasset ad imaginem et simili- 
tudinem suam, illi, ut felicitatis aeternae 
parüceps fieri, et in coelesti patria illa 
consortis angelorum adscribi possel, bc- 
nigne concesserat; si dalae sibi divinitus 
legis non contempsisset imperium; neque 
tamen ipsum, legis buiusmodi trasgresso- 
rem fictum, passa erat divina clementia 
penitus. interire , quinimmo congruentes 
exhibere medicinas dignata extiterat, qui- 
bus a lege Domini aberrans in. certam 
salutis. semitam perduceretur, angelos 
destinando, qui ei divinam patefacerent 
voluntatem, ipsumque iusta. suaderent et 
ad implendum divina mandata opportune 
adiuvarent. 

8 2. Mittendo etiam patriarchas gratiae 
suae spiritu repletos, qui exemplo sui to- 
tum humanum genus instruerent ad sa- 
lutei. 

8 3. Necnon prophetas qui, Spiritu San- 
cto illuminati, omnibus non praesentia 
solum beneficia commemorarent, sed fu- 
lura etiam. praedicerent. 

8 4. Illud vero erat maximum, et cui 
nullum aliud miserationis opus compa- 
rari polerat, quod ipse Dei Filius in per- 


Án. C. 1525 


Magna et mi- 


* rabitla Deus pro 


bumaní generis 
saluto operari 
dignatus est: 


Angelos pri- 
mum destinasit; 


Patriarchag po- 
$162 misit, 


Prophetas &- 
Viam, 


Flllum deinda 
propriam. 





n. C. 1525 . 
e sona sua, naturam nostrae mortalitatis 
üssumere, acea mysteria, quae de passione 
et morte sua per sanctorum propheiarum 
ora praedicata et annunciata fuerant, 
adimplere, ac per passionem et mortem 
suam huiusmodi, nos a perpetua morte 
liberare dignatus fuerat. 
$ 5. Cuinque praedecessor ipse, tot gra- 
Le» igitor, »- liis. el. beneficiis invitatus ac. provocatus, 
&noscens ipsias, , "A et 
Dei nomen gio- nihi! studiosius curare ac efficere, quam 
pert armi Eius voluntati ac mandatis parere atque 
macie nt" obedire deberet; ipsisque in illis qui sibi, 
propter vitae integritatem ac sanctimo- 
niam, dilecti fuerant, ct per quos diversa 
et magna miracula ostendebat, sanclis- 
simum nomen suum glorificari, ipsosque 
catalogo sanctorum adscribi, et ab. uni- 
versali Ecclesia claris honorum ac lau- 
dum praeconiis honorari mandaret; sieut 
etiam ipsa saneta Mater, Christi Salvatoris 
nostri huiusmodi sponsa, praedecessorem 
ipsum docebat, ut fidelium animas su- 
perna ac caelesti beatitudine. fruentes de- 
bita reverentia prosequerelur, quos, dum 
in humanis adhuc agerent, ipsi Deo ac- 
ceptos, post autein ab hoc saeculo migra- 
tionem, in beatorum numero collocatos et 
aggregatos esse intelligebat, dum fidelibus 
aliquo calamitatis genere. oppressis, ac 
eorum suffragia implorantibus , divina 
omnipotentia in eorumdem coelestis bea- 
titudinis 4estimoniuni, miraculose subve- 
nire dignabatur; superna quoque patria 
illa lerusalem ita omnium electorum sal- 
vatione laetabatur, ut quorum prestan- 
tiora erant merila, pro illorum uberiori- 
bus praemiis, copiosiora etiam gaudia 
percipiehat, quod in excessu mentis suae 
positus lsaias propheta sensisse videba- 
tur, cum diceret: Exulla et lauda, habi- 
lalio Sion, quia muaguus. in. medio. ti 
Sanclus. . 
& 6. Praedecessor igitur ipse dicendum 
putavit: Exultent omnes angelorum chori, 


CLEMENS VII PP. 





qui, de evacuatarum sedium | repletione làto S. A 
solieiti, humilés corde ac boris etSah- S. "son 
ctis operibus praecellentes, per virtitiim utet xs 
gradus, in beatas illas mansiones," wife venonirat.. 
superbi, corruerani spiritus, perdicere SAM EA, 
gaudent. Exultent! quoque animae" tusto- 
rum, qui, Christi vestigià sequuti, vitae 
hüius stipendiis emeriti, ac. mundi ille- 
cebris ominibus superatis, coelesti regno 
tandem perfrui meruerunt, et etiam tune 
numerosiore coelestium . civium | populo 
laetarentur. Exultet. wnivérsum | coelum 
laudibus, resultet lerra. gaudiis; cum san- 
clorum editio laetitiam habeat plurimo- 
rum. Siquidem fidei zelus exigebat, ac 
iustitiae. pietas postulabat ut quod. pro 
salute plurimorum gerebatur, communi- 
bus uhique gaudiis et plausibus celebra- 
retur. Praecipue vero. praedecessor. ipse 
etiam putavit. exullare debere. pontificum 
heatorum coetum et saeram illam docto- 
runi coneionem, inter. quos sangtus An- 
toninus, postquan! ex hac lacrymarum 
valle ad coelestem illam, quae sursum 
est lerusalem. (vocante. ipsum Domino) 
migraverat, tamquam novum sydus glo- 
riose micabat ct fulgebat. Cumque eius- 
dem Antonini, archiepiscopi Florentini, ex 
civitate Florentiae. oriundi, Ordinis Prae- 
dicatoruni, vitae excellentia, casti mores, 
fructuosa praedicatio. ac sanetissimorum 
operum perpetua coruscatio toti fere. orhi 
nota esset, et. ab gnnibus praedicaretur, 
nos, tunc in minoribus constituti et tituli 
Sancti Laurentii in Damaso, tunc Sanctae 
Mariae in Dominica, diaconus, qui, ex con- 
cessione. apostolica, ecclesiae Florentinae 
presse dignoscebamur, et dileetus. filius 
noster, lune ipsius praedecessoris, Thomas 
tituli Sancti Sixti, tune. Ordinis Praedica- 
torum generalis magister, presbyter, car- 
dinales, ac tunc priores libertatis et vexil- 
lifer iustitiae. populi l'loventini, necnon 
archidiaconus et dilecli filii. capitalum 





Am C. iua8 — 20 
. ,$ 6. Non obstantibus illis, quae idem 
lulius.praedecessor volnit non obstare, 
ceterisque .conirariis quibuscumque. 

$ 7. Et quia difficile foret etc. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub 
annulo Piscatoris, die xx iulii Mpxxim, 


pontificatus nostri anno 1. 
. Dit. die 20 iulii 1523, pontif. anno r. 


CLEMENS VII 


PAPA CCXXI 
Anno Domini MDXXIII. 


Contrariis de- 
rogat. 


Tranmimptis 
eredi iobot. 





Di. XIX novembris, anno MxDXXII, .uni- 
versalis Ecclesiae clavo praeficitur lulius 
cardinali Medices, archiepiscopus Floren- 
tinus et sanctae Romanae Ecclesiae vice- 
cancellarius, appellaturque Clemens VII. 
Pontificiam tiaram induit die xxvi mensis 
eiusdem. Fuit temporibus Caroli V impe- 
ratoris et Ferdinandi l regis Romanorum, 
et xi. promotionibus xxxiv creavit cardi- 
nales, Vixit in. pontificatu annos x, men- 
ses X, dies vir. Obiit die xxv septenibris 
MDXXXIV, el sepultus est in basiliea Vati- 
cana, unde, sub Paulo Hl, corpus eius 
translatum est ad Sanctam Mariam supra 
Minervam. Vacavit Sedes dies septem- 
decim t. 


I. 


Canonizatio. sancli. Antonini, archiepi- 
scopi Florentini, professoris. Ordinis 
fratrum. Praedicatorum. Sancti Domi- 
nici, cum. inslitutione. suae festivitalis 

.pro die w mensis maii, ex. conslitu- 
tione Hadriani VI ?. 

Clemena episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam :ji memoriam. 
Rationi congruit, et convenit aequilat; 
ut ea, quae de Itomani Pontificis gratia 


1 Exclusis extremis. — 2 Bullam hanc multis, 
expurgavimus mendis, adlibito Bullario Domini- 
cano P. Ripoll nec non Ravnaldo in Contin"at. 
Baronii (h, 1.). 


Prom mium 









.quantur effectum. 


BULLARIUM ROMANUM 


processerunt, licet, eius superveniente 
ebitu, literae apostolicae Super illis con- 
fectae non füerint, suum debitum conse- 

$ 1. Dudum síquidem felicis recorda- 
tionis Hadrianus Papa VI, praedecessor 


noster, pie praemeditans singulos, praeser- 


fim aqua regenerationis renatos populos, 
Propheta docente, misericordias Domini 
in aelernum cantare decere, magnaque 
profecto et mirabilia esse opera miseri- 
cordiae, quibus Salvator noster Iesus Chri- 
stus in salutem generis humani misera- 
lionis huius largissime sese effundere 
dignatus fuerat, quae, si ab initio creati 
liominis recensenda foreut, nullae humani: 
linguae ad id sufficere poterant, quia ine- 
narrabile illud erat, quod, cum Deus ipse 
hominem creasset ad imaginem et simili- 
tudinem suam, illi, ut felicitatis aeternae 
parüceps fieri, et in coelesti patria illa 
consortis angelorum adscribi possel, bc- 
nigne concesserat; si dalae sibi divinitus 
legis non contempsisset imperium; neque 
tamen ipsum, legis buiusmodi trasgresso- 
rem fictum, passa erat divina clementia 
penitus. interire , quinimmo congruentes 
exhibere medicinas dignata extiterat, qui- 
bus a lege Domini aberrans in. certam 
salutis. semitam perduceretur, angelos 
destinando, qui ei divinam patefacerent 
voluntatem, ipsumque iusta. suaderent et 
ad implendum divina mandata opportune 
adiuvarent. 

8 2. Mittendo etiam patriarchas gratiae 
suae spiritu repletos, qui exemplo sui to- 
tum humanum genus instruerent ad sa- 
lutei. 

8 3. Necnon prophetas qui, Spiritu San- 
cto illuminati, omnibus non praesentia 
solum beneficia commemorarent, sed fu- 
lura etiam. praedicerent. 

8 4. Illud vero erat maximum, et cui 
nullum aliud miserationis opus compa- 
rari polerat, quod ipse Dei Filius in per- 


Án. C. 1525 


Magna et mi- 


* rabitla Deus pro 


bumaní generis 
saluto operari 
dignatus est: 


Angelos pri- 
mum destinasit; 


Patriarchag po- 
$162 misit, 


Prophetas &- 
Viam, 


Flllum deinda 
propriam. 





n. C. 1525 . 
e sona sua, naturam nostrae mortalitatis 
üssumere, acea mysteria, quae de passione 
et morte sua per sanctorum propheiarum 
ora praedicata et annunciata fuerant, 
adimplere, ac per passionem et mortem 
suam huiusmodi, nos a perpetua morte 
liberare dignatus fuerat. 
$ 5. Cuinque praedecessor ipse, tot gra- 
Le» igitor, »- liis. el. beneficiis invitatus ac. provocatus, 
&noscens ipsias, , "A et 
Dei nomen gio- nihi! studiosius curare ac efficere, quam 
pert armi Eius voluntati ac mandatis parere atque 
macie nt" obedire deberet; ipsisque in illis qui sibi, 
propter vitae integritatem ac sanctimo- 
niam, dilecti fuerant, ct per quos diversa 
et magna miracula ostendebat, sanclis- 
simum nomen suum glorificari, ipsosque 
catalogo sanctorum adscribi, et ab. uni- 
versali Ecclesia claris honorum ac lau- 
dum praeconiis honorari mandaret; sieut 
etiam ipsa saneta Mater, Christi Salvatoris 
nostri huiusmodi sponsa, praedecessorem 
ipsum docebat, ut fidelium animas su- 
perna ac caelesti beatitudine. fruentes de- 
bita reverentia prosequerelur, quos, dum 
in humanis adhuc agerent, ipsi Deo ac- 
ceptos, post autein ab hoc saeculo migra- 
tionem, in beatorum numero collocatos et 
aggregatos esse intelligebat, dum fidelibus 
aliquo calamitatis genere. oppressis, ac 
eorum suffragia implorantibus , divina 
omnipotentia in eorumdem coelestis bea- 
titudinis 4estimoniuni, miraculose subve- 
nire dignabatur; superna quoque patria 
illa lerusalem ita omnium electorum sal- 
vatione laetabatur, ut quorum prestan- 
tiora erant merila, pro illorum uberiori- 
bus praemiis, copiosiora etiam gaudia 
percipiehat, quod in excessu mentis suae 
positus lsaias propheta sensisse videba- 
tur, cum diceret: Exulla et lauda, habi- 
lalio Sion, quia muaguus. in. medio. ti 
Sanclus. . 
& 6. Praedecessor igitur ipse dicendum 
putavit: Exultent omnes angelorum chori, 


CLEMENS VII PP. 





qui, de evacuatarum sedium | repletione làto S. A 
solieiti, humilés corde ac boris etSah- S. "son 
ctis operibus praecellentes, per virtitiim utet xs 
gradus, in beatas illas mansiones," wife venonirat.. 
superbi, corruerani spiritus, perdicere SAM EA, 
gaudent. Exultent! quoque animae" tusto- 
rum, qui, Christi vestigià sequuti, vitae 
hüius stipendiis emeriti, ac. mundi ille- 
cebris ominibus superatis, coelesti regno 
tandem perfrui meruerunt, et etiam tune 
numerosiore coelestium . civium | populo 
laetarentur. Exultet. wnivérsum | coelum 
laudibus, resultet lerra. gaudiis; cum san- 
clorum editio laetitiam habeat plurimo- 
rum. Siquidem fidei zelus exigebat, ac 
iustitiae. pietas postulabat ut quod. pro 
salute plurimorum gerebatur, communi- 
bus uhique gaudiis et plausibus celebra- 
retur. Praecipue vero. praedecessor. ipse 
etiam putavit. exullare debere. pontificum 
heatorum coetum et saeram illam docto- 
runi coneionem, inter. quos sangtus An- 
toninus, postquan! ex hac lacrymarum 
valle ad coelestem illam, quae sursum 
est lerusalem. (vocante. ipsum Domino) 
migraverat, tamquam novum sydus glo- 
riose micabat ct fulgebat. Cumque eius- 
dem Antonini, archiepiscopi Florentini, ex 
civitate Florentiae. oriundi, Ordinis Prae- 
dicatoruni, vitae excellentia, casti mores, 
fructuosa praedicatio. ac sanetissimorum 
operum perpetua coruscatio toti fere. orhi 
nota esset, et. ab gnnibus praedicaretur, 
nos, tunc in minoribus constituti et tituli 
Sancti Laurentii in Damaso, tunc Sanctae 
Mariae in Dominica, diaconus, qui, ex con- 
cessione. apostolica, ecclesiae Florentinae 
presse dignoscebamur, et dileetus. filius 
noster, lune ipsius praedecessoris, Thomas 
tituli Sancti Sixti, tune. Ordinis Praedica- 
torum generalis magister, presbyter, car- 
dinales, ac tunc priores libertatis et vexil- 
lifer iustitiae. populi l'loventini, necnon 
archidiaconus et dilecli filii. capitalum 





1 


Ao.C, ipe 28 BULLARIUM ROMANUM An, C. 4528 
ecclesiae Florentinae, considerantes ipsius | nium Sacramorum, canonicum dictàe ecy l 


Antonini archiepiscopi vitae sanctimoniam 
quotve et quibus miraeulis, tam in vita 
quam post mortem, elaruerat et in dies 
elarebat ; desiderantesque ipsum, iuxta 
morem-et ritum sanetae Romanae Fccle- 
siae, canonizationis dignitate praefulgere, 
aec sanctorum numero et catalogo ag- 
gregari,, piae memoriae Leoni Papae X, 
secundum carnem fratri patrueli, etiam 
praedecessori nostro in dicta ecclesia Flo- 
rentina tunc existenti, missa pontificali et 
aliis peractis solemniis, humiliter suppli- 


'elesiae Florentinae, ae Leonardum de 
Guasconibus, tunc vicarium episcopi Fe- 
sulani in spiritualibus generalem, dicto- 
torum auditorum loco, in causa canoni- 
zationis huiusmodi subrogaverat, eisque 
commiserat et mandaverat ut ipsi, vel 
duo aut unus eorum, ad ulteriorem prae- 
missorum inquisitionem procederent, ac 
testes reciperent, eorumque atiestationes 
ac depositiones et omnia alia acta in 
scriptis fideliter redacta, sub eorum si- 
gillo clausa, ad ipsum Leonem praede- 
cessorem remitterent. 


carunt ut gloriosae memoriae dicti Àn- 
tonini archiepiscopi canonizationi inten- 
dere dignaretur. cH 

$ 7. Idem Leo praedecessor, eorum pio 
desiderio annuere volens, dilectis filiis 


Et commissarit 
procossum ab- 
solverunt — et 
Leoni iransmi- 
seruut, 


8$ 8. Ipsique subrogati in causa inqui- 
sitionis huiusmodi ad ulteriora proceden- 
tes, quadragintaocto festibus coram eis 


lien proees- productis, iuratis et examinatis, ac pro- 


wum — desuper 
fer. commisit, 


magistris Iacobo Symonetae et Guillelmo 
Cassadoro, nostris, tunc ipsius Leonis prae- 
decesseris, cappellanis, et causarum Palatii 
Apostolici auditoribus commiserat ut ipsi 
et quilibet eorum de sanctitate vitae ce- 
terisque virtutibus et miraculis eiusdem 
Antonini archiepiscopi se diligenter in- 
formarent; et habita super his informatione 
matura, ipsi Leoni praedecessori in consi- 
storio suo secreto fideliter referrent, ut de 
fratrum suorum consilio , ad omnipotentis 
Dei laudem, efficere posset quae sancto- 
rum patrum dogmata: et sahctorum ca- 
nonum institutiones, necnon iustitia et 
ehristiana caritas postularet atque requi- 
reret. Cumque auditores praefati, ad in- 
quisitionem praemissorum procedentes, 
articulis et interrogatoriis datis, ac cita- 
tione legitima praecedente, sexaginta duos 
lestes coram eis productos recepissent " 
eosque, praevio iuramento, examinassent, 


cessu desuper formato et absoluio, illum, 
sub eorum sigillis clausum, ad eumdem 
Leonem praedecessorem  remiserant; et 
successive nonnullis aliis testibus, tam 
per praefatum vicarium quam nonnullos 
alios notarios, ad procuratoris fidelis ci- 
vitatisFlorentiae instantiam, exarninatis, et 
eorum attestationibus, etiam sub sigillo 
clausis, ad eosdem auditores remissis, et 
de eorum mandato per notarium causae 
in registro insertis , praefatus Iacobus, 
praesente eodem Guillelmo, die nona men- 
sis decembris anni millesimi quingente- 
simi sextidecimi, omnia et singula in 
huiusmodi canonizationis causa, tam co- 
gam eis, quam dictis subrogatis et nota- 
riis acta, deducla et probata, plene, fide- 
liter et diligenter eidem Leoni praedeces- 
sori et sanctae Romanae Ecclesiae cardi- 
nalibus in consistorio suo secreto retu- 
lerat. 


$ 9. Qua relatione facta, idem Leo prae- Leo prsedtcius 
decessor eam volens adhibere diligentiam tut iride 
ebgravitatem, quam rei magnitudo postu- uiii di: 
labat, processus in ipsius canonizationis 2 
negotio factos venerabili fratri nostro, tunc 


idem Leo praedecessor ex dicta civitate 
Florentiae ad almam Urbem et Romanam 
Curiam redire proposuisset, dilectos filios 
Ioannem Mariam abbatem monasterii Vallis 
Umbrosae, l'esulanae dioecesis, el Ánto- 





An. €. I998 
&uo,. Bernardino Ostiensi, tunc Sabinensi, 
episcopo, et tunc in humanis agentibus 
bonae memoriae Leonardo tituli S. Petri 
ad Vincula presbytero, et Bernardo S. Ma- 
riae in Porticu diacono, cardinalibus, per 
eos denuo diligenter examinandos, in dicto 
consistorio secreto, vivae vocis oraculo 
commiserat. Cumque idem Leo praede- 
cessor praefatum Bernardinum cardinalem 
ad earissimum in Christo filium nostrum, 
tuncsuum, Franciscum Francorum regem 
christianissimum legatum a latere suo 
destinasset, in eius locum dilectum filium 


nostrum, tunc suum, Innocentium S. Ma- ; 


riae in Dominica diaconum cardinalem 
subrogaverat. 


CLEMENS VII PP. 


i 





8 10. Ipsique Bernardinus ac Leonar- | 


P) suecessivo 
enrüm — veritas 
i; — consislorii 
Papoe — relati 
fait. 


canonizationis huiusmodi rite proceden- 
tes, ac dicto processu una cum audito- 


dus et Innocentius cardinales, in Causa, 


vifus et abbate praefatis , necnon dilecto , 


filio Melchiorre Baldastino, iuris utriusque 
doctore, nostrae, tunc ipsius Leonis prae- 
decessoris, aulae consistorialis advocato , 
iteratis vicibus diligenter examinato, et 
causa huiusmodi mature discussa, primo 
per Bernardinum episcopum die tertia- 
decima iunii anni millesimi quingente- 
simi deciminoni, in uno multis et magnis 
in vita, deinde in alio consistorio secretis, 
perLeonardum cardinalem praefatum, post 
"mortem ipsius Antonini archiepiscopi mi- 
raculis fideliter relatis, eodem Innocentio 
cardinale praesente et relationem per ipsos 
factam comprobante. Etsi, ex eorumdem 
cardinalium relationibus, de vilae sancti- 
monia et humilitate aliisque virtutibus et 
miraculis eiusdem Antonini archiepiscopi 
plenissime constaret, quamplurimis ta- 
men fide dignis testibus se offerentibus, 
ae super eisdem miraculis deponere vo- 
lentibus. 

8$ 11. Idem Leo praedecessor, die vi- 
gesimaquinla mensis ianuarm anni mil- 





99 
lesimi quingentesimi vigesimi , eisdem la« 
cobo et Guillelmo auditoribus etiam: com« 


miserat et mandaverat ut, per se vel 
alium seu alios, tam in dicla Urbe, 


quam exira eam et ad partes, ad alió- 
rum testium receptionem et illorum exa- 
minationem procederent, el deinde in 
dicto consistorio secreto referrent; ipsique 
Iacobus et Guillelmus auditores dilectos 
filios venerabitium fratrum nostrorum , 


; tunc ipsius Leonis praedecessoris, archie- 


piscopi Senensis et Pistoriensis, ac eiusdem 


; Fesulani episcoporum vicarios in spiritua» 


libus generales, ac praefatum Antonium 
Sacramorum canonicum , iuxta tenorem 
commissionis eis factae, subdelegaverant , 


eisque et eorum cuilibet randaverant ut ' 


super miraculis in vita et post mortem per 
ipsum Antoninum archiepiscopum factis 
lesles reciperent, et, previo iuramento, di- 
ligenter examinarent, eorumque dicta et at- 
testaliones in scriptis redigerent, et cuncta 
sub eorum sigillis clausa ad eos remitte- 
rent. Cuius commissionis vigore dilectus 
fifius Ludovicus de Adimaris, praefati epi- 
scopi Fesulani vicarius in spiritualibus 
generalis, in causa canonizationis luius- 
modi rite procedens, super eisdem mira- 
culis centum quinquaginta et uno testibus 
coram eo, adlibito fidei procuratore hu- 
iusmodi, deductis, iuratis et fideliter exa- 
minatis, eorumque dictis in scriptis re- 
dactis, processum per eum absolutum et 
suo,sigillo clausum ad eosdem lacobum 
et Guillelmum auditores per proprium 
nuncium reniserat. 

8 12. Ipsoque processu per eosdem au- 
ditores recepto el aperto ac diligenter 
examinato, et facta per eos super illum in 
secrelo consistorio fideli relatione, idem 
Leo praedecessor ipsius uliimi processus 
examen commiserat eisdem Bernardino 
episcopo cL Innocentio eardinali, ac di- 
lecto filio nostro, tunc ipsius Leonis prüe- 





An, Q. 1092- 


ldem men? 
Loo wlios testes. 
fesuper réolpl | 
€ — craminsri 
laiitt; 


Visoquo  pro- 
cessu, auditores 
Holao illum de 
novo in. consi- 
storlo — retuie- 
runt, et Loo a 
lits praelatis c^ 
visionem ulnnu 
processus com. 
misit, eulus ro 
lationo — habia 
bis,  saucinm 


4 


As, C. meg 30 
Antoninum »- docessoris, Achilli, tituli Sanctae Mariae 
»e censa ds Transtiberim presbytero cardinali, quem 
Was. "ipse Leo praedecessor loco eiusdem Leo- 
nardi cardinalis, vita functi, in huiusmodi 
causa subrogaverat; ipsique, omnibus 
processibus per eosdem Bernardinum et 
Achillem ac Innocentium cardinales de 
novo diligenter examinatis , facta per eos 
plena et fideli relatione , ac scrutatis eo- 
rumdem cardinalium votis, in eamdem 
senteritiam convenerunt, et Antoninum ar- 
chiepiscopam ipsum canonizandum cen- 
suerunt. Deinde alio tempore, videlicet 
die quartadecima mensis decembris anni 
millesimi quingentesimi vigesimi, scrutatis 
votis omnium et singulorum cardinalium, 
qui numero trigintaseptem lunc in se- 
creto consistorio aderant, una et eadem 
omnium sententia fuerat, ipsum videlicet 
Antoninum archiepiscopuun canonizandum 
E fore. . 
8 13. Quibus peractis, idern Leo prae- 
Et publicum decossor, in vigilia Pentecostes auni mil- 
eonsisor. pro Vr Neg N MMC "M Mera 
absolvends. co- lesimi quingentesimi vigesimi primi, pu- 
dao "blicem consistorium pro sexta feria post 
festum ipsius Pentecostes indixerat el te- 
neri mandaverat, in quo idem Melchior 
publicam orationem de vita, sanctitate, 
moribus ac virtutibus ipsius Ántonini ar- 
chiepiscopi, necnon miraculis in vita et 
post mortem factis, et in. processibus hu- 
iusmodi contentis alque. probatis , ut va 
in secrelis. consisloriis relata praelatis 
Curiae ac curialibus omnibus innotesqe- 
rent, habiturus erat. 
8 14. Sed, cum ante dietam sextam fe- 
m e EE riam febre correptus fuisset, consistorium 
illud praefata. sexta feria leneri non po- 
tuerat. Deinde impedimentis, ac postremo 
obitu eiusdem Leonis praedecessoris super- 
venientibus , in canonizationis huiusmodi 
negotio ullerius processum non fuerat, 
$ 15. Idem Hadrianus praedecessor qui, 
post ipsius Leonis praedecessoris obilum, 


P $ 
' 


BULLARIUM ROMANUM 





An. C. (i23: 


divina faventecleraentia, ad summiaposto- Hadrianus vi, 
latus apicem assumptus fuerat, cum ad vl signi 
dictam Urbem, Domino concedente, per- 453» Unese- 
venisset, et a nobis, tunc in minoribus con- zstiosls bal 

: : tionem di«tulit; 
stitutis, ut praefertur, ac Thoma card. S. : 
Sixti praefato, ac venerabile fratre nostro, 
tunc ipsius Hadriani praedecessoris, Nico- 
lao episcopo cardinali de Flisco, dicti Or- 
dinis Praedicatorum protectore, ac eisdem 
prioribus libertatis et vexillifero iustitiae 
populi Florentini requisitus fuisset ut ad 
ulteriorem eiusdem canonizationis expe- 
ditionem procedere dignaretur, etsi om- 
nino ipse Hadrianus praedecessor id facere 
intenderet, peste tamen in dicta urbe tunc 
ultra modum saeviente, idipsum aliquan- 
tulum differre coactus fuerat. 

8$ 16. Postmodum vero, cum pestis ipsa 
per Dei misericordiam cessasset, ipse Hadri- 
anus praedecessor, clristiani gregis uni- 
versalem curam gerens, pro debito pastb- 
ralis officii, militantem Ecclesiam coe- 
lesti ac triumphanti sponso illius confor- 
mare, et pro eius aedificationis implemento 
omnibus diligenter examinatis ac mature 
discussis, ipsum beatum AntoRinum in 
catalogo sanctorum referendum esse duxit. 

8 17. De cuius quidem Antonini archie- 
piscopi origine, vila, moribus et fama, 
onissis in praesentiarum. miraculis prae 
multitudine illorum, quae libello quodam 
impresso, ex ipso canonizationis processu 
per eausae procuratorem fideliter excerpta 
et per ipsum fideliter revisa atque collata, 
continentur, aliqua ex multis ipse Hadria- 
nus praedecessor duxit recensenda. 

$18. Antoninus igilur ipse beatus in Virgisitatemiin- 

"m n à fans vovit et 
civitate Florentiae, quae inter cunctas Ita- conservavit; 
liae civitates, cum multis aliis virtutibus et 
dolibus urbes insignes et praeclaras fa- 
cientibus, tum maxime pietate ac reli- 
gione semper floruerat, e Nicolao et Tho- 
masia, sub timore Domini pie et caste 
viventibus, tamquarn ex bona arbore bo- 





Ea postea ces- 
sante, S. Anto- 
ninüum canoni- 
zandüm esse di- 
xit; 


Et puuca ex , 
multis eius mi- 
racuhs recen- 
seri iussit : 





An. C, 1525 
num fructum faciente, ortus etab eis bene 
et pudice educatus, cum primum per 
aetatem Deum sibi cognoscere licuerat, 
eligens Ei soli servire,:ac mundi pompis 
omnibus renuntiare velle, sese ipsi Deo 
in totum dicaverat, ac im oratorio horti 
Sancti Michaelis dictae civitatis ante ima- 
ginem Crucifixi humiles ac devotas preces 
porrexerat ut virginitatem, quam illi vo- 
verat, usque ad ultimum vitae spiritum 
illius dono et gratia conservare posset, 
Imitaturus enim Christum ipsum, quem, 
de Virgine natum , virginitatem perpetuo 
conservasse constat, el secreta Dei contem- 
platurus, nullum gratius donum petere at- 
que impetrare potuissct. Virginitatem nam- 
que servanti, tantum dabatur propius ar- 


CLEMENS Vli PP, 


cana et éoelestia contemplari; ac divinaruni , 


rerum veritatem cognoscere, quantum ea 
virtus secretior erat, et a terrenis sordibus 
omnique corporis contagione et foeditate 
longius abest. Deus, qui scrutator est cor- 
dium, sinceram pueri mentem. purumque 
animum introspiciens, humilem ac san- 
etam eius orationem exaudiverat, eumque 
inter illos commendandum elegerat, quos 
in Apocalypsi praeviderat loannes se- 
quentes Ágnum quocumque irel, cantantes 
canticum novum ante thronum Dei, quod 


soli modulantur qui cum mulieribus non 


sunt coinquinati, et labem carnis atque 
immunditiam omnem execrati, amictuntur 
stolis albis, et corona immortalis gloriae 
decorantur. | 

8 19. Puer igitur ipse a Deo electus, 


Ieiuniaqne. t e yobris ieiuniis, continua ad Deum prae- 


"iudia frequen- 


Ani; meditatione, frequentibus circa orationem 
et studia vigiliis, etiam illum modicum 
aelatis calorem extinguebat. 

$ 20. Cumque tertiumdecimum attigis- 
Religionem S. 


set annum, ut, humanis illecebris postha- 
bitis alque contemptis, soli Deo eiusque 
mandatis servire, ac penitus vacare possel, 
Religionem Sancli Dominici, quae per ar- 


Dominiei anno 
suae aelalis xii 
ngredi petiit; 


"Ordinis exhiberi, nisi toto decretorum 








$1 

dua tendit, ingredi statuerat, et die qua- 
darn devotionis fervore aceensusad dornum 
eiusdem Sancti Dominici de Fesulis, dieti 
Ordinis, pergens, a priore dictae domus 
habitum per fratres dicti Ordinis gestari 
solitum sibi exhiberi magna cum humili- 
late pelierat. Prior ipse, quem pueri te- 
nerlor aetas et Religionis austeritas ad ha- 
bitum. illum ipsi negandum, eius vero 
fervorac devotio ad exhibendum inducebat, 
secum ipse cogitando, quonam modo prac- 
maturum pueri desiderium differre posset, 
eum interrogaverat , quibus studiis vaca- 
rel; qui cum respondisset se decretorum 
lectioni operam dare, tunc prior, modum 
invenisse ratus, quo interponerentur anni 
donec maturior illi aetas accederet, dixe- 
rat non solere canonistis habitum dicti 


An. C. 1828 


libro meinoriae commendato. 

8 21. Quibus verbis fide adhibita, in- 
uocens simplexque ut columba pder, a 
priore discedens et domum paternam ve- from gene. 
petens, decretorum lectioni totis viribus ioa brum 
incumbere ac vacare coeperat, adeoque davit; 
*edula lectione ae assidua oratione pro- 
fecerat, ut. cum Sapiente merito dicere 
posset. Oplavi et. datus est mihi. sensus. 
Hluminatus enim ab eo, qui illuminat 
omnem sensum, el qui lox, via et veritas 
rst, eiusdem anni spatio decreturn inte- 
grum memoriae mandaverat, quod, pro- 
pler sui magnitudinem, tam brevi tempo- 
ris spatio a quoquam vix legi posset. 

& 22. Quo peracto, laetus el alacer, 
quasi ad vietoriae suae palmam accipien- 
dam properans, Fesulas redierat, ac priori 
asserens se integrum decretorum librum 
mandasse memoriae, dictum habitum, il- 
lis, qui librum huiusmodi memoriae man- 
dussent, dari solitum, magna instantia 
postulaverat. Prinr, secum considerans 
quam essent mirabilia opera Dei , accitis 
patribus ipsius domus, factoque memoriae 


Sed repulsus, 
^d dom.m pa- 
Vernam— redit, 


Postea halitum 
Religionis eu- 
seeplt, 





kc c.i 82 . ' — BULLAIUM ROMANUM * AalC. 1323 
périe riculo , ilis ref miraculo:  stujentibus, cingulo cinctus, v nudam terram stu ligneas 
ü inter 6 diceniibus Quis. putas. puer |t leto habuérat;- donec ad se- 
dà iorum unanimi consensi, | n 
eidàrn Arfonino psum genibus flexis hu- io. ex paleis-uti coeperat ;. ieiuniis: aliis- 
nüifiter pélénti, curn benédictione Domini | que corporis macerationibus Supra tenues 
exliibuerát. eorpusculi vires continue poenitentiam 
* $3. In quo per quadragintaquatuor | agens, horas fere omnes diei ac noctis, 
s qua motu anos tarta. humilitàte ac vitae sanctimo- | ad. arcana. Dei contemplanda ac verbum 
eut "hif perséveraverat; talentum sibi a Domino | eius. cvangelizandum et ea scribendum 
' eféditim, non stidario alligans aut térrae | quae ad communem utilitatem et. christia- 
infodiens, sed, ut providus dispensator, in | nam religionem pertinent, sedulo ac iu- 
eómitiuném utilitatem convertens, ut, qui | giter impendebat; nec solum viva voce prae- 
eius innócen:iam et puritatem noverant, dicando tunc viventibus, sed et posteris 
dicere "&oliti fuerant, sibi videri quod in plurima librorum optimorum, tum in sacris 
eo Adàm non peccasset; adeoque ipsius literis , tum in naturalibus, tum maxime 
Religionis servator fuerat, ut omnium fra- | in moralibus scientiis monumenta utilis- 
trum oculos in se, tamquam lucidissimum | sima relinquendo, prodesse studuerat. 
exemplar ac rectissimam normam, conver- /. $ 25. Quarum tamgrandium atque adeo. psu iv 
teret; ipsique fratres eum, tune actate iu- | insignium virtutum fama peumotus piae ports vo 
venem, aliorum regimini praeposuerant, | memoriae Eugenius Papa quartus, etiam din S 
invitumque coegerant ut domorum dicti ! praedecessor noster, ecclesiae Florentimae, vi. — ' 
Ordinis Italiae gubernacula susciperet, ac . tunc pastore carenti, de persona eius priter 
officium generalisvicariatus congregationis | omnem spem, providerat, ipsumque iili 
Tusciae regularis observantiae exerceret, praefecerat inarchiepiscopum et pastorem. 
Ta quo ita, se laudabiliter gesserat, ac tan- | Quod cum sibi nunciatum fuisset, haud- 
tain animi et corporis humilitatem osten- | quaquamlhuiusmodi nuncio laetatusfuerat, 
derat, non solum doctrinà , paternisque ( sed, utomni humilitate plenus, tale onus 
monitionibus (ut officium illud praelationis | humeris suis impar iudicaverat, ac statim 
éxigebát) subditos regens atque instruens, ! cogitare coeperat. quo pacto posset illo ab- 
géd. corporali etiam servitio et proprio solvi ae liberari. Suis igitur et amicorum 
servili ministerio utens, ut verus Christi literis eidem Pontifici supplicare non de- 
miles eiusque sarictorum operum imitator | stiterat ut. se in minoribus inter confra- 
ab omnibus iudicaretur, et in eo domini- | tres suos relinquere, ac dictae ecclesiae 
cum istud verbum videretur impletum: de persona. allerius, qui tantae dignitati 
Qui maior est vestrum , sit ipse minister, magis idoneus esset futurus, providere 
vester. Nonnullas dicii Ordinis domos, in | dignaretur. Cogitaverat autem Sardiniam 
quibus regularis observantia relaxata fue- , petere, ac ibi tantisper delitescere, donec 
ral, visitando, eas ad veram et sanctam , alius eidem ecclesiae praeficeretur ; sed , 
regularem observantiam reduxerat. ul dici consuevit, Homo cogitatel proponit, 
$24. EL ul sc omnibus exemplar prae- Deus autem disponit. Nam, quanto magis 
ui ped beret, ultra. continuos animi et. corporis reluctabatur ne archiepiscopalis dignitatis 
sre ei praedi, labores, ac praefer assiduas in orationibus | onus sibi imponerelur, tanto magis ope- 
maion ed studiisque vigilias, a carnium :esu quasi | rabatur Deus ne alius quam ipse archie- 
semper alistinuerat, Cilicium nunquam di- | piseopus. erearetur. Siquidem ipsi eccle- 
miserat, nc ferreo. super nudam carnem | sjae et civitati Florentinae pariter consulere 

























An, C. tio3 


Opera pietatis 
&uc:essive ipse 
exercuit in ar- 
ehieplscopatu; 


CLEMENS VI[ PP. 


volens, tum ipsum Eugenium Papam, tum 
etiam Cosmum Medices, qui tunc temporis 
in.ipsa civitate ingenio, opibus.et aucto- 
ritate ceteris praestabat, ae niter egregias 
animi dotes atque virtütes yé (gionem in 
primis colebat, inspiraveraf ut hominem, 
partim precum blanditiis, partim censu- 
rarum timore, compellerent ad consentien- 
dum provisioni de se factae. Qui, cum illam 
Dei voluntatem esse agnosceret, me illi 
contumacius velle resistere videretur, obe- 
dientiae iugo collum submiserat, ac Pon- 
tificis mandatis et Cosmi precibus (uti par 
erat) paruerat et obtemperaverat; ac non 
solum ipsi ecclesiae, sed etiam universae 
civitatiFlorentinae illiusque populo etgregi 
sibi commisso ita utiliter praefuerat, ut 
inde omnesintelligerent ipsum divino po- 
tius, quam humano consilio ipsi ecclesiae, 
pro illius populi salute, in archiepiscopum 
praefectum fuisse. 

8$ 26. Nam secum ipse reputans ad hu- 
iusmodi dignitates vocatos non luxui ac 
deliciis deditos esse oportere, sed omni- 
bus, et praesertim subditis, frugalitatis ac 
virtutis exemplar esse debere, nihil pror- 
sus de illo tenui ac simplici victu, quo 
per quadragintaquatuor annos in Religione 
usus fuerat, immultaverat; ipsamque pau- 
pertatem, quam, veluti sponsam charissi- 
mam semper dilexerat, constantissime reti- 
nuerat, etiam semper aliquid de necessariis 
usibus suis detrahens, ut largior erga pau- 
peres ac liberalior esse posset. Octo fami- 
liaribus, inter quos unus erat religiosus, 
utens, qui pro archiepiscopatus negociis 
vix sufficere poterant, charitatis et mise- 
ricordiae operibus semper intentus. Nam 
ut hospitale, quod pauperum verecundo- 
rum dicitur, in dicta civitate, in eoque con- 
fratérnitas pro illius regimine instituere- 
tur, praefato Cosmo viro pientissimo pluri- 
mum adiuvante, auctor fuerat; solent enim 
ipsius confraternitatis confratres egestate 
oppressis seu mendicare erubescentibus 

Bull. Rom. Vol. VI. 9 


uberes copiosasque eleemosynas elargiri. 
Et ut ipse beatus Antoninus omnia mise- 
ricordiae opera praestaret, infirmos ac 
etiam peste laborantes visitabat , illisque 
non solum de spiritualibus, sed etiam: de 
temporalibus cibis et medicinis opportunis: 
providebat; illisque interdum sibi paratos 
cibos, cum aliter prandere non posset, 
inaudita charitate largiebatur; nudos etiam 
propria quandoque tunica, cum iam omnia 
erogasset, vestiebat, Cumque omnes mens» 
suae archiepiscopalis fructus , redditus 
atque proventus in pauperum alimoniam, 
virginum dotes atque hospitalium susten- 
tationem aliosque pios usus erogasset, ac 
pro temporum angusliis esset pauperum 
copia, et nihil aliud superesset unde pau- 
peribus ipsis et indigentibus subveniri pos- 
set, a praefato Eugenio et recolendae me- 
moriae Nicolao quinto ac Callisto tertio 
et Pio secundo, Romanis Pontificibus simi- 
liter praedecessoribus nostris, quibus ob 
vitae sanctitatem carus erat, not parvas 
pecuniarum summas in huiusmodi pios 
usus convertendas recipiebat, easque pau- 
peribus ipsis distribuebat. Denique nullum 
caritatis et misericordiae genus erga car- 
ceratos, viduas et pupillos omittebat, me- 
mor scilicet verbi Pauli apostoli dicentis: 
El si habuero omnem fidem, ita ut montes 
transferam, caritatem autem non habuero, 
nihil sum. In administranda iustitia, nul- 
lusiudicum eo tempore illi comparari po-, 
lerat, ita ut praefatus Nicolaus praede- 
cessor appellationes, quas a suis sententiis 
ad Sedem Apostolicam deferri contingeret, 
nulli alteri committi, sed ad eum ipsum 
examinandas remitti mandabal, ratus ho- - 
minem ab omni odio, amicitia, prece, 
precio aliisque omnibus, quaeiudicantium 
animos in sententiis dictandis perturbare 
ac pervertere solent, penilus alienum esse, 
Causas omnes ad eum delalas concordia 
componere aui celeri sententia definire 
studebat. Cuius iudicio fere omnes prop- 


99. An. ins 





nC. dy 34 


wen apquiescebant, quia id ab ore san-; 






rent. Tn corrigendis vitiis, emen- 
ie delictisi ingenti utebatur severi- 
"tà tamen ut in eo nilsericordia cum 
iustitid" contüticta esse videretur. Fidei et 
ecclé e liberiatis defensorem se prae- 
bebat acerrimum, necullius minas formi- 
dibat,: Cunique olim cives quidam Floren- 
titif in&olentiorés illi voluntatibus ipsorum 
s6 opponeriti minati fuissent, ifa respon- 
derat, ut ostenderet nihil sibi ex bonis 





tále, 1 





terrestéibus adimi posse, quo valde trista-- 


retur, etse, ecclesia sua spoliatum, libenter 
ad Religionem et fratres suos rediturum 
foré, qui laeti ac libentes eum, variis cu- 
rarum oneribus levatum , exciperent. Cle- 
rum reformaverat, ac populum correxerat, 
pravosque civitatis. mores emendaverat, 
ludos omnes prohibitos atque damnatos 
substulerat, superfluos mulierum ornatus 


 restrinxerat, ac fere omnium cordibus de- 


. votionem spiritualem infixerat, quandoque 


7.;det annum 
agens. LXX. In 
Damíno obdor- 
mivit, 


fraeno, quandoque vero calcaribus, pro ani- 
marum et temporum qualitate, utens, ul, 
semotis seditionibus, sub Dei timore et cari- 
iatis zelo viverent, et in sancta religione 
persisterent. 

8 27. Quibus animi virtutibus in dicto 
Ordine quadragintaquatuor, in archiepi- 
Scopatu.vero tredecim annos continue, 
absque nón solum culpa, sed etiam culpae 
suspicione usus, cum annum septuagesi- 
mum ageret, quod saepius praedixerat , 
susceptis de more summa cum devotione 
Ecclesiae sacramentis, bonis omnibus (si 
qua tunc illi remanserant) inter pauperes 
Christi distributis, cum lacrymis imagine 
Crucifixi amplexa, ac saepius iis repetitis 
verbis: Servire Deo regnare esl, ac Sancta 
el immaculata virginitas, quibus te laudi- 
bus efferam nescio, hilari atque laeto 
animo, coram suis caris religiosis fratribus 
orantibus ei flentibus, sexto nonas maii 
anni millesimi quadringentesimi quinqua- 


, procedere: 


BULLARIUM ROMANUM 


gesimi noni, ita immaeulatam animam red- 
diderat - Creatori, "ut cum Apostolo dicere 
ertamen cerlavi, cursum 
dem seréavi, in reliquo re- 
posita est inihi. corona. iustitiae. 

$ 28. Postridie praefatus Pius praede- 
cessor, eum viri sanctitatem iampridem 
cognitam haberet, Florentiam ingressus, 
omnibus christifidelibus eius corpus, ante- 
quam sepulcro conderetur, visitantibus 
indulgentiam septem annorum et totidem 
quadragenarum concesserat. Ex quo tanta 
non solum ipsius civitatis, sed etiam cir- 
cumvicinorum locorum mültitudo conflu- 
xerat, ut eius corpus per ócto dies sepul- 
cro tradi non potuisset, omnibus id vi- 
dere atque osculari volentibus, multisque 
infirmis eius intercessione sanitatemra Deo 
implorantibus, eamque miraculose conse- 
cutis; qui, licet éx sanctis operibus suis 
beatus et. sanctus ab omnibus eius vitam 
intuentibus aut famam integerrimam au- 
dientibus certissime crederetur, eam tamen 
opinionem auxerat manifesta et oculata 
visio dominica cuidani Tuceio, monaco mo- 
nasterii Cistelli Florentiae, Cisterciensis Or- 
dinis, in civitate ipsa Florentiae, et Constan- 
tio de Fabriano, tam sanctitate vitae claro 
quam scientia et doctrina, in dicto Praedi- 
catorum Ordine professori, in civitate /E- 
sculana oblata. Quorum uterque eadem 
noctis hora, qua dictus beatus Antoninus 
ad Dominum transivit, eius animam ab 
angelis in coelum visibiliter portari vide- 
runt. Famdemque opinionem fidemque 
postea confirmabat magna et innumera 
miraculorum multitudo, quae omnipotens 
Deus, ipsius B. Antonini, inter coelestes 
beatorum choros recepti, meritis, tam dum 
inhac misera luce vixerat, quam vita fun- 
ctus, post mortem ipsam mundo manife- 
staverat. Siquidem, eius invocato nomine, 
daemoniaci a malis spiritibus liberati; di- 
versorum morborum generibus oppressi 





An, C. 1523 


£t miracalis 
postea claruit. 





Án. C. iti25 


Jen Hadrianus 
VI de praedictis 
Deo gr. tlagegit, 


(0 da triduum 


ipse Hadrianus ad ipsius beaii Antonini vc- ! 


orationes et íe- 
iunla indixit. 


i CLEMENS vH PP. 


et a medicis omnino destituti , ac mortui 
et; pro rhortuis utique habiti revixerant,. ac 


pristinae sanitati restituti, iic »prosi mun-. 
dati fuerant. Praeterea claudi incessum, |; 


surdi auditum , muti; oquélam, conttacti 
molum liberüm, caeci lugen recuperave- 
rànt; eiusque sanctitatis non modicae ipsi 
Hadriano praedecessori ct toti populo te- 
stimonium perhibere poterant. verba, qui- 
bus, vivente adhuc ipso beato antistite Àn- 
tonino, idem Nicolaus praedecessor in ca- 
nohizatione- sancti Bernardini de Senis per 


eum facta usus fuerat; asserendo non mi- ; 


nus ad Dei laudem Antoninum vivum, 
quam Bernardinum mortuum inter san- 
ctos referendum putare. 

8.99, Quibus et aliis multis, quae por 
eumdem lladrianum przdecessorem recen- 
seri poterant, iure ac merito. praedecessor 


neratione indücebatur. Egitque omnipo- 
tenti Deo quantas potuit gratias, quod prae- 
decessorem Hadrianum ipsum dignum red- 
diderat, perquem canonizatio ipsa celebra- 
retur 1. Cumque, praeter magna et multi- 
plicia ipsius beati. Antonini merita et mi- 
rabilia signa, per divinam potentiam ad eius 
intercessionem mortalibus ostensa, quae 
in libellum , ut praefertur, a diligenti et 
fideli procuratore causae, ex processu et 
testium dictis, redacta et impressa , adeo 
multa essent'et probalissima et vera, ut per 
se Hadrianum praedecessorem huiusmodi 
ad canonizationem eamdem faciendam fa- 
cile persuadere possent; sciretque ipse 
Hadrianus predecessor nihil numquam fere 
ab omnibus regibus et principibus christia- 
nis, etiamaclarae memoriae Maximiliano in 
imperatorem electo tuncin humanis agente, 
maiore instantia a praefato Leone el ab 
eodem Hadriano praedecessoribus postula- 


1 Ripoll hic addit: Cuius celebratio ideo for- 
san eidem Leoni praedecessori permissa non. f[ue- 
ral, ne ad eam, patriae polius affeclione quam 
iusto devotionis zelo molus videretur, aut non cun- 
cla recie iuspicientibus iudicaretur (n. T.). 





,in Romana Curia erant, 











tum ac prope.flagitatum fuisse durüm 
e en impium: s .H 





ac ird Sancto resistere videre sg qui 
per os Prophetae laudare Douni in sanctis 
suis iubet, consistorium publicum habue- 
rat, in quo, cum, pro ulteriori executione, 
praefatus Melchior advocatus ommia de 
ipsius beati viri vitá, moribus et miraéulis 


copiose percensuisset, ipsique Hadriano 
praedecessori pro parte eorumdem regiim, 
ducum, principum ac plurimorum praela- 
torum, episcoporum, capitulorum ac Reli- ' 
gionum humiliter supplicasset ut ad eius- 
dem canonizationem, matura deliberatione 
praehabita, procedere dignaretur, idem 
Hadrianus priedecessor, de relatis coram eo 
in primis humiliter Deo gratiasagens, ma- 
gna multitudine astante, in triduum ora- 
tiones ieiuniaque indixit ut Dess omni- 
potens ipsi JIadriano praedecessori quod 
factu optimum in hac re foret ostendere 
dignaretur, nec pateretur militantem Eccle- 
siam suam errare, qui se triumphanti con- 
formare consueverat. : 

8$ 30. Triduo deinde elapso, omnes, qui pou, cono 
praelatos iussit slo ped 
in suo secreto consistorio convenire, qui, e artondint 
processibus super ipsius beati Antonini tiam quod ex 
vita, moribus, fama et miraculis editis por P erisinas. 
ipsum Melchiorem advocátum breviter re- 
petitis, ad unum interrogati quid super 
huiusmodi negocio faciendum censerent, 
in eamdem sententiam convenerunt, bea- 
lum videlicet. Antoninum canonizandum 
esse, 

$ 34. Ipseergo Hadrianus praedecessor, 
Dei nutum et voluntatem sequens, atten- tet e re 
densque iustum ac debitum esse ut quos reis, 8... A 
Deus honorat in coelis; veneralionis officio prergn "i 
laudarentur et glorificarentur im tevris, t'erem contes 


sorum numer 
cum ipse poliüis laudetur et glorificetur in süunit; 


js Cdi B6 





e Mio: clefo, de vita ét fama et mi- 
raculis eiusdem Antonini, humili devotio- 
neque plenosermoóne per eumdem Hadria- 
num praedecessorem , ut moris est, habi- 
io: deinde litania et hymno Veni Greator 
Spiritus devote cantatis, ac reliquis om- 


nibus legitime peractis, praedictus Ordinis 


Praedicatorum in causa procurator in me- 
dio..stans, dictumque illud beati Ioannis 
apostoli clara voce proponens, videlicet: 
Tres sunt qui. testimonium. dant in coelo, 
Paler, Verbum. et Spiritus Sanctus, pro- 
baverat ipsas beatae Trinitatis personas 
testimonium perhibere quod beatus Ánto- 
ninus in coelis esset, Patrem videlicet in mi- 
raculorum potentia, Filium in doctrinz sa- 
- pientia, eC Spiritum Sanctum in vite ipsius 
bonitáte. Et propterea non solum nomi- 
nibus omnium, qui antedictam canoniza- 
tionem fleri supplicaverant, sed etiam ex 
parte ipsius sanctte ac summze et individus 
Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus Sancti, 
quatenus ipse Hadrianus praedecessor eum- 
' dem B. Antoninum sanctum pronunciare 
dignaretur postulaverat. Ed propter Hadria- 
nus praedecessor huiusmodi, considerans 
quodin eadem canonizatione. non permis- 
surus esset Deus ipsum errare, quiomnia 
in ea quomodolibet requisita observata fuis- 
8e cognoverat et observari fecerat, prout 
. Observaverat, sub data videlicet pridie ka- 
lendas iunii, pontificatus sui anno primo, 
de eorumdem fratrum suorum sanctae 
Romanae Ecclesiae cardinalium omnium- 
que praelatorum in Romana Curia existen- 
tium unanimi consensu et maturo consilio, 
de omnipotentis Dei misericordia ac bea- 
torum Petri et Pauli apostolorum eiusau- 





BULLARIUM ROMANUM 


eforitáte confisus, beatae nàem: jríae 'Anto- 
nitum Florentinum, sacrae theologiae pro- 


| fessorem, ex dreniio Sacri Ord. Praedica- 


iorum et ex' officio vicáriatus generalis 
congregationis Thusciae régülaris obser- 
vántiae huiusmodi in archiepiscopum Flo- 
rentinum assumptum, sanctur esse,et alio- 
rumsanctorur Dei catalogo adscribendum 
et aggregandum fore, ac fideliter firmiter- 
que teneri debere decrevit, ipsumque san- 


-ctorum confessorum et doctorum, quos 


sancta Dei veneratur Ecclesia, consortio so- 
lemniter adscripsit aggregavitque, ac eum 
tamquam sanctum püblice privatimque 
colendum esse declaravit ac voluit. 

8 32. Statuitque et mandavit universis 
venerabilibus fratribus nostris, tunc suis, 
patriarchis, archiepiscopis, episcopis et 
dilectis filiis dietorum, ac patriarchalium, 
metropolitanarum et cathedralium eccle- 
siarum capitülis et quorumvis Ordinum, 
tam Mendicantium quam non Mendican- 
tium , professoribus, nec non quibuscum- 
que ecclesiasticis personis, ut festum ipsius 
sancti Antonini, secunda die mensis maii, 
qua die, nexu carnis soluta, eius anima pre- 
ciosa coelos ascenderat, singulis annis so- 
lemniter et devote celebrarent, divinum 
officium, veluti pro uno confessore ponti- 
fice etdoctore, tam publice quam privatim, 
prout contingeret, persolvendo. Dilectis 
vero filiis fratribus dicti Ordinis Praedica- 
torumhuiusmodi officium, sub duplici festo 
et maiori, cum octavis, eo modo quo alio- 
rum dicti OrdinisPraedicatorum sanctorum 
celebrare festa, tam in die quam in octa- 
vis consueverant, etiam in vacantiis feria- 
rum hebdomadalium in provincia, iuxta 
consuetudinem Ordinis prefati, celebrandi 
concessit facultatem. 

8 33. Quibus debite peractis, inchoato- 
que pereumdem Hadrianum praedecesso- 
rem et decaniato, ac ad finem usque a 
cantoribus prosecuto hymno Te Deumlau- 


An. C. (i28 


Festumque lpsi- 
us dié secunda 
meH celebrari 
iussit; 


Decantato po- 
$tea hymno fe 
Deum laudamus 
ete., oralionem 
propriam de i- 
50S. Antonino 





An. C. 1535 E 
récitavit, et mis- damus; in illius etiam fine cardinali dia- 
rentem de Do- CORO. in cantu dicente, Ora pro nobis, B. 
minira arn Antonine; a choroque responso, Ut. digni 

efficiamur promissionibus Christi , ipseHa- 
drianus praedecessór illico propriam ora- 
tionem de eodem sancto alla voce decan- 
tavit, quaetalisest, videlicet, Gregem tuum, 
quaesumus, Pastor aeterne, custodi, et quos, 
beati praesulis Antonini, a te virginitatis 
et. pietatis speciali praerogativa. dotati, 
docirína salutis éllustras, eiusdem etiam 
semper tuere praesidiis. Per Dominum no- 
strum Iesum Ghristum etc. Deinde vero a 
dicto choro responso Amen, solemnem 
illic missam idem Hadrianus priedecessor 
celebravit de dicta tunc currente dominica 
Trinitatis, collectas singulas sub una con: 
clusione terminans, additis etiam praedi- 
cia ceterisque specialibus eiusdem sancti 
Antonini colleclis immediate sequentibus. 
Pro secreta videlicet : 

8$ 34. Munera, quae in salutiferae pas- 
sionis Filii tui memoriam. sacrificantes 
offerimus, quaesumus ut, beato Antonino 
confessore tuo atque pontifice assistente, 
nobis ad salulem provenire concedas. Per 
eumdem. Dominum nostrum Iesum Chri- 
stum etc. Deinde vero post communionem 
subiunxit, dicens: 

8 35.. Quaesumus, Domine Deus noster, 
Oratio post com- uf, coelesti eLadmirabili Sacramento salutis 
UV" — Nostrae refecti, beati. antistitis Antonini 

confessoris twi auxiliis semper. adiuti, el 
abstrahamur a noxiis et ad salutaria diri- 
gamur. Per Dominum nostrum Iesum Chri- 
stum. Filium tum , qui tecum etc., cum 
simili conclusione: et ita missam ipsam ad 
finem usque, cum solitis caeremoniis, iuxta 
ordinarium apostolicum, illic debite ter- 
minavit. 

8 36. Indulgentiamque plenariam omni- 
loislgen,, as. DUS. Oflicio huiusmodi tunc assistentibus 
sinentib oficio devote concessit. Quam etiam plenariam 
nii ire, indulgentiam similiter omnibus et singulis 
5! cones. fidelibus, in die, qua contingeret translatio- 


Secreta 


CLEMENS VH PP. 





37 
nem fieri sacri corporis eiusdem beatissimi 
Antonini, delocoubi liumiliter tunc iacebat 
interra, ineoclesiaS. Marci Floreritina, Or- 
dinis Praedicatorum, ad eminentiorem et 
honorabiliorem. locum: per fratres. dictae 
ecclesiae, in eadem Sancti Marci ecclesià, 
ad honorem et laudem Dei et ipsius Saticti, 
convenientibus et manus adiutrices porri- 

gentibus, tam pro se ipsis viventibus, quam 
pro defunctis et absentibus seu infirrnis 
aut corporaliter accedere impeditis, mit- 
tentibus, pro ea consequenda, ad dictam 
ecclesiam eleemosynam a primis vesperis 
translationis ipsius et deinde per totam 
octavam eiusdem, pro una vice tantummodo 
duraturam, volens ut,ad effectum praedi- 
ciae indulgentiae consequendae, tam prior 
domus ipsius ecclesiae S. Marci, quam alii 
duodecim fratres per eumdem ibidem con- 
fessoresdepulandi possent absolvere omnes 
confitentes ab omnibus casibus et censuris, 

a quibus de iure episcopi et diogcesani 
poterant, et vota similiter commutare. Àc 
etiam in loco sepulturae eiusdem sancti 
Anlonini, in depositionis suae die, videlicel 

secunda maii huiusmodi, perpetuo dura- 
iuram, quadraginta annorum et totidem 
quadragenarum indulgentiam annuatim 
condonavit., 

8 37. Neautem de canonizatione, decre- Hairlanus ta- 
to, adscriptione, aggregatione, declaratio- 
ne, voluntate, statuto, mandato, conces- ^ dupli m» 
sionibus et condonatione praediotis, pro eo petii mata, 
quod super illis ipsius Hadriani praedeces- 
soris literae, eius superveniente obitu, con- 
fectae non fuerunt, valeat quomodolibet 
haesitari, volumus, et praefata apostolica 
auctoritate decernimus quod canonizalio, 
quam tam communitatis dictae civitatis 
Florentinae quam nostris, qui eidem eccle- 
sic Florentinz preeeramus, impensis, sum- 
mo desiderio ac diligentia (ieri procuravi- 
mus, ac decretum, adscriptio, aggregatio, 
declaratio, voluntas, statutum, mandatum, 


An, C.At35 


ris non ex,ejl- 





men obüt, lite». ^ 


hai C, Mis 


Baeque solm- 
niter. publicar 


lubet; 


Eum 
sutiplia 
praceiplt. 


Mons 
eredi 


88 
concessiónes et cóndonatio praedictae per- 
inde-4 dictà die pridie kalendas iunii suum 
debitum sortiantür effectum, ac si-süper 
illis ipsius Hadriani praedecessoris literte, 
sub eiusdem diei| data confectae fuissent, 
prout superius enarratur; quodque prae- 
sentes literae ad probandum plene cano- 
nizationem, decrétum, adscriptionem, ag- 
gregationem, dedlarationem, voluntatem, 
stàtutum, mandatum, concessiones et con- 
donationem Hadriani praedecessoris huius- 
modi ubique sufficiant, nec ad id proba- 
tionis alterius adminiculum requiratur. 

$ 38. Nos enim omnes et singulos in 
dignitate constitutos, in virtute sanctae 
obedientiae, requirimus et monemus qua- 
tenus universis clericis et populis suarum 
civitatum et dioecesum et parochialium, 
praesentes nostras literas solemniter pu- 
blicantes, eosdem hortentur ut Deus ipse, 
a quo bona euncta procedunt, ipsius san- 
eti doctoris et confessoris Antonini meritis 
et precibus exoratus, militantem Ecclesiam, 
apostolicam fidem et cunctos christifideles, 
a paganorum et aliorum infidelium et 
haereticorum tueatur incursibus, et a pe- 
riéulis semper protegat atque defendat; 
aé illam quam nobis mundus dare non 
potest pacem, hostium omnium sublata 
formidine, firma cum tranquillitale con- 
cedat; Utque, post huiusvilae militiam, de- 
positumque pastoralis officii ministerium, 
una cunr grege nobis credito, ad sempi- 
lerna tandem gaudia pervenire mereamur. 

8 89. Demum, quia difficile foret. etc. 

Nulli ergo etc. 

' Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo vigesimotertio, vi kalendas 
decembris, pontificatus nostri anno primo. 

Dat. die 26 novembris 1523, pontif. anno 1. 





DULLARIUM ROMANUM 


TI. 


| Gratiae, immunitates et privilegia -ab- 
batis conventus. fratrum. S. Antonii 
Viennensis, Ordinis S. Augustini, ez 
constitutione Leonis X 1. 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rei memoriam. 


Rationi congruit, et convenit honestati 
ut ea, quae de Romani Pontificis gratia 
processerunt, licet, eius superveniente 
obitu, literae apostolicae desuper confe- 
ctae non fuerint, suum sortiantur effe- 
ctum. 

. 814. Dudum siquidem felicis recorda- 
tionis Leoni Papae X, praedecessori no- 
stro, pro parte üilecti filii Theodori, ab- 
batis monasterii S. Antonii de S. Antonio, 
ad Romanam Ecclesiam nullo medio per- 
tinentis, Ordinis S. Augustini, Viennensis 
dioecesis, exposito quod, licet alias prae- 
fatum monasterium , in quo corpus eius- 
dem gloriosi S. Antonii requiescebat, et 
ad quod multi christifideles, Altissimo et 
eidem S. Antonio vota sua reddituri, in 
dies conveniebant, per olim Francorum re- 
gem fundatum, necnon praeceptoriae, do- 
mus et alia loca Religionis ipsius S. Anto- 
niia primaeva eorum institutione aliorum 
christifidelium eleemosynis fundata exti- 
tissent, et quasi nulla alia bona immobilia 
haberent; fructusque, redditus et proven- 
tus domorum Religionis huiusmodi seu 
illarum praeceptoriarum, etiam genera- 
lium, in quaestuis, quae per religiosos 
ipsius Religionis, seu ab eis deputatos 
nuncios quaestores pro tempore per di- 
versa loca fiebant, et eleemosynis, quae 
in dies a christifidelibus erogabantur, 
consistentes, incerti existerent; ac potissi- 
me in ipso monasterio Sancti Antonii et 
aliis praeceptoriis, domibus et locis prae- 





4 Privilegia huius Ordinis vide in tom. tv, 
constitutione xt Bonifacii Vill, In dispositione , 
| pag. t3. 


Àn.; C. 15923 


Exordium, 


Leo X et, a 


le eum, 





An. C. 1525 
dictis seu illorum hospitalibus, ex bonis 
et quaestuis ac eleemosynis huiusmodi 
iugis et indefessa hospitalitas observare- 
tur; pauperes horrendo morbo S, Antonii 
nuneupato laborantes et languentes et 
aliae miserabiles personae undique con- 
lluentes alerentur, vestirentur'et guber- 
narentur, ac peregrini reciperentur, et 
quam plura caritatis opera, eiusdem S. 
Antonii contemplatione, exercerentur. 

82. Et etiam alias piae memoriae Cal- 
listus secundus, qui, singulari devotione 
ductus, ad monasteriumi ipsum se perso- 
naliter. conferens, illius ecclesiam con- 
secraverat. 

8$ 3. Ac Urbanus IV, Gregorius X, 
Mese] m Benedictus XL, Nicolaus IN, Martinus V, 
Benedletus XI, qui, ex concilio Constantiensi Romam re- 
Nicolaus TY *! diens ipsum monasterium visitaverat, Cal- 


Martinus V, Cal- 


Mei iL: Pus listus III, Pius H, Sixtus IV, Alexander 


Callistus. I1, 


AlemnderVret VI. et Julius etiam Il ac alii Romani 


Julías II et ati : . r 
Poser p. Pontifices, etiam praedecessores nostri, 


nete tunc sui, ad plenum informati, et animo 
queseanilpro revolventes Religionem ipsam hospitali- 
hospi. manu- : : E 
tenione cop. late. continua onustam, eteidem Religioni 
*"""* — jn hospitalitate huiusmodi servanda et 
utriusque sexus illius personis manute- 
nendis ingentia onera incumbere, quae 
abbas monasterii S. Antonii et praece- 
ptores Religionis huiusmodi, absque quac- 
stuis el eleemosynis praedictis, subire et 
manutenere non poterant, sed loca Reli- 
gionis et hospitalitatem huiusmodi dese- 
rere, et st innumeris, quae in ipsis locis 
celebrari et exerceri consueverant, divi- 
norum celebrationibus et pietatis operi- 
bus cessare, victumque vagando et men- 
dicando miserabiliter quaerere cogeren- 
tur, monasterio et Religioni S. Antonii 
huiusmodi, ac eiusdem monasterii pro 
lempore existenti abbati et dilectis fi- 
lis conventui ac praeceptoribus et aliis 
ipsius Religionis personis, domibus et lo- 
cis quamplura et diversa privilegia, pre- 
eminentias, facultates, indulgentias, con- 


CLEMENS VH PP. 









39 
cessiones, etiam. quaestuandi et quaestus 
fleri ac percipi mandandi, neenon gra- 
tias et indulta concessissent.. . ' : 

$ 4. Et Sixtus ac nonnullialiiex prae- — suse tV de- 
decessoribus huiusmodi, quod praece- ora s. Anto 
ploriae et alia beneficia dictae Religionis ei^ bgeerdd 
quibusvis aliis, quam dictum Ordinem ex- «enfer. pote 
presse professis, ac de regis Francorum ^ 
pro tempore existenlis expresso consensu, 
non commendarentur statuissent ac pro«- 
hibuissent. : 

$ 5. Nonnullique ipsorum praedeces- onu ox ad... 
sorum. interdum indulgentias et privile- oj rene 
gia aliis Ordinibus, etiam exemptis, con- Numa 
cessas et concessa, consideratione vel causa tegi sospendo- 
aliqua, etiam intuitu cruciatae contra n : 
infideles aut spoliorum et damnorum 
pro fide catholica illatorum, seu basilicac 
Prineipis Apostolorum de Urbe et aliarum 
ecclesiarum aut piorum locorum fabrica- 
rum, suspendendo, Religionem S. Antonii 
huiusmodi illaesam praeservavissent. 

$6. Eamque a quibusvis impositioni- fxemptumque 

& solutione [m- 


bus, apostolica vel ordinaria aut alia postionum eme 


An. C, 1:23 


auctoritate, quacumque ratione, impositis, "*'erunti 
necnon decimis, oneribus et aliis grava- 
minibus et solutionibus exemissent. ] 

$ 7. Ac quod oblationes et alia pia Legs etam - 


relieta vota et bona, quae in cappellis , PATH 
oratoriis, hospitalibus, ecclesiasticis be- JI «ipae 
neficiis ei aliis piis locis, sub ipsius S. n5 
Antonii invocatione, pro tempore offeren- 
tür, pie largirentur, ut Religionis eius- 
dem Sancti Antonii essent et esse cense- 
rentur declaravissent. 

$8. Necnon privilegiis, Ordini, Reli- Priviegisque 
nani dieti Ordinis de- 
gioni per éosdum praedecessores et Se- rogari  prohi- 
dem Apostolicam concessis, etiam prae- "ert. 
textu clausulae in supplicationibus apponi 
solitae, videlicet, cum derogatione pri- 
vilegiorum et indultorum Religioni Sancti 
Antonii concessorum, in literis latissime 
extendenda, minime derogari posse forsan 
voluissent. 

1 Const. non posui, uti hle sufficienter relatam. 


Y 


An.C, 1525 — 40 
$9. Et idem Leo praedecessor voluis- 
set, privilegiaque ipsà approbavisset, prout 
in diversis praedecessorum praedictorum 
desuper confeetis literis plenius contineri 
dicebatur, et ut à. nonnullis asserebatur ; 
alias, antequam supplicationes Religionem 
huiusmodi cohcernentes eisdem praede- 
cessoribus porrigerentur, per protectores 
ipsius Ordinis tune existentes, an Ordini 
et illius privilegiis huiusmodi contraria- 
rentur inspici, et si contrariae essent, la- 
cerari consuevissent. 
840. Nihilominus, causantibus sinistris 
Bed priis eventibus. aut hominum malitia, et pul- 
privilegia de fo- ne E E B 
elo non sern- lulante cupiditate vel alias, a certis annis 
buntur, 0 tune. citra, Religionis huiusmodi sio ex- 
ns Pie eypptae tot annis illaesa privilegia, im- 
munitates, indulgentiae et indulta, prae- 
lextu cruciatarum ác fabricarum dictae 
basilicae et aliarum ecelesiarum, fore an- 
nuatim suspensa, moderata et modificata; 
ac abbas, conventus et. personae Religio- 
nis huiusmodi, nedum ratione bonorum 
' illius immobilium, sed etiam mobilium 
et quaestuarum, eleemosynarum pr illius 
religiosos aut ab eadem deputatos fieri 
solitarum, et decimarum et impositionum 
solutionum, sub diversis censuris et poe- 
nis compulsi; et, quod deterius erat, pri- 
vilegia huiusmodi, in genere et in specie, 
importunitate vel praeóccupatione revo- 
cata; ac nonnulla bona immobilia et quae- 
stuae ac beneficia ad ipsam Religionem 
spectantia ab illis praeceptoriis et hospi- 
talibus dismembrata, ae aliis beneficiis, 
absque abbatis praefati. consensu, appli- | 
cata et. unita, ac forsan in alia beneficia 
erecta fuerant; ipsaque bona immobilia , 
quaestuae et beneficia, etiam absque ali- j 
qua recognitione ipsius abbatis, tamquam : 
npplicata et unita, ac erecta et pracseri- ; 
pla, a diversis communitatibus seu per- 
sonis ecclesiasticis et saecularibus doti- 
uebaatur; et nonnullarum ccclesiarum 


Leo X eupre- 
dielaà approba- 
vh eie. 




















BULLARIUM ROMANUM 


et earumdem communitatum particulares , 
ae aliae saeculares et regulares personae, 
quae pias eleemosynas et oblationes ad 
"honorem eiusdem Sancti Antonii Religioni 
huiusmodi elargiri et facere consueve- 
rant, illas tunc facere minime curabant ; 
ac contra privilegia et indulta praedicta, 
per longissima tempora inviolabiliter ob- 
servata, nonnulli locorum ordinarii, ca- 
thedraliumque et collegiatarum canonici, 
neenon parochialium ecclesiarum recto- 
res, suarum conscientiarum, prodigi, me- 
dietatem aut aliquam partem quaestua- 
rum, eleemosynarum praedictarum exi- 
gere, et literas licentiae quaestuas huius- 
modi faciendi Religioni seu eorum nun- 
ciis praefatis denegare non expavebant; 
nonnullique diversorum aliorum Ordinum, 
ecclesiarum et hospitalium quaestores , 
praetextu quorumdam privilegiorum illis 
forsan tunc noviter concessorum, quae- 
stuas nolis et campanellis sonantibus fa- 
ciebant; ac sub ficto nomine, quod ei- 
dem sancto Antonio offerebant, surri- 
pientes nolas seu campanas porcis et aliis 
animalibus appendebant; et, quod do- 
lenter referendum erat, communitates et 
aliae personae huiusmodi, certa oratoria, 
cappellas, beneficia ac forsan hospitalia 
sub dicti S. Antonii nomine fieri, et in 
illis eiusdem S. Antonii figuram et ima- 
ginem depingi facientes, oratoria et hospi- 
ialia ac beneficia ipsa, sub invocatione 
eiusdem sancti, apostolica seu ordinaria 
auctoritate, erigi procurabant; et illorum 
praetextu, eleemosynas et alia pia relicta, 
quae Religioni huiusmodi, pro languido- 
rum et pauperum in illis hospitalibus 
degentium, necnon religiosorum, die no- 
cluque in monasterio, domibus, prae- 
ceptoris ac aliis locis dictae Religionis 
Altissimo famulantium, substentatione re- 
linquebaatur, de facto percipiebant, de- 
tinebant, occupabant, ac in dammabiles 


capitula, necnon locorum communitates, | eorum usus convertebant, eisdemque ab- 


An. C. 1u28 





*ne C, tit 





^ Bati-ei conventui ac. Religioni subii 
-&usabant, in animarum suarum perien 
dum. 
$711. Propter quae Religio iniutiedi 
jd fere bris eátenus gravem passa eraí et in. dies pt 
batar. tiebatur-iaeturam, ac. in maximam lapsa 
erat et. dietim. labebátur ruinam , et ho- 
spitalitas in hospitalibus Religionis huius- 
modi, prout consueverat, non observa- 
batur; divinus eultus ac Religionis .-hu- 
iusmodi facultates diminuebantur; reli- 


giosique et aliae ipsius Religionis personae 

maximis necessitatibus cireumveniebantur, 
et Religio huiusmodi ad nihilum reduce- 
batur. 

812. Unde, pro parte dicti Theodori 
mE enn abbatis, qui, paulo ante apud Sedem Apo- 
etorum privile. SlOlicam — constitutus, asseverat se etiam 
germ $i En" ad id. assiduis querelis praeceptorurg et 
abe dap religiosorum dictae Religionis, ac in illius 
Leone X'peüe- hospitalibus degentium utriusque sexus 
v languidorum et aliarum miserabilium per- 

sonarum excitatum, cui * Leoni prae- 
decessori fuit humiliter supplicatum ut 
privilegia, praeminentias, immunitates , 
exemptiones, libertates, praerogativas , 
facultates, indulgentias, concessiones et 
indulta praedicta approbare et innovare, 
alias super eis opportune providere de 
benignitate apostolica dignaretur. 

813. Idem Leo praedecessor, qui, ad 
Qu es fy. SàCTUm apostolatus ministerium, divina 
UM Un. disponente clementia, evocatus, monaste- 

riorím et aliorum piorum locorum om- 


nium suae curae commissorum necessi- 
lates. paterna consideratione pensabat; et ! 


ut illis ac personis in eis sub suavi Re- 
ligionis iugo Altissimo famulantibus et ad 
ea hospitalitatis causa divertentibus, op- 
poriuna in suis necessitatibus subsidia 


corresponderenl, ac eorum conservatio, ; 
quies et augmentum provenirenl, opénr' 


et operam, quantum sibi ex alto conce- 

debatur, favorabiliter adhibebat; et illa, 

quae proplerea per praedecessores suos 
1 Legimus eidei (n. T.). 


Dull, Bom. Vol. VI. . 


CLEMENS, VIL PP. 
i. re- |. 


bat. devotio, et id Merhaig in pi mino 
salubriter expedire; quique Religioném 
huiusmodi S. Antonii in visceribus ge- 
rebat caritatis, et illam. nedum cnonsér- 
vari, sed in melius dirigi suis potissime 
temporibus sinceris desiderabat. affecti- 
bus, praefatum Theodorum abbatem a 
quibusvis excommunicationis, suspengio- 
nis et interdicti aliisque ecclesiasticis 
sententiis, censuris et poenis, a iure, vel 
ab homine, quavis occasione vel eausa 
latis, si quibus quomodolibet innodatus 
existebat, ad «effectum | infrascriptorum 
dumtaxat consequendum, absolvit et ut ab- 
solutum fore censeretur, huiusmodi sup- 
plicationibus inclinatus , consideratione 
eam carissumorum' in Christo filiorum 
nosworum, tune suorum, Caroli in impe- 
ratorem electi Romanum et llispaniarum 
catholici, necnon, qui dicli mongsterii 
fundator el. prótector existebat, Francisci 
Franeorum christianissimi, rogum, eidem 
Leoni praedecessori desuper per eorum 
literas humiliter supplicantium, sub datis 
videlicet rv Ronas octobris, pontificatus sui 
anno nono, omnia et singula privilegia , 
immunitates, exempliones, libertates , 
praerogativas, facultates, indulgentias , 
concessiones, gratias, indulta monasterio, 
Religioni, abbatiae, conventui ct personis 
praedictis, per praefatos ot quoscumque 
alios Romanos Ponüfices praedecessores 
nostros, lune suos, concessa, eL singulas 
ipsorum praedecessorum etsuas desuper 
confectas literas et in. eis contenta. quae- 
cumque aucloritate apostolica. approba- 
i vil eLinnovavit, ac ea omnia et singula , 
| proul per praedictos praedecessores con- 
i cessa fucrunt, de novo, ila quod abbas 









Baque nonis rjs temporibus, 
eéri& hic daa 


48 
5e tonventas, necnon praeceptores et per- 


' s9nae; praefatae , privilegiis quibus .tem- 
: pore Sixti et. Innocentii ac Alexandri et 


alioruri praedecessorum praefatorum uti 
poterant et-utebantur, etiam in Urbe et 


"Curia Romana; libere et licite uti pos- 


sent, concessit, illaque robur perpetuae 
firmitatis obtinere et inviolabiliter obser- 
vari debere. j 

8$ 14. Necnon de cetero, per phil futu- 
singulas praedecessorum 


forma. obeerva- lrüiusmodi ac supra et infra scriptas con- 


Aa, derógari püs- 
te decrevit; 


ficiendas literas, neenon privilegia, im 
munitates, indulgentias, praerogativas, 
facultates , exemptiones , concessiones, 
gratias, indulta et alia in eisdem literis 
contenta, sub literis per eumdem Leonem 
praedecessorem alias venerabili fratri no- 
stro, tune suo, moderno episcopo Meldensi, 
super suspensione et modificatione indul- 
gentiarum ac privilegiorum dictae Reli- 
gioni Sancti. Antonii, sub dala videlicet 
duodecimo kalendas septembris, dicti pon- 
tificatus anno septimo, ultimo concessis, 


z 


'ei aliis quibuscumque, etiam quae per 


Leonem et alios praedecessoreshuiusmodi, 
etiam contemplatione fabricae basilicae 
Principis apostolorum de Urbe praedicla, 
a quarta feria cinerum fieri consueverant, 
revocationibus, suspensionibus, modifica- 
tionibus generalibus vel specialibus, eliam 
si in specie de Tieligione Sancti Antonii 
huiusmodi specialis, nominata et expressa 
mentio fieret; 
cruciatae contra infideles aut dictae basi- 
lieae, neenon aliarum etiam paltriarcha- 


H H E * ' 
lium, cathedralium vel aliarum ecclesia- 
rum, monasteriorum ac aliorum quorum- ' 


cumque piorum locorum, ac occasione 
damnorum etiam per infideles illatorum, 


et. bonorum oblatorum aut in recompen- | 


sam laborum Romano Pontifici et Sedi 
Apostolicae, etiam contra dictos in(ideles 
impensorum, etiam motu proprio et ex 


certa scientia ac de apostolicae potestatis : 


etiam in subsidium sanctae 


BULLARIUM ROMANUM 


plenitudine , et eum quibusvis clausulis, 
etiam derogatoriarum Serogatoriis et alias 
qualitercumque effiacissimis et insolitis, 
eatenus factis et in posterum faciendis, 
minime comprehendi posse neque debere, 
sed. ab illis semper excepta; ac quoties 
huiusmodi suspensiones , revocationes et 
modificationes emanafent, toties quoties 
4n pristinum et eum, in quo, antequam 
illae emanassent, erant, statum restitutae, 
repositae et plenarie reintegratae essent ; 
et si illa per Leonem praedecessorem aut 
eius successores Romanos Pontifices pro 
tempore existentes , importunitate aut e- 
liam motu simili vel alias revocari , 'sus- 
pendi aut modificari contingeret, revoca- 
liones, suspensiones et modificationes hu- 
iusmodi, nisi ille, de consilio venerabilium 
sanctae Romanae Ecclesiae cardinalium 
lunc et pro tempore existentium, consi- 
storialiter habito, et cum trina intima- 
tione per literas apostolicas sub plumbo, 
ia ul semper et qualibet vice trimestre 
intercederet , eisdem Carolo electo et Fran- 
cisco regi ac aliis Romanorum imperato- 
vibus sive in imperatores electis, ac 
Francorum regibus et eorum successori- 
bus pro tempore existentibus facienda, ac 
eorum, per diversas literas ipsorum pro- 
priis manibus subscripfas et parvis eo- 
rumdem sigillis munitas, et non alias, 
aliter nec alio nodo, expresso accedente 
| consensu, fierent, suffragari; nec privile- 
gus, indultis et literis apostolicis dicto 
Ordini concessis, praetextu quarumcum- 
; que specialium. clausularum , praesertim 
illius in supplicationibus per Leonem 
praedecessorem et eius successores Ro- 
manos Pontifices pro tempore existentes 
huiusmodi, aut de eorum mandato eatenus 
signatis et pro tempore signandis, videli- 
cet cum derogalione privilegiorum , in- 
dultorum et literarum apostolicarum la- 








| tissime extendenda, in supplicationibus 
apponi solilae , etiam si in supplicationi- 


. An. C, 423 


-Àn, C, 1525 





, bus ipsis de Sixti et aliorum, etiam ipsius 
Leonis, praedecessorum, privilegiis ac 
"Religione huiusmodi mentio fieret, non 
operari ; necnon praedicto Sixti privilegio 
derogatum non censeri, neque vigore di- 
.ctae clausulae, in eisdem supplicationibus 
apponi solitaé, debuisse neque posse in 
literis apostolicis, tam per Cancellariam 
quam Cameram Apostolicam expeditis et 
expediendis, ad dictum privilegium Sixti 
praedecessoris extendi, nisi in diclis sup- 
plicationibus fieret specialis et specifica 
mentio dieti privilegii , necnon rogis, ad 
cuius instantiam concessum fuisse ; lile- 
rasque apostolicas desuper etiam per Ca- 
meram Apostolicam expeditas seu in fu- 
turum expediendas illis, pro quibus, vi- 
gore dictarum supplicationum et illorum 
sumptorum, expedilae fuissent seu in fu- 
turum expedirentur, nom suffragari posse 
neque debere; illasque ipsius Leonis prae- 
decessoris et eius successorum huiusmodi 
intentionis defectu carere, et pro cassis, 
irritis et non legitime expeditis haberen- 
tur, et ad dictam Cameram seu Cancella- 
riam corrigendae remitterentur; ipsasque 
super supra et infrascriptas conficiendas 
litehas vim contractus et indissoluhilis 
obligationis inter eumdem Leonem prae- 
decessorem et Sedem praedictam , ac 
Franciscum regem et eius successores, 
necnon Theodorum et pro tempore exi- 
slentem. abbatem praefatos obtinere. Ft 
Sie, per quoscumque iudices ecclesiasticos 
et saeculares, etiam sanctae Romanae Ec- 
clesiae cardinales et causarum Palatii Apo- 
stoliei auditores, in eadem Curia vel extra 
eam, in quibusvis causis el inslantiis sen- 
tentiari, decidi, iudicari et interpretari 
debere, sublata cis et eorum cuilibet ali- 
ter iudicandi et interpretandi facultate; ac 
quidquid secus superhis a quoquam, qua- 
vis auetoritate, scienter vel ignoranter 
contigerit attentari, irritum et inane de- 
crevit et declaravit. 


CLEMENS. VII PP. 





8 15. Et nihilominus, .ut. necessitatibus 
dictae Religionis commodius provideretur, 
quod deinceps perpetuis futuris temporibus 
liceret religiosis dictae Religionis et àliis 
personis ab eis, ut prius, deputatis, quae- 
stuas, vota, eleemosynas, pia relieta et 
alia, etiam confraternitatum, pia suffragia, 
quae in dicli sancti Antonii honorem fie- 
rent, in quibuscumque regnis, ducatibus, 
communitatibus et aliis, etiam imperatoris 
dominii ac dioecesis, etiam in Urbe et 
Curia praedictis, ordinariorum locorum 
et quorumcurnque aliorum licentia pe- 
tita, licet non obtenta, facere; ac ordinarii 
locorum et aliae personae , ad quos per- 
linere dignosceretur, literas seu mandata 
licentiae. quaestuandi huiusmodi nullis, 
nisi a praefato Theodoro et. pro tempore 
existente abbate dicti monasterii et. gene- 
rali capitulo eiusdem Religionis Sancti 
Antonii per eorum literas patentes specia- 
liter deputatis, concederent ; ac illa ipsis 
deputatis, absque ea, quam contra dieta 
privilegia et indulta exigere solebant, pe- 
cuniarum exactione, sub excommunica- 
tionis latàe sententiae ac aliis censurig et 
poenis in dictis privilegiis desuper con- 
cessis contentis, concedere tenerentur ; 
nec ullra unum florenum pro dictis literis 
et mandatis, iuxla. privilegia praedicta . 
percipere possent; et si quid ultra perce- 
pissent, ad restitutionem eius. religiosi- 
et deputatis praefatis faciendam, sub ana- 
thematis poena, teneréntur. 

& 16. Quodque abbas monasterii et 
praeceptores cl aliae. religiosae. personae 
Religionis huiusmodi etiam. in Urbe. et 
Curia huiusmodi, occasione quaestuarum, 
votorum, eleemosynarum, relictorum, con- 
fraternitatum. et. aliorum. piorum suffra- 
giorum et quorumcumque bonorum mo- 
bilium et immobilium, ad solutionem ali 
cuius decimae , subsidii aut alterius. im- 


1 Ad hoc habes etiam bullam Bonifacii VIII 
superius citatam. 


| A8 aM e, 


Ei quaeglul 
faeultat 
ràtó concosali, 








et aliis impoal. 
Monibus elargl. 
ws est 1; 


od 





edis praedictáe, etiàm dictae 
Rétiianae Ecclesiae cardinalium et aliorum 
quorbineuiüqué praelatorum. eoclesiasti- 
eorum, quavis etiam apostolica vel. alia 
quavis auctoritate impositis seu imponen- 
dis, minime tenerentur; nec ad id com- 
pelli, aut propterea interdiet; suspendi vel 
excommunicari, aggravári, reaggravari et 
beneficiís suis privari possent. 
$ 17. Quodque de cetero, etiam perpe- 
; Supplientiones tuis. futuris temporibus, supplicationes, 
wi hn emncev. fat gratiam quam iustitiam et alia nego- 
weroela tee Cla dictae Religionis eoncernentes, aut im- 
M niri: B potrationes beneficiorum ,Seu praecepto- 
certa. hie dita Piarum. dieti. Ordinis, etiam in Urbe et 
some dece: Curia huiusmodi consistentium, continen- 
tes, per ipsum Leonem praedecessorem 
et pro tempore existentem Romanum Pon- 
tificem, seu de eorum mandato, non si- 
gnarentur, aut per referendarios pro tem- 
pore existentes non. referendarentur, sed 
Wiunc et pro tempore existenti dictae Re- 
ligióhis protectori mandarentur; et ipse 
protector supplicationes huiusmodi, si 
,ietae Religioni praeiudicare non cogno- 
sceret, manu sua signaret, ét Leoni prae- 
decessori vel pro tempore cxistenti Dio- 
mano Pontifici aut cárdimali seu alteri, 
curam signaturae habenti, signandas re- 
mitteret; et. quaegumque graliae. eidem 
Tieligioni praeiudicantes, absque manu 
dicti protectoris de cetero concedendae , 
subreptionis et obreptionis vitio subiace- 
, rent, nulliusque roboris vel momenti exi- 
8terent. 
848. Ac quod Religionis huiusmodi t 
Beneficia dicli : " : . 
Ordin. cius an- COriSIStentes praeceptoriae et alia benc- 
ke ficia , etiam in Urbe et Curia huiusmodi, 
nullis, nisi dictum Ordinem expresse pro- 
'fessis, ac de expresso consensu regis Fran- 
corum »e abbatis pro. tempore existen- 
JL. eik forsan ubicumque eousistentee (n. T.). 





"data, constructa , aedificata et erecta , el 





. An; C, 15$ 
tium praedietórum, per Leonem praede- 
cessorem aut successores suos huiusmódi, 
necnon Sedis práedictae légatos, etim de 
latere, et nuncios legatorum de làtere 
potestate fungentes, etiam ad tempus cóm- 
mendari, autin administrátionem dari pos- 
sent; et si commendas de illis per Leonem 
práedecessorem aut successores suos le- 
gatos et nuncios huiusmodi fieri contin- 
geret, commendae huiusmodi defectu in- 
tentionis Leonis praedecessoris et succes- 
sorum eorumdem carerent, literaeque 
desuper pro tempore confectae , nullae , 
irritae et invalidae existerent. 
$19. Ac quod hospitalia, cappellae, cpetss ei o- 
oratoria, heneficia et alia pia loca, etiam jo» omoia ob 
in Urbe et Curia huiusmodi, seu aliis ^*o"stoue. s. 


Antonii, vcon- 


quibuscumque terris, dominiis et locis , structa et con- 
&lruenda, abb«ti 


sub dicti Sancti Antonii invocatione fun- S, /n nni mb- 
ec; 

quae in posterum perpetuis futuris tem- 
poribus fundari, construi, aedificari et 
erigi contingeret, cum eorum applicatio- 
nibus, appropriationibus, unionibus , an- 
nesionibus et incorporationibus factis et 
deinceps faciendis, ad abbatem et Reli- 
gionem huiusmodi spectarent et pertine- 
rent, illisque subiicerentur et subiecta 
existerent, et a dicto monasterio depende- 
rent; illaque per eiusdem Religionis ca- 
nonicos et religiosos, non autem per alios 
ecclesiasticos et saeculares, etiam oppi- 
dorum, locorum et villarum et commu- 
nitatum personas, nisi de abbatis et con- 
ventus praedictorum expresso consensu, 
regi et gubernari deberent, et in signum 
recognitionis superioritatum huiusmodi 
de aliquo annuo rationabili canone seu 
censu, pereosdem abbatem et conventum 
ac definitores generalis capituli huiusmodi 
imponendo et eis singulis annis persol- 
vendo, respondere deberent et tenerentur; 
ac in eventum robellionis aut non subie- 
clionisae remissionis, singulares commu- 
nitatum et aliae personae huiusmodi, ma- 





As. C. vhs 


Eleemosynas 
nolissonantibus 
colligere, et no- 
las animalibus 
appendere pos- 
$e dieto Ordini 
lantum permi- 
sil; 


CLÉMENS VII PP. 


ioris excómmunicationis sententia per Leo- 
némt praedecessorem et eius successores 
praefatos innodatae, earumque écelesiae 
interdictae essent et esse cemserentur; 
nec ab huiusmodi maiori exconmimunica- 
tione per Leonem praédecéssorem aut 
successores praedictos absolvi, aut inter- 
dicta ipsa relaxari possent, nisi ad id ab- 
batis et conventus praedictis expressis! per 
eorum patentes literas accederet assen- 
sus; liceretque Theodoro et pro tempore 
existenti abbati et conventui, necnon prae- 
ceptoribus huiusmodi beneficia, oratoria, 
hospitalia et alia loca, sub nomine eius- 
dem Sancti Antonii pro tempore, etiam 
in Urbe et Curia praedictis, fundala et 
dotata, quae eidem Theodoro et pro tem- 
pore existenti dicti monasterii abbati et 
conventui ac praeceptoribus huiusmodi 
obedire seu subiici, aut annuam respon- 
sionem solvere recusare contigerit, solo 
aequare aut demoliri, et imagines a pa- 
rietibus delere, seu per easdem commu- 
nitates et alias personas ecclesiasticas et 
saeculares solo aequari et demoliri, ac 
imagines huiusmodi deleri, sub excom- 
municationis latae sententiae , interdicti 
ac aliis censuris et poenis, etiam cum in- 
vocatione auxilii brachii saecularis, facere. 

8 20. Quodque etiam deinceps perpe- 
luis-füturis temporibus, etiam in Urbe et 
Curia huiusmodi, nullis, cuiuscumque di- 
gnitatis, status, gradus, ordinis vel con- 
ditionis forent, nisi d. Religionis religiosis 
aut ab eis deputatis procuratoribus seu 
nunciis, sub eadem excommunicationis la- 
tie sententiz et vigintiquinque ducatorum 
auri de Camera, Camerae Apostolicae ap- 
plicandorum , poenis, liceret quaestuas 
huiusmodi facere; ac vota, legata, elee- 
mosynas, oblationes et alia pia suffragia 
qualitercumque donata seu donanda pete- 
re, quaerere, exigere, colligere aut reci- 
pere nolis seu campanis sonantibus , aut 

1 Legimus... praedicforum expressus etc. (R. T.). 


45 
per sonum nolarum seu eampanellarum 
huiusmodi;nec canipanellas seutiolas por- 
cis et aliis animalibus, quómeüócumique 
nuncuparentur, appendere seu ppendi 
facere, auetoritateapostolica praedieta $ta*- 
tuit et ordinavit. 

8 21. Et insuper quaseumque uniones, 
annexiones, incorporationes, suppressio- 
nes, applicationes, erectiones et institutio- 
nes factas, ac ex tunc, prout eodem die et 
econtra, perpetuis futuris temporibus fa- 
ciendas, etiam in Urbe et Curia huiusmodi, 
absque abbatis et conventus ac capituli 
generalis seu definitorum praedictorum 
expresso consensu, de praeceptoris, be- 
neficiis, hospitalibus, oratoriis, confrater- 
nitalibus 1 et aliis bonis, ad dictam Religio- 
nem Sancti Antonii quomodolibet spectati- 
tibus et pertinentibus, autquocumque titulo 
spectarent et pertinerent , apostolica au- 
etoritate praedicta revocavit, cassawit, 
irritavit et annullavit; ac praeceptorias , 
hospitalia, oratoria, beneficia, confraterni- 
lates, quaestuas et vota praedicta in pri- 
stinum et eum, in quo, antequam huius- 
modi uniones, annexiones, incorporatio- 
nes, suspensiones, applicationes, erectio- 
nes et institutiones fierent, erant, statum 
restituit, reposuit et. plenarie reintegravit; 
necnon uniofies, annoxiones incorporatio- 
nes, suppressiones, applicationes, appro- 
bationes, erectiones et institutiones prae- 
dictas nullas, irritas, cassas et inanes , 
illarumque praetextu, quaestuas et alia 
bona mobilia 2 huiusmodi praescripta non 
esse, neque praescribi posse, neque debuis- 
se, locum cuicumque praeseriptioni contra 
eamdem Religionem et illius bona, non 
esse, neque in futurum fore; liceretque 
deinceps Theodoro et pro tempore existenti 
abbati et conventui ac praeceptoribus prae- 
fatis bona praedicta, etiam in Urbe et Curia 
huiusmodi, recuperare, ac illorum corpo- 
ralem possessionem apprehendere, et ap- 
prehensam continuare; dictasque uniones, 


1 Cherubinius hic addit quaestus (R, T.).- 
2 Hic quoque addit et iminobilia (n. T.). 






As. C; uis 


Uniones et sup» 
pressiones be» 
nefiolorum dicti 
Ordinis probi« 
bui et annul« 
lavit ; 


Xm. C ns 46 BULLARIUM ROMANUM Àn. C, 1625 
annexiones , ineorporationbs, suppressio- | postolica, auctoritate fungentibus neliteras 

nés applicatione. et-approbationes, ac quaestuandi eum campanellis quorumvis 
oratoriorum et eappellarum, irnáginum et | Ordinum personis de cetero concederent; 
hospitalium , sub invocatione dicti sancti | ac decernens ex tunc irritum et inane, si 

Antonii, erectiones, etiam in Urbe et Curia | secus super his«a quoquam, quavis auoto- 
^ujusmodi, absque abbatis et conventus | ritàte, scienter vel ignoranter contigerit 

ac capituli praedictorum consensu, per | attentari. 

Leonem praedecessorem et eius successo- | 8 23. Non obstantibus constitutionibus eun 
res praefatos, seu eorum et dictae Sedis ii 


et ordinationibus apostolicis ac monasterii pus ; 
legatos aut locorum ordinarios huiusmodi, | et Ordinis praedicti, iuramento, confirma- 
fieri non posse neque debere; et si quae 


tione apostolica yel quavis firmitate alia 
fierent," illas concessas 1, irritas et inanes roboratis, statutis et. consuetudinibus, nec 
existere etiam decrevit. 


non privilegiis, indultis et literis aposto- 
$ 99. Districtius inhibens omnibus et 


licis, per praedictos et quoscumque alios 
" , CES ; ; . | RomanosPontifices praedecessoresnostros 
) guinem singulis cornmissariis, etiam fabricae di-, b p n É 


ctae basili Sbuzvis alii ^. | tune suos, ac etiam ipsum Leonem prae- 
bari Inerd- asihcae, ac quiDusvis alll$ DUDICIIB S decessorem et Sedem eamdem, etiam con- 


alt, apostolicis et aliis, cuiuscumque dignitatis, sistorialiter , etiam per viam legis et sta- 
status, gradus, ordinis, conditionisel pr:e- | tuti perpetui ac stipulati contractus, etiam 
minentiae existentibusetquacumqueaucto- | iuramento vallati, etiam in favorem cru- 
ritate, etiam apostolica vel mundana, etiam | ciatae et basilicae praedictarum et fidei 
contra exemptos et eorum privilegia, tunc | catholicae, ac motu simili etex cérta scien- 
furigentibus et functuris; necnon quibus- | tia ac de apostolicae potestatis plenitu- 
vis saecularibus et quorumcumque Ordi- | dine, ac cum quibusvis efficacissimis et 
num, etian Mendicantium, etiam de Ob- ' insolitis, etiam irritativis et cassativis, re- 
servantia nuncupatorum, regularibus per- vocativis, praeservativis, mentis attestativis 
sonis, etiam in Urbe et Curia huiusmodi | ac derogatoriarum derogatoriis clausulis, 
tunc el. pro tempore existentibus, ne abba- | irritantibusque et aliis decretis in contra- 
as tem et conventum monasterii ac praece- | rium quomodolibet, etiam pluries conces- 
ptores et. personas Religionis huiusmodi, | sis, confirmatis et innovatis. Quibus omni- 

directe vel indirecte, quovis quaesito CO- | bus, etiamsi, pro illorum sufficientideroga- 

lore vel ingenio, sub dicta excommunica- | tione, de illis eorumque totistenoribus spe- 

tionis latae sententiae et aliis, etiam pecu- | cialis et individua ac de verbo ad verbum, 

niariis, censuris et poenis, arbitrio pro | non.autem per clausulas idem importan- 

tempore existentis dicti monasterii abbatis | tes, mentio seu quaevis alia expressio ha- 

moderandis , et Camerae Apostolicae ac | benda, aut aliqua exquisita forma servanda 

Heligioni pracdictisapplicandis, ratione cu- foret, et in eis caveretur expresse quod 

iusvis decimae aut imposilionis, in dictis | illis nullatenus derogari posset, tenores 

quaestuis et bonis, eliam. praetextu qua- | huiusmodi, ac si de verbo ad verbum et 
rumcumque suspensionum, molestarent , | forma in illis tradita observata inserti fuis- 

'urbarent, inquielarenl, seu moleslari, | sent, eidem Leoni praedecessori pro suf- 

turbari, inquielari facerent aut permit- | ficienter expressis. habentes ! , illis alias in 

terent; neenonomnibus locorum ordinariis | suo robore permansuris, ca vice dumtaxat, 

et eorum officiariis et aliis quibusvis ubi- | specialiter et expresse" derogavit, contra- 

libet, etiam in Urbe et Curia huiusmodi, | riis quibuscumque; aut si locorum ordi- 

consütulis personis, quacumque, euam a- 1 Legendum forsan: fuissent, idem Leo prae- 

4 Cherubinius hic legit eassas loco concessas | decessor pro sufficienter ezpressis habens, illis elc. 


(n. T.). (n. T. 






























^ 





An. C. 1823 
riariis vel quibusvis aliis, communiter vel 
divisim, a dicta esset Sede indultum quod 
interdici, suspendi vel excommunicari non 
possent per literas apostolicas non facien- 
tes plenam el expressam ac de verbó ad 
verbum de indulto huiusmodi mentionem. 

8 24. Ceterum, quia difficile eratsuper 

Surumqu n. Süpra et infrascripta conficiendas literas 

en Med huiusmodi ad singula quaeque loca, in 

Le X eredi quibus de illis fides facienda esset, deferri, 

xs voluit idem Leo praedecessor et apostolica 
auctoritate praedicta decrevit, earum tran- 
sumptis, manu notarii publici subscriptis 
et sigillo alicuius personae in dignitate ec- 
clesiastica constitutae vel Curiae Ecclesia- 
sticae munitis, eamdem prorsus fidem, in 
iudicio et extra, adhiberi debere, quae eis- 
dem originalibus literis adhiberetur, si 
praesentialiter essent exhibitae vel ostensae. 

$ 25. Ne autem de absolutione, appro- 

Sai qui dcin batione, innovatione, concessione, decre- 

literse, eiussu- tis, declaratione, statuto, ordinatione, revo- 

We, expedi Calione, cassatione, ánnullatione, restitu- 

ses fetratt, i tione, reintegratione, inhibitione, deroga- 

Clemens Vit, lione et voluntate Leonis praedecessoris 

$i do *- huiusmodi, pro eo quod super illis ipsius 

se decern, — Leonis praedecessoris, eius superveniente 
obitu, literae non confectae fuerunt, valeat 
quomodolibet haesitari, ipseque Theodo- 
rus et pro tempore existens dicti monaste- 
rii abbas illorum frustrentur effeclu, vo- 
lumus et dicta apostolica auctoritate deccr- 
nimus quod absolutio, approbatio, innova- 
lio, concessio, decreta, declaratio, ordina- 
lio, revocatio,cassatio, irritatio, annullatio, 
restitutio, repositio, reintegratio, inhibitio, 
derogatio et voluntas Leonis praedecessoris 
liuiusmodi, perindea dicta die quarto nonas 
actobris suum sortiantur effecluni, ac si su- 
per illis ipsius Leonis praedecessoris 1 , sub 
eiusdem diei datis, confectae fuisseut , 

prout superius enarratur. 
8$ 26. Quodque praesentes literae ad pro- 

Tc ianetan, a. Pandum plene absolutionem, approbatio- 

Leinen nem, nnovalionem, concessionem, decre- 

bere. ta, declarationem, statutum, ordinationem, 

1 Cherubinius hlc addit. literae (n. T).). 


CLEMENS VII PP. 





47. Na C uj 


revocationem , cassationem , irritationem, 
annullationem., restitutionem , repositio- 
nem, reintegrationem, inhibitionem, dero- 
gationem et voluntatem Leonis praedeces- 
soris huiusmodi ubique sufficiant, nec ad 
id probationis alterius adminiculum requi- 
ratur. ] 
$ 27. Quocirca universis et singulis pa« — Brecotres 
- : 2 * E $ praedictorum & 
iriarchis , archiepiscopis , episcopis a0 mnium deputa- 
personis in dignilate ecclesiastica ubilibet "^ 
constitutis per apostolica.scripta manda- 
mus qualenus ipsi vel plures aut eorum 
unus, per se vel alium seu alios, omnes 
etsingulas praedictas et praesentes literas 
4c in eis contenta quaecumque, ubi et 
quando opus fuerit, ac quoties pro parte 
Theodori et pro teinpore existentis abbatis 
elconventus ac praeceptorum praefatorum 
desuper requisiti fuerint, publicantes, eis- 
que in praemissisefficacis defensionis prae- 
sidio assistentes, faciant, auctoritatenostra, 
literas ipsasac privilegia, prseminentias, 
immunitates, exemptiones, libertates, prae- 
rogativas, facultates, concessiones, gratias 
el indulta ac alia in eis contenta huius- 
modi firmiter observari ; ipsosque abbatem 
et conventum ac praeceptores, quaestores 
etalios, quos literae ipse concernunt, illis 
pacifice gaudere, non permittentes illos 
aut eorum aliquem desuper modo aliquo 
indebite molestari !, impeditores quós- 
libet et rebelles por censlrag ecclesiasti- 
cas et. poenas ae alia in eos remedia, ap- 
pellatione gfostposita, compescendo ; ac 
legitimis super his habendis servatis pro- 
cessibus,, censuras et. poenas. praedictas, 
quoties opus fuerit, aggravando et reag- 
gravando, invocato etiam ad hoc, si opus 
luerit, auxilio brachii saecularis, non ob- 
stantibus oninibus supradictis. Nulli ergo 
tlc. Si, quis etc. I 
Datüm Romae apud S. Petrum, anno 
Incarnationis dominicae millesimo quin- 
gentesimo vigesimo tertio, sexto kalendas 
decembris, pontificatus nostri anno 1. 
Dat. die 26 novenibris 1523, pontif. anno 1. 


1 Idem Cherubinius hic addit impediri aut in- 
quictari, contradictores, molestatores, (8. T.). 





An. C. 1828. 48 
pex I1. 
Institutio collegii Vx virorum, ad curan- 
dam. perfectionem. fabricae basilicae S. 
Petri. principis apostolorum de Urbe, 
eum. facultate deputandi iudicem ad co- 
gnilionem causarum interesse diclae fa- 
bricae concernentium ?. 


B 


Clemens episcopus servus servorum Del, 
ad perpetuam rei memoriam. 


Admonet nos suscepti cura regiminis, 
a NM B auctoritas pontificalis inducit ut ad ea 
li Bowna dai potissimum intendamus; per quae gloriosi 
marünt. principes terrae Petrus et Paulus, qui pri- 

mi Evangelium Christi in alma Urbe prae- 
dicarunt,, in eaque, postquam christianam 
religionem fundarunt et erexerunt, ac 
universum orbem sacrae doctrinae splen- 
dore et miraculorum fama, repleverünt , 
sancti martyrii coronam, sub eodem per- 
secutore, ac eadem die eodemque loco, 
susceperunt, eo maiori veneratione a chri- 
stifidelibus colantur, quo maioribus me- 
ritis inter alios apostolos exeelluerunt. 
Quorum licet Salvator noster. peculiarem 
curam semper habuerit, quippe qui, ut 
alia innumera omittantur, Petrum in flu- 
ctibusambulantem, ne mergeretur, dextera 
sua erexit, Paulum vero tertio naufragan- 
tem de profundo pelagi liberavit ; ipsum 
tamen Petrum, cui clayes regni coelorum 
dedit, plenitudinem potestatis habere, alio- 
rumque apostolorum prineipem esse voluit, 
Et propterea non convenit. ecclesiam seu 
basilicam, suh eius nomine dedicatam, 
apud quam Palatium Apostolicum existit, 
et in qua super ipsius D. Petri altari Ro- 
mani Pontifices quolibet anno urissas pon- 
tifiealessoleniniter celebrave consueverunt, 
necessaria instauratione ac reparatione 
carere; et ab illis, qui, devotionis causa, ad 

1 Anle hanc bullam, Iulius Hin sua. consti- 

tutione xxviut, Liquet, tom. v, pag. IIB1, et Leo X 
ampias facultales fabricae collegio dederunt in exi- 
gendis legatis piis el incertis, 


BULLARIUM ROMANLS 








An. C. V8 
eorumdem apostolorum limina visitanda 
confluunt, quasi desertam atque relictam 
conspici. 

$ 1. Sane, considerantes quod in ipsa, Constantin 
urbe Roma, in qua Omnipotens primatum e ind 
Ecclesiae suae sánclae slatuit atque fir- epscasi. 
mavit, clarae memoriae Constantinus, qui 
monarchiam tenebat imperii, postquam a 
B. Silvestro, per sancti baptisimi sacra- 
mentum , veritatem fidei et spem salutis 
aeternae suscipere meruit, in proprio La- 
teranensi palatio, ecclesiam in honorem 
Salvatoris mundi erexit, corumdemque 
apostolorum basilicam, pari prope forma 
et magnitudine, a fundamentis aedificavil , 
ac propriis humeris duodecim cophinos 
terrae ex earum fundamentis exportavit, 
ac eas ipsas eadem dic ab ipso beato Sil- 
veslro consecrari obtinuit; aliaque multa 
mente revolventes, ad officium nostrum 
pertinere arbitramur ut, postquam felicis 
recordationis Iulius Papa II, praedecessor 
noster, existimans quemadmodum ipse Pe- 


' trus apostolorum princeps habetur, ita eius 


basilicam, aedificii pulchritudine et magni- 
ficentia, inter alias principatum obtinere 
debere, ipsam propterea demoliendam 
mandavit, ut longe ampliore ac magis ad- 
mirabili aedificio reficeretur ac instaura- 
retur. 

$2. Nos, qui eiusdem B. Petri suCCessOTes Hic modo Pon- 
sumus, ipsumque peculiari devotione pro- e Peti 
sequi lenemur, quod ipse Iulius praede- Merk PA 
cessor, morle praeventus, successiveque praestantior, e- 
Leo X, Hadrianus VÀ, Romani Pontifices iria 
ctiam praedecessores nostri, variis causan- fairirse prec 
tibus impedimentis, perficere non potue- 4». 
runt, id omni conatuac totis viribus nostris 
aggrediemur. Attendentes autem hoc sa- 
crum et sublime B. Petri templum non 
nostri, neque cuiusque esse propriuni, sed 
omnium christianarum nationum commu- 
ne , quando a Domino Deo Deique Filio 
ipsi Petro super omnes gentes potestas est 
dala, ipseque el successores eius Romani 


itidem 





Ae C. ffi 
*- Pontifices, pro salute ornnium, mediatores 

apud Dorinuin nostrum lesum Christum 

esse debent; cogitavimus propterea colle- 

gium unum Lx virorum curialium qua- 
rumcumque nationum instituere et ordi- 

nare, qui dictae basilicae , favente Deo, 
reficiendae diligentem curam habere de- 

beant. Et cum singularum nationum in 

nostra Romana Curia degentium curiales di- 

gnioresex eis, numergim Lx non excedentes, 

ad hoc de mandato nostro elegerint; nos, 

ut exinde optatus subsequatur effectus, et 

fabrica ipsius basilicae, cuius absolutio- 

nem sincero cordis affectu desideramus , 
prospériores complectatur suecessus, ac 
nuca pro eadem fabrica, pia ehristifi- 
deliumi devotione eroganda, fideliter exi- 
'gantur et conserventur, neenon proventus 
illi in fabricam ipsam et nón aliam causam 
debite. convertantur opportune providere 
volentes; ac quoscumque praefectos et offi- 
ciales ad opus dictae fabric, cuiuseumque 
dignitatis, status, gradus et conditionis 
fuerint, etiam si pontificali dignitate aut 
cardinalatus honore praefulgeant, per 
dictos praedecessores et nos ac Sedem 
Apostolicam hactenus deputatos, ac omnes 
commissiones et facultates eis desuper sub 
quacumque verborum forma factas et con- 
cessas revocantes; ipsosque praefectos et 
officiales ab huiusmodi praefectione et aliis 
officiis et commissionibus alias eisdem spe- 
cialiter vel generaliter factis absolventes, 
motu proprio, non ad aliquorum nobis 
super hoc oblatae petitionis instantiam , 
sed de nostra mera deliberatione et ex certa 
scientia, unum collegium, fabricce basilicre 
Beati Pelri nuncupandum , omnium ora- 
!órum christianorum regum et principum 
rerumque publicarum, ac ex singulis na- 
tionibus huiusmodi, ut praefertur, electo- 
rum, loco quorum pro tempore deceden- 
tium vel se diutius absentantium, alii 
earumdem nationum simililereligi possint, 
sic lamen quod diclum numerum Lx non 

Bull. Rom. Vol. VI. 1 


CLEMENS VH PP. 








i 


.ex dignioribus doctoribus et. clericis eli- 








49 As. 6. ti 
excedant, auctoritate apostolica, tenore 
praesentium erigimus et instituimus. 

$ 3. Ac collegiuti. huiusmodi et pro 
lempore existentes singulares personas 
eiusdem ab omni superioritate, dominio, 
potestate, iurisdictione et auctoritate qua- 
rumvis personarum, quacumque dignitate 
et excellentia, etiam si cardinalatus honore 
et legationis de latere officio ac quavis 
facultate pro tempore fungentium, etiam 
ratione archipresbyteratus dictaebasiliene, 
quoad omnia et singula, quae fabricam hu- 
iusmodi concernunt, auctoritate et tenore 
praedictis eximimus et totaliter liberamus, . 
ac sub nostra el Sedis praedictae suscipi- ; 
mus protectione, nobisque et eidem Sedi, 
ita ut nullum alium quam nos et succes- 
sores nostros Romanos Pontifices in supe- 
riores recognoscere debeant, nullique alii 
ineos aliquam superioritatem, dominium, 
potestatem, iurisdictionem aut auctorita- 
tem quoquomodo exercere valeaat, immo- 
diate subiicimus. | 

$ 4. Ipsisque collegio omnimodam ad-. (ons, neu 
ministrationem, curam et directionem ac stemdeputendi 
omne regimen dictae fabricae plenarie rm dictat fac 
commitlirus ; ac eisdem collegio, ut de »mslor eun- 
eorum gremio officiales ad tempus per eos ^ff: 
statuendum, tam ad specialem curam ipsius 
fabricae ac quaecumque alia inferiora 
illam concernentia, quam etiam (dummodo 


Tindque aii 
soli. subiicit ; 


gantur) ad iustitiam ministrandum, qui, 
iuxla facultatem eis per eosdem collegium 
tribuehdam, contra debitores dictae fabri- 
cac, prout iuslitia exegerit, procedere pos- 
sint, eligere; et. ipsis officialibus eleclis 
salaria decentia constituere, ac omnia et 
singula, quae cetera collegia quaecumque 
tam in dieta Urbe et Curia Romana, quam 
alibi, de iure vel consuetudine statuere, 
ordinare et. disponere possunt el debent, 
tain. prosperum regimen et. debitum ordi- 
nem ipsius collegii, quam multas commit- 
tentium lraudes in. dispensatione proven- 


;An, €, ipas :50 BULLARIUM ROMANUM 


uum. fabricae huiusmodi el alia fabricam 
ipsari concernentia, quae, postquam per 
eos statuta, ordinata et disposita fuerint, 
eo ipso dicta auetoritate apostolica appro- 
bata et confirmata sint. et esse censeantur, 
prout illa ex nune, prout ex tuncetecontra, 
approbamus et confirmamus, statuere , 
ordinare et disponere libere et licile va- 
leant, plenam et liberam facultatem, au- 
etoritatem et potestatem, auctoritate apo- 
stolica et tenore supradictis, concedimus. 
: $8 5. Et insuper, ut omnia per ipsos col- 
Qu! offeiales ]ogium gerenda, omni odio, amore et si- 
Turaménb. prae» — . | E EMO 
sure debeant Tristra machinatione postpositis, secundum 
vmi P "- oum et rectam conscientiam dirigantur, 
eisdem auctoritate et tenore statuimus et 
ordinamus quod omnes et singuli de dicto 
collégio ac per eos pro tempore eligendi 
officiales, Sub attestatione damnationis ae- 
ternae, quod ipsi in huiusmodi fahricae 
administratione, cura et directione ac re- 
gimine et. officialium electione, secundum 
Deum, absque dolo, fraude, odio velran- 
core, prout cuilibet eorum conscientia 
' dictaverit, procedent, et votum dabunt, ae 
officium exercebunt, iuramentum, quod 
' per praefatos collegium aut ab eis depu- 
tandos, quoties qualitas negotii id exegerit, 
et officialibus deputandis pro tempore ex- 
yedire visum fuerit, repeti possit, prac- 
stare teneantur. - 
$6. Ac quod omnia et singula pecunias, 
Bieemosyms- re$ et bona debita et debenda, etiain. piae 
qué ei bblalio- ' . . 
»&s omes. in Oblaliones, tam in dicta Urbe quam extra 
:; Mant ied eam, operi diclze fabricae erogandae, penes 
collegium seu officiales eligendos prae- 
diclos aut deposilarium per collegium 
depulandum permanere, et per eos claves 


arcarum el truncorum , ubi pecuniae et ; 


eleemosynae in ipsa urbe reponantur, cu- 
stodiri; ipsaeque pecuniae omnes per eos- 


dem collegium et officiales, ad hoc ab cis 


deputandos seu eligendos, ad opus dictae 
fibrieae et non. ad alium usum omnino 
distribui, exponi et converti debeant, ctiam 





8i nos et successores nostri Romani Pon- 
tifices aliter disponeremus et ordinaremus, 
etiam per quaecumque mandata, tam in 
scriptis quam etiam vivae vocis oraculo, 
sub quibusvis poenis et censuris facienda: 
quibusoratoresregum, principum necnon 
rerumpublicarum in dicta Curia residen- 
tes, pro eisdem collegio firmiter resistere, 
et, in huiusmodi eventum, praefati colle- 
gium pecunias, res et bona omnia prae- 
dicla, nomine oratorum, deponere; nec 
dicti oratores aut collegium, ratione resi- 
dentiae huiusmodi, aliquas censuras sive 
poenasincurrere, neque collegium praefati 
ad aliud quam ad deponendum, ut prae- 
fertur, adstringi possint; ipsique oratores 
eo casu pecunias, res et bona huiusmodi 
adaliud opus, quam dictae fabricae, expo- 
nere nequeant, et qui contrarium fecerint, 
ad restitutionem de proprio damni eidem 
fabricae eorum culpa vel facto illati te- 
neantur. 

8 7. Quodque omnia et singula per in- 
feriores officiales praedictos pro tempore 
acta et gesta, cum subscriptione officialium 
deputandorum ct sigillo collegii praedicto- 
rum munita, valeant, plenamque roboris 
firmitatem obtineant, ac in iudicio et extra 
fidem faciant, acsipercamerarium nostrum 
et praesidentes Apostolicae Camerae gesta 
et faeta. Et similiter dilationes, pacta, tran- 
sactiones, relaxaliones seu remissiones, per 
collegium pracfatos pro quiete mentis de- 
bitorum ipsius fabricae faciendae, illas vim 
et auctoritatem habeant, quas haberent, si 
nobiscum et cum successoribus nostris 
praefatis ac. camerario et. praesidentibus 
Camerae huiusmodi confecta et celebrata 
forent, nec in aliquo alio, per camerarium 
el praesidentes praefatos seu quoscumque 
alios officiales, molestari aut inguietari 
possint. ; 

& 8. Ac quodcollectores, pro exigendis 
haereditatihus, legatis et aliis bonis ex do- 
nationibus causa mortis, seu irrevocabiliter 


An, C, 1995 


Cum debitori" 
bus — fabricae 
iransigere pos- 
sinl, 


Collectoresque 
deputare ad e- 
Tigonda logata. 





Abt C. 1535 


Et pecunlas in- 
de 


exponant. 


redigendas 
in opus fabricas 


inter vivos dictae fabricae factis seu fa- 
ciendis, ac piis eleemosynis tam in Curia 
et basilica praedietis, quam extra eamdem 
Curiam ei in quibuscumque civitatibus, 
dioecesibus et locis erogandis, deputari, 
eligi et transmitti non possint per alios, 
quam per collegium praefatos; ac per 
ipsos collegium pro tempore deputati et 
electi, ut sine impedimento aliquo et cum 
mentis quiele officium eis commissum 
exercere valeant, eorumque familiares, 
clerici dumtaxat, ad opus fabricae huius- 
modi deservientes, durante eorum officio 
et illius exercitio dumtaxat, ab omni su- 
perioritate et iurisdictione quorumcum- 
que ordinariorum ecclesiasticorum liheri 
et exempti , ac sub nostra et dictae Sedis 
protectione constituti sinl el esse cense- 
antur. Quodque communitas, civitas vel 
universitas loci, in qua seu quo collector 
deputatus fuerit, adiungere debeant unum 
civem laicum bonae famae et facultatibus 
idoneum, qui simul cum collectore exac- 


tionibus interveniat, et computum teneat, | 


ac de actis fidem collegio praefatis faciat, 
ac gratiis spiritualibus !, quibus gaudebit 
collector, gaudeat. 

$ 9. Quodque omnia et singula hona 
seu haereditates et legata dietae fahricae, 
donationes ex causa mortis seu inter vi- 
vos sew alias quomodolibet relicta. et 
facta, ultimo emptori et plus offerenti, sive 
dicta bona in mobilibus sive immobilibus 
rebus seu. nominibus debitorum consi- 
stant, publice subhastari et vendi debeant; 
ac ex redditibus et bonis praedictis pecu- 
niae proventurae penes collegium seu de- 
positarium per collegium deputandum , 
ad effectum ut opus dictae basilicae con- 
tinuari el. finiri. possit , deponi debeant. 

$ 10. Et ne ipsi collegium et al eis 


fudieis eaus- prO tempore eligendi officiales, pro. exi- 


zum fabricae a» endis oblationibus, bonis et rebus dictae 


fic., el eliam 
Sede vacante 


» fabricae, tam ratione contractuum quam 


causas fabricas quarumcumque dispositionum inter vivos 


€oguoscendi, 


1 Cherubinius.hic addit et. femnoralibug(n. v.). 


CLEMENS VIL PP. 








bt 

et:ultimarum voluntatum pro tempore 
debitis, in diversis tribunalibus litigare 
cogantur, et per varias cavillationes et sub- 
terfugia solutiones differantur, sicque pro- 
seculio fabricae huiusmodi impediatur 
vel retardetur, quod collegium praefati 
ordinariam iurisdictionem exercere, et de 
quibusvis causis quorumcumque dictae fa- 
bricae debitorum, etiam quarumcuiqne 
maximarum summarur et ex quavis causa 
contractorum, eum peritorum consilio, co- 
gnoscere et iudicare ; ac , ad instantiam 
oeconomi seu procuratoris ipsius fabri- 
cae, per. collegium praefatos deputandi, 
contra quoscumque dictae fabricae ex qui- 
busvis causis debitores, cuiuscumque di- 
gnitatis, gradus vel conditionis fuerint, 
praesentes videlicet in dicta Curia, manu 
regia, constito de delitis per instrumenta 
quaecumque seu per testes idoneos parte 
citata examinandos, clare et concludenter 
debitum probantes, aut alias"legitimas 
prolationes, etiam si debitum mediale ex 
quovis titulo, etiam cessionis libere et 
sine fraude nec ad commodum aliquod 
cedentis factae, seu applicationis, adipsam 
fabricam pertineat, solemnitate a iure na- 
furali introducta, vel si expedierit, unica 
riafione dumlaxat, personaliter vel ad 
domum corun solilae habitationis, si vi- 
debitur, facienda, praecedente, absque alia 
tela iudiciaria , eliam singulis diebus et 
tempore quarumcurnque. feriarum , non 
tamen ad Dei lionorem pro. tempore in- 
dielarum , etiam nobis et successorihus 
nostris. Romanis Pontificibus a. Romana 
Curia absentibus, ac etiam Sede vacante, 
usque ad effectualem executionem ; nec- 
non contra capitula, collegia , communi- 
lates et universitates ac personas res*et 
lona ad dictam fabricam spectantia ha- 
bentes et detinentes, otiam vigore moni- 
torii poenalis, per. ipsos collegium , sub 
censuris et poenis eidem fabricae, si res 
el bona huimsmodi non restiluerint ; ap- 





An. C, (085 


AC. ud — 59 


maces, unica vel pluribus eitationibus, si 
videbitur , praecedentibus , eliam per af- 
fixionem in valvis seu ianuis ipsius basi- 


licae Principis apostolorum, etiam per 
censuras et poenas ecclesiasticas ac alia 


Uensuras poe- 
ntque Infligen- 
dt 


opportuna iuris remedia procedere, et 
mandatum executivüm , loco sententiae 
ferendae seu literarum, decernere; necnon 
singulos praedictos, etiam per edicta pu- 
blica, in locis publicis circümvicinis af- 
figenda, quae ipsos perinde arctent ac si 
eis personaliter intimata forent, constito 
summarie et extraiudicialiter de non tuto 
ad eos accessu, more auditorum causarum 
Palatii Apostolici, absque alia speciali 
nostra vel successorum nostrorum com- 
missione, citare et monere. 

:8 4. Et tam praesentes quam absentes 
debiiores, etiam si absentes personaliter 
vel alias comparuerint, nisi solverint, seu 
de solutione legitime docuerint; necnon 
singulares personas capitulorum , colle- 


.giorum, communilatum et universitatum 


detinentium res et bona fabricae huius- 
modi , absque alia iuris solemnitale , ex- 
communicationis sententia innodare, a di- 
vinis suspendere, ac excommunicatos et 
suspensos declarare, ac excommunicationis 
et alias censuras et poenas praedictas, quo- 
liens opus fuerit, etiam iteratis vicibus, ag- 
gravare, ac contra eos auxiliàm brachii 
saecularis invocare, et interdictum gene- 
vale vel speciale, tam in ecclesiis quam 
civitatibus et locis, in quibus debitores et 
delinentes praefati moram traxerint, et ad 
quae eos declinare contigerit, apponere, 
illudque suspendere, tollere seu revocare, 
ae quaecumque alia remedia per praesi- 
degtes Camerae Apostolicae exerceri solita, 
donec de debito ipsi fabricae fuerit in- 
tegre satisfactum, exercere libere et licite 
valeant, 

$ 12. Et si conlingat dictos debilores, 
animo differendi solutiones, proul verisi- 


BULLARIUM ROMANUM 
plieandis , decernendi ; ae contra contu- [militer praesumi potest, ante vel postquam 4 


ad solvendum totum illud, in quo veperti- 
erunt veri debitores, condemnati fuerint, 
per varia. subterfugia et remedia confir- 
mare gravamina eis allata seu inferenda, 
eiiam nullitatis et telae iudiciariae non ser- 
vatae, et propterea causas appellationis 
seu appellationum , ac nullitatis et nulli- 
tatum, aliquibus iudicibus, in dicta Curia 
vel extra eam, committi procuraverint , 
quod omnes et singulae causae dictam 
fabricam concernentes, tam negotii prin- 
cipalis in praeiudicium iurisdictionis con- 
cessae collegio huiusmodi, quam appella- 
tionis et nullitatis, seu appellationum et 
nullitatum, per ipsos collegium seu offi- 
ciales deputandos decidi debeant, nec cui- 
quam iudici committi, neque commis- 
siones per quemcumque a nobis et Sede 
Apostolica ad commissiones iustitiae si- 
gnandas deputatum, etiam si dictae Ro- 
manae Ecclesiae cardinalis fuerit , nec per 
eiusdem S. R. E. vice-cancellarium aut 
illius locumtenentem pro tempore exi- 
Sslentes, nisi per nos et successores prae- 
fatos, manu nostra, vocalis dictis officia- 
libus prius, signari possint, ac de nullitate 
processus non possit in dubium deduci , 
neque cognosci; sed perinde, reiectis nul- 
litatibus, etiam censurarum, ac si de nul- 


Ar. C, 1522 


sententia di- 

eti iudicis ape 
pellatio — datur 
&olammodo ad 
collegiummet. 


litate declaratum fuisset propter periculum. 


animarum, eliam si ex aclis de illis con- 
staret, de novo in negotio principali pro- 
cedi possit, nisi de iustitia negocii prin- 
cipalis ex aclis constiterit, seu alias infra 
breve tempus apparere possit. 

$ 13. Et quod decrela. et. mandata de 
solvendo, per officiales collegii huiusmodi, 
exigente iuslitia, contra debitores prae- 
fatos facia, per quoscumque officiales ip- 
sius urbis, etiam barisellum et marescallos, 
exequi debeant. Nec talia mandata et exe- 
cutiones per quoscumque officiales, etiam 
praefatos cardinales, etiam Sede vacante, 
eliam collegialiter, quovis quaesito colore, 


ludieis praedi- 
cli mnandala à 
quocumque e- 
xéqui deheni, «t 
mullaienus ini 
pediri possuut 





An. C. 1625 


Disposlt onet 


| ad (avorem fa- 
B brieae non im- 
|] pedi nlur, ne- 


que Occulten- 
lur. 


CLEMENS VII PP. 


aut etiam pér camerarium nostrum et prae- 
sidentes Camerae huiusmodi, seu etiam 
per literas salvi conductus ac dilationes 
datas ad persolvendum, etiam cum idonea 
cautione, impediri seu retardari valeant ; 
omnesque literae salvi conductus et dila- 
tiones, per camerarium et dictae Camerae 
praesidentes praefatos seu per collegium 
S. R. E. cardinalium , etiam dicta Sede 
vacante vel Romano Pontifice a Romana 
Curia absente, concedendae , nullius ro- 
boris vel momenti existant; ac, illis non 
obstantibus, mandata et decreta huius- 
modi per officiales, quibus illa fuerint 
praesentata, exequi debeant. 

8 14. Ac quod omnes, qui executiones 
seu perceptiones pecuniarum et bonorum 
quorumcumque, tam mobilium quam im- 
mobilium, ex quavis causa et dispositione 
ultimae voluntatis seu inter vivos, ad dic- 
tam fabricam spectantium, impediverint , 
et eadem bona vel instrumenta seu testa- 
menta, éodicillos, ultimas voluntates, do- 
nationes, tam ex causa mortis quam inter 
vivos, occultaverint, seu quominus ad no- 
titiam collegii et collectorum, tam in dictis 
urbe et Curia quam extra eas deputando- 
rum, pervenire valeant, impediverint, eo 
ipso excommunicationis sententiam incur- 
rànt; et tam per collegium et illius offi- 
ciales pro tempore deputatos, quam etiam 
per eosdem collectores, in partibus et locis 
ubi deputati fuerint, pro excommunicatis 
declarari et publicari possint; nec per 
alios, quam dictos officiales seu colle- 
ctores, etiam in vim quarumcumque litc- 
rarum et facultatum, etiam cruciatae qui- 
busvis principibus concedendae, nisi prius 
satisfecerint, vel,si in mortis articulo con- 
stituti fuerint, praestita cautione de satis- 
faciendo per se, si convaluerint, alias 
haeredibus et executoribus satisfactionem 
iniungendo, absolvi; huiusmodique abso- 
lutionem officiales et collectores ipsi pa- 
rentibus talium. impedientium el occul- 





53 


tantium, qui de iure, pro impedimentis 
et occultationibus per eos praestitis « et 
factis, obligati fuerint, impendere possint. 

$ 15. Quodque notarii , rectores páro- 
chialium ecclesiarum seu vicarii vel qui- 
cumque alii, de donationibus praedictis 
rogati seu de illis notitiam habentes, illas, 
infra mensem, collegio seu colléctoribus; 
et, si collectores praesentes non fuerint, 
in curia episcopali loci intimare tenearitur 
et debeant. 

8$ 16. Decernentes et declarantes, pro 
potiori praemissorum robore, quod, si ad- 
versus illa vel eorum aliqua, quaevis li- 
terae apostolicae, tam quascumque decla- 
raliones, concessiones et clausulas gene- 
rales vcl speciales, etiam derogatoriarum 
derogatorias, fortiores, efficaciores et in- 
solitas, ac irritantia decreta, necnon man- 
data, etiam poenalia, sub quacumque forma 
et verborum expressione, in se continentes, 
eliam praesentibus expresse derogüntes, 
etiam motu proprio et scientia similibus 
ac de apostolicae potestatis. plenitudine , 
a nobis seu successoribus nostris prae- 
fatis, aut nostra vel eorumdem successo- 
rum nostrorum auctoritate, seu aliis qui- 
busvis modis emanaverint, aut aliquo um- 
quam tempore apparuerint, per quae ef- 
fectus earumdem praesentium retardari 
vel impediri, aut illis quomodolibet deroga- 
ri, vel. praeiudicium aliquod in aliqua sui 
parte quovis modo afferri posset, quod 
illa, cum omnibus et singulis inde secutis 
executionibus et processibus, pro infectis 
habeantur, nulliusque roboris vel mo- 
menti existant; ipsaeque praesentes literae 
vim validi et efficacis pacti et contractus, 
inter nos et collegium pracfatos initi, etiam 
iuramento vallati , ad effectum ut non li- 
ceat nobis nec successoribus nostris prae- 
diclis praemissa revocare, habere cense- 
antur. Et sic, in praemissis omnibus et sin- 
gulis, per quoscumque iudices eL commis- 
sarios, quavis auetoritate fungentes, etiam 


An. C. 4643. 


Notarii eas ne- 
tilieent fabriom, 


Clausula. prao- 
servativa, 








An, 6. UR8 


Depuiatio &xt- 
tutorum  hufüg 
bullae. 


54 
dictae Romanae Ecclesiae cardinales, su- 
blata eis et eorum" cuilibet .quavis aliter 
iudicandi et interpretandi facultate et au- 
ctoritate , iudicari et definiri debere; ir- 
ritum. quoque et inane quicquid secus, 
super praemissis vel eorum aliquo, per 
quoscumque, quavis auctoritate, scienter 
vel ignoranter, contigerit attentari. 

- 8 17. Quocirca universis et singulis 
venerabilibus fratribus nostris patriarchis, 
archiepiscopis , episcopis ac dilectis filiis 
abbatibus, prioribus, praepositis, decanis, 
archidiaconis et aliis personis in dignitate 
ecclesiastica constitutis, necnon patriar- 
chalium et metropolitanarum ac aliarum 
cathedralium ecclesiarum canonicis, ac 
eorumdem patriarcharum, archiepiscopo- 
rum et episcoporum officialibus et vica- 
riis in spiritualibus et temporalibus ubi- 
libet constitutis, motu simili, per aposto- 
lica scripta mandamus quatenus ipsi, 
vel duo aut unus eorum, per se vel 
alium seu alios, praesentes literas et in 
eis contenta quaecumque, ubi et quando 
opus fuerit, ac quotiens pro parte col- 


officialium et collectorum praedictorum 
seu alicuius eorum desuper fuerint re- 
quisiti, solemniter publicantes, eisque in 
praemissis efficacis defensionis praesidio 
assistentes, faciant auctoritate nostra prae- 
sentes literas et in eis contenta huiusmodi, 
sub censuris el poenis ecclesiasticis, fir- 
miler observari, non permitlentes col- 
legium eL ab eis pro tempore deputatos 
officiales et collectores pracíatos desuper 


per quoscumque, quavis auctoritate fun- ' 


gentes, quomodolibet molestari, impediri 
seu perturbari; contradiclores, molesta- 
tores quoscumque et rebelles, per easdem 
censuras et poenas, appellatione postpo- 
sita, compescendo, ac legitimis super his 
habendis servatis processibus, censuras 
€t poenas ipsás, quoties opus fuerit, ag- 
gravando; neenon loca, in quibus eos mo- 





BULLARIUM ROMANUM 


rari, et ad quae declinare contigerit, ec- 
clesiastico interdicto subiiciendo, invocato 
ad hoc, si opus fuerit, auxilio brachii 
saecularis. 

$ 48. Non obstantibus constitutionibus 
et ordinationibus apostolicis ac quibusvis 
privilegiis, indultis et literis apostolicis, 
quibusvis ecclesiis, monasteriis, civitati- 
bus et locis ac. capitulis, collegiis, com- 
munitatibus, universitatibus, iudicibus et 
personis, cuiuscumque dignitatis et con- 
ditionis existentibus, sub quibuscumque 
lenoribus et formis ac cum quibusvis, 
etiam derogatoriarum derogatoriis, aliis- 
que fortioribus et insolitis clausulis conces- 
Sis, approbatis et innovatis, quibus, etiam 
si de illis eorumque totis tenoribus spe- 
cialis, specifica et individua mentio fieri 
deberet, tenores huiusmodi, ac si de verbo 
ad verbum inserti forent, praesentibus 
pro sufficienter expressis et insertis ha- 
bentes, quoad praemissa specialiter et 
expresse derogamus, et sufficienter dero- 
gatum esse, et adversus praesentes nemini 


? suffragari posse decernimus; ac quorumvis 
legii et ab eis pro tempore deputandorum , 


tribunalium consuetudinibus contrariis 
quibuscumque; aut si aliquibus, commu- 
niter vel divisim, a dicta sit Sede indultum 
quod interdici, suspendi vel excommu- 
nicari non possint per literas apostolicas 
non facientes plenam et expressam ac 
de verbo ad verbum de indulto huiusmodi 
rmentionem. 

8 19. Ceterum, quia difficile foret etc. 

Nulli ergo omnino etc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo vigesimo tertio, pridie 
idus decembris, pontificatus nostri anno 
primo. 

Dat. die 12 decembris 1523, pontif. anno t. 





Aa, C. 1525 


Derogátio con- 
Mrariorum. 


Transumptorün 
fides, 


An. C. 1534 


Turisdictio an- 
liqua consulum 
artis naularum, 


CLEMENS VIi PP. 


Iv. 


Iurisdictio iudicis curiae Ripettae aliae 
Urbis, cognoscendi causas civiles occa- 
sione mercium per Ripeltam vehenda- 
rum. el nonnullas causas criminales. 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
motu proprio etc. 


Nuper felicis recordationis Hadrianus 
PP. VI, praedecessornoster, ad supplicatio- 
nem dilectorum filiorum consulum et uni- 
versitatis nautarum sive barcarolorum Ty- 
beronis et Anienis seu Tyberonis Ripettae 1 
almae Urbis, nonnulla statuta, etin Camera 
Apostolica discussa et concessa, apostolica 
auctoritatg approbaverat , quibus, inter 
alia, cavebatur expresse quod praefati con- 
sules deputati pro tempore in aliquibus 
controversiis et causis super quibusdam 
rebus et bonis per fluvium Tyberis et 
Anienis devectis, in.certis pecuniarum 
summis haberent iurisdictionem cogno- 
Scendi et terminandi, sola facti veritate 
inspecta, etiam manu regia. 

$1. Cum autem, sicut accepimus, mul- 


55 


et utilitati providere volentes, éx certa 
Scientia ac de apostoliene potestatis 
plenitudine , omnia et quaelibet statuta, 
privilegia ac facultates, per Hadrianum 
praedecessorem praefatum consulibus et 
universitati barearolorum. quomodolibet 
concessa, approbamus, confirmamus et 
ampliamus. Eisdem etiam omnibus ac 
singulis privilegiis, facultatibus, nautis 
et mercatoribus lipae Urbis concessis 
ac concedendis, in rebus et bonis per 
dieta flumina conducendis pariter, in om- 
nibus et per omnia uti, potiri et gaudere 
libere ac licite possint et valeant aucto- 
ritate praedicta indulgemus. Volumus au- 
tem quod per praesidentem Camerae 
nostrae Apostolicae seu eius decanum pro 
tempore existentem deputetur aliquisiuris- 
peritus, qui in eorum tribunali iustitiam 
cuique administrare possit et valeat. - 

8$ 3. Et eidem sic, ut praemittitur, de- 
putato quascumque causas, confrover- 
sias, quaestiones seu contentiones ac dif- 
ferentias, super et pro quibusvis rebus 
el bonis ae mercibus per dicta flumina 


"Ai, C. (5dh 


Qui cautas ci- 
viles ripalos o- 
mnes, erimina- 
les autem hio 
Oxprossas pri- 
vatlve, quoad a- 
lioe, aognoscit. 





Quam bic Pon- faS quaestiones et controversias quotidie 


ic eren. In. facto oriri, non solum inter ipsos bar- ad Urbem devectis et quomodocumque ad 


hic expressis, 





Transfert in iu- 
dicem deputan- 
dum a praeside 
Hiparam, 


carolos, sed etiam inter cives Romanos 
aliosque mercatores se exercentes in dicto 
Üumine, ventilandas, quae in apicibus 
iuris involutae, deberent decidi et co- 
gnosci consilio iurisperitorum, et proptc- 
rea praefatosconsules penitus ignaros indi- 
geresummopere viro iurisperitia insignito. 

$2. Nos, qui ipsius Urbis praecipuam 
curam gerere tenemus, prospero statui 
ac felici regimini ac tam Romanorum 
civium et curialium ac forensium mor- 
catorum in fluminibus se exercitantium 
et ad ipsam Urbem victualia. multa et 
alias. merces deferentium ac deferri fa- 
cientium , quam praefatorum consulum 
ei universitatis barcarolorum. commodo 


1 Typographi vitio forsitan Tyberonis Ripettae 
pro Tyberis Ripettae positum est. 4nio enim (nunc 
Teverone) in Tyberim influit tertio ab Urle lapide 
(Strab., v, pag. 258; Plin. wr, 5, 5-9; Nibby, 
Dintorni, v, 1, pag. 159-160) (n. r.). 





eam devehendis concernentes, tangenti- 
bus ae quibusvis pecuniarum. summis 
propterea debitarum ac exigendarum ; 
necnon eriminales et praesertim a rixis 
àc blasphemiis in Deum et eius Matrem 
Virginem ae sanctos, etiam per dictos 
barcarolos et huiusmodi mercatores inibi 
exercentes prolatis, provenientes, in quibus 
lamen poena pecuniaria, et non sangui- 
nis, venit imponenda, cum omnibus et 
singulis. suis emergentibus, incidentibus, 
dependentibus, annexis et connexis, sum- 
marie, simpliciter et de plano, sola facti 
verüate inspecta, eliam manu regia, au- 
diendi, cognoscendi, decidendi fineque 
debito terininandi; ac dictos eriminosos 
e blasphematores et cultus. divini con- 
temptores, qui poena pecnniaria, pro 
terlia parte Camerae Ajiostolicae; pro alia 





Jn. C. i829 — 56 
tertia dictae universitati, et reliqua tertia 
 parteéxequenti applicanda, rmuletandi ve- 

nient, debite puniehdi; ac amnia et sin- 

gula in praemissis et circa ea necessaria 

seu. quómodolibet opportuna faciendi , 

plenam et lilieram auctoritatem. et licen- 

fiam auetoritate apostolica concedimus 

ét impartimur. Eidemque deputato et pro 

'fempore deputàndo eiusque iurisdictioni 


omnes et singulas causas, cum  prae-. 


fatis incidentibus et annexis, illarumque 
actores et reos subiicimus et submittimus, 
ita. et-taliter ut ne quis eorum quoli- 
bet alio tribunali, simili occasione prae- 
missarum rerum et. allegata. iurisdictione 
huiusmodi fori, non nisi nulliter, procedi 
possit. Rem, quaecumque quae peripsum, 
ut praemittitur, deputatum alias rite or- 
dinari, statui, pronunciari et decerni con- 
tigerit, valida et efficacia fore et firmiter 
observari. Sicque per quoscumque iudi- 
ces eic., sublata eic., iudicari debere; ir- 

ritum quoque etc. decernimus. 
8 4. Mandantes dilectis filiis praesiden- 
Executeram de- (ibus. et. clericis Camerae Apostolicae ac 
pande: eisdem consulibus et universitati barca- 
rolorum ac eorum iudici, ut dicitur, de- 
putando, ad nutum corumdem clerico- 
rum amovibili, in praemissis pacifice gau- 
dere faciant; nec eos desuper quomodo- 
libet impediri, perturbari vel molestari 
permittant; ac quascumque literas neces- 
sarias desuper, qualenus opus fuerit, 

tradant et concedant. 

$5. Non obstantibus constitutionibus 
Comraerus CL. ordinationibus apostolicis ac Urbis 
sro ^ mipae et Ripellae praedictae, iuramento 
ele. Yoboratis, statutis, consuetudinibus, 
reformationibus ct decrelis, ncc non qui- 
busvis privilegiis, indultis et conceseioni- 
bus, illis aut aliis. quomodolibet in con- 
trarium. forsan. concessis el. confirmalis, 
quibus derogamus, ac cis adversus prae- 
missa nullatenus suffragari posse volumus, 
eam si talia foren, quac de verbo ad 


BULLARIUM ROMANUM 








An, C. 1322 


verbum inseri deberent, quorum tenores 
et compendia pro expressis habemus, ce- 
terisque contrariis quibuscumque. 
Fiat ut petitur. I. 
(Papae subscriptio). 

Et motu proprio et ad beneplacitum 
Camerae. Fiat. I. 

Datum Romae apud S. Petrum, idibus 
januarii, anno 1. 

Dat. die 13 ianuarii 1524, pontif. anno t. 


— 


V. 


Privilegia pro abundantia rei frumen- 
tariae el agricullura in. districtu almae 
Urbis. : 


Clemens episcopus servus servorum Del, 
ad perpetuam rei memoriam. 


Ad sacram beati Petri Sedem, meritis Preemium. 


licet imparibus, divina dispositione vo- 
cati, continua meditatione urgemur ut, 
iuxta commissi nobis pastoralis officii 
debitum, circa ea, per quae almae Urbis 
nostrae, in qua Sedes ipsa dignoscitur 
collocata, prosperitati illiusque incolarum 
ei ad eam convenientium personarum 
commodo et necessitati opportune con- 
suli possit, sollicitis studiis intendamus, 
ac incolarum et personarum earumdem 
dispendiis congruentibus remediis occur- 
ramus, prout, temporum qualitate mature 
pensata, conspicimus in Domino salubri- 
ter expedire. 
$ 1. Sane, licet dudum felicis recorda- Sita: 1v 
tionis Sixtus Papa IV, praedecessor nO-iw cue 
ster, allendens quod a pluribus tunc re- ^r^ Mistesen- 


di tertiam par- 


iroactis annis omnis regio dictae almae ^» 'emusum 
Urbi finitima frequenter habuerat steriles riii Unis e 
frumenti ct bladorum proventus, cum j;'zescamqes 
gravi populorum in ea degentium iactura eiiam loca ipsa 
et affliclione ; et considerans id, praeter et jc, cesis a 
ultez coeli naturalem. cursum et disposi- *!inzo ex iudi- 


: "e . . Cibus deputati 
lionem, poussime eliam provenire ex Tà- ec. 





fa. C. f625 


Differentias, 
praemissor. oc- 
casioné orien- 
das, praecipit 
per judices de- 
patatos cogno- 
sci. 


CLEMENS VII PP. 


ritate culturae agrorum, qui, propterali- 
quam forte maiorem utilitatem inde pro- 
venientem eorum dominis, potiusservaban- 
tur inculti, ut essent in pascua animalibus 
brutis, quam colerentur, aut coli sineren- 
tur in alimentum et sustentationem homi- 
num, per suas literas statuerat et ordi- 
naverat quod ex lunc deinceps perpetuis 
futuris temporibus liceret omnibus et 
singulis agros arare et colere volentibus 
in praedictae Urbis nostrae territorio et Pa- 
trimonii B. Petri in Tusciaac Campaniae et 
Maritimae rumpere et arare ac colere; 
alias, debitis et consuetis temporibus, ter- 
tiam partem uniuscuiusque tenimenti seu 
tenutae, quam eligendam duceret, tam 
ad quaevis monasteria, capitula sen alias 
ecclesias et pia loca, quam ad quasvis 
privatas et particulares personas, cuivisvis 
status vel conditionis, spectantes et perti- 
nentes, petita tamen, licet non obtenta, 
eorum ad quos spectaret licentia, dum- 
modo iudicum tunc desuper deputato- 
rum seu alicuius eorum auctoritas inter- 
veniret. Et mandaverit propterea omnibus 
et singulis tenimentorum seu tenutarum 
huiusmodi dominis, tam ecclesiasticis 
quam saecularibus, cuiusvis status vcl 
conditionis existerent, et quavis dignitate 
praefulgerent, ut, absque ulla prorsus re- 
sistentia, sinerent omnes et singulos colere 
volentes tenutas ipsas, pro eorum arbitrio 
et voluntate, iuxta. statuti huiusmodi te- 
norem et formam, rumpere ct arare, 
nullum omnino eis aut alicui eorum vel 
ipsorum famulis et ministris, per se. aut 
alios, impedimentum aut molestiam infe- 
rentes. 

$ 2. Volueritque, tam super tempore 
rumpendi quam super electione tertiae 
partis huiusmodi tenutarum, quae arari 
deberet, ac responsione pro arala et culta 
parte dominis facienda et super aliis qui- 
buscumque differentiis et controversiis, si 
forte. aliquas. differentias seu controver- 

Bull. Rom. Vol. VI. 8 


97 
lsias super iis quovis modo oriri contin- 
geret inter eos, qui arare et colere vel- 
| lent, et quorum tenutae ararentur, prae- 
cipue super damnis et, interesse, si quae 
forsan illo primo anno praetendere pos- 
sent praedicti domini tenutarum seu eo- 
rum conductores, se ex insperato earum 
cultu pati, utraque pars praefatorum iu- 
.dicum aut duorum ex eis iudicio et de- 
lerminationi stare et acquiescere tene- 
rentur, neque possent aut deberent se 
mutuo super huiusmodi ct quibusvis aliis 
differentiis, ex huiusmodi statuti tenore 
quovismodo. provenienlibus, coram qui- 
busvis aliis iudicibus convenire; aut iudi- 
ces ipsi, quacumque eliam poteslate el. 
auctoritate fungerentur, eosaudire, vel se 
de ipsis controversiis impediri; et si secus 
forsan actum foret, id totum irritum et 
inane ac nullius roboris vel momenti 
esse decreverit. | 

$3. Et deinde piae. memoriae Iulius 
Papa Il, etiam praedecessor noster, literas 
praediclas per quasdam innovaverit, et 
quamvis ex provisione sua huiusmodi plu- 
rimi agriculturae se dedissent, ct in ter- 
ritorio dictae Urbis et aliis locis circum- 
vicinis magna frumenti et aliorum blado- 
rum quantitas colligeretur, et ex illa dictae 
Urbis necessitatibus abundanter subveniri 
possel. 

$ 4. Quia tamen barones et domicelli 
dictae Urbis, domini temporales oppido- 
rum circumvicinorum eorum subdilis, ne 
frumentum et alia blada ad dictam Urbem 
deferre. praesumerent, interdicebant, et 
ab eisdem subdilis, qui non sine magnis 
sudoribus illud recolligerent, vili pretio 
habere, illudque eis, cum frumentum aliis 
carius vendidissent, persolvere nolebant, 
ab agriculturae huiusmodi laudabili et 
pernecessario exercitio, in animarum sua- 
rum periculum et incolarum Urbis et cu- 
rialium huiusmodi non modicum praeiu- 
dicium el gravamen, desistere compelle- 





An, C, 1534 


lilius ! ine 
novavik diclam 
constitulioném 
Sli 1V; 


. Baronlbumi^ 
et alils mua 
vlt. n6 interdi- 
cerent corum 
sohditis delatio- 
nem (rumeniu- 
rum ad Urhem, 
nequo illus 1^ 
ducerent 4l 
vendeu, eis, ut 
rarius ipsl p&- 
venderent, 





An. C, 1534 


58 BULLARIUM ROMANUM Ass C. 1525 


bantur, idem lulius praedecessor, motu 
proprio et ex certa scientia, per alias suas 
literas, omnes et singulos barones et do- 
mivellos Romanos ac quascumque alias 
personas, tam ecclesiasticas quam sáecula- 
res, oppida, terras et villas infra quin- 
quaginta milliaria a dicta Urbe possiden- 
tes, ab eórum subditis frumenta et blada, 
praeterquain pro usu et necessitate victus 
domus eorum, emere, et ad dictam Ur- 
hem deferri interdicere et prohibere, aut. 


illa ad alia loca quam ad eamdem Urbem, 


absque speciali sua seu Camerae Aposto- 
licae sibi nota licentia, deferre praesu- 
mentes , àc in praemissis auxilium ; con- 
silium vel favorem , publice vel occulle , 
directe vel indirecte, quovis quaesito co- 
lore, praestantes, cuiuscumque dignilalis, 
status, gradus, ordinis vel conditionis , 
etiam si cardinalatus honore fulgentes, 
forent, requisiverit. et. monuerit, eisque 
districte praecipiendo mandaverit quate- 
nus, infra quindecim dierum spatium , 
postquam posteriorum literarum praedi- 
etarum notitiam haberent, videlicet com- 
munitates et universitates ac barones et 
alii in praemissis auxilium et favorem 
praestantes, ab emptionibus et prohibitio- 
nibus ac iurisdictionibus ! huiusmodi ex 
tunc deinceps penitus eL omnino desiste- 
rent; alioquin, lapsis dictis quindecim 
diebus, barones ae cummunitatum et uni- 
versitatum singulares personas et alios 
auxilium , consilium vel favorem prae- 
stantes, ex tunc, prout ex ea die et c 
contra, excommunicationis sententiam, a 
qua, ab alio quam Romano Pontifice, et 
facta de eo speciali et expressa mentione, 
praeterquam in mortis articulo constituti 
el praevia salisfactione, absolvi nequirent, 
innodaverit; archiepiscopos vero, episco- 
pos et alios praelatos suspenderit a divi- 
nis; et nibilominus, si aliqui ex praediclis 
baronibus et alii civitates, oppida et ter- 
ras in feudum seu vicariatum aut. alias 

1 Cberubinius legil interdictionibus loco iuris- 
diclionibus (n. T.). 


quovis titulo obtinentes, lapsis aliis ex 
tünc sequentibus quindecim diebus, a 
praemissis non desisterent, dominio di- 
etorum feudorum omnino et penitus pri- 
vaverit, fiscoque Apostolicae Camerae ap- 
plicaverit, et eorum civitates, terras, op- 
pida et villas ecclesiastico subiecerit in- 
terdico ipso facto, quod, nisi praevia 
satisfactione, relaxari per alium quam per 
ipsum lulium  praedecessorem interdixit 
et prohibuit, Si vero, ultra semestre , di- 
clos ultimos quindecim dies immediate 
Sequentes, in eorum pravo proposito et 
duritia obstinate. perseverando, mandatis 
suis huiusmodi non parerent, seu parere 
contemnerent, ex tunc ipso iure omnibus 
et singulis civitatibus, oppidis, terris, 
villis, feudis et iuribus, quae a Romana 
et aliis ecclesiis, aut alias obtinebant vel 
recognoscebant, eadem auctoritate priva- 
verit, et ad illa et alia obtinenda perpetuo 
inhabilitaverit, privatosque et inhabiles 
esse; ac civitales, oppida, terras, villas et 
iura huiusmodi Camerae Apostolicae pleno 
iure incorporata decreverit et declaraverit, 
prout in eisdem literis plenius continetur. 
$5. ELcuminipsaUrbe, inprosentiarum, 
propter multiplicationem et augmentum quin yr 





illius incolarum habitatorum, maior copia iae Pi f 


frumenti quam antea notorie sit necessa- t! extend; 
ria, nihilominus exercitium artis agricul- 
turae et colendorum agrorum huiusmodi 
in regione dictae Urbi finitima et illius 
territorio praedictis, ultra medietatem ab 
eo quod ante viginti annos existebat, dimi- 
nutum fuerit; et cultus exercendae agri- 
culturae huiusmodi, etiam docente ex- 
perientia, rerum magistra, propter mul- 
üitudinem vaccarum rubearum in eodem 
lerritorio existentium, in dies praetermit- 
latur, et ars ipsa quodammodo pereat , 
quo fit ut in dicta Urbe frumenti penuria 
invalescat; nos, considerantes terram prae- 
| fatae Urbi finitimam, qua illius domini ad 
i pascua multorum animalium utuntur, sub 





Kn. C. 159! 


CLEMENS VII Pb. 


isto coelo foecundam existere, ct conve- 
nientius fore ut terra ipsa vomere et aratro 
scindatur et aretur, ac potius semen ex 
ea, ad usum hominum, quam foenum, 
quod sua sponte ad usum animalium pro- 
ducit, recolligatur; et quod es cultu agri- 
culturae hüiusmodi homines, ad laborem 
nati, in exercitio honesto se poterunt exer- 
cere, et aer salubrior reddetur, et non $0- 
lum dictae Urbi et illius incolis et curia- 
libus ac ceteris hominibus in terris san- 
ctae Romanae Ecclesiae subiectis de fru- 
mento necessario provideri, verum etiam 
illud per mare ad alias nationes grano 
indigentes deferri poterit. Ac. propterea 
volentes artem agriculturae et colendo- 
rum agrorum huiusmodi in pristinum 
statum. restituere, ac rei frumentariae in 
llicta Urbe opulentiae providere, et futurae 
illius penuriae obviare, moti ' proprio , 
non ad alicuius super hoc nobis ohlatae 
petitionis instantiam, sed de nostra mera 
deliberatione et ex certa scientia ac de 
apostolicae potestatis plenitudine , literas 
Sixti et Iulii. praedecessorum huinzmodi 
ac in eis contenta quaecumque , ita. ut 
tertia pars omnium tenularum et. posses- 
sionum et casalium, tam in territorio et 
Patrimonio ac Campania et Maritima prie- 
dictis, quam citra. Urbem infra. viginti 
milliaria consistentium, lam ad ecclesias, 
monasteria et hospilalia quaeeumqne. ac 
Cameram Apostolicam , quam barones, 
domicellos et cives Romanos ac forenses, 
cuiuscumque dignitalis et. conditionis , 
eliam si praelati, eommendatarii vel etiam 
sanctae Romanae Ecclesiae cardinales fne- 
rint, auf eorum domini, quacumque alia 
dignitate t«m ecclesiastiea quam mundana 
et temporali fulgeant, quomodoliliet per- 
tinentium, absque ulla exceptione vel pro- 
hibiione, singulis annis, pro frumentis fe- 
rendis et recolligendis, scindi, arari et 
coli possit et debeat; a die publicationis 
praesentium liceat unicuique tenutas, pos- 





sessiones et casalia praedicta, ad tenutas 
et possessiones ipsas pro futuro anno rum- 
pendum et colendüm, ingredi, sic tamen 
quod, si domini earumdem tenutarum et 
possessionum illas pro dicta tertia parte 
colere vel per alios coli facere voluerint, 
dummodo frumenta in illis recolligenda 
ad dictam Urbem deferantur, non liceat 
aliis in eorum casalibus aliquid innovare, 
aut illorum possessiones ingredi; sed eis- 
dem dominis tenutas et possessiones ipsas 
colere nolentibus, liceat aliis civibus vel 
mercatoribus Urbis, habitatoribus vel qui- 
lusvisaliis personis tertiam partem tenuta- 
rum et possessionum huiusmodi, in quoli- 
bet easali, proeorum arbitrio ct nhi eis me- 
lius videbitur, absque aliqua prohibitione 
et impedimento, sub poena quingentorum 
ducatorum auri Camerae. Apostolicae ap- 
plicandorum , pro qualibet vice per pro- 
hihentes vel impedientas eo ipso incur- 
renda, rumpi, aravi et coli facere; ita ut 
cultores ipsi, cum dictis possessionihus, 
pascuale pro pascendis bobus laboranti- 
hus necessarium habeant; et laboratores 
illo indigentes, easdem possessiones pro 
pascualibus reservatas quolibet anno a 
principio mensis augusti custodiri , et 
culturas eligendas in principio mensis ia- 
nuarii vel post, prout. eisdem commodius 
el. opportunius videbitur, rumpi et arari 
facere. possint; nec. pro intratura pro ru- 
hro terrae. aliquid. vel tantum pro quoli- 
bet rubro terrae. laboratae, in pecunia, 
sed solum et dumtaxat de tenutis, posses- 
sionibus et. casalibus infra octo milliaria 
ab ipsa Urbe consistentihus, quintam par- 
tem. lrumenti vel bladorum recollectorum 
in diclo tervitorin, fideliter et more honi 
coloni, in frumento hono et recipienti ! ac 
mercantili, arbitrio consulum arlis, solvere 
teneantur. Et pro tenutis, possessionibus 
et casalibus in. eodem territorio ab octo 
milliaribus. ultra. distantibus ab. Urhe us- 
que ad quindecim vel sexdecim milliaria, 
similiter de septima parte frumenti recol- 

1 Cherübinius halo! recentiloco recipienti(n. v. . 


59 Aw. C. 152A 








lecti pro quolibet rubro 1,'modo et forma 
praemissis, respondere debeant, sic tamen 
quod sub tenuis: et possessionibus prae 
dicis non comprehendantur nec compre- 
hensa censeantur, quoad responsionem 
septimae partis fructuum, tenutae et pos- 
sessionesin Latio et Campania ac Maritima 
consistentes, pro quibus, propter facilio- 
rem. earum culturam et multitudinem 
laboratorum, de quinta parte fructuum 
respondetur, et in quibus consuetudo hac- 
tenus servari solita servetur. Et si contin- 
gat illas per aliquos, praesentium vigore, 
laborari, responderi debeat modo prae- 
misso; ac pro tenutis et possessionibus 
ultra dicta xvi milliaria citra et ubicum- 
que consistentibus (dummodo ,non sint 
loca vicina fluminum Tyberis, in quibus 
consuetudo loci, quoad responsiones, ser- 
vetur) cultores illarum dominis earum 
decimam partem frumenti et bladorum, 
quae in illis sic cultivatis et laboratis ex- 
creverint, respondere teneantur, exce- 
ptis dominis illarum eas colere volenti- 
bus, qui aliis praeferantur, dummodo 
blada ipsa, etiam illa de quibus daretur 
tracta, ad Urbem praedictam deferantur, 
ac per flumen et. fauces Ostiae extrahan- 
tur, auctoritate apostolica, tenore prae- 
sentium innovamus, ac vim et vigorem 
perpetuo habere, viribusque subsistere et 
observari debere decernimus. 
$6. Et nihilominus, pro potiori cautela, 
Agrleultores e. Pl'Aemnissa omnia de novo, modo supradi- 
ssi s repro: clodeclaramus, ac quod cultores praefati 
lis et molcata- : . 
onibus pro de. CUITE animalibus, bobus et equabus necessa- 
Hs, di irscios riisab omni represalici receptione et reten- 
tione, tam inUrbe quam extra, liberi etexem- 
pti existant, nee occasione alicuius debiti 
vel obligationis, etiam in forma dictae Ca- 
merae et Rhipae et hipettae, molestari , 
capi; pignorari , nec eorum animalia vel 
frumenta tolli, pignorari seu auferri pos- 
sint. Et quotiescumque precium frumenti 
in praefata Urbe non excedet decem et 


| Legendum videtur rubio vel rubbio; mensu- 
T8 agraria el eliam frumentaria in ponlificia di- 
lione (n. T.). 


"(im 60 BULLARIUM ROMANUM 


octo iulios pro quolibét rubro ad men- 
suram maiorem, pala batuta nuncupa- 
tam, debeat dari cuilibet mercatori tracta 
quinquaginta rubrorum pro quolibet ara- 
tro, cum solutione tractae duorum iulio- 
ruümpro rubro, et nonultra; de quibus unus 
iulius cum dimidio dictae Camerae, medius 
vero iulius pro quolibet rubro militibus 
S. Petri cedat; quae quidem tracta dari 
debeat pro una, tempore recollectionis fru- 
mentorum, et pro alia medietatibus in festo 
Nativitatis Domini nostri Iesu Christi; et in- 
terim tractae dari non debeant aliis, donec 
ipsieorum frumenta vendiderint, vel navigio 
ad alia loca deferri fecerint. Possint tamen 
dari tractae per ad id deputatos pro maiori 
summa, quando esset maior abundantia, 
eorum arbitrio: ita quod in Urbe ipsa pro- 
pterea penuria non proveniat, iuxta volun- 
tatem nostram et successorum nostrorum 
Romanorum Pontificum pro tempore exi- 
Stentium, et discretionem executorum in- 
fraseriptorum. 


An. C. 


dsl 


87. Ac quodliceat habentibus locationes Loctionibns ad 


casalium , etiam ad longum tempus, ab eem mre 


ecclesiis et monasteriis Urbis vel hospita- 
libus huiusmodi, renunciarein perpetuum 
dictis locationibus, quasin huiusmodi even- 
tum cassamus, irritamus et annullamus, 
ad effectum praemissum; nec teneantur ad 
solutionem alicuius summae ultra tempus 
quo tenutàs, possessiones et casalia huius- 
modi tenuerunt, et illorum fructus perce- 
perunt. Nec liceat alicui habere armentum 
vaccarum rubearum in dicto Urbis terri- 
torio infra decem milliaria, excedens cen- 
tum et vigintiquinque vaccas ad plus. 

8 8. Quodque in tenutis, possessionibus 
et casalibus civium Romanorum laicorum, 
illas eolere et agriculturam exercere volen- 
tium, non possint alii forenses laborare, 
sed solum et dumtaxat alii cives Romani, 
de quibus domini illorum contentantur, et 
alii habitantes in dicta urbe, artem prae- 
dictamexercere volentes, dummodo tenutze 


test. 


Romaniqae et 
ineclae foren- 


sibus 
runtur. 


praefe- 








Àa. C. 1524 
et possessiones ipsae pro dieta tertia parte 
cultiventur et laborentur, auctoritate et 
tenore praedictis statuimus et ordinamus. 

& 9. Distrietius inhibentes omnibus et 
ghiitio eontra singulis tenutarum seu possessionum et 
moleslan. 605, i : Fs 

casalium praedictorum dominis, tam eccle- 
siasticis quam saecularibus, cuiuseumque 
dignitatis, status, gradus, ordinis vel con- 
ditionis existentibus, quavis dignitate prae- 
fulgentibus, ne tenutaset possessiones ipsas 
colere volentibus, seu eorum ministris et 
famulis praefatis, per se vel alium, directe 
vel indirecte, impedimentum vel molestiam 
aliquam: inferre quoquomodo praesume- 
rent; sed eos, absque ulla prorsus resisten- 
tia, tenutas et. possessiones praedictas pro 
eorum arbitrio et voluntate, iuxta praedi- 
ctarum et praesentium literarum tenorem, 
rumpere et arare permitterent. 

8$ 10. Et nihilominus praefatos barones 
urinis et domicellos Romanos ac quascumque 
sominos er ba- alias personas, tam ecclesiasticas quam 
iromenta a eh. Saeculares, cuiuscumque dignitatis, status, 


Írumenta a sub- 


siis uhra. - gradus, ordinis vel conditionis existentes, 
sum familiae, 9 2 . 
sut blada ad Ur- etiam cardinalatus honore fulgentes, oppi- 
Mesenmer 4. da, terras et villas in dieto territorio pos- 
iromqieiss9- sidentes, requirimus et monemus, eisque 
districte praecipiendo mandamus quate- 
nus ab eorum subditis frumenta et blada, 
praeterquam pro usu et necessitate victus 
et domus eorum, ut praefertur, emere, rl 
ad dictam Urbem deferri interdicere ei 
prohibere, aut illa ad alia loca, quam ail 
eamdem, absque speciali nostra seu Ca- 
merae praedictae nobis nota licentia, de- 
ferre, aut in praemissis auxilium vel con- 
silium aut favorem, publice vel occulte, 
directe vel indirecte, quovis quaesito colore 
praestare ulterius praesumant. Alioquin, «i 
conlrafecerint, ex nunc, prout ex tunc el 
"^ contra, ipsos omnes el singulos excom- 
municalionis , suspensionis , interdicli , 
privationis , inhabilitatis, applicationis c! 
incorporationis ac alias censuras et poenas 
in posterioribus literis Iulii praedecessoris 


CLEMENS VII PP. 





0 


huiusmodi contentas, post terminosin eis- 
dem posterioribus literis contentos, ineur- 
risse declaramus, ac quicquid secus atten- 
tari contigerit, irritum et inane decerni- 
mus. ; 
$41. Quo circa venerabili fratri Antonio Scores te 
episcopo Praenestinensi, et dilecto filio tious. 
nostro Andreae, tituli Sanctae Prircae 
presbytero cardinali, perapostolica scripta, 
motu simili, mandamus quatenus ipsi ac 
venerábilis frater noster Bernardus, epi- 
scopus Gervisin. 1 modernus, et protem- 
pore existens in dicta Urbe gubernator, 
necnon dilecti filii magister Philippus de 
Senis, notariusnoster, dictae Camerae cle- 
ricus, et lacobus de Freiapanibus ac fulius 
Pairi de Matthaeis, Romanus, et Iacobus de 
Rucellariis, Florentinus civis, et illis defi- 
cientibus, per eumdem gubernatorem eo- 
rum loco subrogandi, seu tres aut plures 
ex eis, per se vel per alium, praedictas et 
praesentes literas ac in eiscontenta quae- 
cumque, ubi et quando opus fuerit, ac 
quotiens pro partedictorum colere volen- 
tium desuper fuerint requisiti, solemniter 
publicantes, eisque in praemissis efficacis 
defensionis praesidio assistentes , faciant 
auctoritate nostra singulas literas et in eis 
contenta huiusmodi, iuxtaillarumtenorem, 
quacumque recusatione vel praeterquam 
ad nosinterposita reclamatione non obstan- 
te, firmiter observari, non permittentes 
eosdem colere volentes, desuper, perdomi- 
nos praefatos seu quoscumque alios quo-. 
modolibet molestari, impediri vel perturba- 
ri; necnon communitates, universitates, ba- 
rones et alias personas praefatas, auxilium, 
consilium, favorem praestantes, quotiens 
opus fuerit, excommunicatos et a divinis 
suspensos publicent, et ab aliis, etiam no- 
minatim, nunciari et publicari, et ab om- 
nibus christifidelibus, donec moruerini 
absolutionis beneficium obtinere, arctius 
evitari ; eL demum. etiam civitalibus, op- 
pidis, terris, feudis et iuribus praedicti: 
1 Beraardus de. Rubeis, episcopus Tarvisinui 


(a. T.). 


Àn. C. 4t 








Pc 
An. (C. 62 
privatos, et illa eidem Camerae incorpo- 
rata fore, etiam omissis solémnitatibus po- 
sitivi iuris, instante etiam fisci nostri pro- 
curatore, declarent; et ad declarationem 
í. huiusmodi, etiam brachio militari et gen- 
tium armorum, ad nostra et eiusdem Ro- 
manae Ecclesiae stipendia militantium, exe- 
quantur, contradictores, molestatores, im- 
pedientes, perturbatores quoslibet et. re- 
helles, per censuraset poenas ecclesiasticas 
ac etiam pecuniarias, eorum arbitrio im- 
ponendas et realiter exigendas, ac alia op- 
portuna iuris remedia compescendo. 
$ 19. Non obstantibus constitutionibus 
Hoiitae. 4»- el ordinationibus apostolicis ac literis in- 
en" — aitutionis militum praedictorum, necnon 
Urbis, terrarum, oppidorum et villarum 
praedictorum, iuramento, confirmatione 
apostolica vel quavis firmitate alia roboratis, 
statutis, consuetudinibus, reformationibus 
et decretis, privilegiis quoque et indultis 
apostolicis, communitalibus, universitati- 
bus, baronibus ac aliis praefatis a dicta 
Sede forsan concessis, quae eis, quoad 
praemissa, nolumus suffragari; necnon pa- 
ctiset conditionibus in: dictis locationibus 
forsan appositis, ac omnibus illis, quae 
dicti praedecessores in praefatis literis vo- 
luerunt non obstare, contrariis quibuscum- 
7 que; aut si communitatibus, universitati- 
bus, baronibus et aliis praefatis vel qui- 
busvis aliis, communiter vel divisim, ab 
eadem sit Sede indgltum quod interdici, 
suspendi vel excoimmmunieari non possint 
per literasapostolicasnon facientes plenam 
el expressam ac de verbo ad verbum de 
indulto liuiusmodi mentionem. 
8 13. Ceterum, ne quemquam de prae- 
Forma pobli- [UiSSIS liacsitare, àut ignorantiam allegare 
Costes c w. forsan in posterum contingat , volumus 
pariter et. deeernimus quod. praesentium 
literarum tenor per omnia loea publica 
dictae Urbis solemniter publicari ac prae- 
conizari debeat; et sic publicatus ct prae- 
conizatus a die, qua publicatus fuerit, 


1224 


BULLARIUM ROMANUM 





Àn. C. (52l 


perinde arctet omnes, uos concernit, ac 
si singulis eorum personaliter intimatus 
fuisset. 

Nulli ergo etc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo vigesimoquarto, x kalendas 
martii, pontificatus nostri anno t. 

Dat. die 21 februarii 1524, pontif. anno t. 





VI. 


lurisdictio el [acultales conservatorum Or- 
dinis fratrum Minimorum S. Francisci 
de Paula in litibus, causis et contro- 
versis !. 

Clemens Papa VI] universis et singulis venera. 
bilibus fratribus archiepiscopis et episcopis, 
ac dilectis filiis abbatibus et prioribus et 
aliis personis in dignitate ecclesiastica «on- 
stituti$, ac metropolitanarum et aliarum ca» 
thedralium ecclesiarum canonicis, necnon eo- 
rumdem archiepiscoporum et episcoporum of 
fildialibus seu vicariis in spiritualibus gene. 
ralibus ubilibet constitutis. 


Conquestionibus dilectorum filiorum gene-. o,4& exporai 
ralis el provincialium ac aliorum  corre- PP- malta gra- 
vamina, quae 
ctorum et universorum fratrum Ordinis patiebaur. cir- 
ei juartam ca- 
Minimorum S. Francisci de Paula perce- nonicem, deci- 
pimus quod nonnulli archiepiscopi et epi- iru uewuE 
scopi aliique ecclesiarum praelati et recto- ses extra cl«a- 
stra vagantes 2; 
res eorumque vicarii et officiales ac cle- 
rici et aliae ecelesiasticae personae, lam 
religiosae quam saeculares, necnon laici, 
communia civitatum et dioecesum ac alia- 
rum diversarum partiuin, qui nomen Do- 
mini in vacuum recipere non formidant, a 
praedictis correctoribus et fatribe; quartam 
canonicam seu alias portiones ex rebus 
1 Hic Franciscus in sanclorum numerum re- 
latus fuit a Leone X, praedecessore, in constitu- 
tionexxxiv, Excelsus, tom. v, pag. 717. (2)Tu de 
quarta funeralium habes Concil. Trid., sess. xxv, 
De Reform., cap. 13. 








An, C. (625 


Et osopplicavit 
pro opportuna 
provisione. 


CLEMENS VII PP. 


eL bonis eis, ratione funeralium et christi- 
fidelium piorum legatorum, ad certos et 
determinatos usus, praesertim ad fabricam 
ecclesiarum, domorum et locorumsuorum; 
seu in eleemosynam aut alias sibi pie reli- 
elis vel erogalis, ac decimas fructuum ex 
possessionibus et petiis terrarum ad eos 
legitime spectantibus et pertinentibus pro- 
venientium , contra privilegia et indulta 
apostolica eis et Ordini ac domibus prae- 
dictis concessa, exigunt, et in dies exigere 
conantur; ac relicta. et erogata huiusmodi 
indebite occupata detinent, seu ca detinen- 
tibus aut decimas et. portiones huiusmodi 
exigentibus praestant auxilium, consilium 
vel favorem; et alias ipsis super his ac aliis 
libertatibus, privilegiis et indultis, domibus 
et Ordini praedictis illorumque personis, 
tam a Romanis Pontificibus praedecesso- 
ribus nostris, quam alias rite a regibus ct 
aliis principibus saecularibus concessis, nec 
non bonis, rebus et aliis iuribus ad dictas 
domos illarumque sacristias spectantibus, 
multiplices molestias, iniurias et iacturas 
inferunt; eosque coram diversis, tam eccle- 
siasticis quam saecularibus iudicibus, ad 
iudicium trahunt. Nonnulli etiam dictum 
Ordinem professi, post emissa ab eis regu- 
larem professionem apostatantes, ad alio- 
rum Ordinum loca se transferunt, et sepius 
per saecülarium habitationes , secundum 
vana sui cordis desideria, vagando, inso- 
lenterque et scandalose vivendo, se ab obe- 
dientia et subiectione suorum praelatorum, 
etiam praetextu indultorum seu licentia- 
rum a Sede Apostolica surrepüitie impe- 
tratarum, subtrahunt, in contemptum reli- 
gionis et animarum suarum periculum ct 
scandalum plurimorum. 

$8.1. Quare generalis et. provinciales 
ac alii correctores et fratres praedicti no- 
bis humiliter supplicare fecerunt ut, cum 
eis valde reddatur difficile pro singulis 
querelis ad Sedem praedictam habere re- 
cursum, providere ipsis super hoc pa- 
terna. diligentia curaremus. 


4 





63 


$2. igitur, qui, pro debito pasto- 
ralis officii, religiosarum personarum qua- 
rumlibet dispe diis oecurrimus, et pro- 
fectibus- libentér intendimus , adversus 
exactores, oecupatores, detentores, prae- 
sumptores, molestatores et iniuriutores 
ac subtrahentes se ab obedientia huius- 
modi, illis volentes eisdem correctoribus 
el fratribus subvenire, per quod illorum 
compeseatur terneritas, et aliis aditus com- 
mittendi similia praecludatur, discretio- 
ni vestrae per haec seripta mandamus 
quatenus vos, vel duo aut unus vestrum, 
per vos vel alium seu alios, etiam si 
sint extra loca, in quibus deputati estis 
conservdlores el iudices, praedictis ge- 
nerali, provincialibus et aliis correctori- 
bus et fratribüs efficacis defensionis prae- 
sidio assistentes, non permittatis eosdem, 
super libertatibus, privilegiis, indultis, 
rebus et bonis praedictis, ab eisdem et 
quibuslibet aliis indebite molestari; vel 
eis gravamina vel damma seu iniurias 
irrogari; aut coram quibuscumque iudi- 
cibus ordinariis vel delegatis, etiam apo- 
stolicis, quavis occasione vel causa, etiam 
criminali, eosdem fratres trahi, facturi 
generali, provincialibus et aliis correcto- 
rihüs ac fratribus praedictis, cum ab eis 
vel procuratoribus suis aut eorum ali- 
quo fueritis requisiti, de praedictis et aliis 
personis quibuslibet, super restitutione 
bonorum aec rerum et iurium praedicto- 
rum, necnon libertatum, privilegiorum 
et indultorum | praedictorum et aliorum 
eis pro tempore concessorum observa- 
tione; necnon professorum et se ab obo- 
dientia subtrahentium huiusmodi ad ró- 
gularia loca dieti Ordinis revocatione eL 
reductione, de quibuslibet molestiis, in- 
iuriis atque damnis, praesentibus et fu- 
turis, in illis videlicet, quae iudicialem 
requirunt indaginem , summarie, simpli- 
ciciler et de,plano, sine strepitu et fi- 

| V. Concil. Trid, ses&, vit, De Reform, c. 14. 





An. C. 0025. 


Hio ideo Pon: 
tuf. todlces con- 
sorfalores. Or- 
dinis eum. am« 
pl — faculinti- 
bas deputat 1; 





Án, C. 1529. 64 


gurà iudicii, in aliis vero, prout qualitas 
eórüm exegerit, füstitiae complementum 
ministrare. Inhibendo etiam quibuscum- 
que iudicibus praedictis, tam in princi- 
pio quam in medio vel in fine causae, 
ne in causis dictorum [ratrum, etiam 
criminalibus, eisdem invitis, se. quomo- 
dolibet intromittant; ac occupatores seu 
detentores, exactores, praesumptores, 
molestatores ac iniuriatores huiusmodi, 
necnon : inobedientes et. rebelles, cuius- 
eumque dignitatis, status, gradus, ordi- 
nis vel conditionis extiterint, quando- 
cumque et quotiescumque expedierit, au- 
cloritate nostra, per censuram ecclesia- 
slicam, appellatione postposita, compe- 
scendo, invocato etiam ad hoc, si opus 
fuerit, auxilio brachii saccularis. Et ni- 
lilominus legitimis super his habendis 
servatis processibus, illos, quos censuras 
et poenas per vos pro tempore latas in- 
currisse constiterit, eas incurrisse decla- 
rare, et, quoties opus fueril, etiam itera- 
lis vicibus aggravare curetis. Ceterum, 
si per summariam informationem, super 
his per vos habendam, etiam vobis con- 
sliterit. quod ad loca, in quibus occupa- 
lores, detentores, exactores, praescripto- 
res, molestatores et iniuriatores liuius- 
modi ac alios, quos praesentes literae 
concernunt, pro tempore miorari conti- 
gerit, pro monitionibus ipsis et citatio- 
nibus de eis faciendis tutus non pateat 
accessus, nos vobis citationes el moni- 
tiones quaslibet, per edieta publica locis 
affigenda publicis et partibus illis vicinis, 
de quibus sit verisimilis coniectura quod 
ad notitiam citandorum et. monendorum 
liuiusmodi pervenire. valeant, plenam et 
liberam concedimus, tenore praesentium, 
faculjatem; ac volumus et dicta ancto- 
ritate decernimus quod monitiones sic 
factae, perinde eosdem citatos et monilos 
aretent, ac si eis personaliter intimatae 
extitissent. 


BULLARIUM ROMANUM 


8 3. Non obstantibus tam felicis recor- 
dationis Bonifacii Papae octavi, praedeces- 
soris nostri, de, una, e! concilii generalis 
de duabus diaetis, dummodo non ultra tres 
diaetas aliquis, auctoritate praesentium, 
non trahatur! , quam aliis quibuscumque 
constitutionibus et ordinationibus aposto- 
licis, tam de iudicibus delegatis et con- 
servatoribus, quam personis ultra certum 
numerum 'ad iudicium non vocandis; 
necnon quibusvis "privilegiis et indultis 
apostolicis, quibusvis personis, saecula- 
fibus vel regularibus, militiis, communi- 
latibus, universitatibus, capitulis, castris, 
villis, terris et locis praedictis, ac quibus- 
vis cathedralibus, etiam metropolitanis, vcl 
collegiatis aut aliis ecclesiis, capitulis, con- 
ventibus, monasteriis , hospitalibus et aliis 
piis locis, etiam motu proprio et ex certa 
Scientia, etiam" de non trahendis eorum 
subditis vel personis ipsarum ecclesia- 
rum, civitatum, universitatum, castrorum, 
villarum et locorum respective extra eas, 
aut coram aliis iudicibus et personis, 
quam eis, etiam vigore quarumcumque 
literarum apostolicarum, aut alias qui- 
busvis modis et qualitercumque et. sub 
quibusvis verborum formis et clausulis, 
etiamsi plena, expressa, specialis, specifica 
ct individua ae de verbo ad verbum, 
non autem per clausulas generales idem 
importantes, mentio seu quaevis alia ex- 
pressio habenda foret, tenores huiusmodi 
praesentibus pro sufficienter expressis 
habentes, illis alias in suo robore per- 
mansuris, hac vice dumtaxat, specialiter 
ct expresse derogamus. Quodque vos filii 
canonici, officiales et vicarii de personis, 
quae deputari possint conservatores non 
sitis; seu si aliquibus, communiter ve! 
divisim, a praedicta sit Sede indulturi: 
quod excommunicari, suspendi vel in- 
terdici non possint per literas apostolica: 
non facientes plenam et expressam ac 
de verbo ad verbum de indulto et earun: 

1 Cherubinius legit. eztrahatur loco non tra- 
hater (8, T.) 


An. C. t'i2P 


Contrariis mo- 
nibus derogat 








Án: C. 1558 
personis, locis et ordinibus et nominibus 
propriis mentionem, ceterisque contrariis 
quibuseumque. 

$ 4. Ceterum, volumus et apostolica 

Amplat eon- aüCtoritate decernimus quod quilibet 

fer I^ vestrum prosequi valeat articulum etiam 
per alium inchoatum, quamwis idem in- 
choans nulio fuerit impedimento cano- 
nico impeditus. 

$8 5. Quodque a datis praesentium sit 

Amplistqoe ma- Yobis. el unicuique vestrum, in praemis- 

bi sis omnibus et eorum singulis, coeptis et 
non coeptis, praesentibus et futuris, per- 
petua potestas et iurisdictio attributa, ut 
fo vigore eaque firmitate possitis in prae- 
missis omnibus, coeptis et non coeptis , 
praesentibus et futuris, et pro praedictis 
procedere ac si praedicta omnia et sin- 
gula coram vobis coepla fuissent, et iu- 
risdictio vestra et cuilibet vestrum in 
praedietis omnibus et singulis per cita- 
tionem et modum alium perpetua legi- 
limum extitisset, conslitutione praedicta 
super conservatoribus et alia qualibet in 
contrarium edita non obstantibus. 

8 6. Volumus etiam et apostolica au- 

Trensumpuis COritate decernimus quod ipsarum tran- 
tr sumptis, manu notarii publici subscri- 
pts etc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
sub annulo Piscatoris, die decima nona 
martii, millesimo quingentesimo vigesimo 
quarto, pont. nostri anno r. 

Vat. die 19 martii 1524, pontif. anno.1. 





VH. 


Facultas. fratrum. Ordinis Sanctissimae 
Trinilatis  Redemplionis | captivorum 
quaerendi eleemosynas pro opere dictae 
redemplionts, non obslante. quacum- 
que prohibitione contra. quaestores 1. 
1 Huius Ordinis institutionem et alia vide 

in const, xvii. Innocentii HH, Operante, tom. riu, 

peg. 138. 

Duli. Rom, Vol. VI. 9 


CLEMENS VH PP. 





65 Am C, iuf 

Klemens episcopus servus servorum Dei,. ve 

nerabilibus in. Christo frateibus exébluplito- 

pis 1 dilectisque fllis ao-fliehus tostrig ab- 

batissis, prioribus, prlorissis, exemptis, de- — ' 

canis, presbyteris ao alila ecolesiarnm .peoto 

ribus ac cappellamis, onratis et nop onratis 

(ad quos praesentes literae pervenerint), ie« 

lutem et apostolicam benedictionem. 


Gratum Deo credimus impendere faü-  mortnm. 
mulatum, cum christifldeles ad ea opera 
misericordiae nunc exhortamur, per quae 
salu$ mundi, animae utilin procurantur. 

$ 4. Cum itaque ministri ac fratres — caus huius 
Ordinis Sanctae Trinitatis, Redemptipnis ^ut 
captivorum fratrum nostrorum christia- 
norum, totis viribus elaborent, transe- 
wndo ad partes ultramarinas, pro afflictis 
ac captivis christianis redimendis, in ma- 
nibus inimicorum fidei christianae 'ca- 
ptivis ac. detentis. Et cum dicti fratres, 
pro dietis captivis redimendis, corpora 
sua mortis periculo subiicere nom ve- 
rentur, videntes dictos captivos duris 
ac diversis tormentis assuetos ac crucia- 
los; el cum pro dictis pauperibus capti- 
vis redimendis, qui a paganis caplivantur 
(Altissimo permittente), ipsisque ab hu- 
iusmodi captivitate liberandis, Domino 
coadiuvante, auxilio, totis viribus, atten- 
dentes quod ad ea exercenda (propter 
diversarum onera expensarum) eisque 
propriae noneuppetant facultates, ac, ad 
id opus tam pium ac laudabile peragen- 
dum, eleemosynae fidelium sint quam- 
plurimum opportunae. 

$ 2. Hinc est quod vobis omnibus Ürdiniatl fee 
fratribus nostrisarchiepiscopiset episcopis voant fratrlbus 
mandamus c praecipimus, firmiter àn- iet 
iungentes quatenus, cum fratres dicti eyois. 
Ordinis Sanetae Trinitatis ac Redemptio- 
nis captivorum praedictorum seu pro- 
curatores aut eerum muncii ad vos ac- 
cesserint, cum fueritis requisiti, vestras 
bonas, fortissimàs ac gratiosas, pro pe- 
tendis eleemosynis ad sustentationem 

1 Deest forte episcopis (R. T.). 





66 
práedictorum, literas dioecesanas eisdem 
"ihéráliter concedatis. : 

- " $$; Et'vos abbztes, priores, exempti: 
apres et nó exempti, similiter presbyteri, curati 
clplsnt et adis-AC lOTFcurati, ad omnes alii praedictos fra-' 

bs irés; procuratores vel eorum nuncios in ec- 
clesiis vestris benigne, gratiose ac favorabi- 
literethoneste recipiatis; ac eisdem, ob reve- 
rentiam Sedis Apostolicae, transeundo ec- 
clesíám 1 ministretis ac sine tristitia; vos- 
que deeani, presbyteri, curati et non cu- 
rati, ac ecclesiarum rectores, dictos fra- 
trés, procuratores aut eorum nuncios 
praedicare verbum Dei, quia sic eis in- 
dultum est per sanctam Sedem Apostoli- 
cam,.ipsosque permittentes in praedictis 
ecclesiis, populum (prout a latore prae- 
sentium, fratribus vel eorum hunciis fue- 
ritis requisiti) diligenter, ostiatim av 
nominatim convocando de domo in do- 
mum, omnes parochianos vestros utrius- 
que sexus, aetatem habentes, in ccclesiis 
vestris in unum congregari faciatis ad 
idem locum ac horam, quos lator prae- 
sentium vobis assignaverit, ipsosque spon- 
tanea spectatione pacifica, intra missarum 
solemnia. Caveatis etiam ne ad divina 
officia accedere: praesumatis, quousque 
verbum Dei ac necessitates dicti Ordinis 
fuerint diligenter declaratae. 
'8 4. Non obstante aliqua inhibitione fa- 

Frstres non Ctà per praedecessores nostros in capitulo 
ry sed rotg. D6 quaestoribus , in concilio Lugdunensi 

e erede sive in aliis capitulis. Quia isti non sunt 
opus — redem- (UaeStOres, sed sunt viri religiosi et ap- 
ponis. probati, 

$ 5. Item, districte vobis praecipimus 
een ac mandamus quod nulldm verbum ex- 
inpedint hortationis seu praedicationis per aliquem 
debent, religiosum seu per aliquos religiosos, 
Mendicantes, quaestores vel non quae- 
stores, ad populum exponere permittatis 
illa die, qua ad vos accesserint fratres 
praedicti, procuratores vel eorum nuncii. 
$ 6. Volumus insuper ac praecipimus 

4 Cherubinius omittit ecclesiam (R. T.). 


^if. €. Aba 


non 








BULLARIUM ROMANUM 


quod cum dicti fratres, procuratores vel 
eorum'nuncii ad aliquas ecclesias adve- 


nerint interdictas, in eorum iucundo ad- 
ventu ecclesiae aperiantur, ac campanae 
pulsentur, ac quod ibidem, campanis pul- 
satis et ianuis apertis, divina officia cele- 
brentur, ac corpora mortuorum ibidem 
ecclesiasticae tradantur sepulturae: nisi 
excommunicati nominatim fuerint aut eo- 
rum publici usurarii. 

$ 7. Inhibemus insuper ; ac sub poena 
canonica, ne quis dictis fratribus, procura- 
toribus vel eorum nunciis, mandatum no- 
strum apostolicum secum deferentibus, in 
aliquo iniuriare praesumat in aliquibts 
civitatibus, castris, villis seu ecclesiis, in 
quibus fractio seu iniuriatio facta fuerit, vel 
mandatum impeditum seu etiam per- 
turbatum , aut dictorum fratrum, procu- 
ratorum. vel. nunciorum ipsorum bona 
detenta, fuerint destituta , ecclesiastico 
supponentes interdicto, nulla ibidem cele- 
brentur divina officia, praeter baptismum 
parvulorum ac poenitentiam morientium, 
quousque fratribus, procuratoribus vel 
nunciis supradictis de illatis iniuriis fuerit 
plenarie satisfactum. 

$8. Quicumque autem mandatorum 
nostrorum extiterint contemptores, rebel- 
les ac inobedientes seu perturbatores in 
aliquo, eosdem denuncietis, campanis 
pulsatis, candelis extinetis , excommuni- 
catos, auctoritate nostra apostolica, ac 
anathematizatos, ac numquam a praedicta 
denunciatione cessantes, donec de eorum 
absolutione, a Sede Apostolica impetrata, 
vobis appareat competenter. Plebes vobis 
subditas piis exhortationibus ac salutaribus 
moniüs inducentes ut, de bonis a Deo 
super terram collatis, ad. sustentationem 
praemissorum pias elargiantur eleemosy- 
nas, ac grala subsidia caritatis ministretis, 
ut ilia penuria valeat consumare vos, ab 
incipientibus pariter verbo ac exemplo, 

1 Vide Concil. Trid., sess. XXII , cap. 12, 


An, C; 4i. 


Etiam tempore 
interdicti 1, 


Nee ab aliquo 
molestiam pati. 


Perturbatores 
eorum coerce- 
2utar. 








An. C. 1524 


ut per haec et alia bona, quae vos ac 
ipsi, Domino inspiciente , feceritis, ad ae- 
terna mereamini felicitatis gaudia per- 

venire. ] 
$ 9. Nos enim de omnipotentis Dei mi- 
Benela-tores gericordia, ac beato u à Petri et Pauli 

Indulgentias hic . ; t 
enanelatas con. apostolorum eius auctoritate confisi, om- 
"SU — nibus benefactoribus dicti Ordinis Sanctae 
Trinitatis ac Redemptionis inar prae- 
dictorum, vere poenitentibus et confessis, 
vel infra annum confiteri volentibus, post 
declarationem nostrarum indulgentiarum, 
si vere poenitentes ac confessi fuerint, pro 
nostris indulgentiis acquirendis in fesli- 
vitatibus D. N. [. C., videlicet : Nativitalis, 
Circumeisionis, Apparitionis, Resurrectio- 
nis, Ascensionis, Pentecostes ac Sanctae 
Trinitatis, Eucharistiae ; ac in. qualuor 
festivitatibus S. Mariae Virginis, per sin- 
gulos dies dictarum festivitatum , septem 
annos et totidem quadragenas, eisdem be- 
nefactoribus, de iniunclis:sibi poenitentiis, 
duximus indulgendos; et per omnes octa- 
vasdictarum festivitatum, tres annos ac tres 
quadragenas. Item ac per totam quadra- 
gesimam , singulis diebus, unum annum 
ac quadraginta dies, Si quis vero clericus 
vellaicus dictis fratribus, secundum quan- 
titatem substantiae suae ac qualitatem 
criminis, de bonis suis dederit vel trans- 
miserit ad substentationem praemissorum, 
pro praedictis indulgentis acquirendis , 
ac si in capite eiusdem anni vere poeni- 
tens ac confessus moriatur, volumus, ac de 
gratia speciali concedimus quod ab om- 
nibus peccatis suis in Domino permaneat 

absolutus. 
$10. Si quis vero clericus vel laicus 
bringen hoc impedierit actu, verbo vel opere, dia- 
comimuacalar ; bolo instigante, quod non credimus, sciat 
se excommunicalum esse ac anathemali- 
zatum ; ac beneficium suae absolutioriis 
nullatenus obtinebit, quousque de damnis 
dieti Ordinis Sanctae Trinitatis et contem- 
ptu Romanae Ecclesiae satisfecerit com- 
pelenter, 


CLEMENS NM PP. 


07. An. C. t3 

$ 11. Sacerdotibus vero, elericis ac Aüurms pra 
t ENCNET, "m" : 1, wm conie 
viris religiosis, tam viris quam mulie- quitar. 
ribus, dictum negotium diligenter tractan- 
tibus, ac de bonis. suis misericorditer eró- 
gantibus, quidquid in divinis. officiis àc 
horis canonicis dicere omiserint per ne- 
gligentiam aut per defectum librorum 
seu per infirmilatem corporis müsericor- 
diter in Domino absolvimus. 

$ 12. Ac omnes indulgentias a Romanis Indotgontia Qc. 
Pontificibus. praedecessoribus nostris di- o,, 09r" 
cto Ordini Sanctae Trinitatis ac Redem- 
plionis concessas, ex certa scientia confir- 
mamus, ac praesentis scripti patrocinio 
communimus. 

Nulli ergo etc. 

Dat. Perusii, decimoquinto kalendas 
maii, pontificatus nostri anno I. 


Dat. die 17 aprilis 1524, pontif. anno 1. 


Sanctlo poa- 
nalis. 





VH. 


Confirmatio et ezlensio constitutionum a 
praedecessoribus. Pontificibus editarum 
circa ea , quae observanda. sunt quoud 
impetrationes beneficiowum. eeclesiusti- 
corum, consistorialium 1. 


Clemens episcopus servus servorum Del, 
motu proprio, etc. 


Cum dudum felicis recordalionis Sixtus. sius 1V, lu- 
PP. IV et. [ulius l1 ac. nonnulli. praede- "M see 
cessores noslri, providendo ne illis, de M tapes 
quorum personis ecclesiis catliedralibus nes, 46 quibus 
et metropolitanis ac monasteriis consisto- Bs 
ralibus providetur, seu ipsa monasteria 
commendantur, prorogatio consistorii pru- 
iudicium sive. occasionem litigandi infer- 
ret, constituerint. et. ordinaverint. quod , 
supplicationes desuper signarentur et da- 
tarentur, ad quarum datas cedulae consi- 
storiales retrotraherentur, alias nullius es- 
sent roboris vel mnomenti ; necnon ut Ca- 


1 Habes ur hoc Leonis X constitu, xxxix , 
lom. v, pag. 73. 





Am C,iu24 — 68 | 
mera. Apostolica et saerum diléctorum 
filiorum:cardindlium collegiüm, cum peri-: 
culo. promotorüm: animarum, im eorüm 
iuribus et annatis non delraudarentur , 
similiter constituerint et ordinaverint quod 
literae provisionis seu commendae eccle- 
siarum cathedralium et metropolitanarum 
ae monastérlorum consistorialium sine li- 
teris dispensationum retentionum mornas- 
leriorum et aliorum beneficiorum eccle- 
siasticorum saecularium et regularium ac 


pensionum quarumcumque Bon expedi-. 


rentur. 
$ 1. Àc deinde piae memoriae Leo 
Le Xem i Papa Xet Hadrianus Vl, etiam praedeces- 
wines. edide- SOTes nostri, intellecto per eos quod sup- 
i iom. Lost. plieationes dispensationumi huiusmodi re- 


qvoad impete^7 tantionum monasteriorum et beneficiorum 
tionem  beuefl- 


clorum 1. 
signabantur, et de illis in cedulis consisto- 
rialibus nulla mentio fiebat, ad effectum 

utliterae ecclesiarum et monasteriorum 
praedictorum contra ordinationes prae- 
dictas libere, ad personarum provisarum 
libitum, expediri possent, motu proprio et 


ex Certa scientia, mandata et ordinationes 


praedictas extendentes, de novo statuerint, 
decreverint et ordinaverint , quascumque 
supplicationes, et motu simili, sub qui- 
1 busvis datis in posterum signandas, dis- 
pensationum  retenlionum  quorumcum- 
que monasteriorum et beneficiorum regu- 
Iarium et saecularium, ac quarumcumque 
pensionum et similium beneficiorum va- 
cantium et provisionum , per huiusmodi 
provisiones et commoendas consistoriales 
nullius esse rolroris vel momenti, nec in 
aliquo eisdem personis provisis suffragari, 
sed monasteria el beneficia praedicta per 
huiusmodi provisiones impetrari posse; 
ae pensiones cassalas el extinctas intelligi 
debere, nisi in cedulis praedictis super 
ilis dispensarentur, et de beneficiis sic 


1 Ego lamen posui solummodo bullam Leonis, 
praeleraissis aliis, uli similibus. 


"BULLARIUM ROMANUM 


ac. pensionum praedictarum ad partem [ Po, basilicae XII Apostolorum de Urbe 


| presbytero cardinali, sanctae Romanae Ec- 
cellariae regenti, necnon dileétis fitis de 


officiahbus, ad quos expeditio diclarum 





ku; C. Lut 
vacaniibus provisunr essei; ac $upplica- 
tiores praedictas sub: quibusvis datis 'de- 
super signatas, nisi ad hóc quod ad il. 
larum datas cedulae praedictae . retro- 
traherentur, eis mequaquam suffragari 
possint. 

$ 2. Nos, praedecessorum praedictorum Arn rera 
vestigiis inhaerentes, ac fraudibus occur- extendi. 
rere cupientes, constitutiones, mandata, 
ordinationes, statuta et decreta praede- 
cessorum huiüsmodi innovamus, illaque, 
iuxta eorum continentiam et tenorem, ob- 
servari debere decernimus, ac ad com- 
mendas beneficiorum quorumeumque per 
supplicationes, etiam sub data cedula ete. 
consistorialium ad partem signatas et si- 
gnandas extendimus et innovamus. 

$ 9. Mandantes dilecto filio nostro Pom- & «omatus 


pfficialibus ser- 
vari praecipit, 


clesiae vice-cancellario et eiusdem Can- 
Riaiori praesidentia abbreviatoribus et áliis 


lHerarum etiam per Cameram pertinet, 
praesentibus et pro tempore existentibirs, 
ut mandata , ordinationes , statuta et de- 
creta praedecessorum praedictorum ac 
nostrum huiesmod? inviolabiliter obser- 
vent, et observári faciant et mandent. Nec- 
non ordinantes datario nostro et agenti- 
bus pro eo quod supplicationes dispen- 
sationum, retentionum et capacitalis be- 
neficiorum quorumcumque promotis el 
translatis, ac commendatariis ecclesiarum 
cathedralium et metropolitanarum ac mo- 
nasteriorum consistorialium, extra cedulas 
consistoriales et extra supplicationes eom- 
meridae huiusmodi monasteriorum ad par- 
tem signatas non dent, nec tramsire per- 
inittant, 

3 4. Volumus autem quod huiusmodi cause prae- 
mandato et eomstitutioni per nüllas cfau- serine. 
sulus im serppfreatiomibus sive cedülis ap- 
positas, eli eum illius derogatlote et 











CLEMENS VII PP. | 600 Au C19 


sub quibusvis attestatiomibus praeésefva- 
fivis, nisi per mandatum speciale, nami 
móstrá sipnátum, tantum derogart possit. 

$ 5. Constitutionrbus et orditistionibus 


Clausnlae de- apostolicis et aliis contrdrris non óbstim- 


tibus quibuscurmque. 
Placet, et ità mota proprio riafidatmus. ] 
(Papae subscriptio). 
Lectunret publicatum fuit suprascriptum 
mandatum Romae in Cancellaria Aposto- 
lica, anno Incarnationis dominicae mille- 
sino quinientesimo vigesimo quarto, die 
vero decimanona mensis aprilis, ponti- 
ficatus sanctissimi in Christo Patris et 
D. N. D. Clernentis, divina providentia Papae 
septimi, anno 1. 
Publi. die 19 aprilis 1524, pontif. anno 1. 


IX. 


Approbalio el'&xtensio eonstitutionum Pii 
IH, Peuli BM, Sixt IV, Puls II et 
Leonis X eontra homscitdas, banmilos su- 
menlesque veindiclam de propinquis of- 
fendentts, nec non brigosos, ete. ac ba- 
rones el cenumwmilules eorum territoria 
& pruedictis non. custodienles in. Statu 
Ecelesiastico. 


' 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rei memoriam. 


In saneta B. Petri Sede, divina dispo- 
nente elementia, merris hcet imparibus, 
constittti, considerantes quod, licet Deus, 
qui ex praecipui amoris sut dulcedine ho- 
maem ad imaginem suam ercavit, in lege 
veleri populo illi rudi et míirmo manda- 
verd proximum diligi, ininiicum vero in 
odium haberi permiserit: tamen, secundum 
evangelicam docirimam, quae lege veteri 
exeeltentior atque perfectior est, praecipit 
etiam inimicum «diligi, et transgresserem 
huius legis ultionem expectare debere in- 
noit, cum dixit: Qui. gladio ferit, gladio 





peribit. Ut igitar lex ab ommibus- sérve- 
tur, tiec gladióram impunitas '&i quequium 
sperari possit, et qui virtutis amore nolunt, 
saltetr formidine poenae a velitis absti- 
 rieant, ad officium nosttum spectare düii- 
nus, illa quae pro paee et quiete ciita- 


, F tum et terramm, temporali doiminto tubis 


et S. R. EK. rmediate vel immediate su- 
biectarum, ac ewiüm et incolarum im eis 
degentiutt, a praedecessoribus nostris Ro- 
manis Pontificibus statuta et ordinata fuisse 
comperimus, ut eo maiorenr obtineant fir« 
mitatem, quo saepius fuerit apostolico 
praesidio communita, nostri praesidii mu- 
nimine corroborare , ac etiam de novo 
statuere et ampliare, prout rationabiles 
causae perseadent, et im. Domino cortspi- 
cimus salubriter expedire. 
$1. Dudum siquidem, postquam per pi, n oun 
felicis recordationis Pia Papam WF etc, 1, bullam ic. eis 
$ 2. Et. deinde eurn in alma ete. piae p,,,, 
memoriae Paulus Papa Hf efc, 2..—— 7 /—— «dat ic. en. 
$ 3. ke successive reeolemdáe mefmo- sius 1V ap-- 
riae Sixtus Papa IV, sirmiliter praedecessor Don am 
noster, accepto per eum quod contemta 
in literis Pii praedecessoris Pratusmodi, a 
certis amma turc. elapsis citra, nón fuerant 
observata, et ex. Horum non observantia 
subditi praefatae Ecclesie  procliviores 
fuerant ad homicidia committenda, ac fere 
passim quotidte homicidia perpetrabantur; 
et homieidae praefati rdeo ad ifla com- 
mittenda promptiores existebant, quia spe- 
rabant latere, et suorum excessuum remise 
sionem consequi facile posse; ac detesta- 
bilem et. horrendam talium sicariorumn 
nequitiam, ad aliorum cautelam, iuris re- 
mediis prosequi studio cuptens indefesso, 
habita super ris cum fratribus suis prae- 
fatae Ecclesiae cardinalibus deliberatione 
matura, de illorum consilio, per suas li- 
4 Omittitur residuum parralivae, quia ipsam 
bullam habes tom. v, pag. 158, d rerinendus, 


' 2 Omutitur narrativa huius bullae, quoniam. 
| ipsam bullam habes ibidem, pag. 186, Firos. 


l| adam - 





ànC. 524 — 70 


lulius. M edi- 
^" siam cen- 
Milutionem hie 
tabicaun 


leo X a teram 
Vy c dadie«tTum. 


teras, decretaque Pii praedecessoris huius- 
modi ac, prout illa. concernebant , omnia 
et singula in dictis literis. Pii praedeces- 
soris. praefati contenta approbaverat, et 
robur perpetuae firmitatis obtinere debere 
decreverat ac voluerat; et, dé eorumdem 
fratrum consilio, statuerat et ordinaverat 
quod condemnati eatenus, et quos in po- 
sterum condemnari contingeret ubilibet , 
in civitatibus, terriset locis praedictis pro 
homicidio, sive ut principales sive ut au- 
xilium, conáilium vel favorem praestantes, 
suarum  condemnaliopum remissionem 
aut contra illas salvumconductum et li- 
centiam secure in loco patrati criminis 
vel infra quinquaginta milliaria, ut. prac- 
ferlur, propinquo ! nullatenus obtinere 
possent abalio quam a Romano Pontifice, 
qui pro tempore esset; et alicuius alte- 
rius, etiam legati de laiere, remissio ne- 
mini suffragaretur. Et si forsan cotingeret 
eumdem Romanum Pontificem ad remis- 
siones sive salvumconductum huiusmodi 
procedere, talis remissio per praeoccupa- 
lionem processisse censeretur, et nemini 
prodesse posset, nisi in illa verus lilera- 
rum Sixti praedecessoris huiusmodi tenor 
de verbo ad verbum, non autem per clau- 
sulas idem importantes, insertus foret, ac 
specifica et determinata causa exprime- 
retur, quae eumdem Romanum Pontificem 
induceret. ad. derogandum eisdem literis 
Sixli praedecessoris, quae eum làm ma- 
tura. deliberatione ab eodem praedecessore 
emanarunt. 

8 4. Et demum sanctae memoriae fulius 
l'apa lL, etiam praedecessor nosler, etc. 2. 

$ 5. Cum similis memoriae Leo Papa X, 
etiam praedecessor noster, ete. ?. ; 

8 6. Cum autem, sicuti facli notorietas 
altestatur, plures Urbis, civitatum, terra- 


1 Deest. aliquid, fortasse morandi (R. T.). 

9 Omiltilur narrativa huius bullae , quia eam 
habes tom. v, pag. 415, Cum homines. 

3 Omittitur itidem haec nerrit va bullae, si- 
quidem eam habes ibidem, 3s. 757, Onus. 





BULLARIUM ROMANUM 


rum, castrorum, locorum et tenimento- 
rum ac regni ei partium praedictorum 
conira literas praedecessorum huiusmodi 
elata cervice devenire, et se adversus iu- 
stitiae clypeum et tutelam rebelles con- 
stituere praesumant; ac censuras et poc- 
nas praedictas in eisdem literis contentas 
sensu reprobo parvipendere non verean- 
tur, in animarum suarum perniciem, di- 
vinae Maiestatis offensam et reipublicae 
laesionem; nos, quorum est sceleratorum 
insolentiis, quibus adversus Deum et pro- 
ximum ac praedictae Sedis auctoritatem 


. veluti catholicae professionis inimici sae- 


viunt, salubriter reprimendis, ne ipsorum 
invalescat. praesumptio, et. perversitas ex- 
tollatur, intendere, sed criminosorum te- 
meritatem (ultrice iustitia) cohibere; ne 
literae praedictae, quae provida delibera- 
lione ab ipsis praedecessoribus emanarunt, 
dontemptibiles reddantur, sed excessuum 
perpetratores debita animadversione pu- 
niantur, opportunis remediis providere 
volentes, motu proprio, non ad aliquorum 
nobis super hoc oblatae petitionis instan- 
liam, sed de nostra mera deliberatione et 
ex certa scientia, singulas Pii, Pauli, Sixti, 
lulii et. Leonis , praedecessorum , literas 
huiusmodi, cum statuti, ordinationis, ex- 
lenstonis, additionis, inhibitionis, decreti, 
declarationis, confiscationis, incorpora- 
tionis, applicationis, voluntatis et. man- 
dati ac omnibus et singulis afüs in eis 
respective eontentis clausulis, auctoritate 
apostolica, lenore praesentium, approba- 
mus et innovanus, ac perpetua roboris 
limitate subsistere, et. per singulos, quos 
literae ipsae concernunt, sub excommu- 
nicalionis, anathematis, malediclionis, in- 
famiae, suspensionis, diffidationis, criminis 
laesae maiestatis, sedilionis , rebellionis , 
confiscationis, deposilionis, privationis, 
inhabilitatis el interdicti ac aliis. censuris 
el poenis ecclesiasticis et temporalibus in 
eisdem. lileris conlenlis, quas contrave- 


An. C. 1524 


Hic modo Pon- 
Wifex confirmat 
praedictas bul- 


* las Pii HII, Paul 


il, Sivi IV, Iu- 
Wi it et Leonis 
x» 








An. C. 1525 
nientes eo ipso incurrant, perpetuo in- 
violabiliter observari debere decernimus. 

$ 7. lllasque etiam ad hoc, ut homi- 

Et declarat ho- cidae, sicarii, exititii, criminosi , rebelles 

micidas nom $0-  ,.. : ena : 

lum a loco e- aliique infames, propter homicidia aut alia 
imei nefanda per eos perpetrata excessus, eri- 
rp. e s mina et delicta in civitatibus , terris, ca- 
ewnque terris Stris vel locis eorum seu in quibus tunc 
troc S 8 E morabantur banniti et condemnati, etiarn 
bere; habita pace ab haeredibus, filiis seu con- 

sanguineis occisorum aut partium laesa- 

rum, non solum a locis circumvicinis us- 

' que ad quinquaginta milliaria, sed etiam 

ab omnibus et singulis civitatibus, terris , 
castris et locis, etiam regni et partium 
praedictorum , nobis ei dictae. Romanae 
Ecclesiae. quomodolibet, mediate vel im- 
mediate, subiectis, banniti ct exules sint 
et esse censeantur; nec in illis seu eorum 
aliquo, etiam praetextu cuiusvis licenliae, 
salviconductus, remissionis , reductionis , 
revocationis vel alterius graliae per eos 
desuper quomodolibet pro tempore ob- 
lentae, moram trahere possint; et sj in 
eis resederint vel reperli fuerint, capi, 
detineri et incarcerari, ac, iuxta criminum 
et excessuum per eos perpetratorum qua- 
litatem et literarum Pii praedecessoris 
huiusmodi tenorem, sub poenis in eisdem 
literis contentis, per officiales civitatis , 
lerrae, castri vel loci in qua vel in quo 
deprehensi fuerint, debitis poenis plecti, 
seu inde educi, et ad forum seu officiales, 
ad quos criminum et excessuum  corurm- 
dem punitio de iure vel consuetudine 
pertinet , remitti debeant, extendimus et 
ampliamus. Et nihilominus praemissa oni- 
nia el singula, prout per Pium, Paulum, 
Sixtum , lulium et Leonem, praedecesso- 
res praefatos, statuta et ordinata, inhibita, 
decreta et declarata fuerunt, ita utduces, 
barones, marchiones, comites, domini 
temporales, vicarii, feudatarii, capitanei, 
magnates, principes, communitates, cives, 
officiales et personae ac alii, ad quos prae- 


CLEMENS VII PP. 


" 
dictae et praesentes literae concernunt, 
ac ipsorum singuli, literas et in eis con- 
tenta huiusmodi non observantes. et. illis 
quomodolibet, directe vel indirecte, contra- 
venientes ae eis adhaerentes , eorumque 
fautores et complices, singulas censuras 
et poenas praedictas eo ipso, absquo alia 
declaratione, incurrant et incurrisse cen- 
seantur de novo. : 

$ 8. Quodque duces, barones, marchio- 
nes, comites, domini in temporalibus, vi- 
carii et feudatarii civitatum, terrarum, 
castrorum et locorum, etiam regni et par- 
lium praedictorum, nobis eteidem Eccle- 
siae immediate subiectorum; aliquos no- 
stros et diclae Ecclesiae hostes et inimicos 
aul subditos exules, bannitos et facinoro- 
so:, cuiuscumque status vel conditionis 
f'aerint, publice vel occulte, ullo umquam 
lempore, recipere et acceptare nullatenus 
praesumant. Et si aliquos ad eorum do- 
minia et territoria confugere contigerit , 
illos ex eorum dominiis vel territoriis 
huiusmodi expellere, seu ad simplicem 
iussionem vel requisitionem noslram vel 
successorum nostrorum, quo voluerimus, 
Seu successores ipsi voluerint, tute. con- 
duci faccre; ac quod praemissa a suis 
subditis inviolabiliter observentur, omni 
excusatione cessante, cum effectu curare, 
sub similibus privationis et rebellionis ac 
crimine laesae maiestatis poenis, si con- 
trafecerint, eo ipso incurrendis. 

$9. Necnon, ut homicidae, fautores et 
complices praefali faeilius capi ot puniri 
possint, quod communitates civitatum et 
universitates terrarum , castrorum et lo- 
corum, in quibus seu quorum territorio, 
districlu el ditione dicta homicidia perpe- 
trabuntur, sub interdicti ecclesiastici et 
duorum millium per communitates ac 
mille ducatorum per uuiversitates: necnon 
civitatum, terrarum. et. locorum eorum- 
dem domicelli, barones, vicarii aut. alii 


; An. C, 192^ 


Recsptanilbus 
buunilos. impo- 
nli paenns hia 
OYprebsag, 





Communitates 
6t alii sub poo- 
ule, de quibus 
hic, tenenlurea- 
pero homieidas 
complieogs — 84 
faulores. 





| in temporalibus domi3i, sub maioris ex- 





- 7 VASSENMIEOD Memo asl 


Ae Cod 72 BULLARIUM ROMANUM Aó. C; db) 
corrimuünicalionis latae sententiae et quin- | licae, sub intenvalle uníus mensis pro 
"que illiu duestorum auri, Carnerae | singulis literis huiusmodi, expressa dero- 
Ápostoliéeirremissibiliterapplicandorum, | gatione praesentium, desuper emanave- 
€o ipse; absque alia deelorátione, incur- | rint, nullatenus adgitti vel. observari vo- 
feridis poenis, eosdem hemfíeidas, com- | lumus. 
pliees et fattores statim capere, ac omni | $ 11. Quocirca dilectis filiis Francisco, Eresstorms 4- 
exaetíssima diligentia, de qua per pu-|tituli Sanotae Mariae in Trenstyberim $5. pod 
blíea documenta fidem etiam facere te- | presbytero cardínali, nostro et pro tem- 
neantur, capi facere, Et s eos capere ne- | pore existenti camerario, Camerae Apo- 
quiverint, statim commissum homicidium | stolieae elericis et praesidentibus ac uni- 
universitatibns seu.incolis et habitatori- | Versis el singulis legatis provinciarum 
bus oppidorum eircumvieinorum, ad quae | nostrarum et aliis rectoribus et guberna- 
declinabunt aut deelinare poterunt, noti- | toribus ac offieialibus civitatum, terrarum 
fieari. Communitates vero. et domini in| et partium praedieterum, nobis et dictae 
temporülibus praedieti, ad quorum ditío- | Eéclesiae mediate vel immediate subiecta- 
nem tales declinabunt, eum primum id | eum, motu simili mandamus quatenus 
ad eorum notitiam devenerít, eos appre- | praesentes literas solemmiter in singulis 
hendere seu apprehendi. Quod si non | provineiis, civitatibus, terris et locis prae- 
potuerint, similiter id universitatíbus seu | dictis peblieari, necnon omia et singula 
incolis et habitatoribus vicinorum oppi- | in eis eéntenta inviolabiliter observari fa- 
dorum et locorum, ad quae deelínabunt | eiant et mandent. Contrafacientes quosvis, 
aut verisimiliter declinare poterunt, insi- | cuiusvis status, gradus, ordinis vel prae- 
nuare, ot captos ad eorum íudices ordi- | minentiae sint, sententias, censuras et 
narlos tradueero et tradere, sub similibus | poenas ante dicas damnabiliter incurrisse 
poenis, teneantor ét debeant, statuimus, | declarent, ct declarationem huitsmodi per 
ordinamus, inhibemus et declnramus, eos faciendam in fibris maleficiorum con- 
$ 40. Et ne fhcilitas veníae íncentivum | scribi et. adnofarí mandent et faciant. 
Facoliates qui praebeat, delinquendi, quibusvis dictae | Neenon capitales preedíctas sententias a 
comas" apsol: Sedis legatis, etiam de latere, ac nunciis | ministris iustitiae, absque alicuius incursu 
rendi noni" qt nrosinoiaum rectoribus, necnon no- | iregularitatis, exequi proeurent; reales au- 
stris et diclae Romanae Ecclesiae vicariis | tern irremissibiliter exigant, invocato etiarq 
in temporalibus pro tempore exislentibus | ad hoc, si opus fuerit, auxilio brachii 
et praefatis eomraunitatibus, omnem  su- | saecularis; necnon, pro exactione poena- 
per absolutionibus homicidiorum huius- | rum pecuniarium huiusmodi contra com- 
munitates et universitates ac eorumdem 


modi per nos et praedecessores nostros 
Romanos Pontifices ac Sedem eamdem, | inobedientium in temporalibus domino- 
rum vassallos , propter eorum huiusmodi 


sub quavis forma et verborum expres- 
sjone, concessam, approbatam et inriova- | inobedientiam, represalias concedant, nec 
realiter et cum effectu exequi faciant. 


lam aueloritstem et. fncultatem revoca- 

mus, cassaimus, ieritamus et annullamus. 8$ 12. Attentius hortantes et requirentes pomicelli et ba- 
Ft si quando similes absotationes per nos | in Domino barones et domicellos ac in 2^? emunt 
| euecessores nostros Romanos Pontifi- | temporalibus dominos dicti regni, necnon A Us amp Het 
ve& &e Sedem praefatam concedi conti- | illius provinciarum, civitatum , terrarum dis Apostolice. 
gerit, illas per. iudices el officiales, ad 


et locorum gebernatores et officiales, pro 
quos pertinet , nisi trinac literae nposto- 








tempore existentes, ut praefatos homicidas, 








Àn. C. itj2h 


fautores et complices capiant, et capi pro- 
curent, captosque ad praesides nostrarum 
provinciarum, unde ipsi homicidae, fau- 
tores et complices originem traxerint, con- 
duciet eis realiter consignari similiter cum 
effectu faciant. . 

8$ 43. Non obstantibus constitutionibus 
el ordinationibus apostolicis ac omnibus 
illis, quae dicti praedecessores in praefatis 
eorum literis voluerunt non obstare, con- 
trariis. quibuscumque. Aut si aliquibus 
communiter vel divisim ab eadem sit Sede 
indultum quod interdici etc. 
t Nulli ergo etc. 

Si quis ete. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo vigesimoquarto, pridie idus 
iunii, pontificatus nostri anno primo. 

Dat, die 12. iunii 1524, pontif. anno 1. 


Clatsulae. dc- 
rogatoriae. 





X. 
, Approbatio congregationis Clerirorum Re- 
, gularium (qui deinde Theatini nuncu- 


pati sunt) cum elargilione omnium gra- 
liarum. et privilegiorum. congregationis 
Canonicorum Regular. Lateranenshum. 


Clexens Papa VII venerabili fratri Ioanni Petro, 
episcopo Theatino, et dilecto filio Caietano, 
presbytero Vicentino, ac eorum sociis et suc« 
cessoribus. 


Qsiism, et nonnulli alii eiusdem propositi socii 
tes, sub. babitu 
i * de Deo servire, et]lli magis pio desiderio ad- 
communi vivere 
lia emiitere vo- Vitae, paupertatis sci icet, castitatis et obe- 
Verunt ; 
et in communi viventes, ac Deo humiliter 


Exponi nobis nuper fecistis quod vos 
quietius — Deo . "m" . : . : 
serWre. volen- VéStri, divina, ut creditur , inspiratione 
eleca, jy ducti, cupientes cum maiori animi quiete 
commnni et de 
coeperunt, et haerere posse, tria substantialia religiosae 
vola substaniia- 
lentes, assen- 3; H ami ^ ilo m 
sum Pipae pe- dientiae vota emittere, etsub solito ac com 

muni habitu clericali in unum habitantes 
et devote, quantum Ipse dederit, servien- 
Bull. Rom. Vol. VI. 10 


CLEMENS VII PP. 


| clericos, quavis dignitate fulgentes, seu 





79 An. C. 19h 
tes, sub nostra et Apostolicae Sedis humili 
et immediata subiectione et speciali pro- 
tectione, clericalem vitam ducere decre- 
vistis; supplicarique nobis fecistis ut, de 
nostrae atque huius sanctae Sedis Ápo- 
stolicae plenitudine potestatis solitaque 
clementia, in praemissis benigne annuen- 
tes, de eis, quae ad huius vitae proposi- - 
ium conducere aut quomodolibet expe- 
dire videntur, vohis, sociis successoribus- 
que vestris providere dignaremur. 

$ 1. Nos, qui oninium christifidelium 
piis et honestis desideriis libenter annui- 
mus, vestrum in hac parte laudabile desi- 
derium plurinium. in Domino commen: 
dantes, vestrisque huiusniodi supplicatio- 
nibus inclinati, vobis et cuilibet vestrum 
ul, quandocumque visum fuerit , possitis 
tria substantialia religiosae vitae, ut petitis, 
paupertatis, castitatis et obedientiae vota 
publice emittere, et in manibus cuiuscum- 
que presbyteri saecularis vel cuiusvis Or- 
diuis regularis solemniter profiteri;ac sub 
solito et communi habitu clericali, sub- 
que nomine et nuncupatione clericorum 
regularium in communi ac de communi 
viventes, in locis religiosis aut. saecuJari- 
bus, prout. vobis ab illis, quorum loca ipsa 
fuerint, coucessum fuerit, seu expedire 
videbitur, sub nostra et sanctae huius Sedis 
Apostolicae immediata subiectione et spe- 
ciali protectione, in unum habitare. 

$ 2. Atque ex vobis inter vos singulis 
annissuperiorem eligere, propositum nun- 
cupandum, qui usque ad triennium, et non 
ultra, confirmari possil. ' 


$ 3. Aliosque. quoscumque saeculares "Ais ad Rel» 
aj- Ponem role 
C. plendis 


Qui eis Illum 
Ampartitur, &05- 
demque sub Se- 
dis Apostellcag 
proteotons re« 
elpit; 


Praeposttum- 
que eligendi; 


cos, qui, Deo inspirante, ad huiusmodi 
vitae propositum et communem vivendi 
modum sese conferre voluerint, recipere; 
el, post annuam probationem, ad talem 
trium votorum professionem, in manibus 


; superioris seu -praeposili emiftendam , ad 


liuiusmodi conimunem vivendi modum ad- 


, miltere. 





An. C. 152 — 74 


$ 4. Necnon slatuta quaceumque, ordi- 


Conatitudoner- nationea et. constitutiones de omnibus et 


que opportunas 
edendi faeulta- 


singnlis, quae ad huiusmodi vitae propo- 


wemewntH sitim eondücere, moresque et institutum 


Privilegia eb 
frallas congro- 
gatlonis canoni- 
vorum. Latern- 


nensiim 
gitor; 


elar- 


honeste et devote clericaliter vivendi con- 
cernere videbuntur, de missis praecipue 
et aliis divinis officiis seu horis canonicis, 
prout vobis melius videbitur, celebrandis 


'et recitandis, licita tamen et honesta; ra- 


tionabilia et honis moribus et sacris cano- 
nibus non contraria, facere, edere et pro 
temporé facta el edita corrigere; reformare, 
et in parte vel in totum immutare; ac de 
novo alia, prout vobis expedire videbitur, 
instiiuere et ordinare, ac iuxta illa vivere, 
quae, postquam a vobis condila, edita, re- 
formata, instiluta aut. immutata et grdi- 
nata, ac. nobis seu successoribus nostris 
exhibita fuerint, apostolica auclorilate ap- 
probata et confirmata sint et esse cen- 
seantur. 

8 5. Et ut omnibus ct singulis privile- 
giis, exemptionibus, immunitatibus, indul- 
gentiis, facultatibus, libertatibus, auctori- 
tatibus, indultis, favoribus, concessionibus 
et gratiis spiritualibus et temporalibus, 
quibus potiuntur et raudent, aut in futu- 


, Tum polientur et gaudebunt canonici re- 


gulares Lateranensis congvegalionis, per- 
Ssonae et loca eoruni, vos, personae et loca 
vestra. uti, potiri etgaudere possitis. Quo- 
TUm tenores praesentibus pro sufficienter 
expressis ct de verbo-ad verbum insertis 
haberi volumus, ita. ut literae apostolicae 
super eisdem privilegiis, exemptionibus !, 
concessionibus et gratiis eisdem. conces- 
Sjs vel pro tenipore concedendis, mutatis 
dumtaxat nominibus, cognominibus ? et 
diebus, ad libitum vestrum, expediri pos- 
sinl, perinde ac si illa oniuia et singula non 
solum per clausulas generales, sed per 
eoruur tenorum de verbo ad verburn ex- 
pressionem et insertionem fuissent. vohis 
per has nostras literas, sub hac ipsa die, 
expresse eL specialiter. concessa, lenore 


1 Clierubjnius addit immunitatibus (n, T.). 92 
Hic quoque addit e! invocationibus (B. T.). 





BULLARIUM ROMANUM 


praesentium, ex certa nostra scientia etex 
apostolicae plenitudine potestatis , vobis 
sc sociis et. successoribus vestris in per- 
petuum concedimus pariter et indulge- 
mus, et ad prxernissa ornnia et singula, qui- 
buseumque impedimentis et cóntradictio- 


ribus amotis, liberam plenamque auctori- 
tatem et facultatem elargimur: 


$ 6. Non obstantibus nomine, dignitate 
el officio episcopali, quae Ioanni Pétro su- 
pradicto per alias nostras literas reservavi- 
mus, apostolicisque aut aliis generalibus 
aut specialibus constitutionibus, ordinatio- 
nibus, etiam iuramento aüt alia quavis fir- 
mitate roboratis, etiam si quae specialiter 
seu de verbo ad verbum exprimenda es- 
sent, quae pro expressis haberi, et quibus, 
quoad eflectam praesentium dumtaxat , 
specialiter et expresse derogamus, aliisque 
contrariis non obstantibus quibuscumque. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
sub ann. Piscatoris, die xxiv iunii wpxxiv, 
pontificatus nostri anno 1. 

Dat. die 24 iunii 1524, pontif. anno 1. 





XI. 


Declaratio circu. expensas. fieri permissas 
militi«e de Culatrava, Ordinis Cister- 
Ciensis , de communi thesauro. dictae 
nulitiae 1. 

Clemens episcopus servus servorum Dei, 


ad futuram rei memoriam. 


Romanus Pontifex, ex iniuncto sibi de- 
super apostolicae servitulis officio, ad ea 
libenter intendit, per quae singuli christi- 


i fideles, sub regularibus praesertim militiis, 


pro fidei catholicae defensione institutis, 
militantes, expensas necessarias et alia 
onera eis pro tempore incumbentia, abs- 

1 De hae militia atque thesauro vide in con- 
stitntione xx lulii IL, tom. v, pag. 466, Homani; 


et alia in constitutione tv Adriani Vl, tom. vi, 
pag. 13, Dum intra. 


An. C. t2 


Contra; lis .de- 
r03al. 


Exordium, 





pEPETIR ENSPEESER USER HELME 2E 2 20 Ce JU EROR EIL RO 





Án. C. 1825 
que aliquo conscientiae serupulo subire 
valeant, eorumque et eatholicorum regum 
desuper sihi supplicantium votis libenter 
annuit, prout id conspicit in Domino sa- 
lubriter expedire. ' 

& 4. Sane, carissimus in Christo filius 
latus Y. edi- noster Carolus Romanorum rex illustris, in 

Mea cir Iba imperatorem electus, qui etiam Castellae, 

pamm MU Deeionis, Aragonum ct utrinsque Siciliae 
rex, per Sedem Apostolicam. depntatus 
militiae de Calatrava, Cisterciensis Ordinis, 
perpetuus administrator extitil, suo et di- 
leetorum filiorum universorum, priorum, 
praeceptorum, fratrum et militum dielae 
militiàe huiusmodi ! per dilectum filium 
Ramirum Nnífiez de. Aguilera, praecepto- 
rem domus de Mestanea, militiae et Ordinis 
praedietorum , Toletanae dioecesis, nun- 
tium suum super lioc ad nos destinatum, 
nuper nobis exponi fecit quod, postipiam 
olim pro parle elarze memorie l'erdinandi, 
Aragonum et Siciliae praediclorum tunc 
vegis, ac eiusdem militiae perpetui admi- 
nistratoris per Sedem eamdem. otiam, de- 
putati, felicis recordationis Inlio Papae If, 
praedeces. nostro, expositum fuerat ete, 2. 

8$ 9. Dicta militia ex tune thesaurum 
Postea ex psum, iuxta formam statutornm , ordina- 
tüesouro, mili- |. . : 

ia de Glam tionum et literarum praedictarum hahere, 

je uie reis Et licet exinde. omnes ot singulas expensas 

exponere. con- pro necessitatibus, negoliis, reli, honore 
tes tnn Rh et utilitate eiusdem niililiae ac ilius 1n0- 
dE peus nasteriorum, el locorum, illorumque one- 
missio peior, Püm eis pro tempore meumbentiun necex- 
sarias supportare et facere poluisse ^ cre- 

dunt 3; tamen ipsi vel corum aliqui, qui 

timoratae et scrupulosae conscientiae exi- 

stunt, pro eorum conscientiarum tuliori 

cautela, illas, quas hactenus facere con- 
sueverunt, cl alias similes vel dissimiles 
necessarias expensas, sive sint. pro. defen- 

sione et protectione praedictis, sive etiam 

1 Deest hic forsan nominibus(n. T.). 2 Omit- 

tibur residuum narrativae, quia ipsa bulla [ulii 

est in tom. v, pag. 166, Romani, 3 Cherubinus 


ita hunc locum supplet: facere consueserunt, prout 
[ucere poluisse credunt (n. T.). « 





CLEMENS Vir Pb. 





75 


pro monasteriis cf aliis locis dictae mili-. 


tiae, eorumque fabricis, aut etiam pro ex- 
peditione quarumeumque literarum, etiam 
apostolicarum, in favorem militiae et mo- 
nasteriorum, locorum ac personarum prie- 
dictorum expediendarum, ac satisfactione 
seu remuneratione illorum, qui, pro earum 
expeditione ac aliis eorum el singulorum 
rehus, negotiis, utilitate vel honore, au- 
xiliuim , consilium vel favorem praestite- 
rint, et aliorum onerunr eis pro tempore 
incuümhentium. supportatione: et. ex. the- 
sauro praedicto, iuxta providaur ordina- 
tionem; deliberationem et consilium Caroli 
regis in inperatorem electi et pro tempore 
dirtae. militiae administratoris seu. magi- 
slri. ef. capilli ireneralis vel. seniorum , 
priorum, praeceptorum, fratrum et mili- 
tm dielae nülitiae, libere facere cupe- 
rent, Quare, pro parte Caroli regis inim- 
peratorem. eleeti seu. administratoris. àc 
priorum, praeceptorum, fralrum et, mli- 
ium. modernorum: praedictorum "nobis 
fait humiliter supplicatum quatenus eis in 
praemissis opportune. providere de. heni- 
gnilate apostolica dignaremur. 

& 3. Nos igitur eorum. laudalili desi- 
derio in praemissis annuentes, ac prio- 
peg, praeceptores, fratres et milites ino- 
dernos praedictos. earumque. singulos, a 





quibusvis exeomniunieationis, suspensio- 
nis eL interdicti: aliisque — ecclesiasticis 
sententiis, censuris et poenis, a ire vel 
ah homine, quavis occasione. vel. eausa 
latis, si quibus quomodolihet innodati e- 
vistant, ad eífectim. praesentium dumta- 
xal consequendam , harum. serie absol- 
ventes et absolutos fore ecnsentes, huius- 
modi supplicationibus inclinati, auctori- 
taleapostoliea, tenore praesentiuin, Carolo 
regi in. imperatorem. electo. et. admini- 
slratori, ac pro tempore existenti magi- 
stro. seu. adminislratori ; neenon maiori 
et aliis praeceptoribus, prioribus, fratri- 
bus et inilitibu: modernis et pro teinporo 


An. C. 1526 


lie Heo Poa- 
Wfex de thesau- 
ro erponsos, de 
quibus hlc, eev- 
1o modo fleri In- 
dulget. 





An. C. 152 — 74 


$ 4. Necnon slatuta quaceumque, ordi- 


Conatitudoner- nationea et. constitutiones de omnibus et 


que opportunas 
edendi faeulta- 


singnlis, quae ad huiusmodi vitae propo- 


wemewntH sitim eondücere, moresque et institutum 


Privilegia eb 
frallas congro- 
gatlonis canoni- 
vorum. Latern- 


nensiim 
gitor; 


elar- 


honeste et devote clericaliter vivendi con- 
cernere videbuntur, de missis praecipue 
et aliis divinis officiis seu horis canonicis, 
prout vobis melius videbitur, celebrandis 


'et recitandis, licita tamen et honesta; ra- 


tionabilia et honis moribus et sacris cano- 
nibus non contraria, facere, edere et pro 
temporé facta el edita corrigere; reformare, 
et in parte vel in totum immutare; ac de 
novo alia, prout vobis expedire videbitur, 
instiiuere et ordinare, ac iuxta illa vivere, 
quae, postquam a vobis condila, edita, re- 
formata, instiluta aut. immutata et grdi- 
nata, ac. nobis seu successoribus nostris 
exhibita fuerint, apostolica auclorilate ap- 
probata et confirmata sint et esse cen- 
seantur. 

8 5. Et ut omnibus ct singulis privile- 
giis, exemptionibus, immunitatibus, indul- 
gentiis, facultatibus, libertatibus, auctori- 
tatibus, indultis, favoribus, concessionibus 
et gratiis spiritualibus et temporalibus, 
quibus potiuntur et raudent, aut in futu- 


, Tum polientur et gaudebunt canonici re- 


gulares Lateranensis congvegalionis, per- 
Ssonae et loca eoruni, vos, personae et loca 
vestra. uti, potiri etgaudere possitis. Quo- 
TUm tenores praesentibus pro sufficienter 
expressis ct de verbo-ad verbum insertis 
haberi volumus, ita. ut literae apostolicae 
super eisdem privilegiis, exemptionibus !, 
concessionibus et gratiis eisdem. conces- 
Sjs vel pro tenipore concedendis, mutatis 
dumtaxat nominibus, cognominibus ? et 
diebus, ad libitum vestrum, expediri pos- 
sinl, perinde ac si illa oniuia et singula non 
solum per clausulas generales, sed per 
eoruur tenorum de verbo ad verburn ex- 
pressionem et insertionem fuissent. vohis 
per has nostras literas, sub hac ipsa die, 
expresse eL specialiter. concessa, lenore 


1 Clierubjnius addit immunitatibus (n, T.). 92 
Hic quoque addit e! invocationibus (B. T.). 





BULLARIUM ROMANUM 


praesentium, ex certa nostra scientia etex 
apostolicae plenitudine potestatis , vobis 
sc sociis et. successoribus vestris in per- 
petuum concedimus pariter et indulge- 
mus, et ad prxernissa ornnia et singula, qui- 
buseumque impedimentis et cóntradictio- 


ribus amotis, liberam plenamque auctori- 
tatem et facultatem elargimur: 


$ 6. Non obstantibus nomine, dignitate 
el officio episcopali, quae Ioanni Pétro su- 
pradicto per alias nostras literas reservavi- 
mus, apostolicisque aut aliis generalibus 
aut specialibus constitutionibus, ordinatio- 
nibus, etiam iuramento aüt alia quavis fir- 
mitate roboratis, etiam si quae specialiter 
seu de verbo ad verbum exprimenda es- 
sent, quae pro expressis haberi, et quibus, 
quoad eflectam praesentium dumtaxat , 
specialiter et expresse derogamus, aliisque 
contrariis non obstantibus quibuscumque. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
sub ann. Piscatoris, die xxiv iunii wpxxiv, 
pontificatus nostri anno 1. 

Dat. die 24 iunii 1524, pontif. anno 1. 





XI. 


Declaratio circu. expensas. fieri permissas 
militi«e de Culatrava, Ordinis Cister- 
Ciensis , de communi thesauro. dictae 
nulitiae 1. 

Clemens episcopus servus servorum Dei, 


ad futuram rei memoriam. 


Romanus Pontifex, ex iniuncto sibi de- 
super apostolicae servitulis officio, ad ea 
libenter intendit, per quae singuli christi- 


i fideles, sub regularibus praesertim militiis, 


pro fidei catholicae defensione institutis, 
militantes, expensas necessarias et alia 
onera eis pro tempore incumbentia, abs- 

1 De hae militia atque thesauro vide in con- 
stitntione xx lulii IL, tom. v, pag. 466, Homani; 


et alia in constitutione tv Adriani Vl, tom. vi, 
pag. 13, Dum intra. 


An. C. t2 


Contra; lis .de- 
r03al. 


Exordium, 





pEPETIR ENSPEESER USER HELME 2E 2 20 Ce JU EROR EIL RO 





Án. C. 1825 
que aliquo conscientiae serupulo subire 
valeant, eorumque et eatholicorum regum 
desuper sihi supplicantium votis libenter 
annuit, prout id conspicit in Domino sa- 
lubriter expedire. ' 

& 4. Sane, carissimus in Christo filius 
latus Y. edi- noster Carolus Romanorum rex illustris, in 

Mea cir Iba imperatorem electus, qui etiam Castellae, 

pamm MU Deeionis, Aragonum ct utrinsque Siciliae 
rex, per Sedem Apostolicam. depntatus 
militiae de Calatrava, Cisterciensis Ordinis, 
perpetuus administrator extitil, suo et di- 
leetorum filiorum universorum, priorum, 
praeceptorum, fratrum et militum dielae 
militiàe huiusmodi ! per dilectum filium 
Ramirum Nnífiez de. Aguilera, praecepto- 
rem domus de Mestanea, militiae et Ordinis 
praedietorum , Toletanae dioecesis, nun- 
tium suum super lioc ad nos destinatum, 
nuper nobis exponi fecit quod, postipiam 
olim pro parle elarze memorie l'erdinandi, 
Aragonum et Siciliae praediclorum tunc 
vegis, ac eiusdem militiae perpetui admi- 
nistratoris per Sedem eamdem. otiam, de- 
putati, felicis recordationis Inlio Papae If, 
praedeces. nostro, expositum fuerat ete, 2. 

8$ 9. Dicta militia ex tune thesaurum 
Postea ex psum, iuxta formam statutornm , ordina- 
tüesouro, mili- |. . : 

ia de Glam tionum et literarum praedictarum hahere, 

je uie reis Et licet exinde. omnes ot singulas expensas 

exponere. con- pro necessitatibus, negoliis, reli, honore 
tes tnn Rh et utilitate eiusdem niililiae ac ilius 1n0- 
dE peus nasteriorum, el locorum, illorumque one- 
missio peior, Püm eis pro tempore meumbentiun necex- 
sarias supportare et facere poluisse ^ cre- 

dunt 3; tamen ipsi vel corum aliqui, qui 

timoratae et scrupulosae conscientiae exi- 

stunt, pro eorum conscientiarum tuliori 

cautela, illas, quas hactenus facere con- 
sueverunt, cl alias similes vel dissimiles 
necessarias expensas, sive sint. pro. defen- 

sione et protectione praedictis, sive etiam 

1 Deest hic forsan nominibus(n. T.). 2 Omit- 

tibur residuum narrativae, quia ipsa bulla [ulii 

est in tom. v, pag. 166, Romani, 3 Cherubinus 


ita hunc locum supplet: facere consueserunt, prout 
[ucere poluisse credunt (n. T.). « 





CLEMENS Vir Pb. 





75 


pro monasteriis cf aliis locis dictae mili-. 


tiae, eorumque fabricis, aut etiam pro ex- 
peditione quarumeumque literarum, etiam 
apostolicarum, in favorem militiae et mo- 
nasteriorum, locorum ac personarum prie- 
dictorum expediendarum, ac satisfactione 
seu remuneratione illorum, qui, pro earum 
expeditione ac aliis eorum el singulorum 
rehus, negotiis, utilitate vel honore, au- 
xiliuim , consilium vel favorem praestite- 
rint, et aliorum onerunr eis pro tempore 
incuümhentium. supportatione: et. ex. the- 
sauro praedicto, iuxta providaur ordina- 
tionem; deliberationem et consilium Caroli 
regis in inperatorem electi et pro tempore 
dirtae. militiae administratoris seu. magi- 
slri. ef. capilli ireneralis vel. seniorum , 
priorum, praeceptorum, fratrum et mili- 
tm dielae nülitiae, libere facere cupe- 
rent, Quare, pro parte Caroli regis inim- 
peratorem. eleeti seu. administratoris. àc 
priorum, praeceptorum, fralrum et, mli- 
ium. modernorum: praedictorum "nobis 
fait humiliter supplicatum quatenus eis in 
praemissis opportune. providere de. heni- 
gnilate apostolica dignaremur. 

& 3. Nos igitur eorum. laudalili desi- 
derio in praemissis annuentes, ac prio- 
peg, praeceptores, fratres et milites ino- 
dernos praedictos. earumque. singulos, a 





quibusvis exeomniunieationis, suspensio- 
nis eL interdicti: aliisque — ecclesiasticis 
sententiis, censuris et poenis, a ire vel 
ah homine, quavis occasione. vel. eausa 
latis, si quibus quomodolihet innodati e- 
vistant, ad eífectim. praesentium dumta- 
xal consequendam , harum. serie absol- 
ventes et absolutos fore ecnsentes, huius- 
modi supplicationibus inclinati, auctori- 
taleapostoliea, tenore praesentiuin, Carolo 
regi in. imperatorem. electo. et. admini- 
slratori, ac pro tempore existenti magi- 
stro. seu. adminislratori ; neenon maiori 
et aliis praeceptoribus, prioribus, fratri- 
bus et inilitibu: modernis et pro teinporo 


An. C. 1526 


lie Heo Poa- 
Wfex de thesau- 
ro erponsos, de 
quibus hlc, eev- 
1o modo fleri In- 
dulget. 





Án,.C. A695 j 


Quibuseuntque 


non 


bus. 


"d 

existentibus militiae: huiusmodi, quod ipsi 
de. eetero, perpetuis futuris temporibus, 
onines .et.singulas. expensas, fam pro mi- 
liia quam monasteriis et aliis locis, eo- 
rumque fabricis, rebus et personis prae- 
dictis, quam. etiam pro, expeditione qua- 
rüincumque. literarum, etiam apostolica- 
rum, pro eis et aliorum singulis, ac.alio- 
rum onerum eis incumbentium, necnon 
satisfactione, remuneratione ei recom- 


' pensatione illorum, qui in illis et aliis 


obstanil- 


eorum negotiis, rebus, commodo, utili- 
tale, favore, honore vel oneribus suis, 
aliquid fecerint, aüt ad id faciendum con- 
silium, consensum et favorem praestite- 
rint, ex thesauro praedicto, de consilio 
capitali generalis vel saltem diífinitorum 
aut seniorum illius, facere libere et licite 
valeant, indulgemus; ac ipsae expensae 
sic pro tempore factae, quando videlicet 
per Carolum regem in imperatorem ele- 
cium modernum ac pro tempore exi- 
stentem administratorem vel magistrum , 
de di(finitorum et seniorum in eius curia 


'pro tempore residentium; quando vero 


per diffinitores et. seniores aut capitulum 
praedictos, etiam modernos et pro tem- 
pore existentes, de Caroli regis in impe- 
ratorem electi, administratoris moderni, 
et magistri pro tempore etiam existentium 
praedictorum eiusdem, militiae factae 
fuerint, bene factaé sint et esse censc- 
antur, ac pro bene factis habeantur et 
reputentur statuimus el ordinamus, ac 
literas praedecessoris huiusmodi etiam ad 
praemissa extendimus et ampliamus. 

8 4. Non obstantibus praemissis et apo- 
stolicis ae im provincialibus et synodali- 
bus conciliis editis, generalibus vel specia- 
libus, constitutionibus et ordinationibus, 
ac militiae el Ordinis eorumque mona- 
steriorum et locorum praedictorum, etiam 
iuramento, confirmatione apostolica vel 
quavis firmitate alia roboratis , sta utis et 
consueludinibus omnibus, quae idem 





^ BULLARIUM ROMANUM 


praedecessor noster in. dictis literis vo- 
luit non obstare, ceterisque contrariis 
quibuscumque. 

Nulli ergo etc. 

Datum Romae apud S.: Petrum, anno 
Inearnatjonis dominicae millesimo quin- 
gentesimo vigesimoquinto, idibus ianua- 
rii, pontificatus nostri anno secundo. 

Dat. die 13 ianuarii 1525, pontif. anno ti. 





XII. 


Facultas collegii deputatorum | fabricae 
basilicae S. Petri de Urbe componendi, 
pro subventione dictae fabricae, super 
legatis loco pio vel personae incer- 
lae aut ignotae, et pro male ablatis 
maleve ablatorum restitutione relictis, 
ac bonis ecclesiarum. et beneficiorum 
occupatis etc. 1. 

Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad futuram rei memoriam. 


Dudum admonente nos cura regimi- 
nis, et auctoritate pontificali inducente 
ut ad ea potissimum intenderemus, per 
quae gloriosi principes terrae, Peirus vi- 
delicet et Paulus apostoli, qui primum 
Evangelium Dei in alma Urbe praedica- 
runt, in eaque, postquam christianam re- 
ligionem ibidem plantaverant, ac univer- 
sum orbem sacrae doctrinae splendore 
et plurimis miraculis replevérant, glo- 
riosi martyrii coronam sub eodem per- 
secutore ac eadem die susceperunt, eo 
maiori veneratione a chrisufidelibus co- 
lerentur, quo maioribus meritis inter 
alios apostolos excelluerunt. 

$ 1. Quia tamen Salvator noster lesus 
Christus. Petrum. aliorum apostolorum 
principem, et eum eiusque successores 

1 Istud collegium erexit hic Pontifex in sua con- 
situlione nt, 4umon^t, pag. 18 huius tomi. 

$2 Ut in eius consliuutione XxyI, tom. v, 
paz, at. 


e 


Ám C. 1525 


Exordluti. 


lulias ]! ius- 
sit basilicam S. 
Petri desirui el 
maguilcenlius 
reemdlücari $ ; 








Án. C. 1525 
plenitadinem habere voluit, mente revol- 
vimus ad nostrum officium pertinere ut, 
postquam felicis recordationis; Julius Pa- 
pa ll, praedecessor noster, existimans 
quemadmodum ipse Petrus apostolorum 
princeps haberetur, ita etiam basilicam 
sub eius invocatione, in dicta Urbe dedi- 
catam, aedificii pulehritudine et magni- 
ficentia inter alias principatum obtinere 
debere, ipsam propterea demoliendam 
duxerat ut eam aedificio longe ampliori 
et magis admirabili reficeret et instau- 
raret. 

$ 2. Quod ipse Iulius, morte praeven- 
Ape mies US, .successive Leo X et Hadrianus VI, 
nes boc ops Romani Pontifices eliam praedecessores 
perücere — nou 
potuerunt. nostri, variis causantibus impedimentis, 
perficere non potuerunt, id, utomni conatu 
ac totis. viribus agprederemor, dignum, 
quin potius debitum duximus, quod illius 
fabrica etiam communi favore et diligen- 
tia prosequenda esset. 
$ 3. Et ut fabrica ipsa prosperiores 

Et ideoJiie Pon- SUCCeSSUS amplecteretur, ac pia christi- 

MWfev, ad euran- 

dum perteciio- fidelium suffragia, pro eadem fabrica.ero- 

im dent is ganda, fideliter exigerentür, conservaren- 

tow depuo- tur, et in fabricam ipsam et non alium 

rum instituit 2, : 

usum converterentur, providere volentes, 

revocatis per nos primitus quibuscumque 
officialibus praefectis ad opus dictae fa- 
bricae, cuiuscumque dignitatis, státus , 
gradus et conditionis forent, etiamsi pon- 
tificali dignitate aut cardinalatus honore 

praefulgerent, per diclos praedecessores 
et nos ac Sedem Apostolicam eatenus 
deputatis, ac omnibus commissionibus et 
facultatibus eis concessis et factis, eisque 
ab huiusmodi praefectione et aliis officiis 
ac commissionibus absolutis, unum col- 
legium, Fabricae beati Petride Urbe nun- 
cupandum, omnium oratorum christiano- 
rum regum et principum rerumque pu- 
blicarum ac. singularum nationum, in 
nostra Romana Curia degentium curia- 


1 Dxe.t forte potestatis (n. T.). 2 Ut in eius 
conslitutione 1i, pag. 8 huius tomi, 


CLEMENS VII PP. 








7] — Mi, C. 1588 
lium digniorum ex'eís, numerum sexa-, 
ginta non excedentium , ad hoc de mnan- 
dato nostro tunc electorum, loto quotum 
pro tempore decedentium, vel se diutius 
absentantium, alii earumdem nationum 
similiter eligi possent, sic tamen quod 
dictum numerum sekaginta non excede- 
rent, auctoritate apostolica, motu proprio 
ereximus et constituimus; ipsique colle- 
gio administrationem, curam et directio- 
nem ac omne regimen dictae fabricae 
plenarie commisimus, prout ir nostris 
inde confectis literis plenius continetur. 

8 4. Cognoscentes autem ad tanti opéris — Et medo, pro 
absolutionem, facullates Camerae ApO- ptem frice, 


: Iusdem fabrica, 
stolicae, quam pluribus debitis et aliis t c»lleglo su 


] blorltatem com. 
oneribus gravatae, non sufficere; et, opus pouend! super 
ipsum, tam sublime el excelsum, ad fi- 
nem optatum, absque piis et largis chri- 
stifidelium erogationibus et aliis subsidiis, 
perduei non posse; ac considerantes in- 
dulgentias et alias gratias, tam spirituales 
quam temporales , per praefatos práede- 
cessores in favorem dictae fabricae con- 
cessas, iamdudum expirasse, motu simili 
et ex certa scientia ac apostolicae pote- 
statis plenitudine, praefatis collegio et 
ab eis ad infrascripta in genere vel in 
specie deputandis aut subdelegandis, ut 
ad biennium a publicatione praesentium 
literarum in valvis dictae basilicae, tribus 
diebus continuis facienda, computandum, 
et deinde ad nostrum et Sedis Apostolicae 
beneplacitum, cum quibuscumque utrius- 
que sexus christifidelibus, cuiuscumque 
status, gradus, ordinis, conditionis et 
proeminentiae existant, tam ecclesiasli- 
cis, eliam religiosis, quam saecularibus 
per totum orbem constitutis: 

«8$ 5. Super quibuscumque male ablatis, 
incertis vel per usurariam pravitatem 
quaesitis; etiam certis quae foenerator ab 
alio foeneratore extorsisset, et quae ipse 
requisitus usuras restituere paratus non 
essel: 


Male ablat's in. 
captis, 





Án c.v 78 
$6. Vel alicui. privatae ecélesiae de- 
Reboiaucr berentur, in quibus tamen Romana Ec- 
te. saccederet, clesia de iure communi succedere posset: 
$7. Ac etiam bonis, quae ad alicuius 
ncsieendis mafius pervenissent, et illa habentes qui- 
pérsonae Incer- 
tie, bus.restitui' deberent ignoraverint vel 
dubitaverint, quamquam male ablata per 
eos non existant, seu alias illa ad eos 
pervenerint: 
$ 8. Et similiter de eis, quae Deo, eius 
«Logeue pt I- sanetis et, eorum intuitu, pauperibus et 
: áliis piis locis, in generc et absque ulla 
speciali determinatione, et propriis no- 
minibus personarum non expressi, pure 
in diem, vel sub conditione, etiam per 
viam substitutionis vel translationis aut 
alias quomodolibet relicta fuerunt, ac 
biennio et beneplacito huiusinodi duran- 
tibus relinquentur, tam pro praeterito 
quam futuro temporibus, etiam ante illo- 
rum purificationem vel diei adventum 
aut cessionem, componere , ita ut, soluta 
aliqua quantitate pro dicta fabrica eisdem 
collegio seu deputandis vel subdelegan- 
dis, ab eis dumtaxat a reliquorum sic 
relictorum, male ablatorum ac per usu- 
,Iüriam pravitatem extortorum, seu ad 
eos alias pervenerint, et cui ea restituere 
debeant, dubitanter ignorant, ut praefer- 
tur, restitutione absoluti existant, ct ultra 
restituere minime teneantur, eis conce- 
dere: 
8 9. Acilla quae, tempore publicationis 
werwti. e- literarum indulgentiarum [ulii et. Leonis 
dome vel re aC Hadriani, praedecessorum huiusmodi, 
i UM er jnexacla remanserunt, etiam si illa or- 
dinariis, pro ipsis tamen incertis quomo- 
dolibet relicta, donata, et quae eis quovis 
modo obvenerint; necnon quae ab ipsis 
ordinariis vel eorum nomine, post ipsam 
publicationem, exacta et eis quoquomodo 
soluta; ac ctiam quae anle ipsam publi- 
cationem pro ipsis certis aut incertis per- 
sonis ct locis non debebanlur, sed post 
publicationem praedictam postea deberi 


BULLARIUM ROMANUM 


coeperunt, etiam si ea ordinariis, ut 
praemittitur, relicta, donata aut obventa, 
tamquam eis. indebita, per ipsos colle- 
gium et deputandos seu subdelegandos 
ab ipsis, nomine dictae fabricae, libere e- 
xigi 'ac repeti et assequi posse et debere 
decernimus, etiam censuris ecclesiasticis 
ac pecuniariis poenis, aliisque iuris ro- 
mediis opportunis, invocato etiam ad hoc, 
si opus fuerit, auxilio brachii saecularis: 

$410. Ac cum quibuscumque, qui bona 
ecclesiarum, monasteriorum et beneficio- 
rum ecclesiasticorum quorumlibet habe- 
rent, et iudicialiter, deficientibus proba- 
tionibus, ad illorum restitutionem com- 
pelli non. possent, etiam si per cos pro- 
bari posset: 

8 11. Quae bona omnia ac quaecum- 
que legata et alias quomodolibet , etiam 
laereditatis titulo, pro male ablatorum 
restitutione, relieta hactenus, et quae re- 
linqui. ac largiri contigerit in. futurum, 
biennio et beneplacito huiusmodi duran- 
tibus, in quibuscunique testamentis, do- 
nationibus causa mortis, codicillis aut 
alis ultimis voluntatibus per quoscum- 
que et ubicumque factis: 

$ 12. Et quae durante biennio et be- 
neplacito huiusmodi. fient quibuseumque 
incerlis ecclesiis et piis locis, aut perso- 
nis siniliter incertis vel absentibus, ta- 
liter. quod propter ipsorum absentiam 
merito ab eis notitia haberi non posset: 

$ 13. Ac etiam quae restitutioni suh- 
jacerent, sed in eis vel ad ea personis, 
quibus illa. fieri. deberet, receptio non 
competeret: 

& 14. Necnon omnes et singulas pecu- 
nias et res alias, quae in prandiis ac 
conviviis et publicis spectaculis, in ali- 
quibus celebritatibus ex voto, statuto seu 
consuetudine in aliquibus locis exponi 
consueverunt, et, biennio ac beneplacito 
huiusmodi durantibus, exponi debent: 
| 3 49. Etiam si super illis et aliis qui- 





An..C. 1525 





Bonis eeclesia- 
fum et beneti- 
ciorum  resti- 
taendis, etc., 


Relietis pro 
male allatis, 


Legatis piis io- 
Cis et personis 
incertis ve! ab- 
senlibus et i- 
gnoratis, 


Restituenis ei, 
tui revepliouon 
competit, 


Esponendis in 
prandiis, convi- 
viis el sperla- 
culis, in diebus 
festivitatum. 








An. C. 1525 


Declaratio quod * , : : ] 
dreulicie j]re- buscumque rebus e( bonis, ad dictam 


Ped rr sl fabricam quomodolibet spectantibus et 
His dis ebiws pertinentibus, inter ipsam fabrieam et 
ponen: quosvis alios, coram olim praefectis et of- 
ficialibus eiusdem fdbricae aut dilectis 
filiis. supradictae Camerae clericis seu 
Curiae causarum Camerae eiusdem gene- 
rali auditore, vel quibuscumque aliis iu- 
dicibus et commissariis, quavis auctoritate 
fungentibus, etiam si cardinalatus honore 
praefulgeant, in Romana Curia vel extra 
eam, lis etiam in secunda vel ulteriori in- 
stantia indecisa pendeat, ad ipsam fabri- 

cam applicamus. 1 
8 16. Ac omnes et singulas causas" eam- 
Commissio ?- dern fabricam concernentes, in quavis in- 


maium causa- 


rum concerne»- stantia, ut praemittitur, pendentes, carum 
lium — fabricam. 


ipam, imua Omnium statui et merita praesentibus pro 
Viae ees expressis habentes, a dietis iudicibus et 
tiam. commissariis harum serie avocamus ; il- 
lasque in eo statu, in quo reperiuntur, 
praefatis collegio, iuxta facultates eis in 
dictis prioribus literis nostris per nos con- 
cessas, ulterius ad audiendas, cognoscen- 
das, decidendas et fine debito terminan- 
das, committimus. 
$ 47. Super restitutione honorum ec- 
Auctoritas ditll clesiarum, monasteriorum et beneficiorum 
collegi ad com- ^ 3 S . 
ponendum, cum huiusmodi, competenti recepta portione vel 
is t bendi. quantitate, pro eis in fabricam huiusmodi 
memiws, - Convertenda similiter componere; el ipsos, 
sic ea tenentes, ab ulteriori eorum resti- 
tutione libere absolvere, et quod illa. reti- 
nere libere et licite possint. in posterum 
eis concedere. 
8 18. Ac eisdem. christifidelibus, qui 
Eictüonemque cum praefatis collegio. seu deputandis 
confessorum : . . 
dandi eleemo. V€l subdelegandis ab eis de aliqua elee- 
Mein. mosyna pro dieta. fabrica convenerint , 
ut idoneum possint eligere confesso- 
rem saecularem vel cuiusvis Ordinis, 
7 etam Mendicantium, regularem, qui, eo- 
rum confessione diligenter audita, pro 
commissis per eligentem delictis et exces- 
sibus ac peccatis quibuslibet, quantumque 


CLEMENS VI] PP. 





19. An. C. 1823 
gravibus et enormibus, etiam Sedi Apo- 
stolicae reservatis casibus ac censuris ec- 
clesiasticis, etiam ab homine ad alicuius 
instantiam latis, de consensu partium, etiam 
ratione interdicti, ineursis, et quorum ab- 
solutio dictae Sedi esset reservata (prae- 
terquam machinationis in personam Summi 
Pontificis, occisionis episcoporum aut 
aliorum. praplatorum, et. iniectionis ma- 
nuum violentarum in illos et alios prae- 
latos, falsificationis bullarum et literarum 
apostolicarum, delationis armorum et alio- 
rum prohibitorum ad partes infidelium, 
ac sententiarum et censurarum, occasione 
aluminum Tulphae nostrae, ac de parti- 
bus infidelium ad fideles, contra prohibi- 
tionem nostram, delatorum, incursarum), 
semel in vita et in mortis articulo; et in 
non reservatis casibus, totiens quotiens id 
petierint, eos absolvere; ac eis, in mortis 
arlieulo, plenariam omnium peccatorum 
indulgentiam et remissionem impendere, 
ac poenitentiam salutarem iniungefe; nec 
non emissa per cos vota quaecumque, ul- 
Iramarino, ingressus Religionis et castitatis 
volis. dumtaxat exceptis, in utilitatem 
dictae fabricae, si confitentis ad id acces- 
sevint. facultates, sin autem in alia pietatis 
opera commwfare; ae iuramenta quae- 
cumque, sine alicuius. praeiudicio, rela- 
xare; ac simoniae, in ordinibus vel benefi- 
ciis ecclesiasticis commissae, labe pollutos, 
ad ipsum opus contribuentes, similiter ab- 
solvere, et eum eis super irregularitate, 
si quam, censuris huiusmodi ligati, missas 
el alia. divina officia, non tamen in con- 
temptum clavium, celebrando, aut alias in 
divinis se immiscendo, seu alias quomo- 
dolibet, etiam beneficia ecclesiastica, prae- 
missorum occasione vel alias, indebite 
occupando, "praeterquam ratione homi- 
cidii voluntarii et bigamiae, contraxerint; 
et ut in susceptis ordinibus ministrare, ac 
sic Quaesita beneficia ecclesiastica, quae ex 
tunc eis de novo collata censeantur, reti- 





Àn. C. ilios 


80 


nere libere et licite valeant, dispensare; 
orínemque inhabilitatis et. infamiae ma- 
culam.sive notam ex eis provenientem 
abolere; ac eís fructus per eos indebite 
perceptos, etiam ratione omissionis hora- 
rüm canonicarum et divinorum officio- 
rum, remittere possit; liceatque eisdem 
christifidelibus Eucharistiam et alia ecclo- 
Síastica sacramenta, ab eodem confessore 
vel alio sacerdote cuiusvis Ordinis, etiam 
Mendicantium, regulari,per eos eligendo, 
quocumque tempore, praeterquam in Pa- 
schate Hesurrectionis, et sine alicuius 
praeiudicio, recipere; ac ipsorum dece- 
denlium corpora, etiam tempore interdicti 
auctoritate ordinaria appositi, ecclesia- 
sticae tradi possint sepulturae sino pompa; 
ac quamcumque ecclesiam vel cappellam, 
per eos eligendam, devote visitando, tot 
et similes indulgentias ac peccatorum 
remüssiones consequantur, quas conse- 
querentur si, singulis diebus quadragesi- 
málibus, singulas dictae Urbis et extra 
eam ecclesias, quae a christifidelibus, 
propter stationes Urbis, visitari solent, 
personaliter visilassent. Ac ut eisdem qua- 
dragesirtalibus et aliis temporibus prohi- 
bitis, ovis, butyro, casco et aliis lacticiniis, 
carnibus vero, de utriusque medici consilio, 
uti, frui et vesci libere 'et absque con- 
scientiae scrupulo possint ct valeant; 
ipsique collegium, et quibus vices suas 
in genere vel in specie duxerint commit- 
tendas, possint summam pecuniariam, pro 
praemissis, declarare, taxare et limitare; 
ac facultatem eligendi confessorem huius- 
modi per eorum patentes literas, eorum 
sigillo sigillatas, etiam absque insertione 
praesentium literarum, concedere. Necnon 
nobilibus et presbyteris ac graduatis in- 
dulgere ut habeant altare portatile, super 
quo, cum debitis reverentia et honore, in 
loci& ad hoc congruentibus et honestis, 
eliam non sacris et ecclesiastico interdicto 
ordinaria auctoritate interpositis !, dum- 
1 Forsan legendum suppositis (8. T). 





BULLARIUM ROMANUM ! 


modo causam non dederint huiusmodi in- 
terdicto, etiam antequam illucescat dies, 
cirea tamen diurnam lucem, in sua et 
suorum familiarium domesticorum prae- 
sentía, missas et alia divina officia per 
seipsos, qui presbyteri sunt, aut pro tem- 
pore erunt, celebrare, seu per alios sa- 
cerdotes celebrari facere, ac tempore in- 
terdicti huiusmodi divinis interesse libere 
possint, auctoritate apostolica praefata, 
tenore praesentium, licentiam et facultatem 
concedimus. 

$ 19. Mandantes universis et singulis Io- 
corum ordinariis, abbatibus et aliis, cuius- 
cumque dignitatis, status, gradus, ordinis 
et proeminentia existant, sub excommu- 
nicationis latae sententiae ac quingento- 
rum ducatorum auri, fabricae praedictae 
applicandorum, poenis ipso facto incur- 
rendis, ne publicationem et praedicatio- 
nem earumdem praesentium, in eorum 
civitatibus et dioecesibus, ubi et quando 
ac quotiens opus fuerit faciendam, impc- 
dire; neve aliquid, praetextu publicationis, 
petere, aut etiam a sponte offerentibus 
recipere, aut in praemissis et circa ea 
aliquam fraudem vel dolum committere; 
nec illos quos absolvi, et cum quibus 
dispensari, vigore praesentium, ab ipsis 
collegio vel deputandis aut subdelegandis 
ab eis contigerit, quovis modo molestare 
vel impedire, aut poenas aliquas pro casu, 
in quo, ut praefertur, dispensatum fuerit, 
ex slatuto vel consuetudine seu alias 
exigere, per se vel alium seu alios, quovis 
modo audeant vel praesumant; ac decer- 
nentes confessionalibus, per praefatos col- 
legium et deputandos vel subdelegandos 
ab eis pro tempore concessis, et eorum 
sigillo dumtaxat munitis, plenariam fidem 
adhiberi debere. 

$ 20. Non obstantibus praemissis ac 
constitutionibus et ordinationibus aposto- 
licis, necnon quibusvis aliis applicationi- 
bus et concessionibus dictorum legatorum 


An. C. 1535 


Iubíbilio ad- 
versus contra- 
venientes. 


Clausulae de- 
rogaloriae. 





An. €. 1525 


CLEMENS Vli PP. 


et incertorum ablatorum; ac privilegiis et 
indultis apostolicis, quibuscumque Ordi- 
nibus, ecclesiis, hospitalibus et aliis piis 
locis ac miserabilibus personis, in genere 
vel in specie, sub quibusvis verborum 
formis et clausulis, etiam motu proprio 
et scientia ac de apostolicae potestatis 
plenitudine similibus forsan factis el con- 
cessis, aut in posterum fiendis et conce- 
dendis; necnon dictarum et similium fa- 
cultatum et gratiarum suspensione, per 
nos, in praesenti anno Iubilei, ad similiter 
nostrum et dictae Sedis beneplacitum, de 
fratrum nostrorum consilio, faeta, quibus 
omnibus, etiam si, pro illorum sufficienti 
derogatione, de ipsis eorumque totis teno- 
ribus specialis, specifica, expressa, indi- 
vidua ac de verbo ad verbum, non autem 
per clausulas generales id importantes , 
mentio seu quaevis alia expressio habenda, 
aut aliqua alia exquisita forma servanda 
esset, illorum tenores praesentibus pro 
sufficienter expressis et insertis habentes, 
illis alias in suo robore permansuris, hac 
vice dumtaxat, specialiter et expresse, de 
simili nostra scientia el potestatis pleni- 
tudine, derogamus, ac cuiquam nolumus 
ullatenus suffragari, ceterisque contrariis 
quibuscumque; aut si aliquibus vel eorum 
Ordinibus ab eadem Sede indultum existat 
quod interdici, etc. 

$ 91. Verum, quia difficile foret prae- 
sentes elc. 

. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc 
paginam etc. 

Si quis etc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo vigesimoquinto, kalendis 
iunii, pontificatus rostri anno if. 

Dat. die 1 iunii 1925, pontif. anuo tt. 


Bull. Rom. Vol. VI. 11 





81 
XIII. 


Privilegia, fndulta et. eremptiónes audi- 
lorum Rolae Romanae. 


Clemens episcopus servus servorum Del, 
ád perpetuam vel memoriam, 


Convenit aequitati Romani Pontificis, di- 
gna pro meritis praemia compensantis, 
illis potiores gratias el favores impartiri 
efficaciter, qui non solum pro ipso Ro- 
mano Pontifice, sed etiam pro universali 
Ecclesia ac Sedis Apostolicae honore, et, 
personis ad illam confluentibus iustitia 
ministranda graviora sollicitudinis studia, 
prompta voluntate, iugiter perferre, ct 
facti evidentia designante, maiora eidem 
Sedi devotionis obsequia studiosius im- 
pendere dignoscuntur, ut exinde eorum 
devotio augcatur, et fides illorum cunctis 
plenius innotescat, ac alii, eorum exemplo, 
ad similia propensius excitentur. 

8 1. Ilinc est quod nos, debita conside- 
ratione pensantes continuos laborgs, quos 
dilecti filii causarum Palatii Apostolici au- 
ditores et eorum locatenentes, nunc el 
pro tempore existentes, circa causas ipsas 
audiendas et fine debito decidendas ad pu- 
hlicam utilitateri et eiusdem Romani Pon- 
tificis honorem. permaximum, in dies no- 
scuntur substinere ; ac propterea volentes 
eos, qui etiam nostri et Romani Pontificis 
pro tempore existentis cappellani existunt, 
condignis favoribus eL praerogativis, prout 
debitum reputamus, prosequi. 

$ 2. Motu proprio, non ad ipsorum au- 
ditorum et locatenentium vel aliorum pro eis 
nobis super hoc oblatae petitionis instan- 
tiam, sed de nostra mera deliberatione et 
ex certa scientia ac. de apostolicae pote- 
statis plenitudine, cum eisdem auditoribus 
et locatenentibus, nunc et pro tempore 
existentibus, ac eorum singulis, ut quae- 
cumque qualuor curata, seu alias invicere 
incompatibilia saecularia, aut uno vel duo- 
bus seu tribus ex eis, seu, absque illis, 


My C. 1j 


Exordium. 


Cause hníos$ 
Constitutionis. 


Privilezium elra 
ca pluralitatem 
beneficiorum. 





[TX EE 


unum eum cura vel sino cura, cuiusvis, 
etiain £lunincensis vel Cisterciensis, Ordinis 
régulare, necnon quaecumque .alia. iria 
similia vel digsirsilia, sub singulis. tribus 


tectis quarümcumque trium cathedralium, 








etiam. metropolitanarum vel collegiatarum - 


aut aliarum ecclesiarum, consistentia, alias 
se invicem et cum dictis incompatibilibus 
benéficiis compatientia beneficia ecclesia- 
stica, etiam si alterum beneficiorum, sub 
eisdem teetis corisistentium cum cura, aut 
quomodolibet eorum canonicatus et prae- 
benda, et tam illa, quam incompatibilia 


saebularia dignitates, personatus, admini-- 


strationes vel officia in cathedralibus, etiam 
metropolitanis vel collegiatis, et dignitates 
ipsae in cathedralibus, etiam metropoli- 
tanis, post pohtificales maiores, seu colle- 
giatis ecclesiis huiusmodi principalis, aut 
tria ex eis parochiales ecclesiae vel earum 
perpetuae vicariae, seu tali mixtim, re- 
gulare vero beneficia huiusmodi prioratus, 
praeposituras, praepositatus , dignitates , 
. digmitas etiam conventualis, personatus, 

administratio vel officium fuerint , et ad 
prioratum, praeposituram, praepositatum, 
dignitates, personatus, administrationes vel 
officia huiusmodi consueverint, qui per 
electionem assumi, eisque cura immineat 
animarum, si eisdem auditoribus et loca- 
tenentibus alias canonice conferanturyaut 
ipsi eligantur , praesententur vel alias as- 
sumantur ad illa et instituantur, in eis 
recipere et insimul saeeularia in titulum, 
ac regulare in commendam, sub eisdem 
tectis consistentia, videlicet si duo canoni- 
catus et duae praebendae ac totidem di- 
gnitates, personatus, administrationes vel 
officiaad annum, adie habitae pacific: per 
eos utriusque illorum possessionis compu- 
tandum, dumtaxat. Si vero alia fuerint, ac 
incompatibilia saecularia, necnon regulare 
beneficia huiusmodi, quoad vixerint reti- 
nere, illaque simul vel successive, simpli- 








BULLARIUM ROMANUM 


eis placuerit, dimittere, eteidem commen- 
dae cédere;.ac loeo dimissi vel dimissorum 
'aliud vel alia, simile vel dissimile, autsimi- 
lia vel dissimilia, beneficiurh seu beneficia, 
ecclesiasticum vel ecclesiastica, quatuor 
dumtaxat curata seu alias inviccm incom- 
patibilia saecularia, aut cum uno vel duo- 
bus seu tribus ex eis, vel, absque illis, unum 
cum cura vel sine eura, cuiusvis, etiam Clu- 
niacensis vel Cisterciensis, Ordinisregulare, 
necnon quaecumque tria alia similia vel 
dissimilia, sub singulis tribus tectis qua- 
rumcumque trium ecclesiarum consisten- 
tia, alias, ut praefertur, compatientia simi- 
liter recipere, et insimul saecularia intitu- 
lum, regulare in commendam, sub eisdem 
tectis consistentia, videlicet, si duo canoni- 
catus et duae praebendae aut totidem di- 
gnitates, personatus, administratjones vel 
officia ad annnm, ut praefertur compu- 
tandum; si vero alia fuerint ac incompa- 
tibilia, necnon regulare beneficia huius- 
modi, dummodo inter ipsa quatuor incom- 
patibilia saecularia plures quam tres pa- 
rochialesecclesiz vel earum perpetus vica- 
ri:e, et subsingulistribustectis consistentia 
post dictum annum duo canonicatuset duae 
praebendae aut totidem dignitates, per- 
sonatus, administrationes vel officia ac 
regulare beneficia huiusmodi officium clau- 
strale non existant, quoad vixerint, ut prae- 
fer.,retinere; necnon, debitis et consuetis 
ipsius regularis beneficii supportatis one- 
ribus, de residuis illius fructibus, vedditib. 
et proventibus, sicuti illud in titulum pro 
lempore obtinentes, de illis disponere et 
ordinare potuerunt seu etiam debuerunt 
(alienatione tamen quorumcumque bono- 
rum immobilium et pretiosorum mobi- 
lium dicti regularis beneficii eis penitus 
interdicta), disponere et ordinare libere et 
licite valeant. Àc quod ipsi auditores et 
locatenentes, ac eorum singuli, naturales 
in omnibus regnis, dominiis et provinciis 


€iter vel ex causa permutationis , quoties | existant, acin ipsis eteorum singulis quae- 


dui. C. 1888 








* 


. A&n, Q, idis 


ÜLEMENS VIL bb. 
eumque, quoteumque ei qualiacumque, - 


eum cura et sine cura, beneficia eeolesiast. 
smeularia et regularia, etiam, ut profertur, 
qualificata, alias eis canonice conferenda 
perinde ac si ibidem oriundi et nati fuis- 
sent, etiam recipere et retinere libere et 
licite possint, ac de illis aut. qualitate lo- 
corum in eorum literis mentionem facere 
minime teneantur. Quodque, ratione quo- 
rumcumque beneficiorum ecclesiasticorum 
curatorum, seu ex statuto, fundatione aut 
alias, sacros etiam presbyteratus ordines 
requirentium, per eosdem audilores et lo- 
catenentes ac eorum singulos pro tempore 
obtentorum, usque ad septennium a fine 
anni a iure concessi computandum, ad ali- 
quem ex sacris ordinibus huiusmodi pro- 
moveri minime teneantur , nec ad id a quo- 
quam inviti coaretari possint , auctoritate 
apostolica, lenore praesentium, detpecialis 
dono gratiae dispensamus, eisque pariter 
indulgemus. 

$ 3. Et insuper praefatis auditoribus et 


Facultas x- locatenentibus et eorum cuilibet, ul omnes 
" 


solvendi 
erdinarii, 


et singulas utriusque sexus personas qua- 
rumcumque parochialium ecclesiarum ac 
dignitatum vel aliorum beneficiorum ec- 
clesiasticoruum curam. animarum liaben- 
tium, per eos pro. tenipore obtentorum, 
per se ipsos vel alios ah eis deputandos, 
earumdem personarum  conlessionibus 
diligenter auditis, in omnibus et singulis 
easibus, in quibus ordinarii locorum de 
iure vel consueludine absolvere possint, 
quoties ad eos, confessionis causa, confu- 
gerint, absolvcre, eisque poenitentiam sa- 
lutarem iniungere. 

$4. Necnon de omnibus cl singulis 


Tesandiqué - onis mobilibus et immobilibus ubilihet 


Wuam de 


bo: 


nis 


scetisüinexbe- COnSistentibus, cuiuscumque quantitatis el 


Reliciiá; 


qualitatis, etiam si in peeunia fuerint, quie 
ad eos et eorum. quemlibet, etiam archi- 
episcopos vel episcopos, eliam ratione 
suarum, quibus nunc preesse dignoscun- 
tur, aut aliarum cathedralium, etiam me- 





'83 
tropolitanardm, ad: quas eós transferri 
contigerit, ecclesiarum. et alioram 'bene- 


 ficiorum ecclesiasticorum, saecularium et 


regularium, obtentorum et abtinendóruim, 
(uomodolibet pertinent et pertinebünt, 
acquisitis et acquirendis, tam 'in vita, 
quam etiam ultima voluntate eorum; inter 
consanguineos et alias quascumque pérso- 
nas ac loea, necnon pro expensis fune- 
rum ac remuneratione eorum, qui sibi 
viventibus serviverint, disponere, erogare, 
lestari, codicillarj, ac illa alias in pios 
el quoscumque alios tamen licitos usus , 
prout eis. videbitur expedire, convertere 
libere et licite valeant. 

$25. Ae praedicta necnon omnia el 
singula alia beneficia ecclesiastica eum 
cura, saecularia et quorumvis Ordinum re- 
gularia, per ipsos auditores et locatenen- 
tes. ac eorum singulos in titulum et come 
mendam, ac invicem seu alias ad eorum. 
vitam unita, pro tempore obtenta, necnon 
in quibus et ad quae ius eisdem áudito- 
ribus et locatenentibus competit el compe- 
tere poterit in futurum, ac de quibus eis 
provisum, etiam illorum possessione non 
habita, seu provideri mandatum vol con- 
cessum fuerit, simpliciter aut pro alio 
velaliis, simili vel dissimili, aut similibus 
vel dissimilibus, beneficio seu beneficiis, 
ecclesiastico vel ecclesiasticis, cum qui- 
busvis personis cum eis permutare volen- 
tbus, ac causa permutalionishuiusmodi , 
iu qua tamen mulla illicila pactio seu 
simoniaca pravitas interveniat, in quorum- 
cumque ordinariorum locorum aut cano- 
uieorum metropolitanorum vel f aliarum 
personarum in dignitate ecclesiastica con- 
slitutarum, ad id per eos eligendorum 
vol eligendarum, manibus, extra Romanam 
Curiam, praefatae Sedis vel cuiusvis alte- 
rius liceniia super hoc minime requisita, 
resignandi; et commendis, necnon iuri et 
concessionibus, etiam 'literis apostolicis 
non confectis, cedendi ; ac dissolutioni 


| Aliarum cathedraliwn ecclesiarum seu aliarum 
etc.; haec verba sun! in edit. Cherubinii (8. T.). 


An, C. tiat 


Transfereadi et 
etiam resiguan- 
di beneficia dc. 





vn. Ü, t5. 84 


:uniontüm huiusmodi conseritiendi; ipsis- 
que ordinafiis, canonicis et personis in 
digaitate. constitutis: résignàtiones et ces- 
siones. huiusmodi ab eisdem auditoribus 
-t.lócatenentibus simpliciter, vel ex ea- 
dem càusaetiam permutaütibus personis, 
eX: dieta causa dumtaxat, extra eamdem 
Curiam auctoritate praedicta recipiendi et 
admittendi; ac uniones, annexiones et 
incorporationes praedictas dissolvendi. 
Necnon ea, quae simpliciter resignaverint, 
et quorum. cormmendis aut iuri et con- 
cessionibus cesserint, seu unionum disso- 
lutioni consenserint personae. seu perso- 
nis, idoneae vel idoneis, ad id per ipsos 
auditores et locatenentes nominandae seu 
nominandis, et quaecumque, quoteumque 
et qualiacumque beneficia ecclesiastiea 
obtinentibus et expectantibus, quibus et 
non aliis, etiam si ante resignationes seu 
cessiones huiusmodi per eos nominatae 
fuerint, conferri possint, et quae ex eadem 
chüsa Gum eis permutantibus. Quae vero 
ipsae compermutantes personae resigna- 


: verint. beneficia huiusmodi, etiam si, ut 


iivdegum tibus 


residen- 


praefürtur, qualificata, et comperrnutan- 
tium huiusmodi similem facultatem non 
habentium beneficia huiusmodi disposi- 
tioni apostolicae generaliter reservata seu 
affecta fuerint, eisdem auditoribus et lo- 
catenentibus conferendi et de illis otiam 
providendi; ac omnia et singula alia in 
praemissis el circa ea necessaria seu quo- 
modolibet opportuna faciendi ac exequendi 
plenam eL liberam, auctoritate et tenore 
praédietis, motu simili, facultatem conce- 
dimus. 

$6. Aceisdem auditoribus et locatenen- 
et eorum singulis, etiam in dicla Cu- 
ria aut aliquo beneficiorum  ceclesiasli- 
corum, cum cura el sine cura, per cos 
pro lempore obleatorum residendo, in 
aliis beneficiis ecclesiasticis similiter per 
eos in quibusvis ecclesiis sive locis pro 
Terüpore obleulis residere winime tenean- 





DÜLLARIUM ROMANUM 


tur, nec ad id inviti compelli possint. Et 
nihilomihus ornnes et 'Sihgolos fructus, 
redditus et proventus bénéficiorum praé- 
dictorum, etiam, ut praefertur, qualifica- 
torum, cum eà integritate (quotidianis dis- 
tributionibus dumtaxat exéeptis) libere 
percipere valeant, cum qua illos perci- 
perent, si in eisdem beneficiis personaliter 
residerent; dictisque beneficiis per cappel- 
lanos seu vicarios idoneos, ad eorum 'nu- 
tum amovibiles, in divinis deservire, et 
animarum curam illis imminentem exer- 
cere, ac quaecumque ecclesiastica sacra- 
menta ministrari facere, quotiens opus 
fuerit, dioecesani loci et cuiusvis alterius 
licentia super hoc minime requisita, li- 
bere et licite valeant, nec ad residendum 
in illis per quempiam cogi possint. 

8$ 7. Eisque et eorum cuilibet tit, quoad 
vixerint, quoties eis placuerit, per se 
ipsos aut cum uno vel duobus sociis, 
eliam familiaribus suis, per eos pro tem- 
pore eligendis, horas canonicas diurnas 
pariter et nocturnas ac alia divina officia, 


secundum usum et morem Romanae Ec-. 


clesiae, etiam anticipatis vel postpositis 
horis, dicere et recitare libere et licite va- 
leant. Nec ipsi aut eligendi socii huius- 
modi ad alium usum super hoc obser- 
vandum teneantur, nec ad ida quoquam, 
etiam ratione beneficiorum ecclesiastico- 
rum per eos pro tempore obtentorum, in- 
viti possint coarctari. 

8$ 8. Quodque ipsi et eorum singuli 
aliquem presbyterum saecularem vel eu- 
iusvis Ordinis regularem in eorum pos- 
sint, et quilibet eorum possit, eligere con- 
fessorem , qui, vita eis comite, in casibus 
dictae Sedi reservatis (praeterquam offen- 
sae ecclesiastice libertatis, eriminum hz- 
resis, rebellionis aut conspirationis in per- 
sonam vel statum. Romani Pontificis seu 
Sedem Apostolicam, 
apostolicarum, supplicationum ct commis- 
sionum, invasionis, depraedationis, 6ccu- 


3, v. tiay 


Facultas reci- 
tandi horas ca- 
moniegs, horis 
postpositis, 


Facultas. eli- 
gendi confesso- 
rés, qui ín ca- 
sibus reser:a 
Vis (exeaptis luc 
expressix) ab- 
solvere possint, 


falsitatis literarum 





às. [ qas 


Privilegium 
celebrandi ante 
iem, ei In lo- 
cis interdielis. 


CLEMENS VIL bh. 


pátionis, devastationis terrarum et maris 
dictae Romanae Ecclesiae mediate vel ime 
médiate subiectorum, olffensae personalis 
in épiscopum vel alium praelatum, prohi- 
bitionis devolutionis causarum ad Roma- 
nam Curiam, delationis armorum et alio- 
rum prohibitorum ad partes infidelium), 
semel singulis annis et quoties de eorum 
morte timendum extiterit,iin aliis vero, 
quoties fuerit opportunum, confessione 
eorum diligenter audita, pro commissis 
eis debitam absolutionem impendat, et 
iniungat poenitentiam salutarem; necnon 
vota quaecumque (ultramarino, liminum 
apostolorum Petri et Pauli, ac S. Iacobi 
in Compostella, ac castitatis et Religionis 
volis dumtaxat exceptis) in alia pietatis 
opera commutare valeat; quodque confes- 
sor, quem duxerit eligendum, omnium 
peccatorum suorum, de quibus corde 
contriti et ore confessi fuerint, etiam sc- 
mel singulis annis et quoties de eorum 
morte timendum fuerit, ut praefertur, 
plenariam remissionem a poena et culpa 
eis, in sinceritate fidei, unitate Romanae 
Ecclesiae ac obedientia et devotione no- 
Stra et successorum nostrorum Romano- 
rum Pontificum canonice intrantium per- 
sistentibus, dicta auctoritate apostolica 
concedere possit, sic tamen quod idem 
confessor de eis, de quibus fuerit alteri 
satisfactio impendenda, eis per eos, 
supervixerint, vel alios, si forsan tunc 
transierint, faciendam iniungat, quam ipsi 
vel illi facere teneantur. 

$ 9. Liceatque eis habere altare porta- 
üle cum debitis reverentia et honore, 
super quo, in locis ad hoc congruentibus 
el honestis, sine iuris alieni praeiudicio, 
et cum qualitas negotiorum pro tempore 
ingruentium id exegeril, et antequam elu- 
céscat dies, circa tamen diurnam lucem; 
et si forsan ad loca intevdicto ecclesia- 
slico. tam ordinaria quam apostolica au- 


si 


clorilatibus supposita ipsos deelinare con- 


85 
tigerit , in illis, clausis ianuis, non pul- 
salis carnpanis et. subinissa voce , excor- 
munieatis el interdictis exclusis, in eorum 
et familiarium suorum domesticorum ac 
sex aliarum personarum utriusque sexus, 
per eos et eorum quemlibet eligendarum, 
praesentia, dummodo ipsi vel illi causam 
non dederint interdicto, nec id eis conti- 
gerit, quod specialiter interdici possint, 
per se ipsos, qui presbyleri fuerint, aut 
proprium vel alium sacerdolem idoneum 
saecularem ve] regularem , missas et alia 
divina officia celebrare seu celebrari fa- 
cere, et ecclesiastica sacramenta recipere, 
ac eorum tempore interdicti huiusmodi 
decedentium corpora ecclesiasticae tradi 
possint sepulturae, etiam cum aliqua fu- 
nerali pompa. 

8 10. Et insuper duas ecclesias seu duo 
vel tria altaria in locis, ubi ipsos auditores 
et locatenentes ac eorum quemlibet pro 
tempore morari contigerit, per eos gt eo- 
rum quemlibet pro tempore eligendas seu 
eligenda, singulis diebus quadragesimali- 
bus et aliis anni temporibus, et dum in 
Curia resederint, eorum propriam cap- 
pellam, diebus tamen audientiae, visi- 
tando, singulas indulgentias et peccato- 
rum remissiones consequantur, quas con- 
sequerentur si ipsi, eisdem temporibus et 
diebus, basilicas et ecclesias stationum 
Urbis et extra eam ad id deputatas perso- 
naliter visitarent. 

$41. Eisque et eorum cuilibet ac eo- 
rum familiaribus praedictis, vel diebus ct 
temporibus, quibus esus carnium, ovorum, 
casei, butyri et aliorum lacticiniorum est 
prohibitus, eisdem ovis, caseo, butyro et 
alis lacticiniis, ac, de utriusque medici 
consilio, carnibus , absque conscientiae 
scrupulo, uti et vesci. 

8 12. Ipsique auditores et iocatenentes 
nunc ei pro tempore existentes ac eorum 
singuli literas gratiarum expectativarum , 
quolies eas generaliter concedi contigerit, 


An, C. 1533 


Facullat. eon- 
sequendi »'4- 
Wones — Urbs, 
propriam. cij- 
pellam visituu- . 
do. 


Facultas. eirca. 
esum carne, 


Privilegiui cir 
tatxpectali va;. 





An. C. 1525 


. tionum et aliarum diligentiarum praedi- 


Indutium circa 
'yriaf / publl- 
candi ptotisio- 
ies  benglieio- 
pu. 


8e 
absque aliqua signatura desuper expe- 
dienda, in prima earum expeditione ad 
tres collationes. per eorum quemlibet eli- 
gendas ,. et. tria beneficia , cuiuscumque 
1axae, seu. annui valoris illorum fructus, 
redditus et proventus fuerit, etiam si unus 
ex dietis berieficiis, alias sub eorumdem 
anditorum eorumve locatenentium gratiis 
expectativis , eorumve collationum muta- 
üonibus, revalidationibus et extensionibus 
pro tempore comprehensis, eidem dispo- 
sitioni apostolicae, ex quavis causa, prac- 
terquam ratione vacationis illius apud Se- 
dem praedictam aul familiaritatis, conti- 
nuae commensalitatis nostrae et tunc 
viventis Romani Pontificis aut cuius, Lem- 
pore vacationis, ad jd consensus requiren- 
dus foret. alicuius dictae Ecclesiae cardi- 
nalis, generaliter reservatum, vel ex. gene- 
rali apostolica reservatione ac alias quo- 
fmodolibet affectum fuerit, expedire, et 
ipsum beneficium, sic generaliter reserva- 
tum seu affectum, acceptare, consequi el 
obtinere; necnon beneficia, sub huiusmodi 
gratiis expectativis et illarum collationum 
mutationibus, revalidationibus et exten- 
sionibus comprehensa, etiam in eorum a 
dicla Curia absentia, per procuratorem , 
tam in dicla Curia quam extra cam, etiam 
in genere, acceptare, et de illis etiam pro- 
videri facere, ac aliás diligentias requisi- 
tas per se vel alios facere, ac instrumenta | 
in specie ex suis notis generalibus accepta- 


clarum extrahi facere el obtinere; ac no- 
tarii, sic in genere rogati, instrumenta in 
specie ex suis nolis generalibus desuper 
facta, ad instantiam auditorum et locate- 
nentium praedictorum , ad quos id con- 
cernel, extrahere dumtaxat et. publicare 
possinl respective el debeant. 

8 13. Et ad satisfaciendum regulae sive 
constitolioni de publicandis acceptationi- 
bus et provisionibus , ac illis intimandis 
possessoribus, seu cis ad iudicium evocan- j 





BULLARIUM ROMANUM 


dis pro tempore editae, etiam ratione 





liares ipsorum , in toto vel in parte , aut 
simplicité, vel quoad unam vel plures 
seu singulas gratiarum expectativarum eis 
pro tempore concessarum, el illarum mu- 
tationum, revalidationum et extensionum 
collationis prosequendis antelationibus , 
praerogativis, privilegiis et indultis eisdem 
auditoribus et locatenentibus, in assecu- 
lione beneficiorum vigore gratiarum hu- 
iusmodi acceptandorum, pro tempore cou- 
cessis, loco sui nominare; el quod sic no- 
minati praerogativis auditoribus et loca- 
tenentibus concessis et concedehdis huius- 
modi in assecutionibus beneficiorum ec- 
clesiasticorum sub collationibus , ad quae 
nominati fuerint, comprehensorum, quae, 
vigore literarum desuper conficiendarum, 
duxerint acceptanda , uti, potiri et gau- 
dere, ac in omnibus eL singulis, quibus 
ipsi auditores el locatenentes immediate 
praeferuntur (dilectis filiis literarum apo- 
stolicarum de niaiori praesidentia abbre- 
viatoribus et earumdem literarum scripto- 
ribus dumtaxat exceptis), immediate prae- 
ferri et anteferri. valeant, ac si eiusdem 
Palatii auditores vere et non ficte, aut ag- 
gregali per privilegium existerent, ita ta- 
men quod auditores ipsi suas gratias ex- 
pectativas ac. illarum extensiones et col- 
lahonum mutationes seu revalidationes 
prosequentes , praefatis nominatis, etiam 
qualitercumque qualificatis, omnino prae- 
ferantur et praeferri debeant. 

8 14. Quodque singuli auditores et lo- 
catenentes praefati quascumque provisio- 
num, commendarum, dispensationurm , 
unionum ad vitam, praefectionum, reser- 
vationum fructuum , pensionum et alio- 
rum quorumeunique, ac facullatum, rrian- 


An, C. t22 


Indulium pro 
bullis gratia pro 
eis expediendis. 








An, C. (625 


datorum, gratiarum et indultorum | ac 
alias literas gratiam vel iustitiam seu 
mixtim concernentes, etiam ratione qua- 
rumeumque dignitatum ,. eliam. episco- 
pálium, archiepiscopalium et monaste- 
riorum aliorumque beneficiorum eccle- 
siasticorum quorumcumque pg) tempo- 
re per eos a. nobis et successoribus no- 
stris Romanis Pontificibus pro tempore 
existentibus ac Sede praedicta qualiter- 
cumque impetrandas, ac sibi, etiam motu 
similietex certa scientia, concedendas, et 
de personis eorum consistorialiter facien- 
das in favorem dilectorum filiorum abbre- 
viatorum, scriptorum bullarum ac registri, 
necnon, qui etiam de nostris apostolicis 
gratiis expectativis taxani recipiunt, solli- 
citatorum literarum apostolicarum , nec- 
non secretariorum et procuratorum au- 
dientiae nostrae literarum contradictarum, 
ab aliis quibusvis dictae Curiae officiis 
gratis, cum subscriptione videlicel. Gratis 
pro auditore seu locumtenente Rotae, per 
rescribendarium literarum earumdem fa- 
cienda , expedire possint ac debeant, 
dicta auctoritate apostolica , earumdem 
tenore praesentium, motu simili pariter 
indulgemus; mandamus nunc et pro tem- 
pore existentibus literarum praedictarum 
rescribendario et aliis scriptoribus et ab- 
breviatoribus, sollicitatoribus, secretariis, 
dictae audientiae procuratoribus et qui- 
busvis aliis dictae Romanae Curiae offi- 
cialibus, expeditioni literarum huiusmodi 
pro tempore praesidentibus et ministris, 
sub excommunicationis latae sententiae , 
privationis et suspensionis suorum officio- 
rum el perceptionis emolumentorum eo- 
rumdem poenis, per eos, ad quos perti- 
nuerit, et qui eas gratis subscribere vel 
concedere noluerint, eo ipso incurrendis, 
absque alio nostro aut successorum no- 
strorum et Sedis praedictae ulteriori man- 
dato, eas gratis subscribant, e! per omnia 
usque ad plumbum et alia necessaria in- 


CLEMENS VH PP. 


clusive , omni contradictione et dilatione 
cessante, expediant. s 


$ 15. Propterea auditores et locateneri- — 1s4utum ex- 


tes praedictos nunc et pro tempore exi- 
stentes ac eorum quemlibet, ipsorumque 
beneficia et officia ecclesiastica ac bona 
quaecumque, quae obtinent et. possident 
et in. futurum obtinebunt et possidebunt, 
sub beati Petri et Sedis praedictae ac no- 
stra prolectione, auctoritate apostolica et 
tenore supradictis, pari motu suscipimus, 
et ab omni iurisdictione, correctione, vi- 
sitatione, dominio, superioritate et pote- 
state. quorumcumque legatorum , etiam 
de latere, ac archiepiscoporum, episcopo- 
rum, praelatorum et ordinariorum , illo- 
rumque vicariorum , officialium , locate- 
nentium ct iudicum, eliam a dicta Sede 
deputatorum, nunc et pro tempore exi- 
stentium. 


8 16. Ipsosque ac eorum res et bona puvtezum ex-, 


propria, tam in Urbe quam extra e&m, a 
solutione et exactione quarumcummque de- " 
cimarum,etiam apostolica auctoritate prae- 
dicta pro tempore impositarum, pedagio- 
rum, gabellarui, hullettarum et quorum- 
cumque aliorum onerum, tam ordinario: 
rum quam extraordinariorum, ubicumque 
locorum existentium, liberamus, liberos- 
que, immunes et exemptos omnino faci- 
mus, constituimus et deputamus et decla- 
ramus. [ta quod legati, archiepiscopi, 
episcopi, praelati, ordinarii, vicarii, offi- 
ciales, locatenentes et iudices praedicti, 
etiam ratione delicti seu contractus aut 
rei de qua ageretur, ubicumque com- 
mittatur delictum, ineatur contractus aut 
res ipsa consistat, nullam in eos aut eo- 
rum aliquem seu illorum beneficia, officia 
et bona huiusmodi , iurisdictionem , cor- 
rectionem, visitationem , dominium, su- 
perioritatem et potestatem exercere, aut 
excommunicationis aliasve sententias, cen- 
suras et poenas proferre; nec exactores 
decimarum, gabellarum, pedagiorum ef 


BT. An c. nva 





* 


r 


2 


vx 


Àn. C, 1523. - 88 


onerum huiusmodi, eos ad aliquam solu- 


tionem cogere, compellere et eoarctare ; 


aut quioumque alii, cuiuscumque digni- 
tatis, status, conditionis et praeminentiae 
ecclesiasticae vel, mundanae existant, eos 
euper praemissis aut illorum usu, eliam 
praetextu cuiuscumque criminis vel delicti 
facti vel perpetrati, ex eorum officio vel 
ad instantiam quorumcumque, directe vel 
indirecte, quovis quaesito colore vel in- 
genio, molestare aut alias quomodolibet 
impedire quoquomodo praesumant. 

$ 17. Decernentes et declarantes prae- 


Choeule pra sentibus literis, necnon praemissis et aliis 


BULLARIUM ROMANUM 


lida et efficacia existere, et ipsis audito- 
ribus et locatenentibus suffragari; et quid- 
quid in contrarium pro tempore factum 
fuerit, pro non facto haberi debere, nec- 
non ex tunc de noyo eo ipso concessa el 
innovata ac in pristinum statum restituta, 
reposita et plenarie reintegrata esse et 
censeri. 

$ 18. Sicque, in praemissis omnibus et 
singulis, per quoscumque iudices et com- 
missarios, etiam S. R. E. cardinales et 
Palatii huiusmodi causarum auditores, in 
qualibet causa et instantia, sublata eis et 
eorum cuilibet quavis aliter iudicandi et 


Ao. 6G. M35 


Decretum ir- 
ritans. 


gervadvae bu- — . n s. : : : : 
fas constitue. privilegiis et. indultis quibuscumque, cis- 


"e dem auditoribus et locatenentibus pro 


interpretandi facultate et auctoritate, iudi- 
cari et definiri debere; irritum quoque et 


tempore concessis, ex quavis, eliam neces- 
sario exprimenda, causa vel oceasione, per 
nos et Sedem eamdem, in genere vel in 
specie, etiam per constitutiones apostoli- 
cas seu Cancellariae Apostolicae regulas, 
etiam vonsistorialiter prp tempore editas, 
aut quascumque alias lileras apostolicas, 
etiam quod tenores et formae illorum 
habegntur pro expressis, seu alias clausu- 
las et decreta quaceumque in sc conti- 
nentes, etiam quibusvis dictae Curiae of- 
ficialibus, etiam praefatis scriptoribus pro 
tempore concessas, seu etiam vigor im- 
plicitae derogationis latissime extendendie, 
jn supplicationibus desuper pro tempore 
signatis appositae, derogari, seu illa revo- 
cari, cassari, suspendi aut in aliquo al- 
lerari, seu revocata, suspensa vel alterata 
censeri ; aut ipsos auditores et locatenen- 
ies sub eisdem clausulis comprehensos, 
vel eos, illarum praetextu, nisi in eisdem 
desuper pro tempore signatis supplicatio- 
nibus illorum omnium nomina propria et 
cognomina specilice expressa fuerint, ex- 
primi non posse; scd semper eosdem au- 
ditores et locatenentes, ac 1n eis concessa 
privilegia, indulta et literas lruiusmodi ab 
illis exceptos et excepta; ac privilegia, in- 





inane, si secus super iis a quoquam, quavis 
auctoritate, etiam per nos et Sedem prae- 
dictam, scienter vel ignoranter atlentari 
contigerit. 

$19. Quo circaCuriae causarum Camerae 
Apostolicae generali auditori et dictae Urbis 
gubernatori, ac in eadem Urbe et eius di- 
strictu nostro in spiritualibus vicario ge- 
nerali pro tempore existentibus per apo- 
stolica scripta, motusimili, mandamusqua- 
tenus ipsi vel duo aut unus eorum, per se 
vel alium seu alios, praesentes literas et 
in eis contenta quaecumque, ubi et quando 
opus fuerit, ac quoties pro parte dictorum 


| auditorum et locatenentium seu alieuius 


eorum desuper fuerint requisiti, solemniter 
publicantes, eisque in praemissis efficacis 
defensionis praesidio assistentes, faciant au- 
ctoritate nostra easdem praesentes et ineis 
contenta huiusmodi firmiter observari; ip- 
sosque auditores et. locatenentes nunc et 
pro tempore existentes illas pacifice gau- 
dere, necnon fruclus praedictos eis, iuxta 
dicti indulti de illis percipiendis in absentia 
huiusmoditenorem, integre ministrari, non 
permittentes eos. per locorum ordinarios 
et flilectos filiosecclesiarum praedictarum 
cxpitula, seu quoscumque alios ad resi- 


dulta et literis cis concessa. praedicta val (endum in eisdem ecclesiis sive locis com- 


Ezecutores i- 
stius constitu 
Vjonis. 





* Am:C. 525 


Clansulae do- 
rogatoriag, 


CLEMENS VII PP. 


pelli, aut alias super praemissis contra 
praesentium tenorem quomodolibet inde- 


"hitemolestari, contradictores, molestatores 


quoslibet eL rebelles per censuraset poenas 
ecclesiasticas ac alia opportuna iuris reme- 
dia, appellatione postposita, compescen- 
do, invocato ad hoc, si opus fuerit, auxilio 
hrachii saecularis. 

8 20. Non obstantibus si dicti auditores 
et locatenentes in eisdem ecclesiis sive 
locis primam non fecerint residentiam per- 
sonalem. Àc super idiomate, quoad paro- 
chialem ecclesiam, et de nón concedendo 
alicui gratiam expectativam extra nationem 
suam; ac non acceptando, vigore cuiusvis 
gratiae expectativae, aliquod beneficiuin 
generaliter reservatum scu affectum; ncc 
non de insinuandis ct publicandis accop- 
tationibus beneficiorum, vigore gratiarum 
expectativarum acceptatorum, et aliis dili- 
gentiis faciendis pro tempore editis, dictac 
Cancellariae regulis; ac felicis recordationis 
Bonifacii VIII contra exemptos edita, quac 
incipit Volentes; ac etiam per quam con- 
cessiones de fructibus in absentia perci- 


piendis sine praefinitione temporis fieri , 


prohibentur; necnon quae incipiünt Sicut 
bonus pastor, et quibus disponitur quod 
nullus, vigore facultatum perSedem prae- 
dictam pro tempore concessarum, aliqua 
beneficia ecclesiastica resignare possit, nisi 
illorum possessionem pacificam per qua- 
tuor menses habuerit, et nihilominus bene- 
ficia ipsain odium resignantium vacare cen- 
seantur eo ipso, Sixti IV et Innoc VIII; ac 
per quas tertia pars omnium bonorum, de 
quibus per quoscumque praelatos, vigore 
quarumcumque facultalum eis per Sedem 
praedictam concessarum, teslari seu alias 
disponi contigerit, Camerae praedictae 
"Apostolieae pro illius necessitatibus appli- 
cata dicitur, Alexandri, Sixti et aliorum 
quorumcumque Romanorum Pontificum 
"praedecessorum nosrorum, ac Laleraren- 
'sis, cliam novissime celebrati ei generalis ; 
Dull, Rom. Vol, VI. 12 





concilii ; et quibusvis aliis apostolicis , 
necnon provincialibus et synodalibus cón- 
ciliis editis generalibus vel specialibus con- 
stitutionibus et ordinationibus; ac quibugyis 
per nos de. nostrorum et dictae Roinanae 
Ecclesiae cardinalium, familiarium, conti- 
nuorum commensalium et aliis beneficiis 
ecclesiasticis, per nos et. Sedem eamdem 
factis et pro tempore faciendis specialibus 
vel generalibus reservationibus, affectioni- 
bus; necnon legibus imperialibus et muni- 
cipalibus ac regnorum, provinciarum, ec- 
clesiarum, monasteriorum et locorum, in 
quibus incompatibilia et alia saecularia 
ac regularia beneficia huiusmodi forsan 
fucrint, seu a quibus ipsa regularia bene- 
ficia dependere contigerit, etOrdinum quo- 
rum illa extiterint, iuramento, confirma- 
tione apostolica vel quavis firmitate alia 
roboratis statutis et consuetudinibus, pri- 
privilegiis quoque, indultis et literis apo- 
stolicis eisdem regnis, provinciis, ecefesiis, 
monasteriis et locis, ac etiam Cluniacensi, 
et Cisterciensi Ordinibus, necnon quibusvis 
personis, cuiuscumque dignitatis, status, 
gradus et conditionis existentibus , etiam 
diciae Curiae officialibus et eorum colle- 
giis, etiam literarum earumdem scriptori- 
bus praefatis, sub quibuscumque tenoribus 
et formis, eliam per modum statuti perpe- 
lui, etiam. motu, scientia et potestatis ple- 
nitudine similibus, etiam ex quibusvis et 
quantumcumque maximis et urgentissimis, 
eliam necessario exprimendis, causis, ac 
cum quibusvis antelationibus, suspensio- 
nibus, vestitutionibus, declarationibus, at- 
testationibus, modificationibus et.aliis effi- 
cacissimis et. insolitis, etiam derogatoria- 
run) derogatoriis, etiam generalibus ex- 
presse derogantibus, aliisque efficacioribus 
et insolitis clausulisirritantibusque, et quod 
huiusmodi privilegia , indulta et literae, 
cum concessionibüs, declarationibus et de- 
crelis ac aljis in eis contentis clausulis, sub 
j quibuscumque derogationibus , revoeatio- 


80 An C. fof 





Àm C, jos — 00 


Fus, suspensionibus vel alterationibus, per 
quascumque alias similes vel dissirniles lite- 
ras, gratias, privilepia, fácnltates, conces- 
siones , antelitiones et indulta, etiam mo- 
tü, seieritia et potéstatis plenitüdine prae- 
dictis, pro tempore factis, etiam in quibus 
de illis specialis mentio fieret, nullatenus 
incladantur ; nec eis quomodolibet dero- 
gatum, seu illa revocata, suspensa vel alte- 
ratá censeantur, sed semper ab illis omni- 
bus excepta existant; et si illis demum quo- 
vis modo derogaretur aut derogatum esse 
videretur, quoties eis derogatum foret, 
toties illa, cum omnibus in eis contentis 
clausulis, de novo concessa et in pristinum 
statum restituta fore et esse, ac vim sti- 
pulati contractus inter Romanum Pontifi- 
cem pro tempore existentem et. Sedem 
huiusmodi, necnon scriptores et alios offi- 
ciales pro tempore existentes ac personas 
praefatns habuisse, et etiam in futurum 
habere debeant. Sicque per quoscumque 
iudices et commissarios, executores et de- 
legatos, tam in dicta Curia quam extra eam 
pro tempore deputatos, iudicari debeat , 
sublata aliter iudicandi et interpretandi 
facultate; aliisque, etiam efficacioribus, de- 
cretis, etiam imperatoris, regum, ducum 
et aliorum dominorum lemporalium con- 
templatione et alias quomodolibet , etiam 
iteratis vicibus, per quoscumque Romanos 
Pontifices praedecessores nostros ac etiam 
per nos et Sedem praefatam concessis et 
approbatis ac innovatis, etiam quod re- 
gnorum et provinciarum, nisi per oriun- 
dos et naturales, acceptari vol obtineri, ac 
Chiniacensis, Cisterciensis et aliorum Or- 
dinum beneficia huiusmodi, nisi eiusdem 
sanetae Romanae Ecclesiae cardinalibus 
nut ipsos Ordines respective expresse pro- 
fessis, ac de consensu abbatum pro tem- 
pore existentium et dilectorum filiorum 
eonventuum, monasteriorum Cluniaciensis 
et Cisterciensis, Matisconensis et Cabillo- 
nensis dioecesum, aut aliorum superiorum 








BULLARIUM . ROMANUM 


aliorum Ordinum praedictorum commen- 
dari non possint; et alias de illis, etiam per 
Sedem praedictam protempore factae com- 
mendae, seu de illis in huiusmodi com- 
mendam obtinendis dispensationes conces- 
sae nullaesint, disponentibus. Quibusom- 


Aibuseteorumsingulis, etiam si pro illorum 


sufficienti derogatione,: de illis eorumque 
lolis tenoribus specialis, specifica, indi- 
vidua et expressa mentio habenda aut alia 
exquisita forma ad hoc servanda foret, 
tenores huiusmodi ac formas et datasillo- 
rum, necnon decreta in eis apposita, ac 
si deverbo ad verbum, nihil penitus omisso 
et forma in illis tradita observata, inserti 
forent, praesentibus pro sufficienter expres- 
sis habentes, tamquam de eis plene infor- 
mati, quoad praemissa motu simili specia- 
liter et expresse derogamus, et sufficienter 
derogatum esse decernimus, contrariis qui- 
buscumque; aut si eisdem locorum ordi- 
nariis a dicta sit Sede concessum vel in 
posterum concedi contingat quod cano- 
nicos, rectores et personas ecclesiasticas 
suarum civitatum et dioecesum, etiam in 
dignitatibus, personatibus, administratione 
vel officiis constitutas, per subtractionem 
proventuum beneficiorum suorum eccle- 
siasticorum aut alias. compellere valeant 
ad residendum personaliter in eisdem; seu 
si ordinariis et capitulis vel quibusvis aliter, 
communiter vel divisim, ab eadem sit Sede 
indultum, vel in posterum indulgeri con- 
tingat quod canonicis, rectoribus et per- 
sonis suarum civitatum et dioecesum, etiam 
in dignitatibus, personatibus, administra- 
tione et officiis constitutis, et in illis non 
residentibus, aut. qui in eis primam non 
fecerint residentiam personalem consue- 
tam, fructus, redditus et próventus suorum 
beneficiorum ecclesiasticorum, in absentia 
8ua, ministrare minime.teneantur, et ad id 
compelli non possint per literas apostolicas 
non facientes plenam et expressam ac de 
verho ad verbum de indulto huiusmodi 


An. C. 123 





An. C. 1825 


Declaratie cir- 
€» indultum r&- 
sidentlae etc. 


CLEMENS VII Pb. 


mentionem; et quibuslibet aliis, privilegiis, 
indulgentiis et literis apostolicis, generali- 
bus. vel specialibus, quorumcumque teno- 
rum existant, per quae, praesentibus non 
expressa vel totaliter non inserta, effectus 
earum impediri valeat quomodolibet vel 
differri, et de quibus quorumque totis teno- 
ribus de verbo ad verbum habenda sit in 
nostris literis mentio specialis. 

$21. Volumus autem quod incompati- 
bilia ac sub singulis tectis consistentia et 
alia saecularia necnon regularia beneficia 
huiusmodi debitis propterea non frauden- 
iur obsequiis, et animarum cura in eis, 
quibus illa imtnineat, nullatenus negliga- 
tur, sed in eis, quorum fructus, inabsentia 
huiusmodi, eosdem auditores et locatenen- 
tes percipere contigerit, per bonos et suf- 
ficientes vicarios, quibus, deeorumdem be- 
neficiorum proventibus necessaria congrue 
ministrentur, diligenter exerceatur, et de- 
serviatur inibi laudabiliter in divinis, ac re- 
gularisantedicta ! et sub singulistectis con- 
sistentium beneficiorum huiusmodi con- 
sueta onera congruesupportentur. Ac quod 
ipsi auditores et locatenentes, infra dictum 
annum, alterum ex duobus canonicatibus 
et duabus praebendis aut lotidem digni- 


. tatibus, personatibus, adnmnistrationibus 


Declaratio 
quoad peceala 
commissa — eb 
sonfüdeniam 


vel officiis, sub eisdem tectis consisten- 
tibus huiusmodi, quos maluerint, pro alio, 
cum retentis canonicatu el praebenda seu 
dignitate, personatu , administratione vel 
officio compatibili, beneficio permutare, 
alioquin illos ex duabus praebendis ac 
Lotidem dignitatibus, personatibus, admi- 
nistrationibus vel officiis, sub eisdem tectis 


consistentibus huiusmodi, quos primo as- 


secuti fuerint, et quos ex tunc, dicto anno 
elapso, vacare decernimus, dimittere om- 
nino teneantur. 

& 93. Et ne, quod absit, dicti auditores 
etlocatenentes, propter huiusmodi gratiam 
velconcessionem eligendi conlessorem, red- 
dantur procliviores ad illicita in posterum 


1 Deest forte cura (&. T-). 





91 

committenda, etiam volumus quod, si a 
sinceritate fidei, unitate dictae. Romanae 
Ecclesiae ac obedientia et devotione mo- 
stra et successorum nostrorum. Romano- 


An. C. (595 


temisiionts ob« 
Vnendae a g0d- 
Tevioribus ^ all« 
geudis, 


rum Pontificum canonice intrantium de- , 


stiterint, aut ex confidentia eiusdem xe- 
missionis vel concessionis aliqua forsan 
commiserint, concessio et remissio et , 
quoad illas, praesentes literae eis nulla- 
tenus suffragentur. 

$ 93. Ac quod indulto celebrandi , seu 
celebrari faciendi ante diem parce utan- 
tur, quia, cum in altaris: ministerio im- 
moletur Dominus noster lesus Ghristus Dei 
filius, qui candor est lucis aeternae, con- 
gruit hoe non noctis tenebris fieri, sed in 
luce. 

$ 24. Necnon ut in eorumdem eccle- 
siasticorum dispositione bonorum, iuxta 
qualitatem residui, erga ecclesias, a quibus 
eadem perceperint, se liberales exhibeant, 
prout conscientia eorum dictaverit, et ani- 
mae eorum saluti viderint expedire. 

$ 25. Ac quod, dum divinis officiis in 
aliquibus ecclesiis contigerit eos interesse, 
illum morem, qui in eisdem ecclesiis oh- 
servabitur circa huiusmodi horas cano- 
nieas dicendas, studeant observare. 

8 20. Quodque si singulorum beneliciu- 
run praedictorum per eos simpliciter re- 
signandorum , seu quorum commendis 
aut iuri vel concessioni cesserint, aut 
unionum dissolutioni consenserint, fru«- 
tus, redditus et proventus vigintiquatuor 
ducatorum auri de Camera, secunduni 
communem extimationem, valorem an- 
nuum non excedant conferentes; et illi, 
quibus conferentur, et si ex dicta eausa 
resignationes huiusmodi fiant, ac suorum 
el eis ex eadem causa collatorum benefi- 
riorum huiusmodi fructus, redditus t 
proventus inaequales eL maioris valoris, 
etiam si ipsa inaequalitas vigintiquatuor 
florenos similes, secundum extimationem 
praedietam, non transcendat, similiter con- 


Deolatatie ia- 
dull celebrandi 
ante dieu, 


Deolaratia ole- 

va — disposilo- 
nem bonorum 
erelasiurum , 


Et interesoeu. 
!lae. dieinis üf- 
flells. 


Declaratlg eis 

ea resigu tio- 
mes beapürlu- 
fem ec. 





n 


Bsordium, 


Ai v. den 


w 





detites. dictae "Ciiaérae posl aut 
colleciores vel subcolléctores fructuum. 
et próventuunt 'eidem Camerae debitorum, 
in parlibus illis pro tempore deputatos, 
infra unurn, si citra; et tres menses, si ultra 
mórtes'éollationes ipsae factae fuerint, 
iusta Sixti et Innocentii praedecessorum 
praediétorum super hoc editas litéras, 
ceftifióare" procurent , alioquin beneficia 
ipsa sic collata vàcare censeantur eo ipso. 

Nilli ergo etc. Si quis etc. 

Datum Romae apud S. Petrum, anno 
Incartiatiónis dominicae millesimo quin- 
gentesimo vigesimoquinto , nonis augusti, 
pontificatus nostri anno ir. 

Dat. die 5 augusti 1595, pontif. anno ir. 





XIV. 


Confirmatio. institutionis monasterii B. 
Mariae Magdalenae pro impudicis mu- 
lieribus ad. honestam. vitam se. con- 
verlentibus in. Urbe, cum. declaratione 
circa spolia impudicarum mulierum ei 
applicata 1. — — 

Clemens episcopus servus.servorum Dei, 
àd perpetuam rei memoriam. 


Cum ex corpore etanima constet homo, 
ei nobilitate subiecti actionis nobilitas 
mensuretur, quod Christus Salvator noster 
testatus fuerit gaudium esse in coelo 
maius Super uno peccatore poenitentiam 
agente, quam super nonaginta novem 
iustis qui non indigent poenitentia, mani- 
feste apparet monasterium monialium D. 
Mariae Magdalenae, in quo mulieres, carnis 

1 De institutione ac eiusdem monasterii iudi- 


cis iarisdietione et aliis vide Leonem X, constit. 
xi", Sutrator, tom. v, pag. 742, 





AUGERE ROMANUM 


1 || libidini et licentiosde -vitae anten. assueta, 
. varitative: réciphüntur, ac in viam Dormnini 


AuzC, 4520. 


diriguntür; earumque. et illas sequentium - 
animabus aeterna salus paratur; tanto: 


pauperum hospitalia, in quibus Christi 
pauperes hospitantur, infirmi curantur, 
esurientes cibantur, nudi cooperiuntur, et. 
alià vitae subsidia ministrantur, necnon 
etiam aliarum sanctimonialium loca ex- 
celere, quanto anima corpus, et perpetua 
transitoria, ac coelestia terrena, et spiri- 
tualia corporalia, quantoque millenarius 
numerus denarium numerum antecellunt. 

8 1. Unde nos, qui, in minoribus con- 
stituti et cardinalatus honore fulgentes, 
Deo, a quo cuncta bona procedunt, auctore, 
monasterium ipsum fundavimus, circa il- 
lius conservationem , augmentum et pro- 
pagationem eo diligentius vigilamus, quo 
opera nostra sumpsit exordium, et maiori 
nune, divina favente clementia, fungimur 
potestate , uberrimamque inde acceptabi- 
lem messem Deo in dies conspicimus pro- 
venire. 

8$ 2. Dudum siquidem felicis recorda- 
tionis Leo Papa X, piesipeumor noster , 
per eum accepto quod etc. 1 

$ 3. Et deinde, dicto praedecessore, 
sicut Domino placuit, de medio sublato, 
nos, divina favente clementia, ad summum 
apostolatus apicem assumpti etc., ut lite- 
rarum praedictarum votivus succedat ef- 
fectus provide volentes, motu proprio , 
non ad alicuius super hoc nobis oblatae 
petitionis instantiam , sed de nostra mera 
liberalitate, auctoritate apostolica, tenore 
praesentium , literas praedictas ac omnia 
et singula in eis contenta, ab earumdem 
literarum data et in illorum favorem inde 
secula quaecumque, approbamus et inno- 
vamus, et valere, plenamque roboris fir- 
mitatem obtinere, ac omnibus et singulis, 
quorum interest, suffragari debere etc. 


1 Omitüitur inserlio huius bullae, Siquidem ea 
habetur in loco cit. 


Poalifos dum 
Cordinslis erat 
fundavit mona- 
serium — Con- 
vertitarum. 


Leo X contir- 
mayil et resti- 


full. 


Huius Pontis 
cia npprobatio 





An; C. 1825" 


Gebernstorum sterii saltem quolibet mense ad moriaste- 


munera. 


Allenandi la 
cultas, 


Eligendique 
protectorem. 1. 


rium ipsum accedere, et ex illius abbatissa 


seu priorissa et cappellano! aliisque per- 
sonis ad haec opportunis investigare oc- 
currentia, et facere sicut bonos decet pas- 
tores; ac solicite vigilare ne monialis 
aliqua dicti monasterii de his quae exte- 
rius, nec aliqua persona non monialis 
dicti monasterii quicquam, nisi de expresso 
consensu et licentia dictorum gubernato- 
rum, scire possit, ordinare; necnon quae- 
cumque statuta cL ordinationes licila et 
honesta, monasterium et ecclesiam hu- 
iusmodi illorumque abbatissam seu prio- 


rissam, moniales, cappellanos, confessores | 


et personas ac bona quaecumque quomo- 
dolibet concernentia, quotiens voluerint, 
condere, alterare et mutare, quascunique 
poenas, de quibus eis placuerit, in contra- 
venientes apponere. 

$5. Et quecurque stabilia bona, cuius- 
cumque valoris existant, ad monasterium 
et ecclesiam praedicta quomodolibet tunc 
et pro tempore pertinentia, pro evidenti 
utilitate aut necessitate monasterii hu- 
iusmodi vendere et permutare, ac in em- 
phyteusim perpetuam vel ad tempus lo- 
care, et quocumque alio titulo alienare, 
dictae Sedis vel cuiusvis alterius licentia 
desuper minime requisita. 

8 6. Etloco decedentis ex venerabilibus 
fratribus nostris Theatino et Casertano 
episcopis, quibus curam dicti monasterii 
in spiritualibus commisimus , alium ; ac 
decedente etiam reliquo , etiam alium, et 
sic duos praelatos, si fieri possit, ita pro- 
vectae aetatis, sicuti ipsi Theatinus et Ca- 
sertanus episcopi, et illis in exemplari vita, 
modestia, sana doctrina, diligenti pru- 
dentia et efficacia sermonis ac aliis vir- 
tutibus, quibus ipsi episcopi a Deo deco- 
rati existunt, similes, diligenti discussione 


1 Hodie Cardinalis unus eligitur. 


CLEMENS VII PP. 
$ 4. Et quod gubernatores dicti mona- ! maturaque deliberatione,. eligere [3 





r1 An. C. tit. 





Romano Pontifici. | proesentalo; r s 






alios similiter eligere et praesentare, ;et 
sic successive. quotiens aliquis ex' prae- 

latis huiusmodi defecerit; et tam praelat? 

quam deputati et gubernatores praedicti 

omnia et singula in praemissis et circá 

ea necessaria seu quomodolihet oppor- 

tuna facere el exequi. 

$7. Quodque monasterium et illius &€-. Grauae et in. 
clesia, abbatissa seu priorissa, moniales, diltamte pro 
cappellani, confessores, personae, res et benefectorlbm. 
bona quaecumque, ac ipsam ecclesiam vi- 
sitantes et eidem monasterio bene facientes 
omnibus et singulis privilegiis, immunita- 
tibus, indulgentiis, etiam plenariis, pecca- 
lorum remissionibus, indultis, exemptio- 
nibus, praerogativis , facultatibus et. gra- 
liis, quibus alia quaecumque monasteria 
quorumcumque monialium Ordinum, et 
quorumcumque etiam Mendicantium et 
huiusmodi societatis Caritatis illiusque 
confratres, ecclesia, personae , res, bona 
quaecumque ae ecclesiam ' societatis hu- 
iusmodi visitantes ct eidem societati bene- 
facientes quomodolibet utuntur, potiuntur 
el gaudent, ac uli , potiri et gaudere po- 
lerunt in futurum, non solum ad instar, 
sed aeque principaliter uti, potiri et gau- 
dere. 

8 8. Quodque tam eortesanae. nuncu- 
patae, quam quae palam in prostibulis 
quaestum faciunt, et alias ex quocumque 
turpi quaestu vivontes, et quomodolibet, 
etiam in domibus propriis vel alibi, ad 
instantiam certarum personarum saecula- 
rium vel ecclesiastiearum, tentae, vitam 
impudicam agentes mulieres, quae quar- 
tam vel quintam partem bonorum suo- 
rum eidem monasterio reliquerint vel do- 
naverint aut perpetuo concesserint, testa- 
mentum condere, et de reliquis earum 
bonis, prout eis placueriL, disponere libere 


Spolia weru - 
iricum — appli- 
(antur mona- 
serio. 





a» C img OR 
et'liéite valeant, earumque testamenti, ad' 


diépósitiohem huiusmodi, plénum conse- 
qpantur étéonscqui debeant, quoad omnia, 
effectum. Quae vero ex eis quartamr vel 
quiniam partem huiusmodi eidem mona- 
sterio- vere et cum effectu non relique- 
riht, testamenti faclione ( praeterquam 
quoad earum prolem de legitimo matri- 
monio habitam) careant; et sive estamen- 
tum sive donationem, causa mortis vel 
inter vivos, aut aliam dispositionem fece- 
rint, sive non (nisi dispositio huiusmodi 
in fávorem suae prolis de legitimo matri- 
mon. procreatae facta fuerit), earum bona 
mobilía ae alia, aedificia per eas aut ex 
earum bonis pro tempore constructa, im- 
mobilia, semoventia, necnon actiones et 
iura quaecumque , eliam extra Urbem 
ubilibet existentia, etiam si ipsae mulieres 
recreationis seu visitandi consanguineos 
vel affines. aut vitandi malum aerem sive 
alias quacumque causa extra dictam Ur- 
Wem, nisi animo amplius non redeundi 
ad eam, recesserint, et ibi decesserint , 
etiam si bona emphyteutica et feudalia, 
etiam ecclesiastica, perpetuo vel ad tem- 
pus existant, eidem monasterio perpetuo 
applicata et appropriata, ac eiusdem mo- 
nasterii existeré; ipsumque monasterium 
ad eadem opera, ad quae ipsae mulieres, 
occasióne bonorum feddalium vel emphy- 
teuticorumhuiusmodi, tenebantur, omnino 
teneri; et si ad certum numerum genera- 
tionum aut nominationum eadem bona 
emphyteutica concessa fuerant, monaste- 
rium ipsum non perpetuo, sed per viginti 
annos pro qualibet generatione seu no- 
minatione huiusmodi bona eadem, absque 
consensu illorum domini directi, tenere 
posse; si vero emphyleusis perpetuae fue- 
rint, illa monasterium ipsum in perpe- 
tuum tenere valere. 

$ 9. Et contingente obitu alicuius prae- 


Deunentes es dictarum mulierum, omnes et singulos, 


cuiuscumque status, conditionis ac di- 








BULLARIUM ROMANUM 


gnitatis ecclesiasticae vel mundanae exi- 
stentes, infra^décem diesa die obitus hu- 
iusmodí computandos, bona niobilia et im- 
nobilià, ac debita et nomina debitorum, 
neetion iura, instrumenta ac scripturas 
publica vel privata haereditatis huiusmodi 
habentes illa tradere, et scientes revelare 
camérario et uni ex gubernatoribus dicti 
monasterii teneri; el statim. post obitum 
huiusmodi de tunc repertis facta vero 
traditione hniusmodi, etiam de traditis 
bonis huiusmodi duo inventaria per gu- 
bernatores monasterii huiusmodi fideliter 
confici, et unum illorum penes ipsum ca- 
merarium, reliquum vero penes deputatos 
societatis huiusmodi canservare. 

$ 10. Et'si infra mensem aliquis, prae- 
tendens in haereditate huiusmodi ius ha- 
bere, comparuerit, ipsa bona'haereditaria, 
donec controversia huiusmodi terminetur, 
apud aliquam aedem sacram aut virum 
idoneum consignanda, postmodum, prout 
iustum et determinatum fuerit, deponi de- 
bere. Et deficientes in traditione aut revela- 
tione huiusmodi, necnon quicumque, qui 
impedimentum aliquod indirecte, quovis 
quaesito colore, praestiterit, seu per quem 
steterit quominus depositum huiusmodi in- 
tegre, et libere amotis omni dolo et fraude, 
fiat, omni iure, sibi ad ipsa bona quomo- 
dolibet competente privatum ipso facto, 
absque.aliqua declaratione, existere. 

$ 14. Necnon gubernatores monasterii 
huiusmodi pro tempore existentes ex bonis 
applieatis huiusmodi filios et filias, si qui 
fuerint, curialium. mulierum huiusmodi, 
ali et moribus imbui, et masculos aliqua 
arle, qua honeste vivere possint, erudire 
facere; foeminas vero nuptui tradere, vel 
in aliquo monasterio monialium collocare; 
curamque filiorum et filiarum huiusmodi 
pie ac diligenter suscipere et gerere, in 
quantum vires haereditatis etannorum ma- 
trum suarum suppetant, et non ultra, de- 
bere. 


Ay; C. 15g 


Karum bona 
quando depoui 
gebeant, 


Filii earum ex 
bonis applicalis 
monasterio ali 
et erudiri de- 
bent. 





pv 


An. C. 1825 
$ 19. Et quicumque curatus cuiuscum- 

" Cni. nee que parochialis ecclesiae dictae urbis, quo- 
mui ^ tiens desuper fuerit requisitus, praemissa 
in eius ecclesia, dum maior inibi populi 
multitudo ad divina convenerit, publicare. 

$ 13. Et quemcumque notarium ac ta- 

Noti dispo- bellionem praemissa, postquam de illis 
sillones. mulie- nul . mm s and 
rom impudtea- DOfitíam — habuerit, curialibus mulieri- 
leet Diod bus huiusmodi, ad quarum testamenta 
nentur. seu donationes aut dispositiones rogatus 
fuerit, antequam notam desuper scribere 

incipiat, notificare, et sive ipsae mulieres 

quartam vel quintam partem huiusmodi 
reliquerint aut concesserint, sive non, de 

illarum testamentis seu donationibus vel 
dispositionibus quibuscumque saltem ca- 

merario et uni ex gubernatoribus dicti mo- 

nasterii plenam ac distinctam notitiam 

dare et facere, infra décem dies a die ro- 

gitus huiusmodi computandos, omnino te- 

neri, ac efficaciter obligatum esse; el nota- 

rium quemcumque, in danda notitia huius- 

modi deficientem, poenam mille ducatorum 

eidem monasterio eo ipso applicatorum, et 

si illam solvere recusaverit, seu desuper 

cum gubernatoribus monasterii huiusmodi 

non concordaverit, et in recusatione aut 

non concordia huiusmodi per octo dies 
perseveraverit, poenam falsi et perpetuae 
inhabilitatis ad notarialus et quaecumque 

alia officia in posterum exercenda incur- 

vere ipso facto, nec sibi poena huiusmodi, 
nisi dumtaxat per confratres dictae socie- 
tatis Caritatis, aut maiorem partem illorum 
ex eis, qui in congregatione ordinaria per 
608 fieri solita tunc affuerint, aliquatenus 

remitti aut relaxari posse. 

$ 14. Denique quodcumque dubium, 
Dubia super | 0d. Circa praemissa vel eorum aliquod 
ds Es quodcumque quomodolibet emerserit, per 
d pias mo- deputatos et gubernatorés societatis Cari- 
manertt deci tatis ac. monasterii huiusmodi vel eorum 
rislones  tem- inàiorem partem declarari, decidi ac de- 
quim Veget 95 tovminari libere et licite posse, ac declara- 


servarl iubetur. 7, s ! . : 
tioni huiusmodi, tamquam generali legi a 


CLEMENS VH PT. 





95 


Romano Pontifice editze, ubique in omni- 
bus stari debere, nec illi quemquam ullà- 
tenus contravenire posse. ' 

$ 15. Ac venditiones, permutationes, lo- 
cationes et alienationes faciendas praedi- vicus 
clas, ac inde secutura quaecumque, qu&e potaton. appro- 
ex nune, prout postquam factae fuerint et "^ 
e contra, approbamus et confirmamus , 
supplemusque omnes et singulos, tam iuris 
quam facti defectus in eisdem ac prae- 
dictis literis forsan intervenientes, perpe- 
tuaeque firmitatis robur obtinere, ac invio- 
labiliter observari debere. 

$16. Necnon praesentium literarumtran- 
suuiptis, manu alicuius notarii publici sub- 
scriptis el sigillo alicuius personae in digni- 
tate ecclesiastica constitulae munitis, eam- 
dem prorsus fidem ubique adhiberi posso 
ac debere, quae adhiberi posset atque de- 
beret eisdem praesentibus literis, si forent 
exhibitae vel ostensae. 

8 17. Ac praesentes literas, postquam in. Prsesentes n-. 
acie Campi Flovae ac valvis Cancelfariae ro yuiento- 
Apostolicae ac scalis Palatii Capitolii more "em. ote. 
solilo affixae et. publicatae fuerint, etiam 
notarios praedictos ac alios quoscumque, 
quos quomodolibet concernunt, ad obser- 
valionem omnium et singulorum praemis- 
sorum arctare, in omnibus et per omnia, 
perinde ac sí eis personaliter intimatae 
fuissent. 

$ 18. Et sic per quoscumque, tam Ordi- pce i. 

naria quam delegata ac mixta auctoritate ritsat- 
fungentes, iudices et personas ubique iudi- 
cari, cognosci ac decidi debere, sublata 
eis et eorum cuilibet quavis aliter iudican- 
di, cognoscendi ac decidendi facultate; 
necnon irritum et inane quidquid secus 
super hisaquoquam, quavis auctorilale, 
scienter vel ignoranter contigerit attentari 
decernimus. : 

$49. Et nihilominus dilectis filis gu- zeuoe c 
bernatori et vicarjo diclae urbis ac genes "ie consu 
vali auditori causarum Camerae Apostoli- isl 
cae nunc et pro tempore existentibus, nac- 


An. C, 15it 


Contractus. 


Fides exom- 
plorum. 





As. C. 1820 


96 
noón.universis ac singulis in. dignitate ec- 
clesidstiea constitutis personis.per aposto- 
lica scripta, metu simili, mandamus quá- 
tenus eorum quilibet, per se vel alium seu 
alios, auctoritate nostra faciat praesentés 
literas ac in eis contenta quaecumque ple- 
num effectum sortiri, ac ab omnibus invio- 
labiliter observari, nec permittat quem- 
quàm contra tenorem praesentium modo 
aliquo molestari, impediri aut inquietari, 
contradictores quoslibet ac rebelles, etiam 
pef quascumque, de quibus eis placuerit, 
censuras et poenas ac alia iuris remedia, 
appellatione postposita, compescendo. Nos 
enim gubernatori, vicario et auditori prae- 
dictis, ac eorum cuilibet in praemissis , 
summarie , simpliciter et de plano , sine 


- confectione registri et sine quavis tela iu- 


diciarià, sed de manu regia, ad requisitio- 
nem cuiusvis ex deputatis et gubernalori- 
bus pfaedictis, iustitiam unica sententia, 
etiam per viam mandati executivi, adniini- 
strandi, et quod decreverint, executioni de- 


: bitae demandandi, perinde ac si essent tres 


Cansulae do- 
rogatoriae. 


conformes sententiae, plenam et liberam 
licentiam et facuBatemn concedimus, sub- 
lata, cuilibet appellandi ac de nullitate 
dicendi desuper qualibet facultate. 

8 20. Non obstantibus nostris de unio- 
nibus et unionum confirmationibus, ac de 
valore beneficiorum in illorum disposilio- 
nibus exprimendo, necnon bonae merno- 
riae Bonifacii Papae octavi, similiter prae- 
decessoris nostri, et novissimi Lateranensis 
concilii ac aliis constitutionibus et ordi- 
nationibus apostolicis, necnon statutis et 
consuetudinibus ac fundationibus, etiam 
juramento, confirmatione apostolica vel 
quavis fi fi rmitate alia roboratis, privilegiis 
"quoque, indultis ac literis apostolicis prae- 
dictis ét'aliis sanctae Romanae Ecclesiae 
cardinalibus, necnon collegio cardinalium 
huiusmodi ac populo Romano et illius 
civibus ac in Urbe et in eius districtu aedi- 
ficantibus et aliis quibuscumque personis, 





BULLARIUM ROMANUM 


éollegiis, etiam consistoríaliter, ac per viam 
generalis legis et státuti perpetui ac. initi 
et stipulati contractus, ac motu proprio 
el ex cería scientia ac de apostolicae po- 
testatis plenitudine, et cum quibusvis irri- 
tativis, annullativis, cassativis, revocativis, 
modificativis, praeservativis, exceptivis, re- 
stitutivis, declarativis, mentis altestativis 
ac derogatoriarum derogatoriis aliisque 
efficacioribus , efficacissimis et insolitis 
elausulis quomodolibet, etiam pluries con- 
cessis, confirmatis et innovatis, quibus om- 
nibus, etiamsi, pro illorum sufficienti dero- 
gatione, de illis eorumque totis tenoribus 
specialis et individua ac de verbo ad ver- 
bum, non autem per clausulas generales 
idem importantes, mentio seu quaevisalia 
expressio habenda aut exquisita forma 
servanda foret, et in cis caveatur expresse 
quod illis nullatenus derogati possit, temo- 
res huiusmodi praesentibus pro sufficienter 
expressis ac de verbo ad verbum insertis, 
necnon modos et formas ad id servandos 
pro individuo servatis habentes, hac vice 
dumtaxat, illis alias in suo robore per- 
mansuris, harum serie, specialiter et ex- 
presse derogamus, ceterisque contrariis 
quibuscumque. 

Nulli ergo etc. 

Datum Romae apud S. Petrum, anno 
Incarnationis dominicae millesimo quin- 
gentesimo vigesimoquinto, idibus augusti, 
pontifieatus nostri anno rn. 

Dat. die 13 augusti 1525, pontif. anno ir. 


XV. 

Quod fratres Minores de Observantia, Or- 
dinis S. Francisci, possint. componere 
cum haeredibus testatorum, super legatis 
Ordini relictis 1. . 

Clemens Papa Vli dilectis filis ministris provin. 
cialibus Ürdinis fratrum Minorum regularis 
Übservantiae. . 

Nuper pro parte vestra nobis expositum 
fuit quod forsan hactenus contigit, et in 


1 Alia de. hoc Ordine vide in conslit. xxvi, 
1te, Leonis X, tom. v, pag, 692. 


[Ans CL PS 


Cua ronsli- 
tationis. 





CLEMENS VII PP. 97 As. C. 1928 


futurum etiam contingefe posset quod 
aliqui christifideles, devotionem ad vestrum 
Ordinem, fratres et loca ipsius Ordinis ge- 
rentes, in eorum testamentis, institutiones 
seu legata fecerunt aut facient, quorum, 
ex vestrae Religionis Regula et professionis 
puritate, quam servatis, capacesnon estis. 
Quare pro parte vestra nobis fuit humiliter 
supplicatum ut, cum haeredes instituli 
sive executores per huiusmodi testatores 
deputati in conscientia se gravatos sentiaht 
ad pias defunctorum voluntates exequen- 
das, desuper opportuna vobis ac ipsis 
haeredibus et executoribus consulere et 
providere de apostolica benignitate digna- 
remur. 

8 1. Nos, cupientes pias ipsorum defun- 


locis praedictis ad ipsorum relevandasne- 
cessitates, sen ipsa lcea fübriennda, facta 
desuper ipsis haeredibus. et execütóribus 
plena et libera ac perpetua absolutibne 
etquietatione, quae apostolica auctoritate 
sit approbata*et roborata. Ita quod dein- 
ceps praetextu talium testamentoruiti; in- 
stitutionum et largitorum 1 amplius mole- 
stari non possint in iudicio vel extra. 

8 2. Non obstantibus constitutionibus | Costenrisrum 
et ordinationibus apostolicis ceterisque *"'**'^ 
contrariis quibuscumque. : 

8 3. Volumus autem quód praesentium — rampe: 
transumptis, manu notarii publici subseri- """ 14e 
ptis et sigillo alicujus. praelati aut perso- 
nae in dignitate ecclesiastica constituta 
munitis, eadem prorsus fides, tàm in iudi- 
cio quam extra, adhibeatur, quae prae- 


"a ctorum intentiones et voluntates, quantum 
cnltatis compo- . AN « , . H N ; i 
nendi circa lo- fleri potest, executioni mandari, et atten- sentibus literis adhiberetur, si forent exhi- 


um. 





stitutionibus mens illorum fuerit et sit 
vestràm relevare penuriam, ac proinde 
vestrorum suffragiorum spiritualium par- 
ticipes fieri, pro exoneratione quoque con- 
scientiarum dictorum haeredum et execu- 
torum huiusmodi vestris supplicationibus 
inclinati, tenore praesentium, auetoritate 
apostolica decernimus , declaramus, dis- 
ponimus ac firmiter statuimus et ordina- 
mus ac vobis concedimus quod vos singuli 
ministri provinciales in provinciis vestris 
vel guardiani, cum aliquibus discretis fra- 
tribus domorum vel locorum, quibus hu- 
iusmodi legata et institutiones factae fue- 
runt vel in posterum fient, quorum non 
estis (ut praefertur) capaces, mediantibus 
procuratoribus et syndicis eorumdem loco- 
rum, cum dictis haeredibus et executoribus 
super praemissis institutionibus et legatis 
componere possiliset valeatis, prout vobis 
secundum aequitatem et bonam conscien- 
tiam visum fuerit, ad certam summam et 
«quantitatem pecuniarum aut rerum prae- 
dictos haeredes ! et executores semel tan- 
tum solvendam et tradendam fratribus et 


4. Per dictos haeredes legit Waddingus (n. T.). 
Bull. Re Vol, VI. 18 





si HO dentes quod in huiusmodi legatis et in- | bitae vel ostensae. 


Datum Romae apud Sanctuni Petrum, 
sub annulo Piscatoris, die vigesimatertia 
novembris millesimo quingentesimp vige- 
simoquinto, pontificatus nostri anno rt. 
Dat. die 23 novembris 1925, ponlif, anno n1. 





XVI 


Quod 4n Statu Ecclesiastico causae cessio- 
nís ei discussionis bonorum aut dilatio- 
nis quinquennalis sive beneficii cap. 
Pervenit e( cap. Odoardus, spatio 
trium mensium. lerminentur. 


Clemens Papa Vil. 


Cum ex multorum relatione, non sine 
animi nostri displicentia , acceperimUus — caasa hulus 
quod nonnulli, Dei timore postposito, et Sinis, 
suarum animarum ac honoris proprii im- 
memores, post magnum aes alienum con- 
tractum, etsi bona sufficientia pro satisfa- 
ciendis creditoribus habeant, tamén ad 
eos illudendóés ac laboribus et expensis 
defatigandos, alit beneficium alternativum, 

|. Legatoruri, Wadd.. (n. t.). 





Ae C. nas 08 


cessionis videlicet bonorum aut dilationis 
quinquennalis, alii discussionem bonorum 
aut haéreditatum etiam. a Sede Aposto- 
lica impetránt, quibus impetratis, ad ex- 
peditionem earumdem minirtie incumbunt, 
et. dictis gratiis se tutos tognoscentes, et 
difficile: reputantes quod vel creditores 
conveniant in eligendo, vel bonorum et 
, haereditatis discussio flat, pauperes cre- 
ditores *eorum credito vel deluduntur 
vel adeo protrahuntur, ut ipsi fame pe- 
reant, vel, ut saepius evenire solet, mo- 
riantur, et haeredes eorum, non ita de 
materia informati, a credito eorum peni- 
tus excludantur. 

$4. Nos, talibusinconvenientiis obviare 


Instantis trium volentes, motu proprio et ex nostra certa 
rae. 


mensium 
fnhur, |, 


- Selentig, tenore praesentium decernimus 
et declaramus quod quicumque benefi- 
cium alternativae praedictum aut. discus- 
sionum bonorum seu haereditatis hacte- 
nus impetrarunt a die publicationis prae- 
sentium, et qui in futurum impetrabunt a 
die eorum impetrationis. computandis , 

nisi intra tres menses usque ad sententiam 
exclusive causam expediverint seu. expe- 
diri fecerint, dictis gratiis seu beneficiis 
ipso iure privati existant; et iudices eorum, 
quibus tales causas vertilare contigerit, 
sive ordinarii sive delegati, etiam si sint 
causarum Palatii Apostolici auditores aut 
sanetae Romanae Ecclesiae cardinales, ad 
totalem executionem conira ipsos debi. 
tores, ad instantiam cuiuslibet creditoris, 
procedere possint et debeant perinde ac 
sj talia beneficia ipsis talibus debitoribus 
minime concessa fuissent, partibus alias 
iustitiam ministrando. 

$ 2. Et nihilominus si ex aliqua ratio- 


Qum iier oi nabili causa iudicibus praedictis visum 


mentem proto- 


gare potest. 


fuerit dictum terminum trium mensium 
prorogari debere, dictum terminum sibi 
hene visum, non tamen ultra alium men- 
*^m et non amplius, prorogandi licentiam 





BULLARIUM ROMANUM 


per presentes concedimus pariter et fa- 
cultatem. 
$ 3. Non obstantibus constitutionibus et 
ordinationibus apostolicis, iuribus, etiam 
municipalibus, ceterisque in contrarium 
facientibus non obstantibus quibuscum- 
que. 
Placet domino nostro Papae, et ita motu 
proprio mandat. 
(Papae subscriptio). 
À. Portuensis. 
Die vigesima decembris millesimo quin- 
gentesimo vigesimo nono, intimata, affixa, 
et publicata fuit Romae in locis consuetis 
per me Ioannem Jervier SS. D. N. Pápae 
cursorem. 
Ita est. Ioannes Valtrini, magister cur- 
sorum. 
Pub. die 20 decembris 1529, poni. an. vir. 
Sequitur. extensio dictae constitutionis ad 
causas cap. Pervenit (De fideiussione) 
et cap. Odoardus (De solutione). 
Clemens Papa VIl, motu proprio etc. 
Cum nuper, ad amputandum cavillatio- 
nes eorum qui, ad fraudandum creditores, 
et diutius prorogandum debita, alternati- 
vas et, discussiones bonorum a Sede Apo- 
stolica impetraverint, ut -exinde ea, lon- 
gissimo tempore durante, nullatenus sol- 
vere teneantur, nos, per motum proprium 
manu venerabilis fratris nostri Antonii de 
Monte episcopi Portuensis, mandaverimus 
uti, qui talia impetraverant, ex tunc; qui 
vero talia in futurum impetrarent, a die 
impetrationis huiusmodi infra tres menses 
causam expedire tenerentur, cum pote- 
Síate dictis iudicibus attributa trimestre 
praedictum, si eis videretur, ad unum 
ménsém prorogandi, quibus elapsis et 
causa minime finita, ex tunc iudex, coram 
quo eausa penderet, ad executionem con- 
tra debitores, perinde ac si tales conces- 
Siones minime impelrassent, procedere 
debeant, aliaque faciant, prout in dicto 


An. C. 1525 


Clonsulae de- 
togalorias. 


Pubilcatio. 


Causa hulug 
3tension s. 








Àn. C. 1525 


CLEMENS vil PP. 


motu proprio, cuius tenorem haberi vo- 
lumus pro inserto, plenius continetur. 
Verum quia quod una via prohibui- 


Ewewdodice mus , alia cavillosi debitores praefati 


eensutolionis, 


Publicatio 


consequentes, alii capitulum Odoardus , 
alii beneficium capituli Pervenit a prae- 
dicla Sede Apostolica impetrantes, quae 
beneficia nullatenus expedire curant, in 
maximum pauperum creditorum damnum, 
animae suae periculum ac scandalum 
plurimorum. Talibus igitur inconvenien- 
tiis providere volentes, dictumque manda- 
tum etiam ad praedicta beneficia am- 
pliantes et extendentes, decernimus et 
mandamus quod quicumque aliquod di- 
etorum beneficiorum, scilicet capitulum 
Odoardus et capitulum Pervenit, a nobis 
seu Sede Apostolica hactenus impetrave- 
rint, aut in posterum impetrabunt ex 
tunc, aut a die impetrationis respective 
infra tres menses, cum potestate proro- 
gandi ad alium mensem, iuxta et secun- 
dum formam dicti prioris mandati, cau- 
sam ipsi omnino expediri facereteneantur. 
Quibus elapsis et causa minime expedita, 
iudex ad executionem contra debitores et 
bona eorum procedere teneatur, conces- 
sionibus obstantibus ac aliis, quae in 
dicto mandato voluimus non obstare, 
minime obstantibus. 

Placet, et ita motu proprio mandamus. l. 

(Papae subscriptio). 

Anno millesimo quingentesimo trige- 
simo, indictione tertia, die vero vigesima- 
secunda iunii, pontificatus sanctissimi in 
Christo patris Clementis, divina providen- 
tia PP. Vil, anno septimo, retroscriptae 
literae publieatae fuerunt et affixae in 
acie Campi Florae ac Cancellariae Ápo- 
stolicae, Capitolii, reverendissimorum PP. 
DD. gubernatoris, auditoris Camerae ac vi- 
cari Urbis, dimissis copiis affixis per me 
Petrum Trastolli cursorem. 

Vivianus de Bella-Villa, magister 
cursorum. 

Pub. die 20 iunii 1530, ponlif, on. vi. 


00 An. C. tuac 
XV. 
Ordinatioues obserpandae per notarios Re- 

verendae Camerae Apostolicae circa ad- 

notationem et extensionem, consensuum 

de cessionibus iurium. et. resignationi- 

bus. beneficiorum ecclesiasticorum; mec- 

non circa lileras apostolicas desuper 

expediendas, ac mandata per íudices, 

eorum. consensuum. vigore, concedenda. 
Sanctissimus in Christo pater et dominus no- 

ster, dominus Clemens, divina providentia 

Papa VII. 

Provide attendens infrascriptas COn- luus 1 man- 
sütutiones felicis recordationis lulii I drusr Mes 
et Leonis X, Romanorum Pontificum melee m e 
praedecessorum suorum , fore rationa- que tuno factas 
. ce : adnolaren in 
biles ác canonicas et iustas, ptr qU&S awbondcis u- 
primo Iulius accepto per eum quod tunc Pre dura Cr 
Camerae Apostolicae notarii, per quam terere 
dam corruptelam seu abusionem , resi- sinotarontinlra 
gnationes beneficiorum, quae in Romena psi "vn 
Curia in dicta Camera fiebant, ac fü or- 'e»" 
dinariis authenticis libris adnotari e! 
scribi consueverant, ne fraus aliqua fleri 
aut excogitari, sed, quando opus esset, 
semper de veritate doceri posset, ut plu- 
rimum in dictis libris, prout consuetum 
erat, non scribebant, sed a tergo suppli- 
cationum adnotabant, et postea supplica- 
tiones ipsas, cum adnotatione resignatio- 
num huiusmodi a tergo, earum partibus 
restituebant, nulla retenta copia seu nola, 
absque eo quod in protocollis vel libris 
eiusdem Camerae scriptae forent, talesque 
resignationes per intervallum  pluriuin 
mensium, parte instante, absconsae et se- 
cretae existebant, quo fiebat ut, cum in 
dictis libris, dum de resignationum admis- 
sionibus huiusmodi tractaretur, veritas 
reperiri non posset, esselque in potestato 
partium, in fraudem et deceptionem im- 
pelrantium ad corum propositum resi- 
gnationibus sic à tergo adnotatis uti, vcl 
eas celare, ut eis magis expedire videre- 
tur, huiusmodi fraudibus occurrere vo- 





Aa. C. 1896 


leo X eoufir- 
movi consti 
louonem — lulil 
M, addens diem 
datao fupp'ica- 
Uonie per 60s- 
dem not ulosin 
Mia aduntatios 
uber puoi de^ 
bete 


100 
lens, eisdem riotariis éteorum cuilibet, sub 
excommünicationis Tatáé sententiae poena, 
mandaverat tit résignationes dictorum be- 
neficiorum tunc factas et admiissas, in 
marginé seu a tergo supplicationum aut 
alias aliter quam, in dietis libris. adnota- 
tas, etiam si partibus restitutae essent, in- 
fra terminum octo dierum ex tunc pro- 
ximae futurorum, in libris: authenticis 
eiusdem Camérae scripsisse deberent; re- 


signationes vero quas ex tunc in poste- , 


rum admitti et fieri contingeret, sub simili 
poena, infra tres dies computandos a die 
praestiti consensus, super supplicationibus 
singulis adnotari deberent, nec ex tunc de 
cetero liceret eis in margine supplicatio- 


num diolas resignationes scribere vel adno- ' 


tare, nisi priusin literis authenticis adnota- 
Le fuissent, ac ex tunc resignaliones aliter 
factae nullius momenti forent, nec alicui 
suffragari debere, beneficiaque aliter re- 
signata, quamvis resignantes tunc mortui 


; : ] 
essent, non per resignationem, sed per 


obitum, vacare decreverat. 
$ 1. Et deinde Leo, praedecessor prae- 


fatus, etiam per eum accepto quod prae- , 
fati. dictae. Camerae ac etiam Cancella- | 


riae Apostolicae notarii, plura loca seu 
folia in libris talium resignantium in albo 
dimittebant, ut posimodum, diem, qua 
resignationés a tergo supplicaijonum ad- 
notat: fuerant, seribere posscnt; et per hoc 
occasio praebebatur ut alias fraus com- 
mieretur, quoniam litigantes vel eorum 
procuratores, qui consensum resignationis 
seu concessionis post signaturam suppli- 
cationis, vigore cuius facienda erat resi- 
gnatio vel cessio, praestare debebant, con- 
sensum per eos huiusmodi céssione prae- 
standum, ad eorum beneplacitum et iuxta 
eventum litis, in. fraude collitigantium 


praestare, aut in dictis libris adnotari fa- : 


cere differebant, cum consensus super 


huiusmodi resignationibus seu cessioni- , 
bus retrotralieretur ad diem datae suppli- 
, 


BULLARIUM ROMANUM 


' cationis, et ex die datae supplicationis ces- 
siones ípsae factae censerentur, quo fiebat 
ut lites ipsae fierent immortales, ac colli- 
' figantes et alii impetrantes supplantaren- 
'tur, cum esset Ín potestate illorum, in 
quorum favorem huiusmodi resignationes 
seu cessiones fiebant, sententias latàs re- 
tractari et annullari facere, detegendo 
supplicationes et cessiones ac resignatio- 
! nes praecedentes illarum vigore factas ; 
praemissas omnesque alias fraudes; quan- 
tum potuit, extirpare volens, ae resigna- 
tiones et cessiones sic dolose eatenus 
; faclas et ex tunc in antea faciendas irri- 
" tans ac irritas et inanes decernens, man- 
datum Iulii praedecessoris huiusmodi 
motu proprio approbaverat, et nihilomi- 
nus dictis notariis, sub dicta latae sen- 
tentiae poena, mandaverat quod ex tunc 
de celero omes resighhtiones et.cessio- 
nes, quas per eos admitti seu coram eis 
fieri contingeret, infra tres dies à die 
praefati consensus computandos, super 
supplicatione cessionis seu resignationis 
signata, in libris praefatis authentice et 
legaliter adnotare, ac solemniter apponere 
tenerentur, omni prorsus exceptione ces- 
sante, ita quod ex tunc de cetero nulli ex 
eis liceret in margine vel a tergo suppli- 
. cationum sive procuratienum dictas resi- 
'gnationes aut cessiones scribere vel ad- 
notgre, nisi prius in dictis libris authen- 
ticis adnotatae forent. Et in adnotationi- 
bus huiusmodi fiendis, voluerat diem 
| datae supplicationis, cuius vigore talis 
resignatio vel cessio facienda erat, poni 
et adnolari, et tempus trium dierum prae- 
dictorum praefixum a die praestiti con- 
sensus computari debere, ac ex tunc re- 
signationes et cessiones aliter factas nul- 
lius roboris vel momenti fore, nec alicui 
| suffragari debere, benificiaque aliter resi- 
|gnala, non per resignationem, sed per 
j obitum, ut praefertur, vacare, sicque iudi- 
vari debere, ac irritum si secus contin- 
geret fieri decreverat. 








Án, C. 1821 





Án. C. 1526 


Ei postea. 4e- 
&larasit, ul. hlc. 


CLEMENS VIL PP. 


$32. Itemque Leo praedecessor, cum 


postmodum accepisset quod nonnulli di- | 


ctorum mandatorum contemptores nixi 
fuerant et nitebantur per vias varias illo- 
rum dispositionem cavillari, illa de con- 
sensibus dumtaxat a tergo supplicationum 
seu mandatorum procurationum, non au- 
tem in aliis locis descriptis vel mente re- 
tentis et gestis, intelligi debere; aliis vero 
aliter et aliter interpretantibus, volens 
suum et lulii praedecessoris mandatum 
huiusmodi, semolis quibusvis cavillatio- 
nibus, effectum sortiri, motu simili decla- 
raverat illam ex tunc in antea intelligi 
debere de omnibus et singulis consensi- 
bus, in quacumque cessione et resigna- 
tione ac unionum dissolutione ac alia 
actiohe pro expeditione literarum aposto- 
licarum | necessariis, sive a tergo suppli- 
cationum et mandatorum procurationum, 
sive alibi scriptis aut etiam aliter, vigore 
supplicationum pro tempore signatarum, 
quomodolibet, etiam tacite, praestitis vel 
mente retentis , qui in libris praedictis , 
infra tempora praedicta, respective impo- 
sterum non adnotarentur; ac voluerat et 
decreverat verbum Hodie, quod in literis 
resignationum et concessionum ac disso- 
lutionum, unionum ac alias, in quibus 
consensus requiritur, apponi solitum , 
nullum effectum de cetero operari nec 
attendi debere, ubi non esset servata so- 
lemnitas praedieta adnotandi consensum 
infra triduum, modo et forma praedictis; 
ac quod consensus in dictis libris, ultra 
tres dies adnotati ante illos, de quibus 
ageretur, facerent sufficientem probatio- 
nem de et super eo quod dicti consensus, 
de quibus ageretur, post tres dies prae- 
dictos in dictis libris pro temporc positi 
fuissent et essent, nec ad id alterius pro- 
bationis adminiculum requireretur, nisi 
contrarium ex adverso probaretur. Et sic 
per Palatii Apostolici causarum auditores 


ac dictae Camerae praesidentes et clericos | 





101 


ac alios quoscumque iudices, etiam. san- 
ciae Romanae Ecclesiae cardinales, iudi- 
cari debere; ac irritum et inane, si segus 
super iis contingeret atlentari. : 

$3. Constitutiones et mandatum [ulii 
et Leonis, praedecessorum huiusmodi, ad 
quorum probationem illorum narrativam 
praedictam, in iudieio el extra illud, suf- 
ficere voluit, per praesentem suam con- 
stitutionem approbavit et innovavit, ac 
perpetuo, inconcusse et inviolabiliter pro 
lege observari, et secundum illa de ce- 
tero iudicari mandavit, salvo quod ne quis 
in futurum de brevitate termini ad adno- 
tandum dictos consensus, in dictis consti- 
tutionibus et mandatis fulii et Leonis 
praedecessorum appositi, conqueri possit. 
Voluit quod in materiis Franciae, pro ab- 
sentibus a Romana Curia, ad consulendum 
commoditati sollieitatorum, qui nonnum- 
quam in illarum expeditione coguntur 
partibus rescribere, et responsum"ab eis 
expectare, habeant notarii ad adnotandos 
consensus de cetero praestandos tres men- 
ses; in aliis vero, quindecim dies a die 
praestationis eorumdem consensuum com- 
pulandos; consensus autem hactenus pra- 
stitos in materiis Franciae, proabsentibus 
infra duos menses, aliis vero infra decem 
dies, post publicatiónem praesentis consti- 
lutionis nostrae praemissae, adnotare te- 
neantur; ipsique notarii, qui praesentem 
constitutionem in aliquo observare con- 
lempserint, ultra dictam. excommunica- 
tionis sententiam, pro prima vice, suspen- 
sionis a perecptione emolumentorum of- 
fieiorum suorum, ad tres menses per 
datarium pro tempore existentem irremis- 
sibiliter exigendorum et fabricae basilicae 
Sancti Petri de Urbe applicandorum ; et 
si secundario deliquerint, ipsorum offi- 
ciorum privationis poenas incurrant eo 
ipso. ' 

$ 4. Insuper mandavit eamdem consti- 
tutionem in Cancellaria Apostolica publi- 






Àn, C, (52 


Pontifez. (sia 
dictas constitu». 
ones Toll 1I et 
Leonis X. inno- 
vat et deolarat; 





Pubtieari lubet, 


Ae C. 1526 — 109 ! 
cari, et. m illius quinterno, ad perpetuam 
rei memoriam, describi, et eodem quin- 
terno euicumque petenti dari, ut im aliis 
constitutionibus extravagantibus in ipso 
quinterno descriptis solitum est observari. 

$ 5; Decernens irritum et inane, si se- 

Deeretum irr- Qü$ super his, à quoquam, quavis aucto- 

dl ritate, scienter vel ignoranter contigerit 
attentari: 

Placet, publicetur et describatur. I. 

(Papae subscriptio). 
Lecta et publicata fuit suprascripta con- 
Puewie. stitutio Romae in Cancellaria Apostolica , 
anno [ncarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo vigesimosexto, die vero tri- 
gesima mensis ianuarii, pentificatus prae- 
fatisanctissimi domini nostri Papse anno ni. 
, Pub. die 30 ianuarii 1526, pont. an. ttt. 


Sequitur alia constitutio praecedenti con- ' 


nexa. 


Sanctissimus in. Cbristo pater et dominus noster, ' 


dominus Clemens divina providentia Papa VII. 


Qui dudum, postquam felicis recorda- 


RULLARIUM 








accepto per eum quod tune Camerae ! 


Apostolicae notarii per quamdam corrup- | 
telam seu abusionem resignationis bene- ! 


ficiorum, quae in Romana Curia in dicta 
Camera fiebant etc. 3. 
$1. Et cui postmodum | innotuit quod 


dicti notarii consensus praedictos, iuxta ' 


I» idem Po5. D'aedecessorum et Sanctitatis Suae. con- 


V! 3,0v esos stitutiones et mandaa huiusmodi, adno- ' 
tare praetermittentes seu ex aliqua causa ' 


ie expressit, 
praeetplt 


nequeuntes, instrumenta resignationum ct : 
cessionum, de quibus rogati fuerunt, tam- | 


quam coram eis et testibus factarum, par- 
tibus indifferenter. dant; quorum vigore 
llis exhibitae literae apostolicae, super 
resignalionibus seu cessionibus ipsis illas 
admitti mandando aut. etiam admillendo, 


1 Omiltitur constitutionis tenor, quia habetur 
in praecedenti constitutione. 


ROMANUM Án, C. 152€ 


absque eo quod notarii praedicti manum 
a tergo ipsarum literarum apponant, tam 
per Cancellariam quam Cameram Aposto- 
licam, iuxta illarum stylum, expediuntur; 


ac quod nonnulli iudices dictae Curiae 


transumpta supplicationum, provisionum, 
beneficiorum et aliarum gratiarum per 
Sanctitatem. Suam et in eius praésentia 
signatarum et registratarum, ac etiam 
earumdem supplicationum praetextu, li- 
leras et. mandata de adipiscenda posses- 
sione beneficiorum in illis expressorum, 
antequam literae apostolicae desuper ex- 
peditae fuerint, expediant et concedant, 
ex quo plura inconvenientia subsequun- 
tur,et diversae querelae ad aures Sancli- 
latis Suae perferuntur. 

$ 2. Volens etiam huiusmodi abusibus Nourits ne tent 
et inconvenientibus congruis remediis ob- esten er 
viare, tam Cancellariae et Camerae prae-' 
dictarum quam aliis quibuscumque nota- 
riis publicis, sub poenis supradictis, man- 
davit ne de cetero instrunienta resignatio- 
num seu cessionum beneficiorum in dicta 


] ] ; Curia, etiam sine supplicatione, pro tem- 
tionis Iulius Papa II, eius praedecessor , ! 


pore faetarum, seu praestitorum in illis 
consensuum tradere. 

$3. Necnon, tam per Cancellariam 
quam per Canieram praedietas expedien- Drecethrine 
darum, praesidentibus, ne, praetextu di- eere illorum 
ctorum instrumentorum, literas apostolicas rat apod: 
super resignationibus et cessionibus prae- ^^ *'eetm; 
dietis, cum mandato eas admittendi, con- 
stito quod illae coram notario et testibus 
in dicta Curia factae fuerunt, vel etiarn 
cum earum admissione dicendo quod de 
illis per publica documenta extitit. leiti- 
me facta fides, expedire. 

$ 4. Necnon quibusvis iudicibus dictae. guine 


Praesidentibus 


Curiae, quavis ordinaria vel delegata au- s Fic 

" n p e 

cloritate fungentibus et quocumque ro- sesionem be- 
neficiorum. 


mine nuncupalis, sub eisdem poenis, ne 
iransumpla supplicationum apostolicarum 
& literas seu mandata illarum vigore pos- 
sessionem beneficiorum ecclesiasticorum 











- Àn. C. 1826 


apprehendendi dare et concedere quomo- 
dolibet praesumant; decernensirritum etc. 

Placet, publiceturet describatur in Can- 
cellaria. IL. : 

(Papae subscriptio). 

Lecta et publicata fuit suprascripta re- 
gula Romae in Cancellaria Apostolica, anno 
Incarnationis dominicae millesimo quin- 
gentesimo trigesimo, die vigesimasecunda 
mensis septembris, pontificatus sanctissimi 
domini nostri Clementis, divina providen- 
tia Papae VII, anno vir. ; 

Pub. die 22 septembris 1530, pontif. an. vir. 


Publicatio. 


Sequitur alia declaratio praecedentis con- 
stitutionis. 


Sanctissimus in Christo pater et dominus noster, 
dominus Clemens, divina providentia Papa VII. 


Constitutionem suam de consensibus in 
adiac Cancellaria vel Camera Apostolica ex tunc 
de cetero praestandis, quoad materias 
Franciae, infra tres menses, in aliis vero 
infra quindecim dies a die exlensionis 
eorumdem consensuum computandos, in 
libris solitis et authenticis adnotandos, ad 
obviandum fraudibus, quae in retarda- 
tione adnotationis consensuum huiusmodi 
committebantur, nuper editam decla- 
rando. 
$4. Voluit quod dicta tempora non a 
Declaratio ten- die extensionis consensuum in dictis libris, 
poris — praefixi H . " ] nc 
nelarüis adno- CUI) ipsa constitutio sic nihil operaretur, 
»& """'nec per eam diclis fraudibus in aliquo 
obviaretur, sed a die praestationis eorum- 
dem consensuum intelligi debeant. Et 
quoniam nonnumquam praestantur con- 
sensus super supplicationibus nondum ad 
j registrum missis, sed adhuc penes data- 
rium suum existentibus ; et notarii non 
possunt tales consensus in dictis libris 
adnotare , nisi videant huiusmodi suppli- 
cationes registratas seu expeditas; et saepe 
labuntur dieta tempora antequam ipsae 
supplicationes ad registrum mittantur seu 
expediantur, voluit et declaravit quod 


CLEMENS VII PP. 








108 An C. 152 
tunc et eo casu dicta tempora: die, quo 
datarius huiusmodi supplicationes àd re- 
gistrum vel summistam miserit, compu, 
tari debeant, Diem aütem missionis huius- 
modi de cetero adnotabit datarius pro 
tempore in calee supplicationum consen- 
sum aliquem requirentium, perh:zec verba, 
videlicel, Missa die tali. N. Datarius, que 
verba voluit ad plenam probationem mis- 
sionis praedictae sufficere. 

$2. Praeterea voluit quod notarii, de — peius 

talibus consensibus rogati, in adnotalione mr enam e 
illarum in dictis libris facienda, tenean- e", on: 
tur de die missionis huiusmodi , sicut. de ricum. 
data supplicationum, expressam mentio- 
nem facere, ut die praestationis consen- 
suum et die missionis supplicationum hu- 
iusmodi simul iunetis, ex illorum inspe- 
ctione evidenter appareant ipsi consensus, 
infra tempora praedicta, in dictis libris 
adnotati , et notarii requisiti de cetero ad 
ponendum aliquos consensus in" libris 
praedictis, si ex inspectione dierum prae- 
stationis consensuum ac missionis suppli- 
cationum viderint dicta tempora, ad adno- 
tandum consensus, ut praefertur, preefixa, 
esse lapsa, consensus tales in dictis libris 
adnotare nullatenus praesumant, sub poe- 
nis in dieta priori constitutione contentis. 
Et nihilominus adnotatio de illis, sic extra 
tempora. praedieta pro tempore facta, 
ipsique consensus sic adnotati viribus om- 
nino careant, nulliusque sint roboris vel 
momenti. Narrativa. quoque per verbum 
Hodie vel Nuper, in literis apostolicis su- 
per materiis, ad quarum expeditionem con- 
sensus aliquis requiritur, pro tempore ex- 
peditis posita, conira praemissa minime 
attendi debeat, nec aliquem effectum ope- 
retur. 

83. Insuper intelligens Sanctilas Sua, pesusato can- 
in profectione «ua versus Massiliam et du- Mirum. Nod 
:ante Sanctitatis Suae ab Urhe absentia, aFógter Inipadi: z 
ac per aliquos dies ante et postquam plu menta. dise 


] A ' sus ipslus Peu 
res consensus fuisse praestitos, 1 qui, pro- tigcis ab Uioo. 











Í. Furte legendum . . . ante et post, quampluret 
consensus (R. T.). 





A C, 1526. 104 BULLARIUM ROMANUM Án. €, 168 


pler varia impedimenta, infra dicla. tem- 
' pora, iuita dictam constitutionem , in i- 
bris praedictis adnotari non potuerunt, 
ad consulendum indemnitati partium, dat 
et concedit notariis Cancellariae et Ca- 
merae praedictis licentia et facultatem 
quod ommes-consensus, a die recessus 
Sanctitatis Suae ab Urbe versus Massiliam 
usque-ad eius in Urbe félicem ceditum, 
videlicel à. die nona septembris usque ad 
diem decirtam decemb. an. mjffesimo quin- 
gentesimo trigesimotertio, ac per quinde- 
cim dies ante recessum et alios quindecim 
dies post reditum huiusmodi, praestiti in 
libris praedictis, pro absentibus, infra tres 
menses; et pro praesentibus, infra quinde- 
cim ties a die publicationis praesentis 
constitutionis computandos adnotari pos- 
sint el valeant. . Necnon consensus. huius- 
modi sic adnotandos, ac etiam de man- 
dato Sanctitatis Suae vel datarii sui iam 
adnotatos, in omnibus valere et validos 
esse, perinde ac si infra tempora dictae 
prioris constitutionis in eisdem libris ad- 
notati fuissent. 


7.8 4. Decernentes sic per quoscumque. 


Decretum tr- iudices et commissarios, quavis auctoritate 
gio fungentes, in quibusvis causis, motiset mo- 
vendis, et etiam per appellationem adhuc 
pendentibus, interpretari ac iudicari de- 
bere. Àc irritum efc. si secus fiat. Con- 
stilutione praedicta cum poenis in ea indi- 
ctis alias in suo robore permanentibus. 

Placet, publicetur et describatur. 

(Papae subscriptio). 

Lecta et. publicata fuit die martis, xiv 
aprilis wpxxxiv, pontificatus SS. D. N. 
anno Xl. 

Pub. die 14 aprilis 1534, pont. an. xi. 


: Xvill. 
De dispensatione fratrum. militiae de Ca- 
latrava, Ordinis Cisterciensis, circa or- 
og dinatíones quibus cavelur quod ipsi uon 
3 mudi et. cincli dormiant, el tam diurnis 
quam. noeturnis horis divina officia ve- 
citent 1. 
1 De hac militia àlias posui constitutiones indi- 
eilag gapra in consti, tv Adrigri VI, Dum intra, 
pog. 15. 


Publicatio. 





Clemens episcopus servus servorum Del, 
ad perpetuàm rei mémoriàm. 


Apostolicae Sedis consueta .clementia grum. 
lapsis ad eam post excessum cum bumi- 
litate recurrentibus personis, sub suavi 
praesertim sacrae Religionis militiae de 
Calatrava, Cisterciensis Ordinis, pro fidei 
catholicae exaltatione institutae, militan- 
fibus, libenter se propitiam et benignam 
exhibere, et dum id humiliter petierint, 
suae píetatis gremium aperire, illosque 
gratioso favore prosequi consuevit, quos 
ad id alias propria virtutum merita mul- 
tiplieiter recommendant. 

$ 4. Sane carissimus in Christo filius. Fratres et mt- 
noster Carolus, Romanoruin rex illustris in Hte» d* Gt 
imperatorem electus, qui etiam Castellae, nationibus. mt- 


DUPEN * Aint litiae non nudi 
Legionis, Aragonum et utriusque Siciliae sed cincti dor- 


rex, ac dictae militiae, per Sedem Aposto- s» d sd v- 
licam deputatus, perpetuus administrator Je, 4 ince: 
existit, suo et dictorum filiorum, capituli citsce tenenter; 
et universorum - diffinitorum nuncupato- 

rum, ac aliorum priorum, praeceptorum, 

fratrum et militum, eiusdem militiae nomi- 

nibus, per dilectum filium Ramirum Nu- 

flez de Aguilera, praeceptorem domus de 

Mestanca, militiae et Ordinis praedictorum, 

Toletanae dioecesis, nuncium suum super 

lioc ad nos destinatum, nobis nuper exponi 

fecil quod, licet in modo vivendi, institu- 

tionibus regularibus, statutis et consuetu- 

dinibus dictae militiae ac eistraditis, etiam 

forsan iuramento, confirmatione apostolica 

aut alia firmitate roboratis, inter alia caveri 

dicatur expresse quod priores, praecep- 

tores, fratres, milites et personae militiae 
huiusmodi pro tempore existentes, vestiti 

et cincti dormire, ac nonnulla psalteria. 

psalmos, orationes et alia officia divina an- 

nuatim et dietim ac nocturnis temporibus 

et horis diversis dicere et recitare, etalia 

tunc expressa facere teneantur, et illa ne- 

gligentes excommunicationis, suspensio- 

nis et interdicti aut alias sententias, cen- 

suras et poenas incurrapk 





i 
| 
| 
4 








An. C. 1936 


X 


$ 2. Tamen a multis annis citra, illa in 


$ed fien co* eadem militià, quoad dormiendum vestitos 


stitntiones 


serwtae non €t cincios, ac quoad debitum modum di- 


foerunt. 


Carolus rez, ad- 
ministrator mi- 
liae, de eius- 
illorum 
eulpis absolu- 


modi 


Wonem petit. 


Et hic Pontifex 
petitam absolu. 
tionem conce- 


di; 


cendi officium negligenter. fecerünt, ac 
multi illa non in totum vel modo aut 
«temporibus debitis dixerunt et recitarunt, 
ac nudi et sine cingulo dormierunt, et in 
omnibus aliis observandis negligentes fue- 
runt. 

$ 3. Quare pro parie eiusdem Caroli 
regis, in imperatorem electi et administra- 
toris, asserentis nonnullos ex cisdem prio- 
ribus, praeceptoribus, militibus et fratri- 
bus ac personis, ob securitatem eorum et 
aliorum suorum confratrum et personarum 
conscientiarum, a praemissis negligentiis 
et culpisabsolvi desiderare, eorundem no- 
rninibus nobis fuit humiliter supplicatum 
quatenus eis in praemissis opportune pro- 
videre de henignitate apostolica dignare- 
mur. 

8 4. Nos igitur attendentes quod prae- 
fatae Sedis exuberans clementia, cum hu- 
militate petentibus, suae pietatis gremium 
aperirenon denegat, quique hodie et alias 
per diversas nostras literas, horas et offi- 
cium ac psalmos huiusmodi in aliasora- 
tiones et versus tunc expressos eisdem 
prioribus, praeceptoribus, militibus, fra- 
tribus et personis commutavimus; et circa 
modum vivendi, ac quod nudi et sine cin- 
gulo dormirent, et aliqua alia tunc expressa 
eis:concessimus et indulsimus, prout in 
eisdem literis plenius continetur, capitu- 
lum, diffinitores et alios priores, praece- 
ptores, fratres, milites et. personas prae- 
dictas ac eorum singulos a quibusvis 
excommunicationis, suspensionis et inter- 
dicti aliisque ecclesiasticis sententiis, cen- 
suris et. poenis, a iure vel ab homine, 
quavis occasione vel causa latis, si quibus 
quomodolibet innodati existant, ad effe- 
etum praesentium dumtaxat consequen- 
dum, harum serie absolventes et absolutos 
fore censentes, huiusmodisupplicationibus 

Bull. Rom. Vol. VI. 14 


CLEMENS VII PP. 








105 


inclinati, apostolica auctoritate, tenore 
praesentium , omnes et singulos priores, 
praeceptores, fraires, milites ei personns 
militiae liuiusmodi a. negligentils et culpis 
praedictis absolvimus, ac illis, ut aliquam 
eleemosynam , ad arbitrium dilecti filii 
prioris conventus militiae huiusmodi seu 
eius vicesgerentis, pro poenitentia salutari, 
quam pro praemissis facere deberent, om- 
nino erogare procurent, mandamus. 

$ 5. Ac quod deinceps perpetuis futuris 
temporihus, quoties capitulum generale 
dictae militiae celebrabitur, in principio 
ipsius capituli, pro tempore existens prior 
conventus militiae huiusmodi seu eins 
vicemgerens omnes et singulos priores, 
praeceptores, milites, fratres et personas 
dictae militiae in eodem capitulo pro tem- 
pore interessentes a quibusvis similibus 
culpis, transgressionibus, omissionibus vel 
negligentiis ac quibusvis excommunica- 
lionis, suspensionis et interdicti ac reli- 
quis ecclesiasticis sententiis , censuris et 
poenis, a jure vel ab homine, quavis oc- 
casione vel causa in eos latis, inflictis et 
promulgatis, aliisque eorum peccatis, deli- 
ctis, criminibus et excessibus quibuscum- 
que, quantumcumque gravibuset enormi- 
bus, dummodo talia non fuerint propter 
quae dicta Sedes foret merito consulenda, 
absolvere, ac eis pro praemissis poeniten- 
tiam salutarem iniungere, ac cum eis et 
eorum singulis super irregularitate per eos 
quovis modo et qualitercumque contracta 
el contrahenda dispensare libere et licite 
valeat, statuimus et ordinamus, plenam- 
que et liberam ad id eidem pro tempore 
existenti priori et eius vicemgerenti licen- 
tiam et facultatem concedimus. 

$ 6. Non obstantibus praemissis et apo- 
stolicis, ac in provincialibus et synodalibus 
conciliis editis, generalibus vel specialibus, 
constitutionibus. et ordinationibus ac aliis 
militiae et Ordinis praedictorum , etiam 
similiter roboratis, statutis, consuetudini- 





An. C. 18f 


Priorique dictam 
militiae in qua- 
libet — capilulo 
similem | &bso-. 
lutionem. dandi 
faculialem. (ri- 
bul. 





Qnuibusedmque 
non obsiani- 
bus, 


"acc. nae 06 
bus.j vilegiisque, indullis et literis apo- 
olicis illis éonceasis, confirmatis, appro- 
"batis et.etiam pluries innovatis, ceterisque 
' cóntFariis quibuscumque. 

. Nülli ergo etc. ) 

. Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
aüno. Incátnáitonis dominicae millesimo 
quingentesimo vigesiniosexto, xvrrkalendas 
aprilis, pontificatus nostri anno m. 

Dat. die.10 martii 1526, pontif. anno un. 


———— 





] | XIX. 
Quod. syndici et procuratores fratrum Mi- 
norum Ordinis 8. Francisci de Obser- 


BULLARIUM ROMANUM 


vantia et. monialium. S. Clarae, cum , 


eorum, coniugibus atque filiis , domibus 


el. monaslérits eorum. servientes , gau- 


deant onibus gratiis et. favoribus. ac 
privilegio fori, quibus. ipsi fratres. po- 
liuntur et gaudent. 


Clemens Papa VI. — Dilect] fili, salutem et 
apostolicam benedictionem. 


Dum consideramus assiduos labores et | 
Gu, consi. Vigilias, quos dilecti filii syndici et pro- | 


toni. curatores domorum et monasteriorum fra- 


trum Minorum S. Francisci regularis Ob- 
servantiae et monialium Sanctae Clarae, 


Conceptionis et Annunciationis, Ordinum ! ; 


et sororum Tertiae Regulae sancti Fran- 
cisci, sustinere non cessant, merito nos 
obligant ut animarum suarum saluti con- 
sulamus, ipsosque a quibusvis molestiis et. 
iniuriis sibi pro tempore illatis, quantum 
cum Deo possumus, relevemus. 


8 4. Idcirco uni syndico et procuratori | 


Syatiel ei pro. l'üiusmodi, cum illius uxore et liberis, prz- 
^uralores  fra- i 1 P i 
tum Minorum SED et füturo, singulae domui et mona- 
tricis sterio praedictis pro tempore servientibus, 
Ur, oum . . H 
*orum. fils e. quod de cetero perpetuis futuris tempori- 
o iir bus, ipsi et eorum quilibet omnibus el 
fratrum, singulis indulgentiis et peccatorum remis- 
sionibus, favoribus et gratiis, quibus fratres 
4 Lóco Ordinum foraitao leg. fratrum (R. T.' 





, gentibus, ne de causis tontra dictos syn- 


Àn. C. 1526 
OrdinisObservantise praedictorum utuntur, 
potiuntur el gaudent, seu uti, potiri et gau- 
dere poterunt quomodolibet in futurum, 
uti, pótiri et gaudere posaint et. vàleant. 

$2. Et insuper in quibusvis causis el. m sgasnter 
rebus ipsos syndicum et próéuratorem con- "'!'le&o for. 
cernentibus, civilibus, criminalibus et mix- 
tis, nonnisi coram judicibus 1 conservato- 
ribus domorum illarum, quarum ipse 
syridicus et procurator fuerit, de iustitia . 
respondere teneatur auctoritate apostolica 
concedimus et indulgemus. 

8 3. Inhibendo, sub escommunieationis 
latae sententiae poena, universis et. singulis 
iudicibus, commissariis ecclesiasticis et 
saecularibus, quacumque auctoritate fun- 


Inhibitio qua 
prohibetur ce- 
Veris aliis iudi- 
cibus, quam Or- 
dinis conserva- 
oribus, eogni- 
tia — hulusmodi 
causarum. 


dicos et procuratorés motis et movendis, 
directe vel indirecte, quovis quaesito colore 
seu praetextu, se intromittere quomodo- 
libet de cetero audeant vel praesumant. 
Decernentesquoscumque processus contra 
dictos syndicos et procuratores per alios 
quam dictos conservatores, in causisdum- 
táxat contra eos motis et movendis, haben- 
dos et sententias ferendas nullos et inva- 
lidos nulliusque roboris vel momenti fuisse 
et esse, ac irritum et inane, si secus super 
his, a quoquam, quavis auctoritate, scien- 
ter vel ignoranter contigerit attentari. 
$ 4. Non obstantibus praemissis a£ COD-. gutuscumque 
stitutionibus et ordinationibus apostolicis, 79^ etat 
necnon Ordinum predictorum, iuramento, 
confirmatione apostolica vel quavis firmi- 
tate alia roboratis, statutis et consuetudi- 
nibus, ceterisque contrariisquibuscumque. 
$5. Volumus autem quod praesen- riiewaneun- 
tium transumptis, manu publici notari Jm — hw 
subscriptis et sigillo alicuius episcopi etc. 
Datum Romae apud $. Petrum, sub 
annulo Piscatoris, die xvi aprilis, mille- 
simo quingentesimo vigesimosexto, pon- 
tificatus nostri anno m. 
Dat. die 16 aprilis 1526, pontif. anno ui. 


1 Waddingus hic addit commiseariis (n. v.) 





.Àn. C. 1526 


Proemium 


Civltatis Thea- 
tinae decora et 
ecclesiae — ca- 
thedralls digni- 
tatem, | benefi- 
ciaqua in eam 
collata a Felice 
episcopo enun- 
ciat; 


XX. 


Erectio cathedralis ecclesiae  Thentinae | 


in metropolitanam cum | iurísdictio- 
ne, superiorilate ac praefinitione. suf- 
fraganeorum 1. 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rel memoriam. 


Super universas orbis ecclesias, Eo dis- 
ponente, qui eunctis imperat, et cui uni- 
versa deserviunt, meritis licet imparibus, 
ronstituti, levamus in circuitu agri domi- 
nici oculos nostrae mentis, more vigilis 
pastoris inspecturi quid ecclesiarum 
ipsarum slatui congruat, quid operis circa 
illas earumque statum .prosperum et fe- 
lieem impendi debeat; et, divino fulti 
praesidio, quo cuncla ex sui benignitate 
pro populorum suorum christifidelium 
salute disponit, ad ea, quae statui eccle- 
siarum huiusmodi congruunt, nostri mi- 
nisterii partes utiliter intendere curamus, 
prout in. Domino conspicimus salubriter 
expedire. 

8 1. Sane attendentes civitatem Thea- 
linam, in cemtro provinciae Aprutinen- 
sis regni Siciliae, citra Farum, quae, am- 
plitudine celebris, foris et infra. se novem 
civitates et quamplura oppida et castra 
ac, ob eius excellentiam, proprium vice- 
regem. habere dignoscitur, constitutam, 
ac totius provinciae praediefae caput, 
necnon a.clarae. memoriae regibus Sici- 
liae, qui pro tempore fuerunt, pluribus 
privilegüs munitam esse, et in ea regios 
auditores residere, baronesque ipsius 
provinciae pro illius trartandis negociis 
congregari consuevisse; ac ecclesiam 
Tleatinam, cui venerabilis frater. Felix , 
episcopus Theatinus,, praelatus noster 
domesticus, proest, inter alias ipsius pro- 
vinciae cathedrales. ecclesias insignem et 
notabilem ac metropolitioa  praclatione 

4 Ex Regest, in Árchiv, Vatic. 


CLEMENS VII Pb. 


107 

| dignam merito existere; necnon dilectos 
filios communitatem ipsius civitatis "The- 
atinae propterea, pro augumehto -dütis 
mensae episcopalis, eiusdem ecclésiáé The- 
atinae redditus annuos trecentos du- 


pecuniarum summam pró dictorum red- 
dituum annaorum emptione assignare 
paratos existere. 

$ 2. Ex his et- nonnullis aliis rationa- 
bilibus causis moti, habita super'his cum 
fratribus nostris deliberatione matura, ad 
omnipotentis Dei laudem et honorem, 
necnon fidei catholicae exaltationem, prae- 
fatam ecclesiam Theatinam in metro- 
politanam, cum archiepiscopalis digni- 
latis iurisdictione et superioritate dc cru- 
cis delatione et aliis metropoliticis insi- 
gniis, de fratrum eorumdem consilio, apo- 
stolica. auetoritate, tenore praesentium 
erigimus et instituimus; ac illi Lgncia- 
nensem, Pennensem et Adriensefn civi- 
tales et dioeceses, pro eius provincia. 
et ipsarum  Lancianensis, Pennensis «c 
Adriensis ecclesiarum praesules pro tem- 
pore existentes pro suis suffraganeis epi- 
scopis, necnon dilectos filios capitula ec- 





clesiarum. ac velerum. et. populum. eivi- 
(atum et dioecesum earumdem, pro suis 
provincialibus clero (^ populo: ita quod 
ipsi, quoad omnia metropolitica eL archie- 
piscopalia iura, superioritatem et. iuris- 
dictionem, pro tempore existenti archie- 
piscopo Theatino subiecti sint, et, tam- 
quam membra «capiti obsequentes, ei- 
dem ? archiepiscopalibus iuribus respon- 
dere dehoant, de simili consilio, auctori- 
tate et tenore. praedietis. concedimus el 
assignamus. 

& 3. Neenon mensae praedictae reddi- 
tus annuos, pro illius dotis augumento 
huiusmodi, per. eamdem communilatem , 
ut praefertur, assignandos, seu pro ilo- 

| Ugh. hic addit; S. K. E. cardinalibus, 2 Et 
hie legit: et de favo. cda qu. T.). 


caios monetae dicti regni, seu certam 






Àa, C. 1i 


Enm fn metra«. 
polim erigit, as. 
Mguats ecole. 
sis — sulfraga- 
uio 





Novoa. eeddi- 
i$ ei tribuen- 
dos Matelt 


sa c; wá  dOB 


Ciaumulue pro 
perpetua hüjus- 
todf erectionis 
Broiiate, 


Causa cuncea- 
Fiouit. 


rurm'eifitiore; ek peeuridarum sunina pér 

$ós ^ tolamunitatén "éssigniitda: emén- 
8, vr assignaH seu empti fuerint, ex 

nüric; prout es tünc et e contra, perpetuo 

appliéatnus et appropriarnus. 

$J& Deeernentes ex nunc irritum et 






indne, sí seous süper his, a quoquam, 


quávis auctoritate, scienter vel ignoranter 
contigerit attentari." Non obstantibus con- 
stituttonibus et ordinationibus apostolicis 
eeterisqué contrariis quibuscumque. 

' Nulli ergo omnino hominum etc. 

Datum Romae apud S. Petrum, anno 
-]nearnationis dominicae millesimo quin- 
gentesimo vigesimosexto , kalendis iunii, 
poníificatus nostri anno ru. 

"Dat, die 4 iunii 1526, pontif. anno ur. 


XXI. 


Procuratori  Reverendae. Camerae Apo- 
stolicae assignatur vigesima portio onv- 
nium poenarum, quae, em causis cri- 
minalibus aut ab eis procedentibus, ad 
eamdem, Cameram , ipso vel. eius sub- 
stibutis procurantibus, perveniunt !. 


Clemens episcopus servus servorum Dei, dilecto 
:filio salatem et apostolicam benedictionem. 


Quoniam nulli debet-officium suum 
esse damnosum; nec labor, fides et in- 
dustria alicui damno esse: ideirco nos, 
qui de fide, diligentia, labore et solertia 
dilecti filii Benedicti de Valentibus, nostri 
et Camerae Apostolicae procuratoris fi- 
scalis, circa huinsmodi procurationis offi- 
cium et quae officium ipsum concernunt, 
etalia, quae quotidie eidem peragenda: 
committimus, tam plurimorum fide digna 
relatione, quam ex facti evidentia et ex- 

1 De munere procuratoris fiscalis ceterisque 
causas (scales conceraentibus, vide constitulio- 
nem vi Innocentii Vil, Cum sicuf, tom, v, pag. 
$15, 








BULLARIUM! ROMANUM 


perientia, plenam 8t veram notitiam habe- 
mus, ut valeat in; praedictis et. aliis. eius 
virtalibus perseverare, et de bono in me- 
lius procedere, et officium "procurationis 
huiusmodi, iuxta ipsius concedentiam et 
dignitatem, gerere et exercere. 

$4. Motu proprio et ex nostra certa. 
scientia per praesentem statuimus, de- 
cernimus, ordinamus et volumus atque 
mandamus quód de omnibus et singulis 
pecuniariis poenis ex causis criminalibus 
et provenientibus ab eis, quas cum effe- 
ctu, Benedicto procuratore praedicto vel 
ab eo deputatis et deputandis substitutis 
procurantibus, ad Cameram nostram prae- 
dictam pervenire contigerit, et quaé hacte- 
nus a die suae electionis pervenerint, 
idem Benedictus procurator, ad rationem 
quinque pro centenario, realiter et cum 
eífectu consequi debeat et consequatur. 

$ 2. Mandantes dilectis filiis A., tituli 
Sancti Cyriaci in Thermis presbytero car- 
dinali, sanetae Romanae Ecclesiae came- 
rario, ac praesidentibus et clericis Ca- 
merae nostrae Apostolicae, ut praedictam 
poenarum partem eidem: Benedieto pro- 
curatori praedicto, absque exceptione vel 
mora, realiter et cum elfectu persolvant, 
ac per illos, ad quos spectat, persolvi fa- 
ciant et procurent. In contrarium facienti- 
bus non obstantibus quibuscumque. 

Fiat ut petitur. I. 
( Papae subscriptio). 

Et quod praesentium sola signatura 
sufficiat, et ubique fidem faciat, et quod 
literae in forma brevis vel aliter, prout 
eidem Benedicto procuratori videbitur et 
placebit, expediri possint et valeant. 

Fiat. I. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
v kalendas decembris, anno 1v. 

Dat, die 27 novembris 1526, pontif. anno iv. 


Aà. C. 1856 


Assignatlo (ds 
qua in rubrica). 


lusslo earua 


pordonam perc- 


solvendi. 


Sola rignnlufn 
sollicit. 





:&n. C. 198 


Exordium. 


Nonnulli aali- 
a8 fabricahaut 
in praeiudicinm 
Comerse Ap-- 
stelicae. 


XXII. 


Animadversio. contra. illos , qui sal Ca- |. 


merae Apostolwae rapiunt, distrahunt 
vel alias. quomodólibet illius. asporta- 
lionem impediunt ac perturbant. 1, 


Clemens Papa VII, iun et singulis praesen- 
tes literas inspecturis, salutem ot apostoli. 
cam benedictionem. 


Pro iniuncta nobis pastoralis officii cu- 
ra, nostros, Sedis Cameraeque Apostolicae 
redditus conservare, et si quoquam si- 
nistriore successu labefactari contigerit , 
quoad fieri potest, eos restituere tenemur. 

8 4. Sane.nuper accepimus quod non- 
nulli domini temporales, feudatarii nostri, 
hominesque illis in temporalibus subie- 
cti, etiam nonnullae communitates, uni- 
versitates et particulares personae, nobis 
Sedique praedictae etiam in temporalibus 
subditae, libertatem negocii salis nostri , 
quod inter praecipua regalia nostra me- 
rito censetur, illiusque dohanerios et 
ministros impedire et damnificare; ac sal 
ipsum, dum per eorum territoria ad loca 
deputata transfertur, aut ex magazenis, 
in quibus conservatur, rapere, intercipe- 
re, occupare, et ad alia non deputata 
loca transferre, ibique vendere, emere, 
contractare, el alias diversimode, ctiam 
salveam fabricando, fraudes committere , 
non sunt veriti neque verentur; sal vero, 
quod pro eorum rerumque suarum usu 
praesertim a salaria almae Urbis nostro, 
certo persolulo pretio, recipere consue- 
verant, non acceperunt, pretiumque, ut 
tenebantur, non persolverunt; quinimo, 
quod pessimum est, aliarum salariarum, 
etiam extra nostrum et Romanae Eccle- 
siae temporale dominium' existentium, 
sal pro dicto usu sibi comparaverunt, in 
grave nostrum Cameraeque et Sedis Apo- 
stolicae ac dohaneriorum praefatorum 


1 Ex Regest. in Archiv. Vatic. 


CLEMENS vil PP. 








109 — An. C. tid 
damnum et praeiudicium, animaruim sua- 
ruin, propter -censurarum: contra. talos 
promulgatarum incursus, . damriation t, 
nostrum et dictae Sedis contem Win, - 
malumque exemplum et scandalum. gio- 
rimorum. ' ; 
8$ 2. Quare nos. volentes pro DOslra-6l Pom té 
Camerae Sedisque Apostolicae ac doha: Jlére ei 
reriorum indémnitati, et animarum prae- lotis qui m 
fatorum saluti desuper opportune provi- tissem, "upor- 
dere, mrolu proprio et ex certa DOBUFa meg meo 
scientia, tenore praesentium, quas perpe- Inpedu, 
tuo valituras decernimus, vobis et. ve- i Apostolos; 
strum cuilibet nobis et: dictae Romanae 
Ecclesiae mediate vel immediate subio- 
ctis, etiamsi vestrum aliquis .archiepisco- 
pali, episcopali, abbatiali vel alia. qua- 
cumque ecclesiastica, aé etiam marchio- - 
nali, principatus, ducali vel alia mun- 
dana dignitate praefulgeat, sub suspen- 
sionis a divinis, excormrmnunicationis et 
interdicli censuris ecclesiasticis, ag. etiam 
privationis feudorum, privilegiorum, in- 
dultorum, officiorum, beneficiorum, iu- 
rium et actionum quorumcumque a Sede 
Apostoliea, quacumque de causa, etiam 
onerosa, eliam .dispositive exprimenda , 
sub quibusvis. verborum formis conces- 
sorum, necnon conflscationis et amis- 
sionis quorumcumque bonorum mobi- 
lium et immobilium quomodolibet ob- 
tentorum et possessorum, ac etiam quin- 
que millium ducatorum auri per quam- 
libe, communitatem aut universitatem ; 
seu in temporalibus dominum, et mille 
ducatorum similium per quamlibet parti- 
cularem personam contrafacientem , ac 
alis per diversas nostras et praedeces- Z 
sorum nostrorum Romanorum Pontifi- 
cum constitutiones et literas, quas in suo 
robore permanere decernimus, ot, quate- 
nus opus sit, innovamus, expressis. et i 
promulgatis, eo ipso incurrendis et irre- 
missibiliter exigendis respective poenis, di- 
stricte praecipiendo maudarmus, 


| 








440 
$ 8..Nobis vero non. subditos : paterne 
No» whies requirimus quod sal nostrum per loca 


él erui ter» La h Lr H H | m 
Us ml h. C. Dobis aut vobis subiecta, sine aliqua datii, 


menant so" gabellae vel alterius oneris solutione , ui 


twr ot opem fe- consuétum est, et sine aliquoimpedimento, 


Tánl ad lrans- 


Àn. C. 1038 


portatlonem et Cofiduci et transportari, illiusque dohane- 


[ H * "M" " 
dom; ^7 Figs, ministros et portatores libere nego- 


tiari, conversari ac morari sinatis et. per- 
mittatis. Etsi. a dohaneriis vel eorum 
ministris et portatoribus praefatis vel eo- 
rum aliquo requisiti fueritis, eis statim de 
fidis comitibus et fideli scorta per totum 
territorium vestrum provideatis, et nihi- 
lominus territoria vestra, sub dictis dam- 
norumque et interesse poenis, assecuretis : 
et si quam huiusmodi salis quantitatem 
aut pecuniarum summas a negotio salis 
dependentes inlercepistis, aut. in lerrito- 
riis vestris intercipi seu occupari conti- 
git vel continget, de propriis vestris fa- 
cultatibus, quoties id contigerit, reservatis 
tamen vobis contra interceptores et oceu- 
patores huiusmodi iure et actione, eisdem 
.dohaneriis vel eorum ministris eas, una 
cum expensis factis, poenis pecuniariis 
propterea incursis et interesse forsan passo, 
eisdem, sine aliqua mora vel tergiversa- 
tione, integre restituatis et satisfaciatis, aut 
restitui et satisfleri faciatis cum effectu ; 
et sal, quod a salariis nostris accipere 
consuevistis et debetis, ab eisdem nostris 
salariis, tam pro tempore decurso quam 
in futurum, et non ab aliis omnino ca- 
piatis; ac pretium et pecuniarum sumnias, 
quod pro sale vobis respective deputato, 
eliam non accepto, tam de praeterito sta- 
tim quam de futuro, suis temporibus sol- 
vere debetis, dohaneriis seu eorum mi- 
nistris praefatis cum effectu. persolvatis. 
$ 4. Mandantescommissario pro tempore 
Fpuatera EXIstenti et dilectis filiis Gamerae nostrae 
ta pus. Apostolicae praesidentibus clericis, nec- 
non provinciarum nostrarum ac civitatum, 
terrarum et locorum praefatorum legatis, 
vice-legatis, guhernatoribus, locatenenti- 





BULLARIUM ROMANUM 


bus, commissariis, praetoribus, commu- 
nitatibus, universitatibus, officialibus et 
executoribus quibuscumque nunc et pro 
tempore existentibus, quacumque pote- 
state et auctoritate fungentibus, et cuilibet 
eorüm, quod, quoties a dictis dohaneriis 


' vel eorum ministris fuerint requisiti, eis 


et cuilibet ipsorum, per se vel alium seu 
alios, in praemissis, et circa ea faveant et 
assistant: praesentesque et alias a nobis 
ao praedecessoribus nostris Romanis Pon- 
ficibus super negotio salis huiusmodi 
emanatas literas et constitutiones, quarum 
lenores, praesentibus pro sufficienter ex- 
pressis, ac si de verbo ad verbum inserti 


forent, haberi volumus, in ouibus et 


per omnia effectum suum sortiri, et 
debitae executioni demandari, sub dictis 
poenis, mandent et faciant, contradictores 
ac in venditione, eriptione, transporta- 
tione, salvearum fabricatione aut alias in 
negolio salis huiusmodi conlra praesen- 
tium et aliarum praedictarum constitulio- 
num. et literarum dispositionem aut liac- 
lenus observatam consueludinem frau- 
dantes, per censuras et poenas in prae- 
sentibus et illis contentas aliaque iuris 
et facli opportuna remedia summarie, 
sola facti veritate inspecta, prout in ca- 
meralibus decet procedere, compescendo, 
invocato etiam ad hoc, si opns fuerit , 
auxilio brachii saecularis. 

$ 3. Venerabilibus vero lratribus ar- 
chiepiscopis et episcopis et dileclis etiam 
filiis eorum in spiritualibus vicariis gene- 
ralibus, metropolitunarumque et cathe- 
dralium et collegiatarum capitulis, paro- 
chialium ecclesiarum rectoribus, quod, 
tolies quolies pro alicuius dohanerio- 
rum, ministrorum aut aliorum pravfatorum 
parte fuerint requisiti, in metropolitanis, 
calliedralibus, collegiatis. vel parochiali- 
bus ecclesiis praedictis, per affisionem in 
valvis earum vel alias voce, aliquibus do- 
minicis vel aliis festivis diebus, dum inibi 


An. C. 1528 


Hane legem per 
eecles. praela- 
Vos — publicari 
mandat ; 





Àn, C. 1528 


Sie publica- 
là, omnes àr- 
clare declarat; 


Derogat con- 
trariis; 


Transumptis 
«redi iubet. 


CLEMENS VII PP. 


divina celebrantur, praesentes vel earum 
transumptum, etiam in vulgari sermone 
redactum, ut ab omnibus intelligi possit, 
publicent. ; 

$ 6. Quas, postquam sic fuerint publi- 
catae, omnes et singulas utriusque sexus 
personas, civitatibus, dioecesibus et paro- 
chialibus, in quibus, ut praefertur, fue- 
rint publicatae, subiectas, ac & illis per- 
sonaliter intimalae fuissent, afficere et li- 
gare decernimus. 

8 7. Non obstantibus asthioni Nds el 
ordinationibus apostolicis, seu si archie- 
piscopis, episcopis, abbatibus, capitulis, 
dominiset aliis praefatis vel quibusvis aliis, 
communiter vel divisim, ab eadem sit Sede 
indultum quod interdici, suspendi vel 
excommunicari non possint per literas 
apostolicas non facientes plenam et expres- 
sam ac de verbo ad verbum de indulto 
huiusmodi mentionem ; et quibuslibet aliis 
privilegiis, gratiis, concessionibus , indul- 
gentis et literis apostolicis, generalibus 
vel specialibus , quorumcumque tenorum 
existant, per quae, praesentibus non ex- 
pressa vel totaliter nom inserta, effectus 
praesentium ' impediri valeat. quomodoli- 
bet vel differri, et de quibus quorumcum- 
que totis tenoribus habenda sit in nostris 
literis mentio specialis; necnon felicis re- 
cordationis Bonifacii Papae VIII, etiam 
praedecessoris nostri, de una, et concilii 
generalis de duabus diaelis, ac de certo 
numero personarum ad iudicium evo- 
candarum, ceterisque contrariis quibus- 
cumque. 

8 8. Et quia difficile foret etc. 

Datum in civitate nostra Urbis Veteris, 
die septima martii, millesimo quingente- 
simo vigesimo octavo, pontificatus nostri 
anno v. 

Dat. die 7 martii 1528, pontif. anno.v. 






444 — An. C. 1028: 


XXIII. 


Staluta, constituliones ,' privilegia , in» 
dulta, exempliones , libertates , concés- 
siones, immunitates el. gratias senatus 
populique Romani inmovat, aliáque ctrca 
conservatorum. salaria et lectorum sti- 
pendia decernit 3. 


Clemens Papa Vil, ad futuram rel memorato. 


$ 1. Cum nos affectione. dilectioneque 
non minori quam aliqui alii ex Romanis 
Pontificibus praedecessoribus nostris di- 
lectos peculiaresque nostros et S, R. E. fi- 
lios, senatum populumque Romanum, pro- 
sequamur, pro aliqua parte damnorum 
in almae urbis nostrae. Romae novissima 
direpione per milites exercitus imperialis 
illatorum eos recompensare , specialibus- 
que favoribus el gratiis prosequi volentes, 
omnia et singula statuta , constitutiones , 
et etiam novas nuncupatas eiusdem Urbis. 
reformationes, ac omnia: et singula privi- 
legia, indulta, exeroptiones, libertates , 
&ratias, concessiones el immunitales, per 
omnes et singulos Pontifices Romanos 
praefatos et. nos quomodolibet concessa, » 
approbata, confirmata et innovata, appro- 
banus, confirmamus, omnesque et sin- | 
gulos, tam iuris quam facti defectus, si qui 
[orsan intervenerint in eisdem, supplemus, 
illasque et. illa innovamus et de novo eis 
concedimus. 

& 2. Et insuper cum, sicut accepimus , | vecgal vin. - 
gabella sive dohana vinorum, Urbis Terrae Lider Aunt 
nuncupata, ab ipsis senatu populoque Ro satis Urbis 
mano, pro salariotam ordinarias quam ex- 
traordinarias lectiones in ipsius Urbis Stu- 
dio legentibus, imposita et instituta fuerit m 

el specialiter primo decretum quod fr ue, 
tus ac. emolumenta quaecumque ex ill 
provenientia in salariis praefatis; poste 
vero per felicis recordationis Leonem Pai 
pam X, etiam praedecessorem nostrum , 


Amorém squm 
in, populum fo- 
monum explicat 
Clemens; 





Romanoram 
Pontificum cop- 
ceMiones om- - 
nes populo 3 
Rom. uo confie | 
mat. E 








| Ex Regest, in Archiv. Vatie, 


Àu. C. 1828 ET 
Leo X déctr- qiod. etiam, in auguniénto. salarii conser- 
Prey vátoruni eiusdem almae Urbis et aliorum 
liant o reps. Hi Jflieialium pro certa summa aucti, 
miens 5«-0L.si quid ultra. ex supradictis salariis 
superesset , illud plus in refectione sive 
reparatione-moenium sive murorum Urbis 
exponeretur, et in praesenti. anno mille- 
sime quingentesimo vigesimo octavo non 
fuerint aut futuri, ob qualitatem tempo- 
rum, sint aliqui legentes, quibus salaria 
persolvi debeant, 

$ 3: Propterea eiusdem praesentis anni 
Quando no» et, aliorum, quibus, futuris temporibus, 
Medesa forte non legetur, omnes ei singulos 
di ds fructus ex dicta gabella provenientes, etiarm 
Mem ope, — legentium. salariis destinatos, augumento 
; lamen salariorum congervatorum et alio- 
rum officialium praedictorum et, quando 
in gymnasio dictae Urbis legetur, cliam 
dietis actualiter legentium salariis dum- 
laxat exceptis, in. rewdificationem et. re- 
poraüonem rurorum praedictorum, et 
non alios usus, exponi et converti debere, 

statuimus et ordinamus. 
$ 4. Quodque, dum et quoties in gym- 
Aen unum Dàsio dietae Urbis legi conligerit, actu 
vua sr tantum legentibus et non alis salaria 
huiusmodi assignari et solvi. debeant; et 
si alias assignari contingat, vel hactenus 
per Romanos Pontifices praedecessores 
nostros et eliam per nos assiguata repe- 
riantur, tales assignationes ac mandata 
de dictis salariis solvendis et inde secuta 
quaecumque irritamus et annullamus, et 
solvere habentibus, ne solvant, inhibemus. 
8 5. Et ulterius omnes et singulas con- 
Concesiones CéSSiOnes singulorum officiorum ad ipsum 
fas erus Senatum populumque Romanum spectan- 
dechrants. — (tium et pertinentium , seu parlem vel 
partes illorum fructuum, etiam ex causa 
afficius vel alias quomodolibet , 
eodem quam aliis przxdecessovibus nostris 





praefatis et nobis quomodolibet et cui- | 


cumque factas et emanatas, cassamus, re- 
vocamus, irritamus et arinullamus ; ipsos- 


BULLARIUM ROMANUM 


lam ab! 





An. C. (828 


que senatum et populum adversus illa, 
perinde ae si minime einanassent, resti- 
tuimus, et in eum, in quo ànte illas erant, 

satum plenarie reponimus et reinte- H 
gramus. 

8 0. Non obstantibus praemissis ac COD- Obsuntlss de- 
stitutionibus et ordinationibus apostolicis, "*"» 
privilegiis, concessionibus, assignationi- 
bus, efiam ex quavis causa, occasione 
vel colore, cuicumque, etiam civi Romano, 
factis, lilerisque praedecessorum nostro- 
rum et nostris sub plumbo vel in forma 
brevis quibusvis personis, etiam civibus 
Romanis, ih. contrarium forsan concessis, 
quibus, illarum tenores et datas pro ex- 
pressis habentes, derogamus, easque spe- 
cialiter et expresse revocamus, statutis et 
consuetudinibus, etiam iuramento, confir- 
matione' apostolica vel quavis firmitate 
alia roboratis, ceterisque contrariis qui- 
buscumque. 

87. Quocirca nostro a8, R. E. came- camerario, gu- 
rario ac gubernatori et senatori eiusdem Pese eu 
almae Urbis, nunc et pro tempore exi- committitur. e- 

' xequutíó prae- 
stentibus, per haec scripta mandamus sentium iiera- 
quatenus, eisdem senatui populoque Ro- ""* 
mano et agentibus pro eis efficacis defen- 
sionis praesidio in praemissis assistentes, 
non permittant eosdem senatum popu- 
lumque Romanum  egrumque agentes 


praefatos, ullo unquam tempore aut quo- 


vis quaesito colore, contra praesentium te- 
norem, quomodolibet molestari vel per- 
turbari, contradictores et inobedientes 
per censuras ecclesiasticas, etiam iteratis 
vicibus aggravandas, ac poenas pecunia- 
Tias, suo arbitrio imponendas et mode- 
randas, etalid iuris remedia, appellatione 
postposita, compescendo, invocato etiam 
ad hoc et per eos adhibito, &i opus fuerit, 
auxilio brachii saecularis. Praemissis ce- 
terisque contrariis quibuscumque, aut si 
aliquibus, communiter vel divisim, ab 
Apostolica sit Sede indultum quod inter- 
dici, suspendi vel excommunicari non 





An. C. 1528 
possint per literas apostolicas non facientes 
plenam et expressam ac de verbo ad ver- 
bum de.indulto huiusmodi mentionem. 

8$ 8. Volumus autem quod senátus et 

Sesto vus populus praedicti, antequam pecunias prz- 

preroconen- falas in refectionem seu reparationem 

sm personae a 

Sanelitate Su) THU T Ortum. exponant, personae per nos ad 

jube hoc deputandae, quo in loco muros ipsos 
reparare velint, specificare, ipsamque re- 
parationem cum interventu seu licentia 
dictae personae facere teneantur. 

8 9. Quodque eadem persona de pecu- 
Que com- niis, tam in huiusmodi reparatione expo- 
puta de accepto 

el expensis. te- sitis quam per eosdem senatum populum- 

writ — que Romanum e gabella huiusmodi pro 
tempore exactis, et de omnibus dictae ga- 
bellae introitibus computum tenere de- 
beat, ut omnia, ad omnem requisitionem, 
nobis ostendere possit. 

Datum Orvieti, vigesimaquinta aprilis, 
millesimo quingentesimo vigesimoctavo , 
pontificatus nostri anno v. 

Dat. die 25 aprilis 1528, pontif. anno v. 


XXIV. 


Apjrobatio congregationis fratrum. Ere- 
mitarum, nunc Cappucinorum, Ordinis 
Minorum: Conventualium Sancti Fran- 
cisci, tum. habilus praefinitione gra- 

. tiarumque et. privilegiorum concessione. 

Clemens episcopus servus servorum Dei, dile- 
etis lis Ludovico et Raphaeli. de Forosem. 
proniense, Ordinis fratrum Minorum profes. 
sorum, salutem et apostolicam benedictionem. 


Religionis zelus, vitae ac morum ho- 
nestas aliaque laudabilia probitatis ac 
virtutum merita, super quibus apud nos 
fide digno commendamini testimonio, nos 
inducunt ut yotis vestris, praesertim quae 
animarum salutem etReligionis propaga- 
tionem respiciunt, quantum cum Deo pos- 
sumus, favorabilem * annuamus. 

4 Favorabiliter legunt. Waddingns et Cheru- 
binius (n. T.). 


RU. Rom. Vol. VI. 


fxordiem. 


15 


CLEMENS VTI. PP. 


1418 Au. C. tio 








$ 4. Sane, pro parte vestra nobis muper Quéem 4efa- 
Vribas Gonven- 
exhibita petitio continebat quad. v vos olim, talibus, de fi» 
fervore serviendi Altissimo dueti; Ordihekn sus wr, 
fratrum Minorum, de Observantià nunéu- 'rentlesm. w- 
"E - wm euh Regula 
patotrum, ingressi, it ea proféssit rem. 'G- 8 Franelsel du- 
missi !, per certum tetnpus pérrnánsi SUB, 5 lloentlm ad 
; eamdom Bodom 
et deinde de licentia vestri tunc süperió- Mea ug 
fis, iuxta formam literarum apostolita c4 jeté hans 
rum, super unione et concordia inter " 
praedictos et Conventuales nuncupatos 
fratres. dicti. Ordinis edita confectarüm, 
ad ipsorum fratrum Conventualium eón- 
sorum vos tronstulistis, et a tunc magi- 
stro provinciali provinciae Marchiae di- 
ctorum fratrum Convehitualiur! benigne 
recepti ac aliorum fratrüm Conventualium 
eiusdem provinciae numero et consortio 
aggregati fuistis; et deinde vobis deside- 


| rantibus, pro animarum vestrarum salute 


ac Dei gloria, eremiticam vitam ducere, 
ei, quantum humana patitur fragilitas , 
Regulam beati Franciséi observare, dictuà 
magister provincialis licentiam ad Roma- 
nam Curiam accédendi, eta nobis ac Sede. 
Apostolica quaecurüqie ad ahimarum .- 
vestrarum salutem ac Dei gloriam op- 
portuna vobis viderentur, petendi. et im» 
petrandi concessit. 

8$ 2. Àc etiam dilectus fi lius noser.Án- mV 
dreas, tituli Sanctáe Priscae presbyter b M. 
cardinalis, dicti Ordinis protector, vobis, een — addttty 


conditlonibns, 
ut similem impetrationem. facere ; ita ta- aas 


'men quod unus ex consortio vestro, omi- 


nium vestrorum nomine, magistro pro- 
vinciali seu capitulo provinciae dictorum 


ratrnm Conventualium, in qua habitare- 





tis; singulis annis se praesentare in si- 
gnum subiectionis teneretur, et ipse ma- 
gister (si sibi videretur) semel in anno et 
non ultra vos visitare, et si invenerit vos 
Regulam praedictam mon observare, ad 
eam plenius observandam vos admonere, 
ac debitis modis compellere posset; prae- 
ter hacc autem, nec vos de loco ad locum 
transferre, nec aliquid aliud vobis iniufi- 


1 Praefati legunt in eo professione emissa (n. T.) 








AC. im MA 


* 
"vw 


BULLARIUM HROMANUM 


An. C, ti28 


«gare, Aut a yobis exigere. valeret, sed-po-.| lensi Beati Romualdi. illiusque eremitis im »aeborum sec 





tius vos. tueri. et. defendere. teneretur ut 
in pace possetis Altissimo in divinis famu- 
lari, prout in literis patentibus eorumdem 
cárdinalis proteotoris et' magistri provin- 
Galis desnper confectis plenius dicitur 

contineri- ;- 
$ 3. Quare, pro parte, vestra, nobis fuit 
Pipe lieentug DIBiliter supplicatum ut vobis vitam ere- 
. ,"Wertwsamque pificam huiusmodi ducendi facultatem 
Taro." "" Goncédere, aliasque in praemissis oppor- 


stulurant, 
tine providere de benignitate apostolica 
dignaremur. 
8 4. Nos igitur, qui salutem eupimus 
Bie modo Po- animarüm, vestrum quemlibet a quibusvis 


Üifex dictam li- A Ea. ae HER i 
e&piiom imper. GQXGOmmmunicationis ,. suspensions et in- 


lerdicti aliisque ecclesiasticis sententiis, 
cefsuris et poenis, a iure vel ab homine, 
quavis occasione val causa latis, si qui- 
bus quomodolibet innodatus existit, ad 
effectum praesentium. dumtaxat. conse- 
quendüm, harum serie abgolventes et ab- 
solutum fore nensentos, ac literas prae- 
. dietas et in eis contenta quaecumque prae- 
sentibus pro sufficienter expressis haben- 
tes, hoiusmodi supplicationibus inelinati, 
auetoritate apostolica, tenore praesentium, 
vobis ut, secundum Regulem praedietem, 
vitam erergitittm ducere. 
8.8. Et habitum eum caputio quadrato 
gestare. . 
46. Necnos omnes, tam elericos sae- 
Allosque reci, Cülares et. presbyteros quami Taicos ad ve- 
pere, strut cerisortium recipere. 
8 7. Ac, tam illi qudm vos, barbam de- 
Parbam deler- ferre. 
1M $8. Ft ad eremitoria seu ]oca quae- 
Eremlhorisne CUIqUe, cUm consensu dormimorum eo- 
v" rumdem locorum, vos conferre, et in his 
habitare, vitamque austeram et éremiticam 
inibi agere, et in quibuscumque locis 
$9. Necnon omnibus et singulis privi- 
Prvileda «legis, indultis et gratiis Ordini fratrum 


Eus n48* Minorum hujusmodi ac eremo Camaldu- 


fhéMfum com 
ripuüs copeb- 
Da 


genere vel in specie hactenus concessis et 
in posterum eoncedendis, et quibus ipsi 
quomodolibet utuntur, potiuntur et gau- 
deni, ac uti, poliri et. gaudere poterunt 
in futurum , vos quoque aeque prineipa- 
: liter, sicut ipsi, uti, potiri et gaudere li- 
; bere et licite valeatis, plenam et liberam 
; licentiam et, facultatem concedimus, 
| 810. Ft nihilominus universis et sin- 
gulis archiepiscopis, episcopis et abbati- 
ibus aliisque in dignitate ecclesiastica 
constitutis personis, necnon canonicis 
metropolitanarum vel aliarum cathedra- 
lium ecelesiarum , ipsorumque archiepi- 
Scoporum, episcoporum et abbatum vi- 
cariis in spiritualibus generalibus, discre- 
tioni vestrae 1 per apostoliea seripta man- 
damus quatenus eorum quilibet, per se 
vel alios seu alium, vobis et vestrum euili- 
bet, ip praemissis, efficacis defensionis 
praesidio assistat, et faciat vos et vestrum 
quemlibet praemissis omnibus et singulis 
paciflce frui et gaudere, nec permittat 
vestrum quemlibet coritra tenorem prae- 
sentium modo aliquo molestari, impediri 
aut inquietari. Contradictores quoslibet et 
rebelles, etiam per quascumque, de qui- 
bus sibi plácuerit, censuras et pioéhan et 
alia in eis 2 remedia, appellatione postpo- 
sita, compescendo, invocato ad hoc, si 
opus fuerit, auxilio brachii saecularis. 

$ 11. Non obstantibus felicis racorda- 
tionis Bonifacii Papae VIII, praedecessoris 
nostri, etiam de una, etin consilio generali 
de duabus diaetis edita, ac aliis constitu- 
tionibus et ordinationibus apostolicis; nec- 
non dieti Ordinis statutis et consuetudi- 
nibus, etiam iuramento, confirmatione 
apostolica vel quaxis firmitate alia robo- 
ratis; privilegiis quoque, indultis ac lite- 
Tis apostolicis per quoscumque Romanos 
Pontifices praedecessores nostros ac nos 
et Sedem praedictam, etiam per vim ge- 
neralis legis ac statuti perpetui, ac motu 

i Verba disoretíoni veslrae desunt in. Wadd. 
ed. (n. T.). 8 Wadd. legit alía iuris loco. alia 
in es (n. T). 





Eremitarum 6a« 
malduten. elsr. 
gitur; 


Baecntorseqna 
doputit ; 


Ofbstantía tol. 
lit; 





DLEMENS VII PP. 
hasretipse peaiiatis in aiyjtate Drixienal et 


proprio et ex certa scientia, ac de apo- 
stolieae potestatis plenitudine, et cum iui- 
busvis irritativis, annullativis , cassativis, 
revotativis, praeservativis , exceptivis, re- 
stitutivis, declarativis, mentis attestativis 
ac derogatoriarum derogatoriis, aliisque 
efficacioribus, efficaeissimis et insolitis 
clausulis et- consistorialiter quomodolibet , 
etiam pluries, concessis, confirmatis et 
innovatis, quibus omnibus, etiamsi, pro 
illorum sufficienti derogatione, de illis 
eorumque totis tenoribus specialis, indi- 
vidua ac de verbo ad verbum, non autem 
per clausulas generales idem importantos, 
mentio seu quaeviealia expressio habenda 
aut certa exquisita forma servanda foret, 
et in eis caveatur expresse quod illis nui- 
latenus derogari possit, illorum etiam te- 
uores praesentibus pro sufficienter ex- 
pressis ac de verbo ad verbum insertis, 
necnon modos et formas ad id servandas, 
pro in individuo servatis habentes, hac vice 
dumtaxat, illis alias in suo robore per- 
mansuris, harum serie specialiter et ex- 
presse derogamus, ceterisque contrariis 
quibuscumque. 

Nulli ergo etc. 

Datum Viterbii, anno Incarnationis do- 
minicae millesimo quingentesimo vigesi- 
moctavo, quinto nonas iulii, pontificatus 
nostri anno v. 

Dat. die 3 iulii 4528, pontif. auno v. 


XXV. 


Communitas civitatis Briziensis de exacta 
pro Lutheranae haeresis. extirpatione 
protinus adhibita diligentia laudatur; 
amplaque iurisdictio episcopo et inqui- 
sitoribus datur contra perfidum. eius- 
modi haereticorum eorumque complicum 
genus procedendi. 


Clemens PP. VIj, venerabili fratri Paulo Zana, 


episcopo Brixiensi, et dilecto filio inquisitorl | 





115 


enrum alter, sslutém $t aphdtóllémi Dibe- 
fllctinnem. - 


81. Placuit intelligere quod non solum 
fraterpitas tua sed eius dilecti filii com- 
munitas istius civitatis Brixiensis, nolentes 
negligentia aut desidia eorum aruittere 
illud optimum nomen eis a parentibus et 
antecessoribus suis relictum , omni dili- 
gentia curarint ne haereses his tempori- 
bus de novo pullulare possint, sed omni- 
bus remedia adhibuerint. ut, si quae sint 
in ipsa civitate, extirpentur; et propterea , 
cum ad ipsorum communitatis notitiam 
pervenisset, nonnullos in ipsa civitate , 
suae famae et honoris prodigos, ita nefa- 
rios Dei sanctaeque matris Ecclesiae re- 
belles existere , ut non erubescerent Lu- 
theranam doctrinam publice declarare, et 
quae palam non auderent, seorsurm se- 
ereto. docerent, plerosque inducentes a 
recta semita declinare; ne, ob id, forte con- 
tra eos ira Dei magis provocaretur, iu 
publico eorum consilio statuerunt tres 
eiusdem civitatis eives eligi debere, quo- 
rum cura, diligentia et vigilantia Luthe- 
ranae diabolicae haereses 9 civitate ipsa 
eiusque territorio prorsus extirpaventur, et 
earum auctores et seminatores condigna 
poena plecterentur, cum potestate etiam 
comparendi per procuratorem coram Sede 
Apostolica el quibuscumque aliis iudici- 
bus ecclesiasticis et saecularibus, et pro 
praemissorum executione exponendi ex 
publico quascumque pecunias necessa- 
rias, quod, ut merito ex hoc illi laudari 
et plurimum commendari debenl, ila 
etiam vos, prout vestro incumbit officio, 


t cirea haereses huiusmodi, in civitate el 
| dioecesi Brixiensi idem facere, prout spe- 


ramus et desideramus, omni diligentia 
curabitis. 

$2. Cupientes igitur errores ot per- i 
versa dogmata iu civitate et dioecesi tuis 


Au. C, 4538 


Commendat blo 
Pontifex. com- 
mune —Briviao 
de exacta. dili- 
gentia pro de- 
pulalone ei ex- 
lirpatione — .Lu- 
Merapao dise- 
tesis udhibita 


daltccibut 
tube hoc Wein 
praesta e 








146 
Noiüsinodi - penitus: extirpari, et illorum 
sébtàtores "debiti correolione véprimi, ac 
debitis poenis, puniri, vobis et alteri^ve- 
strüi eiiam eum a práefátis electis re- 
T iti Weritis et alter vestrum: requisitus 
fueiii, ommes et singulas causas huius- 
modihseresi sapientes, etiam criminales, 
tám dicta Lutherana quam alia et erronea 
ac pérversa doctrina in civitate et dioe- 

'eesi praedietis exortas,iet quas, etiam 
contra quemdam, loannem Baptistam Pa- 
layicinum, Ordinis Iratrum Carmelitarum, 
qui, verbum Dei in proxima quadragesima 
in ecclesia Brixiensi praedicando, publice 
nonnulla erronea ct a fide catholica de- 
viantia praedicavit, adeo, quod pias homi- 
numi aures plurimum seandalizavit, si in 
civitate séu dioecesi praedictis extiterit, 
movere seu exoriri contigerit, cur omni- 
bus et singulis illis annexis, dependentibus 
. e& emergentibus ab eis, simpliciter et. de 
plano, - sine strepitu et figura iudicii, 
prout in similibus procedi consuevit, au- 
' diatis. . 
8 3" Nos enim vobis ut, auditis hinc inde 
Et proesdero, propositis, eliam usque ad definitivam sen- 
Mao geris tentia: inclusive, sublato quovis diffugii 
MA eas obstadlito, et prout sacri canones volunt, 
wc 'oa- Mtr i ppellatione qualibet remota, deci- 
dendi et fine debito terminandi; ac senten- 
lias desuper per vos et alterum vestrum 
latas et quibusvis appellationibus , etiam 
ad nos et Sedem praedictam interpositis, 
penitus reiectis, perinde ac si tres son- 
tentiae conformesin nostrae Rotae audito- 
rio latae essent, debitae executioni dernan- 
dandi, 
$.4. Testes autem, qui fuerint nominati, 
Cogst vestes Sj. 86 gratia, odio vel timore subtraxerint, 
e toiles per censuras eeclesiasticas, appellatione 
cessante, compellendi veritatistestimonium 
perhibere. 
$ 5. Ac moniliones et citationes quas- 

Quent. quos- libet, constito de non tuto accessu, seu 

qus quod pro monitionibus et citationibus hu- 


€. m 












BULLARIUM ROMANUM 


iusmodi faciendis ipsorum monendorum 
etcitandorum praesentia commode haberi 
nequiret , per edicta publiéa locis publicis 
affigenda, quae perinde ipsos arctent, ac 
si eis personaliter intimata fuissent, fa- 
ciendi. 

8$ 6. Accontra quosque, cuiusque status, 
gradus, ordinis, religionis vel conditionis 
seu preeminentiae fuerint, et quacumque 
ecclesiastica seu mundana dignitate prae- 
fulgeant. vel exemptione, ipsius Martini et 
aliorum erroneorum dogmatum sectalores, 
sequaces, fautores defensoresque, ac illis 
auxilium , consilium vel favorem , directe 
vel indirecte, publice vel occulte praestan- 
les, inguirendi et procedendi ; ac huius- 
modi labe et aliis haeresibus infectos ca- 
piendi et carceribus mancipandi, ac iuxta 
canonicas sanctiones et sanctorum patrum 
instituta, prout qualitas excessuum exe- 
gerit, vel conscientiae vestrae expedire vi- 
sum fuerit, puniendi et poenis debitis ple- 
ctendi. 

87. Et ad cor redire nolentes a dictae 
Ecclesiae communione , velut putrida 
membra, separatos et divisos, ac damna- 
tioni aeternae cum Satana et angelis eius 
addietos, ac perpeluo infames ac intesta- 
biles esse; necnon bona eorum quaelibet, 
mobilia et immobilia, cuicumque fidelium 
libere et lieite invadere, occupare et sibi 
acquirere licere, personas eorum capti- 
vare etin perpetuam servitutem adducere, 
corpora eorum, postquam defuncta fuerint, 
sepultura ecclesiastica carere debere de- 
cernendi, denunciandi et declarandi. 

8$ 8. Et quiad veritatis lumen redire, et 
huiusmodi haereses abiurare voluerint, 
postquam errorem suum deposuerint, id- 
que humiliter petierint, si aliasrelapsinon 
fuerint, recepta ab eis prius abiuratione 
haeresis et errorum huiusmodi, legitime 
et publice facienda, praestandoque per eos 
iuramento quod talia deinceps non com- 
niltent, nee talia vel alia his *imilia com- 


An. C. 1528 


Jnquirant ton- 
ira quoseumquna 
Luiberanae ho- 
resis reos, eo- 
rumque compli- 
Ces, euiuscum- 
qua sint cou- 
ditionis et prie- 
eminentiae ; 


1mpoenltentes 
mulis — paenis 
coerceant; 


Redeuntes au- 
tem ad fidem et 
haeresim ahiu- 
rantes (iron !a- 
men relapsos;, 
servatis nic ey- 
pressis, abapi- 
vanl, et super 

irregularilalo 
ineursa dispen. 
seni; 












C. 1528 


mittentibus seu adhaerentibus consilium, 

auxilium vel ffvorem , per se vel alium 

seu alios, praestabunt, ab omnibus et sin- 

gulis excommunicationis et interdicti aliis- 

4 que ecclesiasticis sententiis, censuris et 

: poenis, etiam in literis felicis recordatio- 

'nis Leonis Papae decimi, praedecessoris 

nostri, contra dictum Martinum editis, con- 

tentis, quas, praemissorum occasione, quo- 

modolibet incurrissent ; ac ab huiusmodi 

delictis, excessibus et criminibus, necnon 

aliasin forma Ecclesi consueta absolvendi, 

et super irregularitale, propterea quomo- 

dolibet contracta, dispensandi, omnemque 

inhabilitatis et infamiae maculam sive 

notam penitus abolendi, eosque rehabili- 

tandi et ad nostrum et eiusdem Sedisgre- 

mium necnon gratiam et benedictionem 
restituendi et reponendi. : 

8$ 9. Omniaque et singula alia, quae ad 

Cotersqoe s- hujusmodi pestem reprimendam et radici- 


Kia  neressaría 


o4 Wius lae- tU$ extirpandam necessaria seu quomodo- 
tonem ei libet opportuna 1, faciendi, gerendi , ordi- 
** erequiotir nandi, coercendi eLexequendi, ac auxilium 
brachii saecularis, si opusfuerit, invocandi. 
8 40. Et ad praemissa omnia et singula, 
Erad peni sj et quando expedire vobis et alteri ve- 
tà alius idoneos . H " . 
viros, si oppor- Strum visum fuerit, viros aptos et idoneos, 
duet ^ cum simili vellimitata potestate, subdele- 
gandi et deputandi; ipsosque, quoties op- 
porlunum vobis et alteri vestrum vide- 
bitur, revocandi, ac loco ipsorum alios 
similiter deputandi, auetoritate apostolica 
plenam etliberam potestatem, auctoritatem 
facultatemque concedimus per praesentes. 
811. Non obstantibus constitutionibus 
otras e ordinationibus apostolicis, necnon om- 
un nibus illis, quae idem Leo praedecessor 
in suis literis voluit non obstare, et quae 
pro expressis haberi volumus, ceterisque 
contrariis quibuscumque, etiamsi in eis es- 
sent clausulae aliquae derogatoriae deroga- 
toriarum et de quibus oporteret fieri spe- 
cialis et individua mientio et de verbo ad 
1 Ripoll lic addit fuerint (n. T.). 


CLEMENS VII PP. 





415 As C, 68 
verbum, quas pro expressishaberi volumus, 
et eis derogatum esse censemus et inten- 
dimus. 

Datum Viterbii, sub annulo Piscatoris, 
die decimatertia iulii, millesimo quingen- 
tesimo vigesimo octavo, pontificatus nostri 
anno quinto. 

Dat. die 13 iulii 1528, pontif. anno v. 


—— 


XXVI. 


Exemptio monachorum Eremitarum San- 
cti. Romualdi Montis Coronae, Ordinis 
Camaldwulensis, sub Regula Sancti Bene- 
dicti, el auctoritas eorum Maioris 1. 


Clemens Papa VII, dilectis filiis malorl et unl. 
versis Eremitis 8. Romnaldi , Ordinis Camal- 
dulensis, praesentibus et futuris. 


Vestrum Ordinem in agro dominico spe-. Eremtarun s. 
ciosum ad salutem animarum in dies uti- omen, "^ 
liter fructificantem , privilegiis et gratia- 
rum donis libenter ornamus, ut qtfietius et 
decentius valeatis Altissimo famulari, 

8 1. Itaque maiori vestro, utquibusab- — War ti 
batesgenerales universorum Ordinum, sub gie peiie-— 
Regula Sancti Benedicti militantium, pri- faber ms 1 
vilegiis, immunitatibus et gratiis uti pos- term hic e- — | 
sunt vel consueverunt, uti in perpetuum " nh 
(citra tamen facultatem utendi mitra et 
baculo ac aliis pontificalibus, et benedi- 
ctionem populo solemniter impendendi) 
possitis et valeatis; privilegiaque ipsa illis 
concessa, quorum tenores hic habemus 
pro sufficienter expressis, vobis concessa 
esse censeantur. 

8$ 2. Quodque quemadmodum alii Ordi- Cesgregstto e. 
nesab Ecclesia approbati, ita etiam vos et dene pedet 
vester Ordo in perpetuum a quibusvis ga- "^ ^ 
bellis, datis, taliis, collectis, exactionibus, 
dativis, decimiset quibusvis impositionibus, 








1 De Ordine tam monachorum quam eremita- 
rum congregationis Camaldulensis plene notavi in 
constitutione xxvin. Alexandri lH, Nulli, tom. 1, 
pag. 48; ab ca lamen sciuncla est haec congre- 


! gatio Eremitarum S. Rómoaldi. 


Àa. C. 1528.— 148 
ex quavis causa et consideratione , etiam 
&üctórilate apostolica, impositis el impo- 
nendis, exempti censeamini; salemque pro 
usu vésiro necessarium ex quovis loco, 
Sedi Apostolicae immediate subiecto, ad 
vestra eremitoria transferre libere et licite 
possitis, aucforitate apostolica, tenore pre- 
sentium concedimus et indulgemus. 

8 3. Quocirca. universis et singulis ar- 

Triés emt chiepiscopis et episcopis ac quorumvis 

wonem exeen- Ürdinum abbatibus per haec scripta man- 

imi mandon^. qms ut, per se vel alium seu alios, vobis 
in praemissis efficacis defensionis praesidio 
assistentes, non permittant vos contra prae- 
sehtium tenorem a quovis indebite mole- 
starí, contradictores per censuras eccle- 
siasticas et alia iuris opportuna remedia, 
appellatione postposita, compescendo ;'in- 
vocato etíam ad hoc; si opus fuerit, auxilio 
brachij saecularis. 

$ 4. Non obstantibus praemissis ac con- 
sour BOR stitutionibus et ordinationibus apostolicis, 
dictorumque Ordinum statutis et. privile- 
* giis, quibus, illor. tenores pro sufficienter 
expressis habentes, illis alias in suo robore 
permansuris, gpecialiter eL expresse, ad ef- 
fectum praesentium, derogamus , conira- 
riis quibuscumque. Aut. si aliquihus, com- 
muniter vel divisim, ab Apostolica sit Sede 
indultum — quod. interdici, suspendi vel 
excommunicari non possint per literas apo- 
stolieas non facientes plenam et expressam 
ac de verbo ad verbum de indulto huius- 
modi mentionem. 

rain: $5. Volumus aulem quod praesentium 

se 4m. — transumptis elc. 

t Datum Viterbii, sub annulo Piscatoris, 
die vigesimaseptima iulii, millesimo quin- 
gentesimo vigesimo octavo ,. pontificatus 
nostri anno quinto. 

Dat. die 27 iulii 1528, pontil. anno v. 


BULLARIUM ROMANUM 








] 





zl 


] * Àn. C. 0528 
XXVII, ; 
Approbatio constitutionumEremilàrum só- 

cietatis Sancti Bomualdi nuncupata 1. 
Clemens Papà VII, ad perpetuo rel memoriam. 


$4, Cum alias dilecti filii maior et ere- Al eremita 8, 
mitae societatis Sancti. , Romn»aldi, prout ro i 
nobis nuper exponi fecerunf, postquam 
societas ipsa pernos approbata fuerat, pro 
ipsius societatis directione et illius con- 
servatione nonnullas constitutiones , tam 
super observantia divinorum praeceptorum 
et votorum, et professionis emissione, ac 
paupertatis observatione, et. vestimento- 
rum delatione, ac castitatis et obedientiae 
observatione, ac divini officii et missae 
celebratione et privatae psalmodiae, ac 
fratrum conversorum et commissorum di- 
vini officii recitatione, et confessione ac 
sacra communione, et in communi habenda 
ratione ac disciplina........ cilitio, solitu- 
dine et silentio, necnon ad. tempus et ad 
vitam reclusione, ac ieiunio et infirmorum 
habenda curatione, necnon exercitio cor- 
porali et eremitarum dormitione;.ac prioria 
regimine et auctoritate, necnon receptione 
et dimissione locorum et eremitarum, no- 
mine et ordine locorum ac etiam eremi- 
tarum, neenon capituli annualis et gene- 
ralis ordine. et auctoritate, ac maioris et 
visitatorum etiam auctoritale, neenon su- 
per huiusmodi societatis institutae obser- 
vantia?, prout in quodam libro, in quo con- 
stitutiones supradietae extensae, annotatae 
et scriptae existunt, plenius continetur. 

$ 9. Quare maior, visitatores et eremitae 
praefati cupiunt constitutiones praefatas, 
pro illarum maiori rohore, apostolico mu- 
nimine roborari; et propterea nobis hu- 
militer supplicari fecerunt ut eorum pio 
et honesto desiderio annuere de benigni- 
tale apostolica dignaremur. 

$ 3. Nos igitur, qui eosdem eremitas, 


4 Ex: Regest. in Árchiv. Vatic. — 2 Deest forsan 
edíderint aut quid simile (8, T.). 


Eas eonürmari 
petunt. 











3 
1 
] 
! 





An. C. 1028 
Goucedlt. Ge- tamquam peculiares filios in visceribusgeri- 
mens, praevio " Eel . : CHIRAC 
examine hicto s IUS charitatis, huiusmodi supplicationibus 
Detur ^ inelitdti, constitutiones praefatas, quas 
per-venerabilem fratrem nostrum bauren- 
tium episcopum Praenestinum, cardinalem 
Sanctorum Quatuor nuneupatum, dicti Or- 
dinis protectorem, dilijenter examinari fe- 
cimus, et, iuxta fidelem relationem per eum 
nobis factam, rationabiles et Religioni con- 
gruentes esse cognoverimus, quarum teno- 
res, ac si de verbo ad verbum praesentibus 
inserti forent, pro expressis haberivolentes, 
auctoritate apostolica, tenore praesentium 
approbamus et confirmamus, illasque in- 
violabiliter observari debere decernimus. 
. $4. Non obstantibus constitutionibus et 
Obstantia tol- ordinationibus apostolicis ac statutis et 
consuetudinibus dicti Ordinis, iuramento, 
confirmatione. apostolica vel quavis firmi- 
tate alia roboratis, privilegiis quoque et 
indultis illi forsan concessis; quibus, illis 
alias in suo robore permansuris, hac vice 
dumtaxatspecialiter et expresse derogarus. 
Dat. Viterbii, die vigesimanona septem- 
bris, millesimo quingentesimo vigesimo 
octavo, pontificatus nostri anno v. 
Dat. die 29 septembris 1528, pontif. anno v. 


XXVIII. 


Cursores Papae et. mandatorii aliarum 
curiarum. Urbis in quibus causis citare, 
intimare etc. valeant. 


Clemens Papa VII, ad perpetuam rei memoriam. 


Accepimus nuper quod, licet dudum, 
Alexander. VI CUID a Certo tempore praesentationes com- 


latuit CUTS0r6S v icol 2 : 
tem cenare TiSSlonum causarum in Romana Curia pro 


poe si, in lempore vertentium, manu Romani Pon- 
causis ordina .. * 115 ] 
rüs coram iu. lificis aut de illius mandato signatarum, 
dicibas Palati : 


Apostoliel euin quae ex stylo et consuetudine dictae Curie, 
ina A03 eatenus inviolabiliter observatis , qui pro 
lege habentur, auditoribuscausarum Palatii 


missariotum. 
Apostolici aliisque iudicibus, etiam san- 


CLEMENS VII PP. 





. 119 


ctae Romanae Ecclesiae cardinalibus, epi- 
Scopis et praelatis, quibus dirigebantur, 
solum per cursores Romani Pontificis pro 
ternpore existentis praesentari, et citationes 
in causis ipsis fleri consueverant, ac éita- 
liones ipsae per alios, quam suos et Se- 
dis Apostolicae cursores fierent, in grave 
praeiudicium nedum ipsorum cursorum, 
sed etiam litigantium in Romana Curia, 
abusumque et perversionem antiquorum - 
styli et consuetudinum dictae Curiae, feli- 
cis recordationis Alexander Papa sextus, 
praedecessor noster, volens fraudibus, quae 
insimilibus quandoque fiebant, ac indem- 
nitati ipsorum. cursorum et litigantium , 
observationique styli et. consuetudinum 
ipsius Curiae providere, motu proprio et 
ex certa scientia, auctoritate apostolica de- 
crevit omnes et singulas commissione, 
manu $ua aut de mandato suo pro tem- 
pore signatas, ac omnes et singulas cita- 
tiones, coram quibusvis dicti Palatii Àpo- 
stolici auditoribus, iudicibus, commissariis 
vel ordinariis, in causis eis. commissis, 
ac etiam Romanae Ecclesiae cardinalibus 
pro tempore pendentes, ac etiam intima- 
tiones, publicationeset affixiones quarum 
cumque literarum in dicta Romana Curia, 
quas per alios quam per ipsos cursoresex 
tunc de cetero praesentari seu fleri con- 
tingeret, et processusillarum vigore haben- 
dos nullius existere roboris vel momenti, 
mandans, inter alia, dictae Curiae etcau- 
sarum Camerae Apostolicae auditori pro 
tempore existenti ut si, in praesentandis 
commissionibus, citationibus, executoria- 
libus, intimationibus, affixionibus et pu- 
blicationibus, aliter fieri reperiret, cita- 
tiones, publicationes, intimationes et affi- 
xiones vel alia ad officium cursorum prae- 
dietorum spectantia praesentari seu fleri 
reperiret, excommunicationis ac pecunia- 
rias, arbitrio ipsius .uditoris declarandas, 
poemas incurrisse :.:xjararet, et ad exa- 
ctiones poenarum -ecuniariarum et decla- 





An, C, 1608 — 190 
rationem censurarüm contra inobedierites 
procederet, ac pro talibus publice denun- 
ciari mandáret et faceret. 

$1. Ac successive piae memoriae Iulius 
Jolins H eo»- Papa TI, similiter przedecessor noster, intel- 


firmavit ballam 
Aexandri sexti [igens quod causae, propter quas decretum 


du mann. 6l mandatum praedicta ab eodem prae- 
lis "*3 — decesgore emanaverant, adhuc tunc sub- 
sistebant, et similes abusus et fraudes, ac 
etiam citationes per alios quam ipsos cur- 
sores in diversis causis fiebant, stylum et 
consuetudinem antiquos Curiae huiusmodi 
pervertendo, motu simili, non ad ipsorum 
cursorum vel alicuius alterius pro eis in- 
stantiain, sed de sua mera liberalitate et 
ex certa scientia, decretum et mandatum 
huiusmodi, auctoritate apostolica innova- 
verit, ac perpetuae firmitatisrobur obtinere 
et inviolabiliter observari debere decreve- 
rit et mandaverit; ac districtius inhibuerit 
omnibus et singulis causarum dicti Palatii 
auditoribus aliisque iudicibus et commis- 
sariis, etiam sanctae Romanae Ecclesiae 
cardinalibus, ac senatori, gubernatori et 
vicario generali almae Urbis et Curiae, de 
Sabellis, iudicibus, eorumque auditoribus, 
collateralibus seu locatenentibus et capi- 
laneis omnibus ordinariis, ne in, causis eis 
commissis et in quibus eis commissiones 
fierent, citationes commissionum, praesen- 
tationes executorialium et alias intimatio- 
' nes ac affixioneset publicationes per alios, 
quam per ipsos cursores, quovis quaesito 
colore, fieri facerent sive permitterent, aut 
praesentatas et factas reciperent et admit- 
terent; ac omnibus et singulis nunciis et 
quibusvis aliis personis, quovis alio nomine 
nuncupatis, ne commissionum praesenta- 
tiones, citationes, publicationes, intimatio- 
nes et affixiones huiusmodi vel alia ad offi- 
cium cursorum praedictorum spectantia 
praesentare seu facere, sub excommuni- 
cationis latae sententiae poena eo ipso in- 

currenda, quoquo modo praesumerent. 
8 2. Ac decrevit et declaravit omnes et 





BULLARIUM ROMANUM 


singülas commissiones, per eum: seu de 
eius màndato signatas, ac etiatii otmes et. 
singulas citationes coram quibusvis: 8üdi- 
toribus iudicibus , commissáriis, etiam 
cardinalibus vel ordinariis, in causis eis 
commissis pro tempore pendentibus, ac 
eliam' intimationes, publicationes et affi- 
tiones quarumeumque literarum in dicta 
Curia, quas per alios quam per ipsos cur- 
sores de cetero praesentari seu fleri con- 
tigerit, aut processusillarum vigore haben- 
dos et inde secuta quaecumque, ac quic- 
quid in contrarium, quavis auctoritate , 
scienter vel ignoranter attentari continge- 
ret, nullius roborisvel momenti, ipso iure, 
etiam absque eo quod aliter eius dispo- 
sitionem receptam esse constaret, existeret; 
et per commissarios, etiam S. R. E. car- 
dinales praefatos, iudicandum sententian- 
dumque fore, sublata eis aliter quavis iudi- 
candi et interpretandi facultate et auctori- 
tate. Necnon. mandaverit praefato auditori 
ac pro tempore existenti almae Urbis gu- 
hernatori, ut eisdem cursoribus super his 
efficacis defensionis praesidio assistentes, 
facerent mandatum, inhibitionem et decre- 
tum huiusmodi inviolabiliter observari, 
contradictores et inobedientes censuris et 
poenis, etiam pecuniarii$, compescendo, 
prout inliteris eorumdem Alexandri etTulii, 
praedecessorum nostrorum, desuper con- 
fectis plenius continetur. 

8$ 3. Nihilominus nonnulli, a quorum 
oculis Dei timor abscessit, etquae non sua 
sunt quaerentes, in diversis causis citatio- 
nes, commissionum praesentationes, pu- 
blicationes , intimationes et affixiones ac 
subhastationes et alia ad officium dilecto- 
rum filiorum cursorum nostrorum, tam ex 
institutione eorum officii, quam iuxta an- 
tiquos stylum et consuetudinem Romanae 
Curize, spectantia, contra decretum etman- 
datum Alexandri V] ac inhibitionem et 


1 Quam successive abstulit mox inferius, 


D 


An. C. 158 


Dedlaravitqua 
et ampliavit. 


Hic modo Pon- 

Mfex praediclas 
Constitutiones 
approbat, cum 
clausula. Quate- 
nus in ugn d: 








/ Án. C. 1528 


Tobibetque of- 
ficlalibus — ne 
cursores dé&u-. 
per impediant. 


Deputado GU- 
diwds Camere 
is ezecutórem. 


CLEMENS VI] PP. 


declarationem Iulii II, acetiam contra alia 
in praedictis literis contenta facere prae- 
sumunt, in ipsorum grave praeiudicium et. 
officiorum suorum laesionem, ac illorum 
exercitii usurpationem non modicam, ex- 
communicationis latae sententiaepoenam, 
iusta inhibitionem lulii praedecessoris hu- 
iusmodi, damnabiliter incurrendo. Quare 
nos, huiusmodi errores submovere, ac'ip- 
sorum cursorum indemnilali, prout con- 
venit, providere volentes, auctoritate apo- 
stolica, tenore praesentium, decretum et 
mandatum Alexandri ac inhibitionem et 
declarationem lulii, praedecessorum, ac 
eorum literas huiusmodi, necnon in cis 
contenta quaecumque, ex certa nostra 
scientia (quatenus tamen sint in usu) ap- 
probamus et innovamus, ac illa et eis pror- 
sussimilia de novo decernimus, mandamus, 
inhibemuset declaramus, eaque perpetua 
roboris firmitate subsistere. 

$ 4. Et per auditores, commissarios , 
etiam cardinales, vicarium, gubernatorem, 
senatorem et alios iudices ac, eorum col- 
laterales, locatenentes, capitaneos praefa- 
ios, necnon.omnes et singulos nuncios et 
quasvis alias personas, quocumque nomine 
nuncupatas, proul singulos eorum concer- 
nit, sub dictae excommunicationis latae 
sententiae ét quingentorum ducatorum, fa- 
br'^ae basilicae Principis apostolorum de 
| ;be irremissibiliter applicandorum, pce- 
uis, per nuncios et alios praemissa, ad offi- 
cium éursorum, eis et non aliis quibus- 
cumque nunciis-speclantia, exercentes, eo 
ipso, absque alia declaratione incurrendis, 
firmiter observari debere, iuxtatamen con- 
tinentiam dictarum literarum Alexandri 
ei lulii, praedecessorum nostroruri, in qua- 
rum possessione dicti cursores (ut etiam 
accepimus) existunt. 
. $ 5. Necnon Curiae causarum Camerae 
Apostolicae generalem auditorem pro tem- 
pore existentem. contra eos ad nedum pu- 
hlicationem incursus penarum buiusmodi 

Bull. Rom. Vol, VI. 16 





acillarum exactionem, sed etiam tamquam 
falsarios, vigore praesentium, absque. alia 
commissione sibi desuper facienda, proce- 
dere posse. : ; 

$ 6. Et sic in praemissis omnibus et 
singulis per quoscumque iudices et com- 
missarios, quavis auctoritate fungentes, 
sublata eis quavis aliter iudicandi et inter- 
pretandi facultáte et auctoritate, iudicari et 
definiri debere, et quicquid secus aquo- 
quam, quavis auctoritate, scienter vel igno- 
ranter contigerit attentari irritum,et inane 
decernimus. 

8 7. Non obstantibus praemissis consti- 
tulionibus et ordinationibus apostolicis 
ceterisque contrariis quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, suh an- 
nulo Piscatoris, die decimasexta octobris 
millesimo quingentesimo vigesimo octavo, 
pontificatus nostri anno v. 

Dat. die 16 octobris 1528, pontif. anno y. 


Sequitur declaratio constitutionzs 
praecedentis. 


Clemens Papa VII, motu proprio ete. 


Cum de viribus literarum nostrarum 
praeinsertarum, pro eo quod illae, nobis 
tunc plene non informatis, eisdem cursori- 
bus.concedebantur (quatenus essent in 
usu, aut in dictarum literarum Alexandri 
et Iulii praedecessorum possessione),.ab 
aliquibus in futurum dubitari posset. 

$ 1. Nos igitur, ad quos spectat litium 
anfractus et controversias succidere, du- 
biaque tollere, de possessione dictorum 
cursorum in praemissis usu et consuetu- 
dine roborata, ex fide et relatione perso- 
narum fide dignarum plene informati, ac 


Derogatio con. 
Variorum, 





Exordium. 





Clausulam pre» : 
diclam, Quat 
nus in ufi, BU- 
feri, praedieta- 
quo simplicltez: 
ton(iemal; 






de ipsorum cursorum iure in praemissis ' 


| omnibus etsingulis veram notitiam haben- 
tes, motu simili, ex certa scientia ac de 


apostolicae potestatis plenitudine décer- 
nimus et declaramus literas nostras prae- 
fatas cup omnibus et singulis decretis, 














An. C. 1828 


122 


d:celarationibus , inbibitionibus, manda- 
tis; coficéskiónibus et.aliis in eis contentis 


. cláuslís, perfüde váler et perpetuae fir- 


ritiíátis Yobuf oblinere, et collegio dictorum 
cuisórüm suffragari debere in omnibus 
et per oninia, perinde ac si dicta verba, 
quateius in usu, aul literarum. Alerandri 
et F'ulii possessione i; Tpsi cursores essent, non 
apposila vel expressa fuisgent, et ita inten- 
tioiiis nosirae et. voluntatis incommutabilis 
fuisse et esse atlesiamur, Et nihilominus, 
pro potiori cautela, decrelum et. manda- 


. tum "Alexandri, ac inhibilionem: et decla- 


Omnes monet 
ad  observan- 
tiam hoiot eon- 
stitationia ; 


rationem lulii, praedecessorum nostroru 
ac eorum literas huiusmodi, necnon in cis 
contenta quaecumque, apostolica auetori- 
late et ex nostra certa scientia, approba- 
mus et innovamus, ac alia et eis prorsus 
similia de novo concedimus, decernimus, 
mandamus, inhibemus, et declaramus 
perpetua roboris firmitate subsistere. 

$ 2. Et auditores, commissarios, etiam 
cardinales, vicarium , gubernatorem, ca- 
merarium et Camerae Apostolicae clericos 


'pro tempore existentes, sehatorem et alios 


iudices et eorum collaterales, locatenentes 
et capitaneos praefatos, etiam Turris No- 
n&e, Ripae et Ripettae , necnon omnes et 
singulos nuncios et quasvis alias personas, 
quocumque nomine nuncupentur, prout 
singulos eorum concernit, sub excommu- 
nicationis, suspensionis et interdicti latae 
sententiae et quingentorum dücatorum, 
fabricae basilicae Principis apostolorum 
de Urbe irremissibiliter applicandorum, 
poertis, per nuncios, mandatarios et alios, 
praemissa ad officium cursorum, eis et 
non aliis quibuscumque nunciis speclantia 
exercentes, eo ipso, absque alia decla- 
ratiotie, incurréndis, firmiter observari de- 
bere. Mandantes, tam dictis nunciis, man- 
datariis et officialibus, officia sua in qui- 
"buscumque curiis et coram quibuscumque 
personis, nullis exceptis, exercentibus, ne 
inliterarum apostolicarum facienda execu- 


BULLARIUM ROMANUM 


lione ,: sive affixione aut citationibus, . .di- 
rect& vel indirecte, quovis quaesito. c£o- 
lore vel ingenio, se intromittant et intro- 
miltere tentent. vel procurent. 

$3. Decernentes commissionis praesen- 
tationem ac eitátionis executionem , inti- 
mationem , publicationem et. affixionem 
per àlios quam dictae Curiae cursores 


prórsus fidem facere in iudicio et extra 
Mlud, sed fuisse et esse nullos et invalidos, 
| nulliusque roboris vel momenti, ac pro 
nullis et invalidis ac infectis et viribus 
omuino vacuis haberi. 

8$ 4. Mandantes insuper et committentes 
Curiae causarum Camerae Apostolicae 
nunc et pro tempore existenti generali 
auditori, qualenus collegio dictorum cur- 
sorum, in praemissis, per se et eius locum- 
tenentem efficacis defensionis praesidio 
assistat; eaque omnia et singula, sub prae- 
dictis etaliis censuris et poenis, e ervari 
faciat, et" contra rebelles ac in 
quoscumque, etiam summarie, simpliciter 
et de plano, sola facti veritate inspecta, 
quacumque appellatione remota, debitae 
executioni demandet et demandari faciat 
et exequatur. 

$ 5. Decernentes quod confirmatio, ap- 
probatio, innovatio, decretum, inhibitio 
et gratia nostra huiusmodi, ex quacumque 
causa, etiam urgentissima et de necessitate 
exprimenda, de subreptionis aut obreptio- 
nis vitio seu intentionis defectu nótari seu 
impugnari minime possint et debeant; et 
in praemissis omnibus et singulis sic per 
quoscumque iudices, etiam praefatos, in 
quacumque instantia pronunciari ete. , sub- 
lata eis etc. ; ac irritum etc. decernentes 
et. declarantes. 

$ 6. Non obstantibus constitutionibus et 


erdinationibus apostolicis, privilegiis quo- 
que, indultis et.literis apostolicis, eidern 








An. C. 4528 


Gesta fh con- 
Warum — dame 
nat; 


pro tepipore faciendas, ac processus illa- . 
rum vigore habendos et faciendos nullam . 


Audilorem Ca- 
meroé eteeu- 
lorem. deputat; 


Clausulas prae« 
servatives  ap- 
ponit: 


Clebgu]es de- 
MTM L2 





TE 








An. C. £838 


Clausularum re- 
petitio. 


; CLEMENS 


mandatariis, etiam per nos et Sedém prage- ; 
dielàm, sub quacumque verborum. forma 
et expressione; etiam inotu proprio et ex 
certa scientia, && cum quibuscumque clau- 
sulis, etiam urgentissimis et de necessi- 
tate exprimendis, pro tempore concessis, 
confirmatis . et innovatis , quibus, illarum 


i 
Í 
i 


lenores pro expressis lidbentes, latissime | 


derogamus .et derogatum fuisse et. esse ; 


decernimus et declaramus, ceterisque con- ; 


trariis quibuscumque , sub clausulis op-. 


portunis el consuelis, ad ipsorum libitum. 
Fiat motu proprio. I. 


8 7. Et cum absolutione a censuris, ad : 


effeclum etc. , ac. decreto el declaratione 
praedictis, perinde ac si dicta verba in 
nostris literis non fuissent expressa, latis- 
sime extendentes, et de nobis, si opus 
fuerit, decretis, inhibitione, mandatis, ap- 


probatione, innovatione, coneessione ac 
| Maiestatis providentia, meritis licet impa- 


aliis clausulis supradictis, quae pro repe- 
titis habeantur, et de deputatione iudicis 
deputati etc., ut supra. Et quod prae- 
missa de subreptionis vitio aul intentionis 
defectu notari seu impugnari non. pos- 
sint, latissime extendentes. El cum dero- 
gatione statutorum , privilegiorum. el. in- 
dullorum , ut. supra, latissime extenden- 
Et quod praemissorum omnium et 
singulorum et circa praemissa necessa- 
riorum sola signatura sufficiat, eL ubique, 
in iudicio et extra illud, fidem faciat, re- 
gula: contraria non obstante, seu etiam 
maior et verior specificatio ac expressio 


tes. 


fieri possit in literis, quae per breve no- 


stum ad ipsorum libitum expediri de- 
beant. Et remanente eorumdem manda- 
tariorum, quoad causas ordinarias, exer- 
citio , quoad solitas eilaliones per eos 
fieri solitas ae in. suis solitis tribunalibus, 
et quoad eas, quibus non proceditur per 
commissionem pon seu dependenterm., 
Fiat. I. 


! Florae, per me Ioannem Jervier, sanctis- 
simi domini üostri Papae cursorem. 








VID PP. 123 
Die vigesimaseptima. mensis octobris , 
millesimo quingentesimo vigesimonono , 
praesentes literae .affixae et praesentatae 
fuere in valvis seu portis Audientiae, Pa- 
latii Apostolici R, P. D. almae Urbis gu- 
bernatoris, auditoris Camerae Apostolicae, 
vicarii Pape, Audientiae Capítolinae, val- 
vis Cancellariae Apostolicae et acie Campi 


A». C. 102 


Petrus Crasseti, pro-magister cursorum. 
a. die 4 octobris 1529, pontif. anno vi. 





XXIX. 


lie syndicatu iudicum et ojficialfwum Status 
Ficclesiastici 5. 
Olemens episcopus servus servorum Del, 
ad futuram rei memoriam. 


Ünus pastoralis officii nobis, supernae  Feveniun. 
ribus, comrnissi, nos inducit" ut. etian 
temporalia Romanae Ecclesiae, ac illi suli- 
iecta provincias, civitates, terras et loca. 
solicita ac vigilanti eura intendamus; el 
ut civitates, terrae el loca ipsa prospere 
et. feliciter regantur, illorumque populi, 
ab indebitis oppressionibus sublevali, in 
semitis iustitiae. dirigantur, remediis op- 
portunis provideamus; ac his, quae pro- 
pterea à. Romanis Pontilicibus praedeces- 
soribus nostris provide gesta sunt, ul fir- 
mius observentur, nostrae approbationis 
robur impartiamur et aliis desuper dispo- 
nanus, prout ad felicem eiusdem Eecle- 
siae statum ct eorumdem populorum in- 
demujiiatem ei utilitatem conspicimus i5 
Domino salubriter expedire. 
1. Dudum siquidem per felicis recot- ta tt, ox enu 
datioris lulium Papam lH, praedecessorem rd eire 
nostrum, tam ex diversis querelis ac cla- 





j moribus populorum, communitatum, uni- 


| Alia quae buiusmodi officiales respiciunt, vi 


Datuin Abad apud Sanctum Pelrum, | uc ;n Pauli I constitutione nt, Munera, tom, v, ! 


quarto nonas oetobris, anno vi. 


| pog. 184. 
9 


An. C. 1828 


122 


d:celarationibus , inbibitionibus, manda- 
tis; coficéskiónibus et.aliis in eis contentis 


. cláuslís, perfüde váler et perpetuae fir- 


ritiíátis Yobuf oblinere, et collegio dictorum 
cuisórüm suffragari debere in omnibus 
et per oninia, perinde ac si dicta verba, 
quateius in usu, aul literarum. Alerandri 
et F'ulii possessione i; Tpsi cursores essent, non 
apposila vel expressa fuisgent, et ita inten- 
tioiiis nosirae et. voluntatis incommutabilis 
fuisse et esse atlesiamur, Et nihilominus, 
pro potiori cautela, decrelum et. manda- 


. tum "Alexandri, ac inhibilionem: et decla- 


Omnes monet 
ad  observan- 
tiam hoiot eon- 
stitationia ; 


rationem lulii, praedecessorum nostroru 
ac eorum literas huiusmodi, necnon in cis 
contenta quaecumque, apostolica auetori- 
late et ex nostra certa scientia, approba- 
mus et innovamus, ac alia et eis prorsus 
similia de novo concedimus, decernimus, 
mandamus, inhibemus, et declaramus 
perpetua roboris firmitate subsistere. 

$ 2. Et auditores, commissarios, etiam 
cardinales, vicarium , gubernatorem, ca- 
merarium et Camerae Apostolicae clericos 


'pro tempore existentes, sehatorem et alios 


iudices et eorum collaterales, locatenentes 
et capitaneos praefatos, etiam Turris No- 
n&e, Ripae et Ripettae , necnon omnes et 
singulos nuncios et quasvis alias personas, 
quocumque nomine nuncupentur, prout 
singulos eorum concernit, sub excommu- 
nicationis, suspensionis et interdicti latae 
sententiae et quingentorum dücatorum, 
fabricae basilicae Principis apostolorum 
de Urbe irremissibiliter applicandorum, 
poertis, per nuncios, mandatarios et alios, 
praemissa ad officium cursorum, eis et 
non aliis quibuscumque nunciis speclantia 
exercentes, eo ipso, absque alia decla- 
ratiotie, incurréndis, firmiter observari de- 
bere. Mandantes, tam dictis nunciis, man- 
datariis et officialibus, officia sua in qui- 
"buscumque curiis et coram quibuscumque 
personis, nullis exceptis, exercentibus, ne 
inliterarum apostolicarum facienda execu- 


BULLARIUM ROMANUM 


lione ,: sive affixione aut citationibus, . .di- 
rect& vel indirecte, quovis quaesito. c£o- 
lore vel ingenio, se intromittant et intro- 
miltere tentent. vel procurent. 

$3. Decernentes commissionis praesen- 
tationem ac eitátionis executionem , inti- 
mationem , publicationem et. affixionem 
per àlios quam dictae Curiae cursores 


prórsus fidem facere in iudicio et extra 
Mlud, sed fuisse et esse nullos et invalidos, 
| nulliusque roboris vel momenti, ac pro 
nullis et invalidis ac infectis et viribus 
omuino vacuis haberi. 

8$ 4. Mandantes insuper et committentes 
Curiae causarum Camerae Apostolicae 
nunc et pro tempore existenti generali 
auditori, qualenus collegio dictorum cur- 
sorum, in praemissis, per se et eius locum- 
tenentem efficacis defensionis praesidio 
assistat; eaque omnia et singula, sub prae- 
dictis etaliis censuris et poenis, e ervari 
faciat, et" contra rebelles ac in 
quoscumque, etiam summarie, simpliciter 
et de plano, sola facti veritate inspecta, 
quacumque appellatione remota, debitae 
executioni demandet et demandari faciat 
et exequatur. 

$ 5. Decernentes quod confirmatio, ap- 
probatio, innovatio, decretum, inhibitio 
et gratia nostra huiusmodi, ex quacumque 
causa, etiam urgentissima et de necessitate 
exprimenda, de subreptionis aut obreptio- 
nis vitio seu intentionis defectu nótari seu 
impugnari minime possint et debeant; et 
in praemissis omnibus et singulis sic per 
quoscumque iudices, etiam praefatos, in 
quacumque instantia pronunciari ete. , sub- 
lata eis etc. ; ac irritum etc. decernentes 
et. declarantes. 

$ 6. Non obstantibus constitutionibus et 


erdinationibus apostolicis, privilegiis quo- 
que, indultis et.literis apostolicis, eidern 








An. C. 4528 


Gesta fh con- 
Warum — dame 
nat; 


pro tepipore faciendas, ac processus illa- . 
rum vigore habendos et faciendos nullam . 


Audilorem Ca- 
meroé eteeu- 
lorem. deputat; 


Clausulas prae« 
servatives  ap- 
ponit: 


Clebgu]es de- 
MTM L2 





TE 








An. C. £838 


Clausularum re- 
petitio. 


; CLEMENS 


mandatariis, etiam per nos et Sedém prage- ; 
dielàm, sub quacumque verborum. forma 
et expressione; etiam inotu proprio et ex 
certa scientia, && cum quibuscumque clau- 
sulis, etiam urgentissimis et de necessi- 
tate exprimendis, pro tempore concessis, 
confirmatis . et innovatis , quibus, illarum 


i 
Í 
i 


lenores pro expressis lidbentes, latissime | 


derogamus .et derogatum fuisse et. esse ; 


decernimus et declaramus, ceterisque con- ; 


trariis quibuscumque , sub clausulis op-. 


portunis el consuelis, ad ipsorum libitum. 
Fiat motu proprio. I. 


8 7. Et cum absolutione a censuris, ad : 


effeclum etc. , ac. decreto el declaratione 
praedictis, perinde ac si dicta verba in 
nostris literis non fuissent expressa, latis- 
sime extendentes, et de nobis, si opus 
fuerit, decretis, inhibitione, mandatis, ap- 


probatione, innovatione, coneessione ac 
| Maiestatis providentia, meritis licet impa- 


aliis clausulis supradictis, quae pro repe- 
titis habeantur, et de deputatione iudicis 
deputati etc., ut supra. Et quod prae- 
missa de subreptionis vitio aul intentionis 
defectu notari seu impugnari non. pos- 
sint, latissime extendentes. El cum dero- 
gatione statutorum , privilegiorum. el. in- 
dullorum , ut. supra, latissime extenden- 
Et quod praemissorum omnium et 
singulorum et circa praemissa necessa- 
riorum sola signatura sufficiat, eL ubique, 
in iudicio et extra illud, fidem faciat, re- 
gula: contraria non obstante, seu etiam 
maior et verior specificatio ac expressio 


tes. 


fieri possit in literis, quae per breve no- 


stum ad ipsorum libitum expediri de- 
beant. Et remanente eorumdem manda- 
tariorum, quoad causas ordinarias, exer- 
citio , quoad solitas eilaliones per eos 
fieri solitas ae in. suis solitis tribunalibus, 
et quoad eas, quibus non proceditur per 
commissionem pon seu dependenterm., 
Fiat. I. 


! Florae, per me Ioannem Jervier, sanctis- 
simi domini üostri Papae cursorem. 








VID PP. 123 
Die vigesimaseptima. mensis octobris , 
millesimo quingentesimo vigesimonono , 
praesentes literae .affixae et praesentatae 
fuere in valvis seu portis Audientiae, Pa- 
latii Apostolici R, P. D. almae Urbis gu- 
bernatoris, auditoris Camerae Apostolicae, 
vicarii Pape, Audientiae Capítolinae, val- 
vis Cancellariae Apostolicae et acie Campi 


A». C. 102 


Petrus Crasseti, pro-magister cursorum. 
a. die 4 octobris 1529, pontif. anno vi. 





XXIX. 


lie syndicatu iudicum et ojficialfwum Status 
Ficclesiastici 5. 
Olemens episcopus servus servorum Del, 
ad futuram rei memoriam. 


Ünus pastoralis officii nobis, supernae  Feveniun. 
ribus, comrnissi, nos inducit" ut. etian 
temporalia Romanae Ecclesiae, ac illi suli- 
iecta provincias, civitates, terras et loca. 
solicita ac vigilanti eura intendamus; el 
ut civitates, terrae el loca ipsa prospere 
et. feliciter regantur, illorumque populi, 
ab indebitis oppressionibus sublevali, in 
semitis iustitiae. dirigantur, remediis op- 
portunis provideamus; ac his, quae pro- 
pterea à. Romanis Pontilicibus praedeces- 
soribus nostris provide gesta sunt, ul fir- 
mius observentur, nostrae approbationis 
robur impartiamur et aliis desuper dispo- 
nanus, prout ad felicem eiusdem Eecle- 
siae statum ct eorumdem populorum in- 
demujiiatem ei utilitatem conspicimus i5 
Domino salubriter expedire. 
1. Dudum siquidem per felicis recot- ta tt, ox enu 
datioris lulium Papam lH, praedecessorem rd eire 
nostrum, tam ex diversis querelis ac cla- 





j moribus populorum, communitatum, uni- 


| Alia quae buiusmodi officiales respiciunt, vi 


Datuin Abad apud Sanctum Pelrum, | uc ;n Pauli I constitutione nt, Munera, tom, v, ! 


quarto nonas oetobris, anno vi. 


| pog. 184. 
9 


m c.199 424 
versitatuim se-singularüni personarum ci- 
vitatüni; tefráruny et ló&orum sibi et i 
etae  Romaiiae Eeclesiae imniediote subie- 
etoruti; 
tionibus, intéllecto- quod nennulli güber- 
natores "et locatenentes, eis regendis el 
gübermandis per ipsum 'praedecessorem 
ac Aposiolieae -Sedis legatos de latere 
deputati, precibus, pretio, odio aut amore 
duci, eo praetextu confisi quod admini- 
strationum suorum officiorum rationem 
alicui reddere non erant soliti, diversa et va- 





ria eis gravamina et damna, etiam intolera- | 


. bilia, inferre, iustitiam non administrare 
unicuique , ut tenebantur, atrociorum 
quandoque delictorum impunitatem -pro 
particulari luero praestare, executiones 
indebitas facere, carceratorumque inno- 
centium. relaxationes prorogare, poénas 


"m . nc 1 
pecuniarias fisco suo debitas sibi appro- | 


priare et in proprios usus convertere, 
statutorumque rationabilium et constitu- 
tionum provincialium et cameralium lite- 
rarumque apostolicarum formam et teno- 
rem non servare; ac, propriis commodita- 
tibus intenti, subditorum quieti ac paci 
, et iustitiae administrationi modicum stu- 
dere consuevisse, in eorum animarum pe- 
riculum, dictorumque subditorum grava- 
men et praeiudicium, perniciosum exem- 
plum et scandalum plurimorum. 
$ 2. Dictus praedecessor, motu proprio 
Decrevit omnes et, ex certa eius deliberalione, sua in per- 
olliciales, finito 
oficio , coran petuum valitura coristitutione statuit et or- 
Powitre ei^ dinavit ut omnes et singuli gubernatores 
fers aU pro s ac eorum seu legatorum praelatorum lo- 
toribus, depw- CáteDentes, etiam patriarcliali, ari chiepi- 
emen Ted. SCopali, episcopali, abbatiali aut quavis 
^or alia eeclesiastica seu saeculari dignitale 
fungentes, qui nunc et pro tempore, por- 
peluis futuris temporibus, provincias, ci- 
vitates, terras et loca, quaecumque et qua- 
liacumque essent, nulla penitus exceptione 
habita, praefatae Romanae Ecclesiae iin- 
imnediate subiecta, ex deputatione ipsius 
. 








BULLARIUM BOMANUM 


praedecessoris vel legatorum áut guber- 
natorum htüiugmodi, pro eo et Rómama 
Ecclesia praefata: regébant , gubernabant 
et administrabarit, seu regerent, guberna- 


rent et administrarent , quavis grandi: et 


latissima potestate, arbitrio et auctoritate 
muniti, etiam: si. eorum literis caveretur 
expresse quod ad dliquam redditionem 
rationis administrationum suarum non fte- 


nerentur, nec cogi possent, post finem. 


cuiuslibet officii et administrationis eo- 
pum, infra mensem , conspectui ipsius 
praedecessoris aut Romani Pontificis suc- 
cessoris sui pro tempore existentis; seu, si 
ab ipsis legatis deputati, et pro tempore. 
finiti eorum officii, legati praefati in locis 
ipsarum legationum praesentes forent, 
coram ipsis legatis se personaliter prae- 
sentare, ac gestorum, administratorum et 
omissorum, tam per eos quam eorum 
auditores et alios officiales, deputatos et 
familiam , rationem reddere; querelisque 
et accusationibus contra eos propositis, 
coram eo vel successoribus suis, vel per 
eos aut ab eis deputandis seu legatis 
praedictis respective, de gestis seu omissis 
in eorum officiis respondere; ibique per 
dies duodecim continuos, postquam per 
ipsum lulium. praedecessorem vel suc- 
cessores praefatos seu dictos legatos, etiam 
respective, examen redditionis rationis hu- 
iusmodiincoeptum seu commissum fuerit, 
permanere; nec etiam post inde, sine sua 
aut successorum praedictorum vel ab 
eodem praedecessore et successoribus hu- 
lusmodi deputatorum aut legatorum prae- 
fatorum, simililer respective, expressa li- 
centia, recedere. 

$ 3. Necnon de eo, in quo per prae- 
decessorem et successores suos aut ab; 
eodem praedecessore vel eis deputatos 
seu legatos huiusmodi condemnati forent, 
statim; omni dilatione, pro relatione 1 et 
malilia ac excusatione appellationibusque 
quibuscumque cessantibus, satisfacere, 


1 In ed. Cherub. legilur protelatione (B. T.). 


Án. C; 1020 


ÜOilicialibusqua 
in syndicatu 
condemnalis 
appellare pres 

hibuit; 





Àn, C. 1528 
sub exeommunicationis latae sententiae 
ac perditionis .emolumentorum, eis ra- 
tione dictorum officiorum debitorum, et 

: inhabilitatis ad quaecumque alia officia in 
posterum exercenda, poenis, tenérentur. 
$ 4. Et nihilominus suis et successorum 

Disque, »te- praediclorum secretariis, ut literas apo- 

quam fuciplant . . 

exerecre ofhicis, Stolicag sub plumbo aut in forma brevis, 

e tran f cancellariis vero et aliis ab ipsis legatis 

T EE I deputatis, tunc et pro tempore existenti- 
bus, ne literas patentes officiorum guber- 
natorum seu locatenentium respective tra- 
derent; ipsique gubernatores, locatenentes 
officia huiusmodi exercere auderent, nisi 
prius in Camera Apostolica aut, si ab ipsis 
legatis deputarentur, in eorum Cancella- 
ria de praemissa omnia et singula obser- i 
vando iurassent, et idoneam cautionem 
dedissent. 

8 5. Necnon omnibus et singulis the- 

Sjduisrmque Saurariis, camerariis, communitatibus et | 

em ie inc Universitatibus et aliis, ad quos spectabat | 

»ma mmUr'et spectaret, provinciarum , civitatum , 

Sam partem, terrarum et locorum dictae Ecclesiae im- 

usque ad finem . . 

sace ?; mediate subiectorum, tunc et pro tem- 
pore existentibus, ne eisdem gubernato- 
ribus seu locatenentibus de tertia parte 
eorum salarii seu provisionis in fine officii 
eis debita responderent, sed illam retine- 
rent, donec eis quod absoluti forent le- 
gitime constaret, sub eadem excommuni- 
cationis poena, mandavit. 

$ 6. Ac voluit quod magistratus di- 

Predama etm gniores, quocumque nomine nuncupa- 

lempore syndi- me 

ctus fert pra- TeDtur ,. civitatum, terrarum et locorum 

W^ socis praedictorum, statim functo officio gruber- 

horse P natorum seu locatenentium huiusmodi, 
per publicum proclama omnibus et sin- 
gulis, querelas seu accusationes contra 
gubernatbres aut locatenentes exponere 
volentibus, ut ad ipsum praedecessorem 
vel ad ipsos legatos, si gubernatores seu 
locatenentes ab eis deputati forent, ipsi- 

i De quo vide eliam mox infra. 2 Hoc non 
servatur. 


CLEMENS VII PP. 





435 
que legati in locis suarum legationum: ; 
praesentes essent, Infra mensem praedi- 

ctüm, cum eorum probationibus et iuri- 

bus, accederent, recepturi infra duodecim 

dies iustitiae complementum, per publi- 

cum proclama notum facerent; deputandi: 

vero ab eodem lulio et successoribus: 
praefatis, de eorum, deputationibus ae 
iustitiae administratione, omnes et singu- 

las querelas et accusationes exponere vó- 

lentes, per affixionem cedularum in valvis 
basilicae Principis apostolorum de Urbe 


| et Cancellariae Apostolicae , ac in acie 
; Campi Florae certiores redderent. 


8 7. Atque in examinatione redditionis sywheatoribus 
afianl 4 4 DRM. . ' facultatem sum. 
rationis et administrationis huiusmodi et paris ez. pro: 
aliis praemissis faciendis, ne partes ad 9*4  co- 
Tiomanam Curiam vel legatos ipsos, pro 


eosslt. 
exponendis querelis, aut accusationibus ac- 
cedentes, nimium gravarentur, summarie, 


; simpliciter et. de plano ac extraiudicia- 


liter, absque aliquibus sumptibus, sela 
facti veritate inspecta, etiam sine scri- 
pturae alicuius confectione procederetur, 
prout in literis ipsius praedecessoris de- 
super confectis plenius continetur. 

8 8. Cum autem, sicut, non sine animi 
nostri displicentia, ad nostrum pervenit ^^» peso 
auditum, licet causae, propter quas lite- re, at eritarent 
rae praedictae ab eodem praedecessore pr»adUr. 
emanarunt, adhuc subsint, tamen formi- "« 
dandum est, ne oppressi pro tempore im- 
pensas, quae 1 pro querelis aut accusa- 
lionibus contra gubernatores et locate- 
nentes eorumque auditores et alios offi- 
ciales praefatos exponendis, ad nos aut 
successores nostros Romanos Pontifices 
seu legatos praedictos, iuxta ordinatio- 
nem lulii praedecessoris huiusmodi, ve- 
niendo, subire cogerentur, potius a que- 
relarum seu accusationum huiusmodi 
expositione abstinere habeant, quam es- 
pensas huiusmodi facere velint, sicque 
effectus literarum earumdem impediri 
debeat. 


1 In Cherub. editione legitur propter impensas, 
quas (8. T^ 


Mulit tamen 
Cessabant quà« 


An. C. ilit 





AENEA E Ee Y 


-— 





ER mp 


3 
P 
[ 
1 





Av. C. 1028. 4196 







1deo Peoniifex i 
irte. constit, di- 
eu loli 1H con- 
firmat et modi 
Gent hís modis, 
videlicet: 


; pastoralis officii teneriur, felici et 





démnitait populordm. praedictorum, quos 
in Visteribus gerimus caritatis, paterno 
afféetu providere, ac eos a laboribus et 
expensis, "quantum possumus, relevare, 
"abita super his, cutn venerabilibus fra- 
tribus nostris sanctae Romanae Ecclesiae 
cardinalibus, matura deliberatione, et de 
eorüm unanimi consilio e assensu, sta- 
tuiur ét ordinationem ae mandatum et 
desuper confectas literas lulii praedeces- 
soris huiusmodi, necnon omnia et singula 
in eisdem literis contenta, sub modifica- 
tione infrascripta, auctoritate apostolica , 
' tenore praesentium, approbamus et inno- 
: vamus, et perpetua roboris firmitate sub- 
sistere, ac plenum effectum sortiri, et 
firmiter perpetuo, tam per gubernatores 
el locatenentes ac auditores, iudices cl 
alios officiales , quam per praefatus ei 
alios, quos literae ipsae concernunt, sub 
excommunicationis latae sententiae et per- 
ditionis emolumentorum ac inhabilitatis 
poenis praedictis, respeetive observari 

debere decernimus. 
$ 10. Et nihilominus praemissa per 
AEN uetaus dictum lulium praedecessorem, ut prae- 
d enan, eo; fertur, statuta et ordinata, de novo sic, 
m treu, quod. tam gubernátores ac eorum seu 
adc dictorum legatorum locatenentes aut vi- 
cutis. celegati aliique praesidentes provincia- 
rum, civitatum, terrarum et locorum, 
nobis et dictae Romanae Ecclesiae sub- 
iectorum praedictorum, presentes et fu- 
turi, etiam patriarchali, archiepiscopali, 
episcopali,  abbatiali aut quavis alia 
ecclesiastica vel saeculari dignitate, ut 
praefertur, fungentes, et quavis facultate 
muniti, quam ab eisdem legatis et gu- 
bernatoribus seu eorum locatenentibus 
aut vicelegatis et praesidentibus in pro- 


1 Hoc non servalur, sed successor in officio, 
est loco commissarii. 


; C92 Nos eüpientes , prout ex debito | 


iqüillo veginitüi: L 'euécessui ac in- 





BULLARIUM ROMANUM 


vinclis, civitatibus, terris el locis prae- 
dietis: pro tempore deputati locatbnentes, 


"ipsorumque auditores, iudices etalii qui- 


An, C. fti23 


cumque officiales pro temipore 'existentes, 


si annales fuerint, functo cuiuslibet offi- 
cii et administrationis eorum anno: et si 
ultra annum eorum officia in aliqua pro- 
vincia, civitate vel terra duraverint, in 
fine cuiuslibet anni; si vero breviori tem- 
pore eorurn officia durent, in fine eorum 
officii, in civitatibus, terris et locis, in 
quibus officia exercuerint, coram perso- 
nis dignioribus civitatum, terrarum et lo- 
corum eorumdem, videlicet coram uno 
commissario , per nos aut successores 
nostros praefatos ex dicta Romana Curia, 
moderatis ipsorum officialium ac pro- 
vinciarum vel civitatum seu terrarum, 
vel si nobis aut successoribus praedictis vi- 
debitur, pro parte Camerae, praedietarum 
expensis, mittendo, adiunctis secum epi- 
scopo loci, vel, eo absente, eius vicario in 
spiritualibus generali et procuratore fi- 
scali ipsius loci vel civilatis, per praesi- 
dentes dictae Camerae pro tempore dc- 
putato, el capile officii seu magistratus 
ipsius civitatis vel terrae, videlicet con- 
falonerio vel praeposito, qui pro tempore 
fuerit, aut uno doctore per ipsas digniores 


personas, ultra commissarium ac epi- 
scopum vel vicarium et procuratorem 
fiscalem — praefatos, eligendo, gestorum 


et administratorum per eos, alias iuxta 
tenorem literarum Julii praedecessoris 
huiusmodi, rationem reddere, et querelis 
àc accusationibus contra eos propositis 
de gestis seu omissis in corum officiis, 
sublato quovis diffugio, respondere te- 
neantur. 

8 11. Ac commissarius mittendus, epi- 
scopus vel vicarius et procurator fiscalis, 
confalonerius seu praepositus et doctor 
eligendus praefati rationem. administra- 
tionis huiusmodi, cum omni summarie- 
late, integritate et severitate. audiant, et 


Syndleatores 
summarie pro- 
vedant eic, 





"Án, C. 1628. 
procedant; ac querelas et probationes con- 
tra gubernatores, vicelegatos et praesi- 
dentes praefatos praepositas et factas, re- 
cipiant; processusque desuper forment, 
et elausos ad nos vel successores no- 
&tros praedictos, ut nos vel dicti succes- 
sores de ipsorum gubernatorum, vice- 
legatorum et praesidentium , iuxta ipso- 
rum demerita, amotione vel ad ulterius 
tempus confirmatione mature deliberare 
possimus, fideliter mittant; ipsorum vero 
gubernatorum, vicelegatorum et praesi- 
dentium  locatenentes ac auditores et 
alios officiales praefatos condemnando vel 
absolvendo iudicare, et ad restitutionem, 
omnibus subterfuügiis, cavillalionibus et 
exceptionibus remotis, nisi, propter ca- 
suum gravitatem, eis concordent, alias 
concorditer vel commissario praefato id 
nobis vel eisdem successoribus referen- 
dum esse videretur, quo casu contra eos, 
servato tenore literarum lulii praedeces- 
soris huiusmodi, procedendum sit, cogere 
debeant. 


$ 42. Et si ab eorum decisionibus et' 


Condemnaut sà SeDtentiis aliqui eorum se grávatos prae- 
Men ew tendant, ad nos vel a nobis deputatos , 
m ue: per viam recursus provocare et appellare 
dum; possint, sic tamen quod, nisi infra men- 
sem immediate sequentem, revocationem 
vel correctionem eorum, quae contra eos 
decisa vel determinata fuerint,; non repor- 
laverint, ex tunc, absque aliqua facienda 
intimatione, decisiones et sententiae ip- 
sae firmae remaneant ei executioni de- 
mandentur, perinde acsi ab eis recla- 

matum vel appellatum non fuisset. 
$ 13. Ft si legatorum, gubernatorum, 
Et exlpsbiles vicelegatorum et praesidentium praefato- 
wq eoe rum locatenentes, auditores et alii offi- 
ciales praedicti culpabiles reperti fuerint, 
in eorum officiis perseverare non permit- 
tani; sed legatus illius provinciae pro 
tempore existens de novis locatenentibus, 
' huditoribus, iudicibus et officialjbus debite 


CLEMENS VH PP. 


137 
provideat; et nisi infra: mensem provide- 
rit, tunc per nos aut successores; ante- 
dictos locatenentibus, auditoribus: et. offi- 
cialibus, eum convenienti, sulario eis per 
ipsum legatum praestando, provideri de- 
beat. « 

$14. Ae quod cautiones idoneae pot Contionen prm- 

mon 1 Rlandae per of« 

depulandos ab ipsis legatis ac COT nelales seriban- 
officiales de praemissis. observandis dan« t i» sivi f. 
dae ad dietam. Cameram Apostolicam, in st^iiee t. 
libro particulari, pro huiusmodi cautióni- 
bus annotandis ordinato, in' quo cautio- 
nos, per gubernatores et vicelegatos prae- 
dietos praestande, annotandae erunt, a1.- 
nelari debeant; ipsorumque legatorum 
secretarii seu notarii deputandi a legatis 
ipsis literas patentes officiorum suorum, 
nisi prius eis per fidem manu notarii 
ipsius Camerae factam. constiterit quod 
cautiones praedictae annotatae fuerint, 
consignare non debeant, auctoritate et, 
tenore praedictis perpetuo statuimu& et 
ordinamus. , 

$15. Decernentes praesentium tran- 
sumptis, etiam impressis, manu amen 
notarii publici subscriptis et. sigillo ali» 
cuius curiae ecclesiasticae aui personae 
in dignitate ecclesiastica constitutae mu- 
nitis, eamdem prorsus fidem, in iudicio 
el extra, ubilibet adhibendam fore, quae 
ipsis originalibus literis adhiberetur, si 
forent exhibitae vel ostensae. ] 

$ 16. Declarantes praesentes nostras li- tiec contio. 
teras a data praesentium loeumi habere bloulóuhr P 
et servari, debere, etiam quoad officiáles m t. 
supradictos, quoad syndicatum praernis- 
sum in fine officiorum suorum, etiam 
quod in principio eorum officii cautiones 
non dederint, et tempore publicationis 
praesentium in officiorum suorum exer- 
citio et possessione existant. 

8 17. Non obstantibus constitutionibus cuusuae do 
et ordinationibus apostolicis ac legibwfs reevterie 


1 Hoc non servatur. 2 Vidi pluries disputari 
an ligaret baec constiiulio, cum non appareret 
fuisse publicatam. iden posui eius publleationem, 


An C, 1035 


Esemplorum 
des. 





' n. C, 1828 


128 
"municipalibus, et aliis provinciarum , ci- 
vità in,' terrarum et locorum praedicto- 


rürh; etiam. füramento, eonfirmátlona a-- 


' postolicà roboratis, statutisi et consuetu- 

dinibus, ac omnibus illis, quae praefatus 

praedecessor in dietis literis voluit. nón 

obéláre, quàé omnia praesentibus pra ex- 

pressis et repetitis haberi volumius, cete- 
: vieque contrariis quibuseumque. 

Nulli ergo etc. Si quis etc. 

Datum Romae apud S. Petrum, anno 
Incarnatíonis dominicae millesimo quin- 
gentesimo vigesimo octavo, kalendis de- 
cembris, pontificatus nostri anno vt. 

. Ànno a nativitate Domini 1598, indi- 
ctione prima, die vero 8 mensis decem- 
bris,) pontificatu sanctissimi in Christo 


patris et D. N. D. Clementis divina pro- , 


videntia Papae VII, anno eius sexto, prae- 
sentes retroscriptae literae publicatae fu- 
ere in valvis. seu portis basilicae Princi- 
pis apostolorum de Urbe, Audientiae Pa- 
latii Apostolici, Cancellariae Apostolicae 
'et acie Campi Florae, per me loannem 


Cerrurier praelaudati 88. D. N. Papae ; 


eursorem. 
Vianus de Bellavilla, magister cursorum. 
Dat. die 4 decembris 1528, ponlif. anno vt. 


XXX. 


Sanctimoniales monasterii Sanctae Ma- 
riad Campi Martii, Ordinis Sancti Be- 
.medicti, sub cura. fratrum Ordinis eius- 
dem Servorum. Beatae. Mariae, perpe- 
tuam, sibi abbatissam. eligere posse de- 
cernit 1. 

Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rei memoriam. 


, Apostolicae nobis iniunctae desuper 

servitutis officium mentem nostram ex- 

citat et inducit ut circa ea, quae pro sa- 
| Éx Regest in Archiv. Vat. 


y 





BULLARIUM ROMANUM 


lubri ét tranquillo statu" monasteriorum 
quorumlibet ae perionarum in illis, sub 
regulari castimonia, piae vitae. studio as- 
sidue vacantium profutura: cofispicimus, 
operosis studiis favorabiliter intÉndamus. 
$ 1. Dudum siquidem postquam felicis 
recordationis Hadriano Papae VI, praede- 
cessori nostro, pro parle dilectarum in 
Christo filiarum eonventus monasterii 
monialium Sanctae Mariae Campi Martii 
de Urbe, Ordinis Sancti Benedieti, exposito 
quodsi monasterium ipsum, quod antea 
per abbatissam perpetuam regebatur et 
gubernabatur, post obitum quondam Lu- 
ciae, tunc in humanis agentis et eiusdem 
monasterii abbatissae, per abbatissam 
triennalem regeretur, in eodem mona- 
sterio regularis observantia firmius per- 
severaret et salubrius augeretur, dictus 
praedecessor earumdem monialium in ea 


Àn. C, 11:20 


Fadrianus Vl 
abbatissam mo- 
nasterii bujus - 
modi (renua- 
lemfore statuit. 


parte supplicationibus inelinatus, per suas , 


sub plumbo literas, inter alia, statuerat et 
ordinaverat quod, post cessum vel deces- 
sum dictae Luciae abbatissae, monaste- 
rium praedictum per abbatissam, de tri- 
ennio in triennium per dictas conventum 


eligendam, perpetuo regeretur et guber- 


naretur; ipsaque abbatissa tiennalis, quae 
bene se gessisset, ad aliud triennium eligi, 
illique praeesse. valeret, per quasdam, ac 
praemissa, utpote ob evidentem utilitatem 
dicti ' monasterii et augmentum divini 
cultus. emanata, revocari, 
nullari aut in aliquo illis derogari nul- 
latenus posse, et quoties illa revocari, 
cassari, annullari, suspendi aut in illis 
derogari contingeret, toties de novo, et 
sub quacumque data per conventum seu 
monialem quamcumque monasterii hu- 
iusmodi eligendam, restituta esse et cen- 
seri, el sic per quoscumque übique iu- 
dicari et cognosci debere, sublata aliter 





iudicandi et interpretandi facultate et au- 
ctoritate; ac quidquid secusattentari con- 
Üüngeret, irritum et inane decreverat, 


cassari et. an- 








^ An. €. 1529 

' $ 9. Nos, dicto praedecessore, sicut Do- 

Powes Clement minó placuit, de medio sublato, divina 
WH — eonürmat ,. s - 

per hrove. ee- ftiVente clementia, ad summi apostolatus 

betae: ca apicem assumpti, earumdem conventus in 

Pteni, po. &à parte supplicationibus inclinati , per 

w elim. mc- alias nostras literas electionern de dilecta in 

carsores fn i7 christo filia Clarina de Columna, moderna 

dieti monasterii abbatissa, in abbatissam 

ipsius monasterii per conventum praefatas 

factam, ad ipsius Clarinae vitam approba- 

vimus et confirmavimus ; ac statuimus et 

ordinavimus quod ex tunc de cetero, oc- 

currente eiusdem monasterii vacatione, mo- 

niales ipsius monasterii pro tempore exi- 

stentes abbatissam perpetuam et non tem- 

poralem , sicut. antea, eligere deberent, 

prout in singulis literis praedictis plenius 

continetur. 

8 3. Cum autem, sicut exhibita nobis 

Monbles os nuper pro parte dictae Clarinae abbatissae 

Hem bol &* Detitio continebat, pro eo quod literae 


plumbo decla- » ; 
rari petant cam nostrae huiusmodi non sub plumbo, sed 


expressa decla- x x AE . 
nione consti- in forma brevis expeditae extiterint, et in 
iue t Hai'^- eisdem de decreto Hadriani praedecessoris 
huiusmodi alias quam per clausulam Pro 
sufficienter expressis habentes, plena. seu 
sufficiens mentio facta non extitit , ac 
forsan de consensu ipsarum conventus ad 
praesens doceri non possit, a nonnullis de 
viribus nostrorum statuti et. ordinationis 
eligendi abbatissam perpetuam ac desuper 
* confectazum literarum huiusmodi haesi- 
tatur. 
& 4. Nos, dicti monasterii profectum pa- 
Gemens sus terno zelantes affectu, ne propterea, trien- 
literis plenam  . . 
«t. perpetoam TO praedicto elapso, careant effectu pro- 
sev 'rv'^- videre volentes; ipsamque Clarinam abba- 
tissam a quibusvis excommunicationis et 
interdicti aliisque ecclesiasticis senten- 
liis, censuris et poenis, si quibus quomo- 
dolibet innodata existit, ad elfectum prae- 
sentium tantum consequendum , harum 
serie absolventes et absolutam fore cen- 
sentes, eiusdem Clarinae abbatissae in hac 
parte supplicationibus inclinati, si ad hoc 
Bull. Rom. Vol, VI. 7 


CLEMENS VII PP. 





122 
maioris partis praefatarum conventus ac- 
cedet assensus , volumus et^apostolica 
auctoritate decernimus quod literae. prae- 
dictae el in eis contenta quaecumque. va- 
leant, plenamque roboris firmitatem obti- 
neant, et sibi suffragentur in omnibüs et 
per omnia, perinde ac si in illis de sta- 
tuto, ordinatione et decreto ac literis Hadri- 
ani praedecessoris huiusmodi modo prae- 
misso plena et individua ac de verbo ad 
verbum mentio facta, ac per illas eisdem 
statuto, ordinationi, decreto ac literis 
Iladriani praedecessoris huiusmodi specia- 
liter et expresse derogatum fuisset. 

8 5. Et nihilominus, pro potiori cautela, 
electionem Clarinae ad eius vitam de novo, 
ac literas nostras etin eis contenta huius- 
modi ex certa nostra scientia approbantes 
et confirmantes; omnesque et singulos iuris 
el facti defectus, si qui forsan intervene- 
rint in eisdem, supplentes; ipsasque literas 
nostras de subreptionis vel obrfptionis 
aut nullitatis vitio seu intentionis defecta 
notari non posse decernentes, auctoritate 
et tenore praedictis statuimus et ordina- 
mus quod de cetero, occurrente dicti mo- 
nasterii vacatione, conventus seu moniales 
praefatae, sub cura fratrum ServorumBea- 
lae Mariae OrdinisSancti Augustini degen- 
tes, perpetuam et non triennalem seu alias 
temporalem abbatissam , sicut, antequam 
literae Hadriani praedecessoris emanarent, 
fieri consueverant, eligere possint et de- 
beant; ipsaque sic electa eo ipso aposto- 
lica auctoritate cenfirmala sit et esse cen- 
seatur, et ad eius vitam monasterio huius- 
modi preesse possit et teneatur. 

$ 6. Decernentessic per quoscumque iu- 
dices, etiam causarum Pelatii Apostolici 
auditores et S. R. E. cardinales, sublata 
eis quavis aliter iudicandi et interpretandi 
facultate et auctoritate, sententiari, iudi- 
cari, decidi et diffiniri debere, necnon ir- 
ritam et inane quidquid secus super his 
a quoquam, quavis auctoritate, scienter vel 
ignoranter contigerit attentari. 


An, C, 5 


Abbatiscam 
perpetuam ' oli- 
gendam firmat 


Sic & quibus- 
cumque  pras- 
elpit obsorvarl. 





^de C. 1529 — 190 


Dit exequato- pogtrás Caesenatensi et Aleriensi ac Castel- | 
limaris episcopis per apostolica scripta | 


ras 


praeson- 
Mum. Hitegarum, 


$ 7. Quocirca venerabilibus fratribus 


mandamus quatenus ipsi vel duo aut unus 
eorum, per se vel alium seu alios, prae- 
sentes literas et in eis contenta huiusmodi, 


, 8€ quoties pro.parte Clarinae et pro tem- 


pore existentis abbatissae et conventus mo- 
nasterii- huiusmodi seu alicuius earum 
desuper fuerint requisiti, solemniter publi- 
cantes, eisque in praemissis efficacis defen- 


sionis praesidio assistentes, faciant aucto- 


ritate nostra praesentes literas et in eis con- 
tenta huiusmodi firmiter observari, ac sin- 
gulos, quos ipsae praesentes concernunt, 
illis pacifice gaudere: non permittentes eos 
desuper per quoscumque quomodolibet in- 
debite molestari » contradictores quoslibet 
et rebelles per censuras et poenas eccle- 


'eiasticas, appellatione postposita, compe- 


Obstanttum. de- 
tognlio. 


Scendo, ac legitimis super his habendis 
servatis processibus, censuras et poenas 
ipsas iteratis vicibus aggravando; invocato 
etiam ad hoo, si opus fuerit, auxilio bra- 
chii saecularis. 

$8. Nonobstantibus literis Hadriani pre- 
decessoris huiusmodi, quas, cum omnibus 
et singulis in eiscontentis clausulis, et pro- 
cessus habitos per easdem et inde secuta 
quaécumque harum serie revocamus, cas- 
samuset annullamus, ao nülla et invalida 
nulliusque roboris vel momenti esse de- 
cernimus; ac quibusvis constitutionibus et. 
ordinationibus apostolicis, necnon mona- 
sterii et Ordinis praedictorum, iuramento, 
confirmalione apostolica vel quavis firmi- 


. tate aliaroboratis, statutis et consuetudi- 


nibus, privilegiis quoque et literis aposto- 
licis, illis, sub quibuscumque tenoribus et 
formis ac cum quibusvis clausulis et de- 
cretis, quomodolibet concessis et approba- 
tis; quibus omnibus, illorum veriores teno- 
res, 8c sj de verbo ad verbum. inserti fo- 
rent, praesentibus pro sufficienter expressis 
et individue ac de verbo ad verbum in- 





BULLARIUM ROMANUM 


sertis habentes, illis alias. in, suo robor. 
permansuris hac vice dumtaxat specialiter 
ex expresse derogamus, contrariis quibus- 
cumque. Áut sialiquibus, communiter vel 
divisim, a dicta sit Sede indultum quod 
interdici, suspendi vel excommunicari non 
possint per literas apostolicas non facientes 
plenam et expressam ac de verbo ad ver- 
bum de indulto huiusmodi mentionem. 

8 9. Nulli ergo omnino hominum liceat 
hane paginam nostrae absolutionis, volun- 
tatis, decreti, approbationis, confirmatio- 
nis, suppletionis, statuti, ordinationis, man- 
dati, revocationis, cassationis, annullatio- 
nis et derogationis infringere, vel ei ausu 
temerario contraire. 

Si quis autem ete. 

Datum Bononiae, anno Incarnationis do- 
minicae millesimo quingentesimo vigesi- 
monono, quarto nonas martii, pontificatus 
nostri anno vi. 


Dat. die 4 martii 1529, pontif. anno vr. 





XXXI. 


Declaratio quod : electio successoris hwius 
Papae, Bononiam, Viennam vel alibi 
profecturi, fiat in ipsa Urbe, si, ante. ad 
eam reditum, ípse decesseril ; el inno- 
yalio constitutionum Alexandri III, 
Gregorii X et Clementis V, circa ele- 
ctionem. Papae. 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad futuram rel memoriam. 


Cum carissimus in Christo filius noster 
Carolus, Romanorum et Hispaniaràm rex 
catholicus, in imperatorem electus, intelle- 
Mise Turcarum tyrannum potentissimo 
exercitu ad denuo regnum Ungoriàe inva- 
dendum et occupandum venire; cogno- 
Scensque propterea non solum regnum; sed 
etiam totam rempublicam clristianani in 
maximo versari discrimine; et desiderans 


An. C, 1529 


Sanelio pana- 
Ms, 


Carolus V im- 
perator, pacem 
Jialiae offerons, 
Pontideem re- 
quirit ut secar 
Bononiam con- 
venat, 





CLEMENS VII PP. 


181 


Ferdinando regi Ungariae, fratri suo dul- | manam in manifesta rebellione persistere, 


-cissimo, ipsique reipublicae christianae 
opem ferre, prout ad. eius officium, cum 
advocatus Ecclesiae existat, pertinere co- 
gnoscebat, omnibus suis regnis dimissis, 
quamprimum ad ltaliam venit, offerens 
pacem illam, quam Iesus Christus in coe- 
lum ascendens suis reliquit discipulis, regi- 
bus et principibus christianis ac Italiae 
potentatibus, sine qua eidem Turcarum 
tyranno resisti non posse cognoscebat; et 
prohuiusmodi universali pace facilius com- 
ponenda nuper nobis suis literis significavit 
plurimum expedire ut in civitate nostra 
Bononiae, quam celerius fieri posset, in- 
simul conveniremus ut totam Italiam tan- 
dem a tot calamitatibus liberaremus, illique 
pacem daremus, ut, illa placata, illius po- 
tenlatus ac barones, unitis animis et viri- 
bus, non solum dicto Turcarum tyranno 
resisti, sed ipse cum tofo eius exercitu 
profligari possit. 

$ 1. Nos, eius pium et honestum deside- 
rium plurimum in Domino commendantes, 
etsi ex gravi infirmitate, qua tot mensibus 
detenti fuimus, convaluerimus, tamen pri- 
stinas corporis viresadhuc non recupera- 
vimus, occasioneni tamen rei bene geren- 
dae et tam necessarii boni omittere no- 
lentes; cognoscentes ad officium nostrum 
pertinere, pro salute gregis domiuici nobis 
commissi, periculo vitae nos exponere, et 
ad civitatem ipsam Bononiae, omni celeri- 
tateet mora cessante, nos conferre, in alma 


tamen Urbe nostra causarum et literarum ! 


apostolicarum audientiam relinquentes ac 
relinquere declarantes, ad effectum ut si, 
ante reditum nostrum ad Urbem ipsam, nos 
ab hac luce migrare contingeret, in ipsa 
Urbe, in qua audientiam memoratam relin- , 
quimus , et non in civitate Bononiae seu; 
in alio loco, in quo tempore obitus nostri 
cum nostra "Curia resideremus, electio Ro- 
mani Pontificis fieri debeat, nisi ipsa Urbs 





i 


tunc interdicta vel contra Ecclesiam Ito- - 


seudei impressione dubitaretur, sicut alias, 
ex causis tunc expressis , proximis, annis, 
circa electionem Pontificis, in eventum obi- 
tus nostri, ita et nunc etiam providere 
desideramus et intendimus. 

: & 2. Habita igitur super his cum vene- 
rabilibus fratribus nostris S. R. Ecclesiae v 
cardinalibus matura deliberatione et dili- 


genti examine, et de eorumdem consilio et elonem Berl 


unanimi consensu, causarum et literarum 
apostolicarum audientiam in ipsa Urbe, 
post nostrum ab ea discessum, remanere, 
ad effectum ut si, ante reditum nostrum ad 
ipsam Urbem, nos ab hac luce migrare 
contingeret, ibi et non alibi, ubi nos mori 
contingat, electionem Romani Pontificis 


celebrari debere, nisi Urbs ipsa tune in- 


terdicto subiaceret vel esset aperte rebellis, 
aut inibi de impressione dubitaretur, ut 
praefertur; super quo maioris partis car- 
dinalium tunc ibidem existentium decisioni 
stari, et tunc in civitate Castellana seu Ur- 
bevetana seu Perusina, servato scripturae 
huiusmodi ordine, fieri debere, dummodo 
illae ecclesiastico interdicto subiectae seu 
rebelles non fuerint, ut praefertur. 

$ 3. Ac per felicis recordationis Alexan- 
drum III, Licet de excitanda !, et Grego- 
rium X in Lugdenensi, Ubi periculum, et 
Ne Bomani incipienles, per Clementem V. 
Romanos Pontifices predecessores nostros, 
in Viennensi conciliis, circa electionern 
eamdem, hactenus editas constitutiones et 
alias extravagantes in omnibus in eis cou- 
tentis servari el in suo robore permanere 


: debere volumus atque decernimus. 


8$ 4. Nos enim electionem alibi contia 
praesentium tenorem per dosdem cardina- ; 
les factam nullam et irritam fore; ipsosque 
cardinales ad aliam electionem Romani 
' Pontificis, servata earumdem pr aesentiunm 
literarum forina, procedere debere, et pev 


! eos contra, prhemissa nullatenus dispen- 


sari posse eliam decernimus. 
1 Raypal!us et Cherubinius leg. evifanda (n. T.). 


An; C; AED 


139 BULLARÍUM 

Nili. ergo: eic. Si quis etc. 

Baturi «Romae apud S. Petrum, anno 
Incarnationis dominicae millesimo quin- 
gentesimo- vigesimonono., pridie monas 
octobris, pontificatus nóstri anno sexto. 
Dat.-die 6 outobris 1599, pontif. anno vt. 


ROMANUM 
cum carissimo in Christo filio:nostro Eran- 
'ciseo Francorum rege ehristianissimo con- 
venire, etad certum tempüs a dicta Urbe 
nos abesse necesse esset. 

$ 4, Nos propterea circa electionem 
Romani Pontificis, in eventum  decessus 
nostri, Domino ita volente, ante reditum 


| nostrum ad eamdem Urbem, pari modo, 


Sequitur innovatio dictae constitutionis. 


Cours hulus 
lunovationis, 


Relauo praoc. 
constitutionis, 


Enunciatio al- 
Veriu$. ipnova- 
Monis, 


Causa — alia 
helus iunova- 
Monin, 


Clemens episeopus servus servorum Dei, 
. ad perpetuam rel memoriam. 


Licet variae constitutiones pro evitanda | 
discordia in electione Romani Pontificis, 
etiam circa locum celebrandae ipsius ele- 
ctionis, a nostris praedecessoribus salubri- 
ter sint editae; tamen, sicut, accepimus, 
si nos ab alma Urbe aliquandiu absen- 
taremur, et ante reditum nostrum ad ipsam 
Urbem nos per divinam voluntate dece- | 
dere contingeret, a nonnullis asseritur 
quod per constitutiones hactenus editas ' 
circa locum celebrandae electionis huius- | 
modi non sit pro conditione huius tem- 
poris ex omni parte satis provisum. 

$4. Et id dudum cum versus Bono- 
niam etc. 1. 

$ 2. Et deinde cum nos iterum, pro si- ; 
mili hecessitate, ad dictam civitatern Dono- 
niae conferre et inibi.cum praefato Carolo : 
imperatore ex Germania redeunte ad si- ; 
milem effecturn convenire necesse fuisset, | 
nos, de simili eorumdem fratrum consilio, 
literas praedictas per alias nostras literas 
innovavimus, prout in eisdem literis ple- 
nius conlinetur, 

83. Cum autem nos de proximo, pro 
nonnullis nostris et sanetae Romanae: Ec- 
clesiae ac orthodoxae et catholicae fidel : 
ioliusque reipublicae chrislianae arduis , 
negoliis, ei ex urgenlissimis causis ad! 
civitatem Viennam vel alium locum inagis 
opportunum, minoris vel maioris ab Urbe 
distantiae, prout aobis convenire videbitur, | 
non sine gravi nostrae ac tolius Curiae. 
nostrae incommodo, nos conferre, ac inibi 


n 1 " i 
4 Praclermittitur, qui« totu psa bulla praecedit. | 








, Verris. gerit , 


ut debemus, providere volentes , ^ habita 
etiam super hoc cum ipsis fratribus ma- 
tura deliberatione et de simili eorumdem 
consilio et assensu, priores "literas nostrás 
praedictas, auctoritate apostolica, tenore 
praesentium innovamus ac plenum fir- 
mitatis robur obtinere, illasque ; necnon 
omnia et singula in eis contenta, in even- 
tum ipsius decessus nostri ante reditum 
nostrum àd eamdem Urbem, circa electio- 
nem füturi Romani Pontificis in omnibus 
et per omnia inviolabiliter observari de- 
bere, ac per dictos cardinales contra prae- 
missa nullatenus dispensari posse; nécnóm 
totum id et quidquid ab eisdem cardina- 


Àn. Gi 1523 


Constitutiunia 
praec. inuova- 
tio. 


libus, quavis auctoritate, scienter vel igno- 


ranter contigerit attentari, irritum.et inane 
decernimus. 

Nulli ergo etc. Si quis etc. 

Datum Romae, apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 


: , quingentesimo trigesimotertio, tertio no- 


| nas septembris, pontificatus nostri anno 
! decimo. 
Lecta et publicata fuit suprascripta in- 


| novatio Romae in Cancellaria. Apostolica, 


die martis, nona septembris, 
lificatu quibus supra. 
Dat. die 9 seplembris 1532, pont. an. x. 


anno et pon- 





,- XXXIL 

Apyrobatio eleclionis el coronationis Ca- 

voli V, in Romauorum regem. ct impe- 

ratorem electi i 

Clemens episcopus servus servorum Dei, 

ad futuram rei memoriam, 

Romanus Pontilex, qui vices Illius in 
unde imperium omme et 
i Ex Regest, in Archiv. Vatic. 


Publicatio, 


Evordiam. 





: At, C, 1129 


imperatorumque personis celebratas, cum 
ad eius iudicium et examen perferuntur, 
si illas rite legitimeque factas compererit, 
perlibenter approbare, suumque super his 
decretum et auctoritatem | interponere 
consuevit, quo scilicet regnorum impe- 
riique insignia merito adipisci el eorum 

capita sublimi corona redimi possint. 
$ 1. Quapropter, cum  charissimus in 
Cote intu Christo filius noster Carolus, Romanorum. 
Wononiam con- && Hispaniarum rex catholicus in impera- 
Non dim torem electus, superioribus mensibus ad 
bono entablicus Italiam appulisset , tum ut regiis impe- 
ratoriisque insignibus, ferrea scilicet at- 
que aurea corona, nostris de manibus or- 
naretur, tum ut ea fierent quae ad pacem, 
tranquillitatem, tutelam ac propagationem 
christianae religionis pertinerent, nos quo- 
que ad civitatem nostram Bononiensem 


profecti, illi obviam, facti fuimus ut, ex | 


nostro mutuo congressu, quae uterque 
animo conceperat optatum exitum habe- 
rent, et sic Italiae, per tot annorum «de- 
cursum bello, fame pesteque afflictae, 
consuli possit, illiusque potentatibus, du- 
cibus ac baronibus pacem dari, rebusque 
ita constitutis, christianae reipublicae, ex 


tam ingenti et pene infinito Turcarum ap- : 


paratu extremo in discrimine constitutae, 
unitis et animis et viribus, defensio susci- 
peretur. 
$ 2. Rex autem ipse, pace in universa 
Qiii Si fere. [talia conciliata et stabilita, cupiens 


mensi commis- ; . . 
sum emen s- à DObis utraque, ferrea videlicet. atque 


(xs; aurea , corona insigniri, quo celerius ad 
ial res Germanicas parandas accedere possit; 
et cum documenta secum non attulerit, 
quibus de eius in regem Romanorum 
electione legitime edoceri possemus, vc- 
nerabili fratri nostro Petro, episcopo Sa- 
binensi, cardinali Anconitano nuncupato, 
demandavimus ul negocium super huius- 
modi electionis validitate, illius. eonfir 
iatione, deque eo ad imperialis celsitu- 


: CLEMENS Vit pP. 
principatus emanant, electiones de regum | dinis apicem assumendo approbationé , 









483 Aa C. ttfog 


solertj examine discuterét et exploráret, 

el quae süper his comperta coghilàqüe 

reperisset, ea in mostro secreto cofisiBio- 

rio referenda euraret. : ; 
8 3. Ipse vero Petrus episcopus, adhibi- creme 

tis nonnullis lestibus fide et virtute probatis peel oer 

eL iureiurando interiecto diligenter exa- ** 

minatis, eorumque attestationibus exacte 

pensatis, coram nobis et venerabilibus fra- 

iribus nostris S. R. E. cardinalibus in 

consistorio nostro praefato ex fide retulit, 

quae per venerabiles fratres nostrós ac 

dilectos filios nobiles viros ipsius imperii 

electores, S. R. imperio, per obitum cla- 

rae memoriae Maximiliani, regis Roma- 

norum, qui illius gubernacula regebat , 

solatio viduato, de ipso Carolo facta fuit, 

electionem rite recteque processisse, quin 

potius divini numinis afflatum emanasse, 

et Deum ipsum, quem caelesti illa et in- 

comprehensibili mente in imperatorem 

longe ante designarat, electoribus ad hoc 

constilutis postmodum eligendum  de- 

clarandumque ostendisse: quod si humana 

divinis comparare fas est, non absurde 

dici potest, quemadmodum coeli terrae- 

que sator Deus aeternum Filium illa 

ex Virgine nasci voluit, quae a clarissimo 

et pervetusto. patriarcharum | propheta- 

rumque atque etiam regum sanguine or- 

itum ducebat; itidem et Carolum ipsum 

ex inclita et perillustri catholicorum chri- 

süianorumque regum ac duorum impe- 

retorum domus Austriae progenie origi- 

nem trahere voluit, totque insuper re- 

gna, tol provincias et principatus eius 

ditioni et imperio subiecerit ul, postquam 

plerique christianorum principum, quibus 

desuper data est potestas, gladios illos, 

quos adversus intemeratae fidei hostes 

acuere et cruentaee debebant, in mutuam 

christifidelium, quos tueri defendique te- 

nentur, cladem perniciemque convertunt, 

ipse unus Carolus et potentia magnitudi- 





"Ae, Cono 194 
meque »polleret ut-suis propriis peculiari- 
bus reghis ac principatibus religionis cau- 
.sam;-suscipere. ac. tueri ; etiam irruenti 
Turearum:tyranno sese opponere, atque 
pestiferis eius conatibus obvia ire, uni- 
vereamque christianam rempublicam de- 
fendere 3e propugnare, necnon haereses 
de: novo exortas et in dies latius serpen- 
tes funditus extirpare et abolere posset. 
'$ & Unde Carolus rex praefatus, ad ho- 
Imeerisis e norem S. R, E. et sacri imperii decus, 
pon| peut Ca- unctionem et imperiale diadema ab ipsa 
ias Ecclesia suscepturus, nostro se conspectui 
praesentavit, et. illa per manus nostras 
"sibi impendi humiliter supplicavit. 
8 5. Nos igitur, eius votis non immerito 
Lun Lo benignum | conferentes auditum , ipsum 
irma Clemens, internae. charitatis et debiti honoris con- 
feo "us. Stringentes amplexibus, eumdem Carolum 
grani nostrum charissimum, cum venerabilibus 
fratribus nostris S. R. E. cardinalibus 
diligenti et matura deliberatione praeha- 
bita, de eorum consilio et unanimi con- 
sensu, ad gloriam omnipotentis Dei et 
. gloriosae semper virginis Mariae ac bea- 
torum apostolorum Petri et Pauli, exalta- 
tionem quoque et honorem sanctae Ro- 
manae Ecclesiae et sacri imperii, electio- 
nem de ipso Carolo per eosdem electores 
in regem Romanorum et imperatorem 
rite legitimeque factam, auctoritate apo- 
stolica, tenore praesentium confirmamus 
et approbamus; ea insuper coronationis 
solemnia, quibus in civitate superioris 
Germaniae, vulgo Aquisgrana nuncupata, 
argenlea corona, illa seilicet qua Carolus, 
cognomento Magnus, usus perhibetur, ab 
archiepiscopo Coloniensi insignitus fuit, 
etiam approbamus, riteque facta fuisse 
deolaramus. 
$ 6. Supplentes omnes et singulos de- 
fectus, qui aut ratione formae aut ratione 
personae suae aut personarum eorum- 
dem electorum seu quavis alia ratione 


hefecius, 8 
qui Ineurrernt, 
MDAl. 


BULLARIUM -RÓMANUM 


* Àn. C. 1029 
intervenerint--quovis- modo, et ex certa 

seientia et: apostolicae: potestatis. plenitu- 

dine. d jen 

$ 7. Ipsumque Carolum electum ad cum eo di- 
suscipiendum imperialis dignitatis culmen 5; "s^ cum 
dignum et idoneum fore et esse, auctori- i'ere mede 
fate, scientia, potestate et tenore praemis- reiinere possit, 
sis, declaramus; ac cum eodem Carolo, cum 
quo alias felicis recordationis LeoPapaX, 
secundum carnem frater patruelis et prae- 
decessor noster, ut regnum Neapolitanum 
una cum imperio retinere posset per 
suas literas dispensavit, pro potiori 'cau- 
téla, ut regnum ipsum Neapolitanum, 
una cum imperio, quoad vixeril, retinere 
libere et licite valeat, de eorumdem fra- 
trum consilio, auctoritate, scientia et pote- 
statis plenitudine similibus, dispensamus. 

$ 8. Non obstantibus praemissis ac 
constitutionibus et ordinationibus apo- 
stolicis, necnon legibus imperialibus ac 
privilegiis ilis electoribus et. quibusvis 
concessis, quibus, illorum omnium teno- 
res praesentibus pro expressis habentes, 
ilis alias in suo, robore permansuris, 
hac vice dumtaxat specialiter et expresse 
derogamus, ceterisque contrariis quibus- 
cumque. 

Nulli ergo etc. 

Datum Bononiae, anno Incarnationis do- 
minicae millesimo. quingentesimo vige- 
simonono, kalendis decembris, pontificatus 
nostri anno vil. 

Dat. die 1 decembris 1529, pontif. anno vit. 


Derogat €00« 
tariis, 


XXXIII. 


Inquisitorum. haereticae pravitatis facul- 
lus procedendi adversus. quoscumque , 
eliam. regulares. cuiuscumque Ordinis, 
tn. causis haeresis; indulgentiesque con- 
cedendi confratribus societati. crucesi- 
gnatorum , pro servitio sanetue inqui- 
silionis. 

Clemens episcopus servus servorum Dei, dilecto 





vel causa in huiusmodi electione forsan | 


filio Paulo Betigellse, totius Ordinis fratrum 





An.. C: 1080 


Marüni La- 
iheri/ haeresis 
quantocitius est 
extinguenda, 


Ne serpat ni- 
mium, ut hae- 
resis Arii. 


Inquisltores 
&rgo procedant 
.onwa omnes, 
eliam regulares 
tuiuscumq. Or- 
dinis. 


CLEMENS VIE PP. 


Praedicatorum vicario generali, in Ferrariensi 
et Mutinensi civitatibus et dioecesibus hae- 
reticae pravitatis inguisitori. 


Cum, sicut ex relatione pro parte tua 
nobis facta, eum gravi nostrae meritis mo- 
lestia. innotuit, in diversis fíaliae partibus 
ndeo pestifera haeresis Lutheri, non tàn- 
tum apud saeculares. personas, sed etiam 
ecclesiasticas et regulares, tam Mendi- 
cantes quam non Mendicantes, invaluerit, 
ut aliquando nonnulli ex eis suis sermo- 
nibus et. verbis et (quod deterius est) pu- 
blicis praedicationibus tali labe plerosque 
inficiant, et christifideles sub obedientia 
S. R. E. viventes, et praecepla eiusdem 
Ecclesiae servantes non leviter scandali- 
zent, in haeresum augmentum, pusillo- 
rum scandalum, atque catholicae fidei non 
mediocre detrimentum. 

8 1. Nos, attendentes Árium unam mo- 
dicam scintillam fuisse in Alexandria, sed 
quoniam non mox oppressus est, grande 
per totum orbem incendium exsuscitasse; 
ac cupientes huic veneno haeresique ne- 
fariáe et labi pestiferae, quam supremis 
extingui affectibus anhelamus, omni sa- 
lubri, quo possumus, remedio occurrere; 
et ne hujusmodi morbus excrescat ulte- 
rius, sed, operante Domino, passim evel- 
latur, salubriter providere; 

$ 2. Tibi necnon omnibus et singulis 
aliis dictae haereticae pravitatis inquisi- 
toribus ex Ordine fratrum Praedicatorum, 
maxime congregationis utriusque Lom- 
bardiae per universam Italiam constitutis 
et deputatis ac constituendis et deputandis, 
eorumque vicariis, in virtute sanetae obe- 
dientiae et in remissionem peccatorum 
vestrorum, districte praecipiendo, manda- 
mus quatenus omnibus et singulis, etiam 
Carmelitarum et aliorum Ordinum Men- 
dicantium religiosis, vel non Mendican- 
tibus, de huiusmodi peste diffamatis aut 





res in suis sermonibus, yerbis seu prae- 
dicationibus. disseminantibus, per. censu- - 
ram ecclesiasticam , appellatione .postpo» 
sita, super huiusmodi ac qualibet..alia 
haeresi silentium imponatis, Et postquam 
per vos sive vicarios vestros, aut. vestrum 
vel eorumdem vicariorum aliquos sive 
aliquem , praesidentes monasteriorum , 
conventuumi et aliorum locorum, ubi hae- 


| reses huiusmodi vol errores seminati fo- 


rent, aut inibi propinquierum praemoniti . 
fuerint, nisi tales, infra mensem a die ad- 
monitionis computandum, debita provi- 
sione, remedia cum effectu adhibuerint, 
ac digna poenitentia castigaverint, de 
quibus admonenti fidera facere teneantur, 
et si praesidentes ipsi talia praedicarent, 
admonitionem praesidenti vicinioris con- 
ventus vel loci, respective facere sufficiat, 
contra huiusmodi exemptos usque ad sen- 
tentiam definitivam, ad quam ferendam. 
(si fuerit condemnatoria) cum copsensu 
ordinarii procedatis; contra Carmelitas 
tamen confestim possitis, etiam ad captu- 
ram, dum praedicant populo vel publice 
disputant erroneas-conclusiones; adyersus 
non exemptos vero de tali labe diffamatos 
aut suspectos, veluti eontra alios haere-. 
ticos (prout iura disponunt) libere inqui- 
ratis atque procedatis. Decernimus insu- 
per ui vestros vicarios sive commissarios 
instituere valeatis viros vestra sententia. 
providos, aptos et idoneos, dummodo ae- 
talis trigesimum annum atligerint, Vobis 
etiam ac vicariis praefatis extraiudicialiter 
Lutheranos occultos et non inquisitos per 
ordinarium sive alios iudices, ac alios 
quoscumque haereticos, faulores, creden- 
tes, defensores et receplatores, necnon et 
à sancta fide apostalas, eosque, qui , contra. 
inhibitionem Sedis Apostolicae, tenuerunt 
vel legerunt libros Martini Luthéri vel alio- 
rum, aut eidem sive eisdem quomodolibet 
adhaeserunt(si ad cor revers: poenitentes 


aliter suspectis, praecipueque tales erro- Í id humiliter petierint), postquam haéresim,. 


195 Am C, 53i 





Led 


An.C. $550 — 186 


v 


qua polluti et. infecti erant, abiuraverint, 
et tnédio iuramento promiserint de cetero 
ab huiusmodi haeresi penitus abstinere , 
absolvendi: illisque pro praemissis poeni- 
tentiàm iniungéndi salutarem, eosque ad 
gremium sanclae mairis Ecclesiae resti- 
tuendi et reducendi. Et cum clericis sae- 
eularibus ac personis religiosis, cuiusvis 
Ordinis, status et conditionis, super quavis 
irregularitate, quam, tam ex haeresi quami 
ex apostasia a fide, seu etiam ex eo quod 
censuris et poenis ecclesiasticis, tam aiure 
quam ab homine, etiam quavis occasione vel 
causa latis et promulgatis, quomodolibet 
ineurrerint, aut ligati seu innodati divina 
celebrando contraxerint, ac etiam super 
irregularitatibus, quas clerici crucesignati 
sententiis, censuris et. poenis, a iure vel 
ab homine, etiam quavis occasione vel 
causa latis, ligati seu irretiti, ac etiam 
ex eo quod in locis ecclesiastico inter- 
dicto suppositis missas et .alia divina of- 
fieia (non tamen in contemptum clavium) 
celebraverint, incurrerint, dispensandi. 

$ 8. Et quia inquisitores praefati, in ci- 


Croeesignatis viatibus seu aliis locis, societates seu con- 


*hdulgén, con- 


tMant. sto. 


fráterhitates ad extirpandum haereses et 
capiendum haereticos (iuxta concessionem 
a Romanis Pontificibus eis factam) insti- 
tuunt, et in eis confratres recipiunt, qui 
in eorum receptione votum in eorumdem 
inquisitorum seu vicariorum manibus 
emittunt, ac voto se adstringunt, dum pro 
parte ipsorum. inquisitorum et vicario- 
rum ad capiendos ipsos haereticos requi- 
siti fuerint, auxilium , consilium et favo- 
rem praestare, ut eis, tempore cuiusvis 


localis interdicti, divinis interesse, et, eis 


decedentibus, eorum corpora ecclesiastice 
sepulturae (sine tamen funerali pompa) 
tradi possint, dummodo causam non de- 
erint huiusmodi interdicto, nec eis id 


' contigerit specialiter interdici; ipsisque 


crucesignatis per ipsos inquisitores seu 
vicarios, dum in eorum manibus votum 








BULLARIUM ROMANUM 


haereticos ipsos persequendi emiserint, 
ut semel ex tunc et in mortis articulo. à 
reservatis et in bulla Coenae Domini con- 
lentis casibus, de quibus corde contriti 
el ore confessi fuerint, aut. propositum 
confitendi debito tempore per Ecclesiam 
statuto habuerint, absolvi, ac indulgentia 
plenaria et omnium peccatorum rernissio 
huiusmodi concedi; eisque, ut singulis 
diebus anni quinque altaria ecclesiae (si 
tot ibi fuerint) aut unum loci, in quo eos 
esse contigerit, psalmum unum genibus 
flexis recitando, vel quinquies Orationem 
Dominicam et toties Salutationem Angeli- 
cam in quolibet altari, indulgentias sta- 
tionum Urbis consequi valeant, eliam con- 
cedendi et elargiendi, auetoritate aposto- 
lica, tenore praesentium licentiam et fa- 
cultatem concedimus. Et nihilominus con- 
cessionem per Romanos Pontifices forsan 
vivae vocis oraculo seu alias eisdem in- 
quisitoribus et vicariis fratrum 1, seu licen- 
tiam concessam huiusmodi approbamus 
et confirmamus; ac omnia et singula alia 
privilegia , exemptiones , immunitates , 
gratias et indulta, quibuscumque inquisi- 
toribus alis haereticae pravitatis, quo- 
rumvis Ordinum et congregationum, et 
officio inquisitionis huiusmodi, in quibus- 


'eumque regnis et provinciis sive locis 


ac terris hactenus deputatis, concessa et 
in posterum concedenda, vobis communi- 
camus, aique iam vobis alias concessa 
approbamus, confirmamus et innovamus; 
universosque et singulos iuris et facti de- 
fectus (si qui forsan in illorum concessione 
intervenerint) supplemus. 

& 4. Mandantes omnibus et singulis 
venerabilibus fratribus archiepiscopis et 
episcopis, necnon dilectis filiis eorum- 
dem archiepiscoporum et episcoporum 
vicariis in spiritualibus generalibus, qua- 
tenus praesentes literas et in eis con- 
tenta quaecumque, ubi et. quando opus 
fuerit, ac quoties pro parte vestra seu vi- 

1. F'octam loco fratrum legit Ripoll (n. T ). 


Av. C. fond 


Episcopi et 
alil in predi- 
(Vis faveant. 





An. C. 


Quibustumque 


non 
bas. 


obstanti- 


M30 


CLEMENS VII PP. 


cariorum vestrorum praedictorum , aut 
alicuius vestrum sive illorum desuper 
fuerint requisiti, solemniter publicantes, 
ac vobis, in praemissis, efficacis defensionis 
praesidio assistentes, faciant praesentes 
literas et in eis. contenta huiusmodi fir- 
miter observari, vosque illis pacifice gau- 
dere, non permittentes vos desuper per 
quoscumque, quovis modo, indebite mole- 
stari, contradictores quoslibet et rebelles 
per censuras et poenas ac alia opportuna 
iuris remedia, appellatione postposita, com- 
pescendo, invocato etiam ad hoc, si opus 
fuerit, auxilio brachii saecularis. 

$ 5. Non obstantibus constitutionibus 
et ordinationibus apostolicis ac dictorum 
Ordinum, etiam iuramento et. confirma- 
!ione apostolica roboralis, statulis et con- 
suetudinibus, necnon privilegio, quod in- 
cipit Sacer Ordo, per felicis recordationis 
Sixtum PapamTV, priedecessorem nostrum, 
Ordini Carmelitarum concesso, fortassisque 
post aliis communicato; et quibuscumque 
aliis privilegiis et indultis apostolicis, illi 
ac quibuscumque aliis, etiam Mendican- 
tium, Ordinibus, etiam sub quibuscumque ! 
et verborum formis, ac cum quibuscum- 
que clausulis et decretis, concessis, ap- 
probatis et innovatis, quibus omnibus (le- 
nores illorum, ac si de verbo ad verbum 
inserti forent praesentibus, pro sufficienter 
expressis habentes) hac vice specialiter ct 
expresse derogamus; necnon quibuscum- 
que exceptionibus, oppositionibus et ap- 
pellationibus, forsan desuper faciendis et 
interponendis, quae adversus praemissa 
nullatenus suffragari posse volumus, con- 
trariis quibuseumque; aul si aliquibus, 
communiter vel divisim, ab Apostolica sit 
Sede indultum quod interdici, suspendi 
vel excommunicari non possint per literas 
apostolicas non facientes plenam ei ex- 
pressam ac de verbo ad verbum de in- 
dulto huiusmodi mentionem. 

8 6. Decernentes praesentium transum- 

1 Sub quibuscis tenoribus etc. legit Ripoll (a. T.). 

Bull. Rom. Vol. VI. 18 





137 An, C, 1556 
ptis, manu publici notarii subscriptis et — Pies tran- 
sigillo alicuius personae im dignitáte ec- " "Pn 
clesiastica constitutae munitis, eamdem 
prorsus fldem, in iudicio et extra, adhi- 
bendam fore, quae eisdem praesentibus 
adhiberetur, si forent exhibitae vel os- 
lensae. 

Datum Bononiz, sub annulo Piscatoris, 
die xv januarii, millesimo quingentesimo 
trigesimo, pontificatus nostri anno vit. 

Dst. die 15 ianuarii 1530, pontif. anno vit. 


——— 


XXXIV. 


Goronulio Caroli V. imperatoris in civt- 
lute Bononiae, provinciae Lombardiae, 


Clemens episcopus servus servorum Det, 
ad futuram rei memoriam. 


Cum proximo februarii mense, celebri | cwotus V, de 
Cathedrae Petri die, cui, dispari quidem Ew 
merito, pari tamen potestate, successimus, farim slomiis 

] ? 2; As o." solitis rum eao- 
dileclas. filius noster Wilhelmus, tituli remonlis eh va 
c H : : . erab, Wiihel- 
Ss. loannis et Pauli presbyter cardinalis, »»coranatii- 
in cappella jpalatii civitatis nostrae Bono- "cus ^^. 
niensis, quod in praesentiarum habitamus, 
missarum sacra nostro lussu esset perac- — / 
turus, et priusquam ad ipsam cappellam 
accederemus, carissimum 1n Christo filium 
nostrum Carolum V, imperatorem semper 
augustum, nostra ex auctorilate inunxis- 
set, reliquasque caeremonias veluslo more 
circa id fleri solitas peregisset. 

8 1. Nos, qui poslea, iis caeremoniis eL. ponttez. do- 

H " 1 1 p], nd M 
unctione peractis, cappellam ingressi fui- jagérihe, c 
mus, infra ipsarum. missarum solemnia, fr« — miram 

P ^ S EET sulemnía, mei- 
regia iinperatoriaqueinsiguia eidem Carolo gni rogis T 
ta : Impératoria & 
iradidimus , eiusque capul corona ferrea iradidil; ol 00 
decoravimus. I: Hon 
$ 2. Ab hinc deinde [riduum, in ipso 
scilicet die Mattliiae apostoli festo, qui pri« | Suecesstee al- 
: LE uu ! : lera. die, fos 
nius dies nalalis ipsi Carolo illuxit, eum s x. unias aps 
aurea corona insignire volentes, ex palatio sloli iom. Pon- 
per pensile tabulalum, ob hoc ipsum in- solitis caetomo- 


Mfex, praewiis 
























) An. C. 1850 A38 
i este ii. structum, ad ecclesiam $3 Petronii accessi- 
ri ter nissam celebraturi ; ét, 
piso tre Cüi ipse Ca lus imperalor. iis omnibus 


navit. 





is esset, quae ad eiusmodi caere- 
e guntur ; primo videlicet ante 
aram &id hrünc usum supertabulbto erectam, 
ii canonicum basilicae Principis aposto- 
lorum de Urbe per nonnullos eiusdem fa- 
silíéae. canonicos, Bononiae tünc temporis 
dégeíites et ibidem praesentes, receptus; 
deinde oratione uma, ad hanc celebritatern 
aecórámodata, in ecclesíae. huiusmodi. fo- 
ribus per Praenestinum, rursusaltera intra 
ipsasfores perSabinensem episcopos super 
caput Caroli alta voce prolatis, idem impe- 
rator ad' quamdam cappellam divertit, ubi 
cultu et ornatu diaconorum indutus, et inde 
ad'Sedem pro eo paratam accedens, ibi- 
demque ab episcopo Ostiensi inunctus, ad 
conspectum nostrum venit. Nos vero mis- 
sam prosequentes , evangelio latina grae- 
caque lingua nondum enumciato , eadem 
quae nudius tertius. regia "imperialiaque 
insignia imperatori contulimus, annulum 
"inprimis eius digito annulari imponentes; 
deinde ensem, adversus fidei hostes ut 
brandum 1 ad eius femur accingi fecimus; 
deinde vero aurea corona eius caput co- 
ronavimus, ac postmodum sceptrum, pecu- 
liare regibus insigne, ac globum, totius 
mundi imaginem repraesentans, in eius 
manus tradidimus, et ad pacis osculum, qua 
Christus nascens, praedicans, moriens, 
résurgens ac regnans Ecclesiam suam do- 
cuit, admisimus. Quibus rite peractis, ille 
in solium imperiale dextero lateri nostro 
pene contiguum sese recepit. Sacrificio 
deinde absoluto et omnibus, quae veteri 
ex institutoin huiusmodi coronatione fieri 
solent, peractis, ad palatium , unde pro- 
fecti eramus, equo insidentes regressi su- 
mus. 

8$ 3. Etne animis curiosis ambigi posset, 
Que ema, 41 COrona ferrea, qude olim Modicensi 


rue et legio vo] inecclesia Mediolanensi, etaurea, quae 
gena 5506 Bo- 






pe 


1 Cherub. et Rayn. legunt eibrendum, loco wl 
brandum (5. T.). 


BÜLLARIUM ROMANUM 
.per Romanum Pontificem Romae in dicta uoniae perinde 


! vassallis et subditis praefati imperii, cuius- 


An G noc 
Petri basilica exliiberi fuit solita, iam AT Moateeo ec Mo? 
que Bononie, ad supplicesimperatoris pre- fias respe- 
ces, el ex causis legitimis id suadentibus, seu, deciant; 
per nos exhibita, tantumdem virium et 
stabilitatis obtineat, ac si ambae statutis. in 
locis, more veteri, traditae susceptaeque 
fuissent, ut hic scrupulus ex animis evel- 
latur, auctoritate apostolica, tenore prae- 
sentium declaramus, et ad posteritatem 
transmitti volumus omnia praemissa, hoc 
tenore hocque in loco gesta, perinde firma, 
valida et inconcussa csse et suum robur et 
stabilimentum obtinere, ac si illa ferrea 
coronatio vel Modicae vel Mediolani , 
haec aurea vero, Romae, in dicta basilica, 
servatisomnibus caeremoniisservari solitis, 
celebrata factaque fuisset. 

$ 4.Sieque per quoscumque iudices et. & i, s, 
causarum Palatii Apostolici auditores ac Mnt it 
S. R. E. cardinales interpretandum, iudi- " 
candum ac sententias promulgandas, a- 
dempta eis aliter interpretandi, iudicandi 
et sententiam promulgandi facultate, au- 
ctoritate et tenore praedictis decernimus. 

$ 5. Supplentes ex certa scientia ac Defectusqua 
apostolicae "potestatis plenitudine omnes 9e supplet; 
et singulos defectus, tam iuris quam facti, 
si qui forsan intervenerint in eisdem. 

8 6. Nos etiam cum eodem Carolo, cum 
quo alias, felicis recordationis Leo Papa X, Hi nt eroi 
secundum carnem frater patruelisetprae- uni — regi, 
decessor noster, ut regnum Neapolitanum gun. v $5 
unacum imperio retinere posset, per suas '!^ tirpennt; 
literas dispensavit, pro potiori cautela, ut 
regnum ipsum Neapolitanum una cum im- 
perio, quoad vixerit, retinere libere et licite 
valeat, quibusvis constitutionibus ac literis 
nec non statutis eL consuetudinibus apo- 
stolicis ac legibus imperialibus ceterisque 
contrariis nequaquam obstantibus, aucio- 
ritate et tenore praemissis, de speciali dono 
gratiae dispensamus. 


8 7. Quocirca omnibus christifidelibus, Sukiitisqua 


obedientiam Illi 
praestari igbet. 


Ac super re- 








An. C. 4850 


Sanctio  poe- 


n lis. 


- eumque conditionis existant, etiamsi regali 
aut pontificali dignitate praefulgeant, in 
virtute sanctae obedientiae et pro quanto 
gratiamn ostram caram habeant, districte 
praecipiendo mandamus , quatenus prae- 
fato Carolo imperatori, ul tenentur, effi- 
caciter pareant et intendant. 

Nulli ergo elc. 

Datum Bononiae, anno Incarnationis do- 
minicae uoxxx, kalendis martii, pontificatus 
nostri anno vit. 

Dat. die 1 martii 1530, pontif. anno vit. 





XXXV. 


Institutio Rotae, ad causas et lites cogno- 
scendas el decidendas, in civitatesPeru- 
sii, provinciae Hetruriae, in Statu Ec- 
clesiastico !. 


Clemens Papa VII , dilectis flliis prioribus et 
communitati civitatis nostrae Perusii, salu- 
tem et apostolicam benedictionem. 


Exponi nobis nuper fecistis, per dile- 


Ciditatis Pe- etum filium Gullielm. Pontanum, U. I. D., 
fUsii preces pro : . 
ustittione Ro- Oratorem vestrum, quod si officia praeturae 


tue. 


suorumque collateralium, necnon officium 
iudicis appellationum, bariselli populi nun- 
cupatum, istius nostrae civitatis, cum eo- 
rum iurisdictionibus ac salariis ct erolu- 


mentis, in nova officia quatuor Rotae nun-* 
Cupata, assensu et auctoritate nostra in. 


civitate erigenda et constituenda transfer- 
rentur seu commutarentur, in non me- 
diocre eiusdem civitatis ac territorii com- 
modum facilioremque iustitiae, absque 
labis alicuius suspicione, administrationem 
cederet, proutin pluribus aliis civitatibus, 


in quibus huiusmodi Rotae auditoria insti- ; 
tuta fuerunt, idem contigisse experientia: 


docuit. 


1 Studium generale ibidem inaliluit Clemens V 
in eius constitutione v1, Super specula, tom. iv, 


pag. 192. 


CLEMENS Vi PP. 


$ J. Nos igitur, qui. civitatenr ipsam 
paterna caritate prosequimur, cupientes 
ut in solida flde.et constantia- erga - nos et 
Sedem Apostolicam vos perseveretis, et 
iustitia istic ministretur, vestris in hac parte 
supplicationibus, inclinati ,. officia praetu- 


ác iudicatus appellationum seu. barisella- 
tus, cum eorum iurisdictionibus, auctori- 
tate apostolica, tenore praesentium extin- 
guimus et annullamus, eaque, cum eorum 
et cuiusque ipsorum iurisdictionibus et sa- 
lariis ac emolumentis solilis et consuetis, in 
dictum auditorium Rotae ibidem consti- 
tuendae et non in alios usus convertenda, 
auctoritate praedicta transferimus et com- 
mulamus, salvis et reservatis secretario- 
rum (axis et aliis retentionibus háctenus 
fieri solitis. 

8 2. Dantes vobis facultatem et auctori- 
tatem, circa ipsius novi officii institutio- 
nem, capitula quot et quae decentiá, oppor- 
tuna ac utilia videbuntur, cum praesentia 
tamen et consensu praesentis et pro tem- 
| pore existentis venerabilis patris vice-legati, 
formandi et componendi. 

8 3. Mandantes eidem vice-legato et aliis 
officialibus, quovis nomine nuncupatis, ul 
ea, quae in praemissis fuerint per vos, ut 
praeferlur, statüta et ordinata, inviolahi- 
liter observent et faciant ab aliis observari. 

8 4. Constitutionibus et ordinationibus 
| apostolicis, ac dietae praeturae et capita- 
neatus constitutione, necnon statutis et 
consuetudinibus dicte civitatis, iuramento, 
confirmatione apostolica vel quavis firmi- 
tate: alia. roboratis, ceterisque" contrariis 
non obstantibus quibuscumque. 

Datum Bononiae, sub annulo Piscatoris, 
dic xxvrir martii wDxxx, pontificatus nostri 
anno vir. 

!— Dat. die 98 marlii 1530, ponlif. anno vi. c 








| 


rae suorumque .collateralium -efficialium 





180 . An. C, taf: 


Poüttels coa 
técsio ei Bota 
Insittatio. 


Facultatis elar-, : 17 


Biio desuper 


constilolloned ^; 


formaridi, ^ 


luna ohyes- 
vontiae earum, 


Derogatio cón- 
!rartorum 









Aa C fée 440 
| XXXVI. 
Confirmatio infeudationis insularum Tri- 
golís, Melitaeet Terre Gaudisii a Carolo, 
Romanorum. imperatore, hospilali San- 


eH Ioannis Hierosolymitani concessa- , 


"umi, 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
^ ad perpetuam rei memoriam, 


Etsi ex sollicitudinis debito pastoralis , 
Promis. Sub Religionis habitu Domino famulantibus 
quibuslibet, in iis praecipue, per quae eo- 
rum profectibus consulatur, nos favorabi- 
les esse. deceat atque benignos; fratrum 
tamen hospitalis Saneti Ioannis Hierosoly- | 
mitani, qui, crucis mivificae suscepto signa- 
cülo, cirea fidei orthodoxa tuitionem nullis 
laboribus nullisque corporum parcendo 
periculis, contra Christi nominis hostes 
continue pugnare non formidant, Religio- 
nem floridam paternis contemplautes affc- 
ctibus, pro eorum prospero statu,commodo 
et quiete tanto curiosius manus operarias 
"salutaris provisionis adhibemus, quanto ex 
illius adversilute futuris eventibus pericu- 
losior christiano coetui inferri possit per- 
plexitas, et circa donationem imperialem, 
pro maris tuitione eis factam, statuta pro- 
vide et ordinata circa hoc apostolico mu- 
nimine roborando, prout in Domino con- 
spicimus salubriter expedire. 
$4. Sane, sicut nobis plere innotuit nu- 
Corolis V la. per,cum charissimus in Christo filiusnoster 
fin eroi Carolus V, Romanorum imperator semper 
mm Gaudi augustus, qui eliam rex Siciliae existit, 
equitibus Sancli ' " en . 
Devas Hiero- pro sua. munificentia el. pietàte ac. Reli- 
[omni 77 rionis hospitalis praedicti devolione , nc 
dilecti filii Philippusde Villers Liesladam ?, 
magister, el conventus ipsius hospitalis, qui 
superioribus annis, expugnata per Turcos, 
sanctissimi nominis Christi nefandissimos 
hostes, vi eL armis insula Rhodi olim eius- 
dem hospitalis, insulam ipsam relinquere 
D Ex Begest. in Archiv, Vatic, 2. Accuratius 
Füliers de lsle- Adam (8. T.) 





BULLARIUM ROMANUM 


coacti fuerunt, amplius yer alienas sedés 
vagari contingeret, sed, pro vetusto eorum 
more et laudabili consuetudine , locum, 
ubi contra ipsos fidei hostes, praesertim 
classe maritima, arma exercere possent, 
obtinerent, eisdem hospitali ac Pliilippo, 
magistro, et conventui civitates, castra el 
insulas Tripolis, Melitae et Gaudisii in feu- 
dum perpetuum, nobile, liberum et fran- 
cum, sub conditionibus infrascriptis, quas, 
pro inviolabili observatione per ipsos et 
magistrum et conventum in statuta et 
stabilimenta perpetua redigi voluit et man- 
davit, per has authenticas literas, manu 
ipsius Caroli imperatoris subscriptas et 
illius sigillo, quo in regno suo superioris 
Siciliae utitur, munitas, sub data videlicet 
vigesimatertia mensis martii proxime prae- 
leriti, donasset et concessisset. 

$92. Philippus, magister, et conventus 
praedieli ac baiulivi, priores, praecepto- 
res el fratres dicti hospitalis, in unum, loco 
et more solitis, in civitate Syracusarum, die 
vigesimaquinta mensisaprilis proxime prae- 
teriti, congregati et inibi completum con- 
silium in vim generalis capituli celebrantes, 
visis et perlectis concessione et donatione 
el literis Caroli imperatoris, huiusmodi 
donationem ipsam invicem inter eos habito 
maturo et deliberato consilio, de eorum 
certa. scientia acceptantes et approbantes, 
ac praemissis stare volentes , sanxerunt, 
slatuerunt, stabilierunt et ordinarunt quod 
magister pro tempore existens dicli hos- 
pitalis eL. praedicti conventus huiusmodi 
feudum ab ipso Carolo imperatore, tam- 
quam rege Siciliae, et ipsius successoribus 
in eodem regno pro tempore regnantibus, 
sub censu dumiaxot unius falconis seu 
accipitris, quolibet anno in die celebritatis 
Omnium Sanctorum, per personam seu 
personas ad id sufficienti mandato sufful- 
tas, in manibus vice-regis seu. locumte- 
nentis, qui tunc ipsius regni Siciliae ad- 


ministralionem et. regimen. obtineret, in 


An. C, 1850 


Maguus nagis- 
ter et. fratres 
in capitulo ge- 
merali, — habito 
Syracusis, hu- 
iusmodi dona- 
lionem — acces 
plant eum enu 
ditionibus ex- 
ressis in lc- 
ris Caroli, 


Ceusus — an« 
nuüus — Carola 
eiusque sucres- 
soribus Siciliae 
regibus persnt- 
veudus. 


: 








Àn. C. 1850 


signum verae recognitionis dicti feudi prae- 
sentandi, recognoscere deberent et tene- 
rentur; ac, mediante censu praedicto, im- 
munes et exempti remanerent et esse 
censerentur a quocumque alio militari ser- 
vitio de iure debito et per vassallos prae- 
stari solito. Eiusque feudi investitura in 
quemlihet novae successionis casum reno- 
vari et expediri deberet iuxta dispositionem 
iuris communis. 
& 3. Ac pro tempore existens magister 
hospitalis huiusmodi, pro se et universo 
Ordine, in huiusmodi recognitione et in- 
vestitura, iuramentum quod ex huiusmodi 
civitatibus, castris, locis et insulis non 
palietur nec permittet fieri damnum aut 
praeiudicium vel offensam regnis, domi- 
niis et. subditis ipsius Caroli imperatoris 
eiusve in dicto regno successorum, per 
mare seu per ferram, nec auxilium seu 
favorem praestare iis damnum inferenti 
seu inferre volenti, sed potius omni co- 
natu id avertere cwrabunt. Et si quis- 
quam ex subditis dicti regni Siciliae reus 
criminis capitalis seu de tali crimine in- 
culpatus se absentaverit, et ad huiusmodi 
insulas et loca infeudata aufugerit, dum 
pro parte vice-regis dicti regni pro tem- 
pore existentis requisiti forent, deberent 
et tenerentur taliter aufugientes expellere 
ac penitus eiicere, exceptis tamen illis, 
qui aut laesae maiestatis aut haeresis rei 
dicerentur, quos non eiicere, sed ad om- 
nem ipsius vice-regis requisitionem ca- 
pere, atque captivos eidem vice-regi re- 
mittere tenerentur. 
$ 4. Quodque iuspatronatus ecclesiae 
Tospatin-ti« Melitensis remaneat, prout est, disposi- 
omis quales, tioni et praesentationi ipsius Caroli impe- 
Tacelo reserva- yatoris et eorum in regno Siciliae succes- 
A sorum; ita tamen quod, post obitum di- 
lecti filii Balthassaris Malikiuk *, ipsius 
Caroli imperatoris vice-cancellarii ad eam- 
dem ecclesiam novissime praesentati, seu 
in quemcumque alium vacationis casum 


lu.ameatum 

quolibel maguo 
magistro prae 
standum sore 
Uaroti 


1 Belthassar Waltkirk, die 13 iulii episcopus 
Melitensis creatus, eodem anno obiit, entequam ! 
sedem visitasset (R. T.). 





CLEMENS VII PP. 


14 


deinceps sequuturum, roagister et con- 

ventus praedicti haberent nominare, pro 

vice-rege dicti regni Siciliae, tres personas. . 
eiusdem hospitalir, quarum una saltem - 
sit et esse deberet ex subditis Caroli im- 
peratoris seu suorum in dicto Siciliae 
Ulterioris regno successorum praedicto- 
rum, idoneas et sufficientes ad ipsam 
pontificalem dignitatem exercendam , ex 
quibus tribus sic nominandis, Carolus im- 
perator seu eius in dicto réguo successo-. 
res praesentaret et praesentare deberet ad 
dictam ecclesiam eum , quem idoniorem 
iudicaret. . 

85. Cui quidem promoto tenerentur 
magister et. conventus praedicti magnam 
crucem concedere, ac eum ad consilium 
dicti. Orditis cum prioribus et baiulivis 
admittere. 

8 6.! EL insuper, cum admiratus ipsius 
Religionis ex lingua et natione italica esse 
debeat, congruum censuerunt ut i$, qui 
eius vices geret, dum absentiae seu. im- 
pedimenti locus occurrerit, si aeque ido- 
neus reperiretur, eiusdem linguae ac na- 
tionis existat; stabilieruntque quod habe- 
retur deinceps ratio, ut, data paritate 
idoneitatis, polius ad id munus eligi debe- 
ret, qui eiusdem nationis et linguae ido- 
neus iudicaretur, aut alias talis sit; qui 
officium suum exerceret, nullique suspe- 
clus censeretur; quae quidem tria supe- 
rius descripta statuta eL stabilimenta . ac 
omnia et singula in eisdem ac etiam in 
dictis literis Caroli imperatoris praedicli 
contenta , praedicti magister, baiulivi, 
priores, praeceptores et fratres, ad id le- 
gitime el more solito consilium comple- 
tum in vim capituli congregati, ex eorum 
mera, pura et libera voluntate, communt 
suffragio, nemine discrepante, pro vetusto 
et consueto eorum more et consuetudine, 
manibus super erucem habitus impositis, 
solemniter promiserunt et iurarunt pro se 
et successoribus suis inviolabiliter obser- 


An. C. 1520 


Episcopo ma- 
gna crus con- 
cedenda, 


Nonnulla $ta- 
Mta edila et 
confürmata — id 
eodem capliulo 
fatore nátiónia 
Tüllene; 











oc wd 448 


BULDATGUM HOMANUM 


vare, deniére-eb eustodipé ;-ac ab aliis:cu- | ad ; verbum. insérerentur , pro :suffieien- 






rpetao facere. et mandare, sieut 
ac proui praemissa omnia et singula: in 
diélis tribus capitulis, 'statutis et. fiteris 
coitinentur, praecipientes universis et sin- 
gulis dicti hóspitalis fratribus, quacumque 


auctoritáte , dignitate officioque. fungénti- 


bui, praesentibus 'et futuris, in virtute 
siánctae obedieritiae , ne contra decretam, 
consütutionem, approbationem et san- 
ctíónem huiusmodi aliquatenus facere vel 
veniré praesumerent, sed eas inviolabiliter 
observare studerent, prout in Caroli iin- 
peratoris ac magistri et, conventus literis 
huiusmodi dicitur plenius contineri. 

&'7. Cüm autem, sicut nos, qui, in mi- 


ter expressis-- "Habentes,. motu proprio, 
non ad ipsorum magistri-&t conventus.vel 
aliorum super hoc nobis-oblatae petitio- 
nis. instantiam, sed de nostra. mera deli- 
beratione ef ex certa scientia ac de apo- 
stolicae potestatis plenitudine, per.miagi- 
sirum: et conventum praefatos, ut prae- 
fertur, síatuta, stabilita et ordinata ac 
desuper confectas literas huiusmodi, nec- 
non ommia et singula in eis contenta ac 
inde sequuta quaecumque , auctoritate 
apostolica , tenore praesentium approba- 
mus, illisque perpetuae firmitatis robur 
adiicimus; necnon. celebrationis capituli 
generalis, omnesque et singulos alios iuris 


a; C; ttin0 





el facti ac solemnitatum forsan omissa- 
rum defectus, si qui forsan intervenerint 
in eisdem, supplemus; necnon ea vim 


Clenens C- poribus constituti, Religionem ipsam pro- 
roli literas, ae- 
et illius protectionem, ad 


ecplationem im. fessi fuimus, 
muglsir). statue 5 H 
tape. esplij Cardinalatus honorem electi, suscepimus, 


sonirmat. 


plene novimus, iuxta formam et tenorem 
statutorum et stabilimentorum *dicti ho- 
spitdlis, similia statuta et stabilimenta. 
perpetua, aliter quam in supremo et com- 


' pleto eiusdem Religionis generali capitulo, 


fieri nequeant: nos, qui eamdem Religio- 
nem specialis dilectionis üffectu ex visce- 
ribus charitatis proséquimur et prosequu- 
turi sumus, attendenles capitulum gene- 
rale tünc celebrari non potuisse, et ne 
propterea per ipsos magistrum et con- 
ventum, ut praefertur, statuta et stabilita 
ullo unquam tempore infringi possint, 
sed ut veram obtineant roboris firmita- 
tem providere, ac eorumdem magistri et 
conventus commoditati super his salubri- 
ter consulere volentes; ipsosque . magi- 
strum, et conventum ac eorum singulos 
a quibusvis excomméünicationis, suspen- 
sionis ét aliis poenis, a iure vel ab homine, 


quavis occasione vél causa latis, si qui- | 


bus quomodolibet innodati existunt, ad 
effectum harum dumtaxat consequendum, 
absolventes et absolutos fore censentes ; 
necnon singularum literarum praedicta- 
rum universos ienores, ac si de verbo 





validi contractus inter Carolum imperato- 
rem ac magistrum el conventum praefatos, 
statutique perpetui obtinere, et inviolabi- 
liter per modernum ef pro tempore exi- 
stentem magistrum et conventum ac baiu- 
livos, priores, praeceptores et fratres ho- 
spilalis huiusmodi observari, et sic. per 
quoscumque iudices et commissarios, qua- 
vis auctoritate fungentes, etiam causarum 
Palatii Apostoliei auditores, sublata eis et 
eorum cuilibet aliter iudicandi et inter- 
pretandi facultate et auctoritate , iudicari 
et interpretari debere; ac quidquid Secus 
super his, a quoquam, quavis auctoritate, 


scienter vel ignoranter conligerit atten- 


tari, irritum et inane decrevimus. 

8 $. Quocirca venerabilibus iudicibus 
Hostis Messanensi, Panormitano, archie- 
piscopis, eL Vigorniensi episcopo per apo- 
stolica seripta mandamus quatenus ipsi 
vel duo aut eorum unus, per se vel alium 
seu alios, praesentes literas et in eis con- 
tenta quaecumque, ubi et quando opus 
faerit, ac quotiens, pro partepro tempore 
existentis magistri et. conventus, requisiti 
fuerint, solemniter publicantes, eisque in 
praemissis efficacis defensionis praesidio 


Dati exequu- 
tores harum li- 
terarnm. 





Am C.-1500 


Derogatió con- 
trariorum. 


GLEMENS: VII PP. 


assistentes, faeiapt auetoritate nostra; prae 
sentes literas et in eis contenta hüiusnodi 
firmiter observari, ac singulos, quos ipsae 
praesentes concernunt, illi$ pacifice gau- 
dere; non permiltentes eos desupér, con- 
ira praesentium tenorem, quomodolibet 
molestari , contradictores quoslibet et re- 
belles per censuras et poenas ecclesiasti- 
cas, appellatione postposita; compescendo, 
invocato etiam ad hoc, si opus fueril, 
auxilio brachii saecularis. 

89. Non obstantibus constitutionibus 


et ordinationibus apostolicis ac dicti ho- | 


spitalis, iuramento ac confirmatione apo- 
stolica. vel quavis firmitate alia roboralis, 
stabilimentis , statutis, usibus et naturis ; 
necnon privilegiis, indultis et literis apo- 
stolicis eidem hospitali et magistro pro 
lempore existenti et conventui praefatis 
per quoscumque Romanos Pontifices , e- 
tiam praedecessores nostros, et Sedem Apo- 
stolicam, etiam ad instantiam imperatoris, 
regum et aliorum principum, ac etiam 
motu et scientia similibus, etiam consi- 
storialiter, sub quibuscumque tenoribus 
et formis, tam sub plumbo quam in 
forma brevis, etiam. per modum statuti 
perpetui ac cum quibusvis, etiam deroga- 
toriarum derogatoriis, clausulis, irrilan- 
tibusque et aliis, etiam vim contractus 
inducentibus, decretis ac etiam. quibusvis 
lustissimis causis, etiam iteratis vicibus 
concessis et approbatis et innovatis; qui- 
bus, etiamsi quod illis nullatenus aut etiam 
praetextu. clausulae implicitae derogatio- 
nis latissime extendendae, aliasque in sup- 
plicationibus desuper signatis expressa 
luerit, ac nonnisi modo et forma in eis 
expressis derogari possil, el, si deroga- 
retur, derogationes ipsae et inde secuta 
quaecumque nullius sint roboris vel mo- 
menli,nec derogatum esse censeatur, nisi 
derogotioj ipsa eisdern magistro et conventui 
pertrinas literasapostolicasin forma brevis, 
cum certi temporis intervallo, intimata fue- 


[aliqua exqüisita forma ad hoe'servandà 








| gamus, contrariis quibuscumque ; aut si: 





448. Am. c. a0. 
rit ; quibus omnibus, etiamsi de illiséorum 

| que totis tenoribus specialis, specifica; 
vidus et. expressa "mentio :haberida 








; foret, tenores huiusmodi, ac si de verbo 
ad verbum, nihil penitüs órnisso ac forina, 
'in illis iradiis observata , inserti forent, 
praesentibus pro sufficienter expressis ha- 
bentes, illis alias in suo robore perman- 
suris, lic vice dumtaxat et expresse dero- 


aliquibus, communiter vel divisim, ab ea- 
dem sit Sede indultum quod interdici , 
suspendi vel excommunicari non- possint 
per literas apostolicas, non lacientes ple» 
nam et expressam ac de verbo ad verbum. 
de indulto huiusmodi mentionem. 

8 10. Ceterum, quia difficile foret. prae- 
sentes literas ad quaeque singula loca, in 
quibus expediens foret, deferre, volumus 
el dicta auctoritate decernimus.quod | iran» ] 
sumptis dictarum literarum, manu notérij 
subscriptis et sigillo alicuius personae in 
dignitate ecclesiastica constitutae munitis, 
eadem prorsus fides adhibeatur, quae ipsis 
praesentibus adhiberetur, si forent exhi- 
bitae vel ostensae. 

Nulli ergo etc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum , 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo trigesimo , kalendis maii, 
pontificatus nostri anno vit. 

Dat. die 1 maii 1530, pontif. anno vit. 


Tronmmpta- 
rum fides. 





XXXVII. 


Filii presbyterorum, ez fornicatione nati, 
beneficia. ecelesiaslica, per eorum patres 
obtenta, minime ob(inere possint !. 





Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rei memoriam. 


Àd canonum conditorem, non est du-. T0 
bium pertinere, cum, statuta à se vejprehibitioni. 


1 Ampliorem dispositionem in hoc habes in Con- 
cilio Tridentino, sess. xxv, De Rieform., cap. 18. 





"hn, C. 1880 


144 


praedecessoribus suis ad animarum chri- 
stifidelium.salutem edita , propter eorum 
abusum, qui, successu temporum, mali- 
tia, hominum. succrescente, magis in dies 
dignoscitur obesse quam prodesse ani- 
madvertit, ne ulterius obesse valeat pro- 
videre. Sarie, postquant felicis recordatio- 
nis Alexander Papa III, praedecessor no- 
ster, filios, praesertim ;sacerdotum, in ec- 
clesiis paternis succedere prohibuerat , 
easque "nihilominus, media: intercedente 
persona , filios ipsos habere disposuerat , 
eum passim sacerdotes, ut ecclesiis suis 
eorum filii potirentur satagentes, in. Ale- 
xondri praedecessoris huiusmodi disposi- 
tione confisi, ecclesias suas, quas ad eo- 
rum pervenire filios constituebant, in fa- 
vorem personarum, quae ecclesias ipsas, 
etiam illarum possessione non habita , in 
ipsorum resignantium filios, ex fornica- 
tione genitos, illico mot resignare; ipsique 
filii ecclesias ipsas, dispensatione super 
defectu natalium , quem, ex dictis sacer- 
dolibus resignantibus geniti, patiebantur, 
etiam patris.nomine expresso, obtenta, 
' consequi hactenus consueverint, profecto 
perniciosum semper et abominabile ac 
in gravem divinae Maiestatis offensam ten- 
dere, videlicet quod ipsi presbyteri eorum 
crimen, quod erat occultum, non sine tur- 
pitudine , ob inordinatum spuriorum filio- 
rumamorem, detegere non erubescerent. 
$4. ludicavimus propterea quod, ubi 


Probibitio ds tempus, quod omnia palam facit, et prae- 
twi in ré/7? sentiüm ratio, quid in futurum cavendum 


sit admonet, merito admonemur; et, ad 
tollendum huiusmodi abusum, necessa- 
rium arbitrati sumus eiusdem. Alexandri 
praedecessoris canonem corrigere, potius 
quam tàlia, cum tanto hominum scandalo, 
tollerare. Habita igitur super his cum ve- 
nemabilibus fratribus nostris sanctae Ro- 
manae Ecclesiae cardinalibus matura de- 
liberatione, de eorum consilio et unanimi 
consensu, auctoritate apostolica, tenore 
praesentium statuimus et ordinamus quod 
de cetero filii presbyterorum, ex fornica- 
one nati, ecclesias cathedrales, eliam 
metropolitanas, ac monasteria, quibus &o- 


BULLARIUM ROMANUM 


rum patres praefuerunt, seu illa et illas 
dignitates, etiam maiores et principales, 
personatus, administrationes et officia, 
etiam curata et electiva, et alia quaecum- 
que beneficia ecclesiastica, cum cura et 
sinà cura, saecularia et quorumvis Ordi- 
num regularia, quae presbyteri et. clerici 
ac religiosi eorum patres in titulum vel 
commendam aut administrationem , ad 
tempus seu in perpetuum, aliquando ob- 
tinuerunt, nullo umquam tempore quo- 
quomodo. obtinere possint, neo cum eis 
super hoe dispensare intendimms. Et si 
quas dispensationes per nos concedi con- 


^Wgerit, tamquam per praeoccupationem 


el contra mentem nostram concessas, eis 
nullatenus suffragari, talesque dispensa- 
tiones nostris volumus exultaré 1 tempori- 
bus; et, quod nobis ? non patimur, nostris 
successoribus indicamus. 

8$ 2. Non obstantibus praefati Alexandri 
praedecessoris et aliis constitutionibus et 
ordinationibus apostolicis ceterisque con- 
trariis quibuscumque. 

8 3. Volumus autem quod praesentium 
iransumptis, manu alicuius notarii pu- 
blici subscriptis, etc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo trigesimo, tertio nonas iu- 
nii, pontificatus nostri anno vir. 

Dat. die 3 iunii 1530, pontif. anno vir. 








XXXVII. 

Approbatio gratiarum. et. privilegiorum 
Ordinis fratrum ac monialium Beatae 
Mariae de Monte Carmelo, et concessio 
quorumcumque alorum indultorum om- 
nibus aliis Ordinibus concessorum el con- 
cedendorum ; et indulgentiarum. elav- 
gitio pro confratribus utriusque sezus 
confralernitalum. inslitutarum. in. loco 
dicti Ordinis 3. 

Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rej memoriam, 


, Ex elementi Sedis Apostolicae provi- 
Slone, necnon personarum Deo devota- 

1 Legendum forsan exwlare (Rh. p 9 Licere 
addit Cherub. (n. T). 8 De rdine plene 
dixi ad constitutionem rxxvii Honorii Il, Ut vi- 
vendi, tom. 18, pag . uS. 


An, C, 103€ 


Derogalio con- 
Arariorum. 


Fides tran- 
sumptortm. 


Exordium. 











An. C. 1530 


Éxponilur Pa- 
pae quod Io- 
annes XM et 
Alexander V in- 
dulgenlias con- 
resserunt in- 
trantib. eunfra- 
ternitales insii- 
inbós dno docis 
dinis; 


CLEMENS VH PP. 


rum, sub Religionis iugo et regulari ca- 
stimonia Doniino militantium , pia devo- 
tione provenire dignoscitur ut Romanus 
Pontifex, quandoque per praedecessores 
suos Romanos Pontifices, pro personarum 
earumdem ac illorum locorum felici suc- 
cessu et quiete ac christitidelium piis 
operibus vacantium animarum salute, con- 
cessa approbet et innovet, ac innovata 
communiat, et alia de novo concedat, 
prout in Domino conspicit salubriter ex- 
pedire. E 

$ 1. Sane, pro parte dilectorum filio- 
rum Nicolai Audet, generalis, ac provin- 
cialiufn et priorum domorum Ordinis Bea- 
tae Mariae Virginis de Monte Carmelo, 
necnon confratrum utriusque sexus con- 
fraternitatum in ecclesiis domorum eius- 
dem Ordinis institutarum , nobis nuper 
exhibita petitio continebat. quod alias fe- 
licis recordationis loannes XXII et Alexan- 
der V, Romani Pontifices praedecessores 
nostri, universis et singulis christifideli- 
bus, qui confraternitatem de Monte Car- 
melo ingredi, seu confratrum confraterni- 
tatum huiusmodi numero adscribi, ipsius- 
que Ordinis statuta observare, ac habitum 
dicti Ordinis deferre, seque fratres et so- 
rores dicti Ordinis appellare, ita quod si 
mulier virgo castitatem , vidua vero con- 
tinentiam, coniugata tamen malrimonii 
iura, prout sancta Ecclesia praecipit, tem- 
pore earum ingressus inviolabiliter servare 
velle promitterent et observarent, tertiam 
partem suorum peccatorum in Domino 
relaxarunt; ac ipsa gloriosissima Dei ge- 
nitrix semper virgo Maria, ipsoruni con- 
fratrum seu religiosorum ac sororum ani- 
mas, post eorum transitum, suis interces- 
sionibus continuis piis suffraeiis ct spe- 
ciali proteclione adiuvabit. Quodque con- 
fratres ipsi gratiarum earuindem. praedoe- 
cessorum participes fieri volentes, lioras 
canonicas, iuxla. formam ab Alberto pa- 
triarcha. dicto Ordini concessam ct ordi- 

Bull. Rom. Vol. VI. 19 








15: 
natam, recitare; ignari vero literarum , die- 
bus, quibus sancta Ecclesia ieiunare pro- 
cipit, ieiunare, neenon quarta fería et 
sabbato toto tempore vitae eorum, prae- 
terquam die qua aliqua ex feriis praedi- 
clis Nativigatem Domini nostri Iesü Christi 
oecurrere contigerit,a carnibus abstinere 
deberent. 

. $9. Ac etiam nonnulli alii Romani 
Pontifices, etiam praedecessores nostri , 
quamplura et diversa privilegia, immuni- 
lates, exemptiones, praesertim quartam 
funeralium presbyteris saecularibus non 
solvendi, ac indulla, indulgentias et pec- 
catórum remissiones ac gratias dicto Or- 
dini , illiusque fratribus, monialibus, so- 
roribus et utriusque sexus personis ac 
monasteriis monialium et domibus soro- 
rum eorumque ecclesiis et locis quibus- 
eunique, eliam. per. modum extensionis 
seu communicationis, ac. alias coneesse- 
runt; prout in diversis eorumdem, prae- 
decessorum literis. desuper confectis di- 
ritur plenius contineri. 

$ 3. Quare, pro parle generalis, provin- 
cialium , priorum, utriusque. sexus con- 
fratrüm praedictorum, asserentium, refri- 
gescente in dies fidelium devotione, domus 
fratrum et sororum et. monasteria huius- 
modi non modica reparatione indigere , 
et propterea fideles ipsos ad temporalia 
bona pro huiusmodi reparatione conce- 
denda spiritualibus donis et gratiis invitare 
oportere, ac ad id inducere necesse fore, 
nobis fuit humiliter supplicatum ut pri- 
vilegia, indulta, immunitates, exemptio- 
nes el. gratias ac alia praedicta approbare 
et iunovare, et inviolabiliter. observari 
mandare, illaque, pro poliori cautela, de- 
nuo concedere, de benignitate apostolica 
dignaremur. 

84. Nus igilur dicti Ordinis, quem. prae 
eeleris in visceribus gerimus charitalis, 
prosperum et tranquillum slalum ac ani- 
marum salute. paterno zelantes affectu, 


An. C. 1550 


Quodque eil 
etlam Pontificos 
fratribus et so- 
toribus dleti Or- 
dinis plura pri- 
vwilegia — dode-. 
ruul, 


! 

Supplic»vit 
Ürdó pro con- 
liemationo — di 
eiorum prisile - 
giorum 


file ideo Pon. 
Ufox Hla imie- 
vol, et obsere- 
vàri mandat; 














1 
SE 


146 ; 
huiusmodi supplicationilius iticlinati, Ioan- 
nis et Alexandri ac aliorum praedecesso- 
rüm literas, ac per eosdem praedecessores, 
omnia et singula privilegia, immunitates, 

 exemptiones, etiam non solvendi quartam 
funeraliuri presbyterissaeeulanibus (quoad 
fratíes' domorum in possessione quartam 
ipsam non solvendi existentes dumtaxat) t, 
ae indülta, indulgentias, eitra plenarias, 
paceatorum remissiones el gratias Ordini 
et illius fratribus, monialibus , sororibus 
et utriusque sexus confratribus et perso- 
nis, domibus, monasteriis, ecclesiis.et locis 
quihiuscumque, etiam per modum exten- 
sionis seu communicationis et alias quo- 
modolibet, etiam per nos et Sedem Apo- 
stolicam, concessa, quorum omnium te- 
nores preesentibus pro sufficienter expres- 
sis et inserlis haberi volumus, auctoritate 
apostolica , tenore praesentium approba- 
mus et innovamus, ac perpetuae firmitatis 
robur obtinere et. inviolabiliter observari 
debere. | 
8 5. Ipsosque fratres, moniales, soro- 
TÉéS, personas, monasteria, domos el ec- 
eecemteeir clesias et alia loca huiusmodi omnibus 
wriurOnishel el singulis privilegiis, immunitatibus, 
MM exemptionibus, indultis, iridulgentiis (ci- 
ira tamen plenarias), peccatorum remis- 
sionibuset gratiis, quibusvis congregatio- 
nibus dicti et aliorum Ordinum , etiam 
Mendicantium, fratribus et personis ac 
confraternitatibus suae professioni non 
contrariis, aliisque Ordinibus quibuscum- 
que, etiam non Mendicantium, quomodo- 
libet concessis et concedendis in genere , 
uli, frui et gaudere posse atque debere in 
omnibus et per omnia, perinde ac si eis 
concessa fnissent, decernimus. 

8 6. Necnon, potiori pro cautela, ea om- 
nia eliam de novo concedimus. 

$7. lpsiusque Ordinis fratres ab. in- 

Fsresexim quisiloribus haereticae pravilalis penitus 
ME, eximimus, et sub mostra ac dicae Sedis 
protectione suscipimus, ac eisdem inqui- 

1 Videsis Conc. Trid., sess. xxv, De Reform. 
Cap, xti (B. T.) 


Àn. C. 1420 


Ft de novo 
toccedit: 





BULLARIUM ROMANUM 


sitoribus, sub excommunieationis latae 
sententiae et officiorum suorum privatio- 
nis poenis, districte inhibemus ne de di- 
ctis fratribus, etiam ratione criminis bae- 
resis, quoquo modo se intromittere prae- 
sumant. Decernentes irritum et inane 
quidquid per eos seienter vel ignoranter 
contigerit attentari. 

$ 8. Omnibusque et singulis utriusque 
sexus confratribus et cuilibet eorum ali- 
quem presbyterum idoneum saecularem 
vel cuiusvis Ordinis, etiam Mendicantium 
et de Observantia, regularem, in suum 
possint eligere confessorem, qui, vita eis 
comite, eos et eorum quemlibet a quibus- 
vis, eliam maioris excommunicationis , 
suspensionis et interdicti aliisque eccle- 
siaslicis sententiis, censuris et poenis, a 
iure vel ab homine, quavis occasione vel 
causa pro tempore lalis, et. quibusvis, 
etiam pro tempore, irretiti fuerint, etiam 
si illorum absolutio Sedi praedictae spe- 
cialiter vel generaliter (praeterquam per 
lileras in Coena Domini legi solitas) re- 
servata foret, ac quorumcumque votorum 
et iuramentorum necnon Ecclesiae prae- 
ceptorum transgressionibus; periuriorum, 
simoniae et homicidii mentalis vel cau- 
salis reatibus; manuum violentarum in 
quasvis personas ecclesiasticas, non tamen 
episcopos vel eorum superiores, de prae- 
terito iniectionibus; ieiuniorum, horarum 
canonicarum, divinorum officigrum ac 
poenitentiarum iniunctarum in toto vel 
in parte omissionibus, omnibusque aliis 
eorum peccatis, criminibus, excessibus et. 
delictis, quantumcumque gravibus et enor- 
mibus, etiam talibus. propter quae Sedes 
praedicta merito consulenda foret, in ca- 
sibus diclae Sedi qualitercumque reser- 
vatis (exceptis contentis in dictis literis 
Coenae Domini), semel in vita et in mortis 
arliculo; de aliis vero dictae Sedi non 
reservatis casibus, toties quoties oppor- 
tunum fuerit, eorum confessionibus dili- 


Àn. C. 1636 


Coníratribus 
autom. dal [4- 
cultatem — eli- 
gondi — confes- 
SOrés, qni 60s 
absolvanl ete. ; 








An. C. f830 


Utendique al- 
tari portatili, in 
quo celebretur 
eliam temport 
interdictl 1: 


CLEMENS VI PP. " A4] An C 180 


genter auditis, absolvere, illisque pro com- 
missis poenitentiam salutarem iniungére. 
Vota vero visitatipnis quaecumque (ultra- 
marino, liminum beatorum Petri et Pauli 
apostolorum de Urbe ac Sancti lacobi in 
Compostella, neenon Religionis et. castita- 
tis votis dumtaxat exceptis) in alia pietatis 


Opera commutare, et iuramenta quae-. 


cumque, sine tertii praeiudiéio, relaxare; 
ac omnium eorum peccatorum, semel in 
vita et in mortis articulo, ut praefertur, 
etiam si tunc non subsequatur, plenariam 
remissionem et absolutionem, auctoritate 
apostolica impendere possit. 

$ 9. Liceatque omnibus nt singulis 
utriusque sexus confratribus praedictis 
et cuilibel eorum habere altare portatile 
cum debitis reverentia et honore, super 
quo, inlocis ad hoc congruentibus et ho- 
nestis, etiam non sacris, et quavis, etiam 
apostolica, aucloritate interdictis seu tem- 
pore cessationis a divinis, dummodo cau- 
sam non dederint huiusmodi inlerdicto 
seu cessationi, et per eos non stel quomi- 
nus pareatur apostolico interdicto. etiam 
antequam illucescat dies, circa tamen diur- 
nam lucem seu circa merjdiem, cum 
qualitas negotiorum pro tempore ingruen- 
lium id exegeril, in eorum praesentia, 
clausis ianuis, excommunicatis et interdi- 
ctis exclusis, non pulsatis campanis et 
submissa voce, missas et alia divina officia 
per sacerdotes saeculares vel regulares 
limiusmodi celebrare, ac quocumque tem- 


spore Eucharistiam et alia sacramenta 


ecclesiastica a quocumque maluerint pres- 
lxtero idoneo, et ubicumque, sine recto- 
ris parochialis ecclesiae praeiudicio, rc- 
vipere et administrare libere et licite va- 
jeant. Ef si contingat eos vel eorum ali- 
quem tempore interdicti. huinsmodi. ab 
liumanis decedere, corpora eorum eccle- 
siasticae, cum aliqua honesta tamen fune- 
rali pompa, tradi possint. sepulturae. 


1 Circa observantiam interdicli, atienile Concil. 
Trid., sess, xxv, De Regulur., cap. H2. 


8 10. Quodque singulis quadragesima- Sulksittle 
libus et aliis cuiuslibet anni temporibus Mor S 
el diebus stationum basilicarnm et école- 
siarum almae urbis Romae, extra illius 
muros unam vel duas ecclesias, aut 
unum, duo vel plura altaria in partibus 
illis, ubi eos seu eorum aliquem residere 
seu quo declinare contigerit, quas vel 
quae ipsi vel quilibet eorum | duxerint 
eligendas vel eligenda, devote visitando, 
tot et singulas ac similes indulgentias et 
peccatorum remissiones cónsequantur , 
quas consequerentur, si singulis diebus 
easdem singulas dictae ürbis et extrà eam 
ecclesias pro stationibus huiusmodi depu- 
latas personaliter visitarent. 

3 11. Insuper etiam omnibus utriusque — luduigentim 
sexus christifidelibus, qui pro monasterig- $e elemen 
rum et domorum reparatione ac fratrum nsimubnsro 
huiusmodi sustentatione manüs porrexe- netedor. ete; 
rin! adiutrices, uL supradictas indulgentias . 
consequi possinl el consequantur; ornni- 
bus vero et singulis aliis christifidelibus 
utriusque sexus, qui dictum Ordinem il- 
liusque domos et monasteria, fratres, so- 
rores, moniales! huiusmodi suis eleemo- 
synis et subsidiis pro tempore inverint et 
manutenuerint, ut ipsi et quilibet eorum 
omnium precum, suffragiorum, eleemo- 
synarüm, ieiuniorum el orationum; missa- 
rum, horarum cononicarum, disciplina- 
rum, peregrinationum cl ceterorum spi- 
ritualium bonorum, quae pro tempore iu 
universali sacrosauta Ecclesia. militante 
fiunt, im perpetuum participes fiant, el 
omnibus eius meritis gaudeant; ae omai- 
bus aliis, qui gratiis eornmdent confratiuim 
gaudere voluerint, aliquam eleemosynaut 
sive caritatem, proul eis ae. praesidenti- 
hus confraternilatum — huiusmodi: visui 
fuerit, dando el largiendo ,. gratiaruii 
huiusmodi participes. fiant, indulgemus. 

& 42. Non obstantibus constitutionibus Contain de- 
et. ordiuationibus apostolicis ac dicti Or- "ss 
dinis statutis. ef. conenetüdinibus, etiam 











Xn. C. 1550 . 


148 
iuramento , confirmatione japostolica vel 
quavis firmitate roboratis, neenon privi- 
legiis et. indultis et literis apostolicis per 
quoscumque Romanos Pontifices praede- 
cessores nostros, ae nos et Sedem praedi- 
ctain; étiam motu proprio et ex certa scien- 
tia ac de apostolicae potestalis plenitu- 
dine et cum quibusvis irritativis, annulla- 
tivis, cassativis, revocativis, modificativis, 
praesérvativis, exceptivis, restitulivis, de- 
clarativis, mentis aitestativis ac deroga- 
ioriarum derogatoriis aliisque efficacio- 
ribus, efficacissimis et insolitis clausulis 
quomodolibet, etiam pluries, concessis et 
confirmatis et innovatis, quibus omnibus, 
etiamsi, proillorum eufficienti derogatione, 
de illis eorumque totis tenoribus specialis 
et individua ac. de verbo ad verbum non 
autem per clausulas generales idem im- 
portantes mentio seu quaevis alia expres- 
sio habenda aut exquisita forma servanda 
forent, et in eis caveatur expresse quod 
illis nullatenus derogari possit, illorum: 
que omnium, necnon quarumcumque, 
etiam in forma brevis, literarum, occasione 
praemissorum quomodolibet confectarum, 
et quorumcumque in eis contentorum 
tenores praesenlibus pro sufficieriter ex- 
pressis ac de verbo ad verbum insertis, 
necnon modos et formas ad id servadans 
pro individuo servatas habentes, hac vice 
dumtaxat, illis alias in suo robore por- 
mansuris, harurm serie specialiler et ex- 
presse derogamus, necnon omnibus illis 
quae praefati praedecessores in eorum 
literis voluerunt non obstare, ceterisque 


. contrariis quibuscumque. 


Ha npliseredi 
Mute 


$ 43. Volumus autem quod praesen- 
tium transumptis, manu alicuius publici 
notarii subseriplis et sigillo alicuius per- 
sonaein dignitate ecclesiastica eonstitutae 
munitis, cadem prorsus files in iudicio 
et extra adhibeatur, quae praesentibus 
originalibus adhiberetur, si forent exhi- 
bilae vel ostensac. 


TULLARIUM ROMANUM 





Nulli ergo omnino hominum etc. 

Si quis etc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum , 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo trigesimo, pridie idus au- 
gusti, pontificatus nostri anno vit. 

Dat, die 42 augusti 1530, pontif. anno vir. 


XXXIX. 


Approbatio statutorum el. ordinationum 
pro bono regimine collegii avitum. et 
medicinae magistrorum almae Urbis , 
cum. praefinilione facultatum protome- 
dici cirea. aromalariorum examen el 
medicinalium admissionem 1. 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
àd perpetnam rei memoriam, 


In supernae dignitatis culmine, meritis | Pr»emiun. 
licet imparibus, disponente Domino, con- 


stituli, ad ea per quae cunctorum fidelium, 


.praeserlim nobis immediate subiectorum, 


profectui, ac non solum animarum sed 
etiam corporum saluti valeat salubriter 
provideri, libenterin tendimus; ac iis, quae 
propterea provide statuta et ordinata com- 
perimus, ut illibata persistant, cum a no- 
bis petitur, apostolici muniminis praesi- 
dium propensius impartimur, 
8$ 1. Duduin siquidem postquam felicis sttunm à cot 
recordationis Sisto Papae IV, praedeces- rds 


sori nostr 0 parte ior ram aliquam su- 
Sor | nostro, pro parte lunc priorum et acipiatcatporis 


consiliariorum collegii artium et. medi- moni, nisi 
cinae magistrorum almae Urbis nOslrae, hrobuus ab eo- 
exposito quod, ad obviandum erroribus, 2e? Pi 
qui in arte praedicta commiltebantur a dusteren. 
plerisque, qui sibi nomen medici usur- 

pabant, et periculis quae sequi poterant 

el sequebantur saepissime rmorlis, prae- 

serlim corporum humanorum, olim fuerat 

in dieto collegio proinde ordinatum quod 


curam masculus aut foemina christianus 


1 Ex Regest. in. Archiv. Vatic. 


Kn. €. 1r$C 






EPOR 





An. C, 15350 


Confirmátur a 
fao IV. 


fiatuib idem 
Feontifex üt aro- 
m '.rii quoque 
jr s grobarea- 
ir iximine ab 
Urbis prot?ni - 
die. 





CLEMENS VII PP 


aut.iudaeus, nisi magister vel licentiatus 
in medicina foret, vel saltem a priore di- 
eli collegii generali protomedico et eius 
consiliariis examinalus, et pro perito in 
arte praedicta approbatus existeret, aude- 
ret humano corpori mederi in physica 
el chirurgia, in terris et dominiis sanctae 
Romanae Ecclesiae: et qui contra huius- 
modi statutum et constitutionem faceret, 
plecteretur, pro qualibet vice, in ducatis 
vigintiquinque , quorum una accusanti, 
etiam secreto; alia officiali, qui execu- 
ionem faceret; veliqua tertia partes col- 
legio praedicto applicarentur. 

8 2. Dictus praedecessor, tunc prioris, 
consiliariorum et collegii eorumdem sup- 
plicationibus inclinatus, ordinationem hu- 
iusmodi per quasdam observari manda- 
verat. 

83. Per eumdem praedecessorem ac- 
cepto quod, ad obviandum periculis, non 
satis erat examinare medicos, nisi eliam 
aromatarii, qui eis etiam necessaria mi- 
nistrabant, examinarentur, et eorum sim- 
plicia compositaque medicinalia conside- 
rarentur; idem praedecessor, motu pro- 
prio, per alias suas literas statuit quod 
nullus aromatarius aut quispiam alius ex 
tunc de cetero, tam in Urbe quam aliis 
civitatibus, terris et locis, sibi et sanctae 
Romanae Ecclesiae mediate vel imme- 
diate subiectis, siruppos el medicinas , 
eleetuaria et alia medieinalia simplicia 


vel composita humanis corporibus exhi- ; 
benda parare vel tenere. praesumeret,, : 


nisi per eumdem priorem el protome- 
dicum vel alium, eui ipse protomedieus 


in hoc vices suas duceret committendas, : 


examinatus diligenter, idoneus repertus 
foret et approbatus, ac. suis simplicibus 
et composilis exhibendis ab eodem pro- 
lomedico desuper licentiam habuisset. 
Qui vero, absque licentia huiusmodi, aro- 
matariae medicinalis exercitio se inge- 
rere, aul simplicia vel composita, per 


140 


eumdem protomedicum non approbata , 
tenere vel in medicinarum composilioni- 
bus immiscere praesumeret, toties quo- 
lies id faceret, similem poenam viginti- 
quinque ducatorum, ut praefertur appli- 
eandorum, eo ipso incurreret, statuit et 
perpetuo observari mandavit, prout in 
eisdem literis plenius continetur, 

8 4. Cum autem, sicut exhibita nobis 
nuper pro parle dilectorum filiorum mo- 
dernorum prioris et. consiliariorum .peli- 
tio continebat, ipsi moderni prior et con- 
siliarii, pro salubriori artis. huiusmodi 
exercitio, matura desuper inter eos deli- 
beratione liabita, nonnulla statuta et ovdi- 
nationes, inter cetera, modum eligendi 
priorem et protomedicum, consiliarios et 
syndicos ac numerum magistrorum ipsius 
collegii, neenon potestatem collegii prio- 


el quoad aromatarios, cancellarii, notarii 
el mandatarü eiusdem collegii officia, 
necnon modum ad magisterii gradum 
promovendi et, magistros. approbandi ac 
insignia dandi et iuramenta per protome- 
, dicum, consiliarios et. graduandos prae- 
jSlanda, neenon votum doctorum collegii 
"huiusmodi dandi et emolumenta perci- 
, piendi, necnon malos aromalarios casti- 
 gandi, ae quibus humana corpora curare 
! liceret, et alias debitum exercitium artis 
; huiusmodi concernentia et disponentia, et 
' alias salubria et. honesta. fecerunt et edi- 
! derunt, prout in. eisdem statutis, quae in 
Camera Apostolica inspici el diligente: 
examinari, ac quorum tenores de ver! : 
ad verbum niseri fecimus, plenius cori. 
netur, 
8$ 5. Quare, pro parte eorumdem ro- 
dernorum prioris et consiliariorum nobis 
fuit humiliter supplicatum ut statutis hu- 
iusmodi, pro illorum subsistentia (irmiori, 
, robur apostolicae confirmationis. adiicere 
ac alias in praemissis opportune provi- 
dere de benignilate. apostolica. dignare- 
nur. 





ris et protomedici, etiam inter magistros; 


An, C. M09. 





Deinde eondi- 
|ae loges non« 
mullo a dieto 
colleglo super. 
faeuliatth. pro^ 
Vomedici eto, 


Ea conürm i 
petitum a. Cl. 
mente, 








Ao. C, t520.— 150 


$ 6. Nosigitur, qui cunctorum, praeser- 


Press. Cle- (im nobis subditorum, aniingrum saltem 


nens. 


sinéeris desideramus affectibus, modernos 
priorem etiam consiliarios praedictos ef 
eorunr singulos a quibusvis excommuni- 
cationis, suspensionis et interdicti aliis- 
que ecclesiastitis sententiis, censuris et 
poenis, a iure vel ab homine, quavis oc- 
casione. vel. causa latis, si quibus quo- 
modolibet innodati existunt, ad effectum 


: praesentium dumtaxat cotsequendum , 


Dati. $x6qua- 
tores. barum W- 
terarum, 


harum .serie absolventes et absolutos fore 
censentes, huiusmodi supplicationibus in- 
elinati, tam. per Sixtum | praedecessorem 
quam modernos priorem el consiliarios 
praedictos, ut praefertur, edita statuta et 
ordinationes praedicta , auctoritate apo- 
stolica, tenore praesentium approbamus 
et confirmamus, ac illis perpetuae firmi- 
tatis robur adiicimus, et ea iu omnibus 
et per ommia firmiler observari debere 
decernimus, omnesque et singulos iuris et 
facti defectus, si qui forsan intervenerint 
in eisdem, supplemus. 

8 7. Et nihilominus praemissa omnia, 
prout per Sixtum praedecessorem ac mo- 
dernos priorem et consiliarios praedictos 


statuta et ordinata fuerunt, auctoritate et- 


tenore praedictis, perpetuo statuimus et 
ordinamus, decernentes irritum et inane, 
si secus super his,a quoquam, quavis au- 
ctoritate, scienter vel ignorenter, contigerit 
attentari. Quocirca dilectis filiis praesiden- 
tibus et clericis.dictae Camerae, nunc et 
pro lempore existentibus, per apostolica 
scripta mandamus quatenus praesentes 
literas el in eis contenta quaecumque, ubi 
et quando opus fuerit, ac quoties pro parte 
ipsorum modernorum et pro tempore exi- 
stentium priorum et consiliariorum col- 
legii huiusmodi desuper fuerint requisiti, 
solemniter publicantes, eisque in praemis- 
sis efficacis defensionis praesidio assisten- 
tes, faciant praesentes literas et ineis con- 
tenta. huiusmodi firmiter observari, con- 








DULLARIUM ROMANUM 


tradictores quoslibet et rebelles per cen- 
suraset poenas ecclesiasticas, appellatione 
postposita, compescendo , invocato efiam 
ad hoc, si opus fuerit, auxilio brachii sae- 
cularis. : 

$ 8. Non obstantibus constitutionibus 
etordinationibus apostolic., ac dictae Urbis, 
iuramento, confirmatione apostolica. aut 
quavis firmitate alia roboratis , statutis el 
consuetudiüibus ceterisque contrariis qui- 
buscumque. 

Nulli ergo etc. 3 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo trigesimo, sexto idus sep- 
tembris, pontificatus nostri anno vir *. 
Dat. die 8 septembris 1530, pontif. anno vir. 





XL. 


Fucultus militum et [ratrum militiae San- 
cli. Jacobi de. Spatha. testandi ac. de 
eorum bonis disponendi 2. 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetnam rei memoriam. 


Ex apostolicae benignitatis officio, cun- 
ctorum fidelium, praesertim sub Religionis 
habitu militantium, circa dispositionem bo- 
norum, quae viventes possident, honestis 
desideriis, quantum cum Domino pos- 
sumus, :libeuter annuimus. 

$ 1. Sane, carissimus in Christo filius 
Carolus, Romanorum imperator semper 
augustus, qui etiam Castellae et Legionis 
ac Aragoniae rex et militiae Sancti Iacobi 
de Spatha, sub Regula S. Augustini cano- 
nicorum regularium, perpetuus admini- 
strator, in spiritualibus et temporalibus, 
per Sedem Apostolicam deputatus existit, 
suo ac dictorum filiorum de Veles, Con- 
chensis dioecesis, et S. Marci Legionis prio- 


| Legendum putamus anno vu (a. T.). 2 De 
hac militia et. eius privilegiis notavi supra ad 
eonstit, iv, Dum intra, Hadriani VI, pag. 15. 


An. C. 1881 


Contriiiatole 
luniue, 


Ulansulae. 


Procemium. 


Praaceptores 
el fratres. mi- 
liae S. Iacobi 
de Spatba de 
eorum bonis 
certo modo dis- 
ponere possunt, 








Àn. C. 1551 


rataum priorum necnon fratrum eiusdem 
militi nomine, nobis nuper exposuitquod, 
licet illius statuta et stabilimenta dietae 
militiae ac illi conéessa privilegia et indulta 
apostolica praeceptores et fratres milites 
eiusdem militiae, de honis sibi a Deo col- 
latis ac. propria cuiuslibet ipsorum indu- 
8fria, fam ex praeceptoriis quam ex paro- 
chialibus ecclesiis,. cappellaniis et aliis 
beneficiis ipsius militiae acquisitis, certis 
modo et forma in illis expressis, de licentia 
magistri eiusdem militiae sive. suorum 
snperiorum , testari et de.illis disponere 
possint. 

8 9. Tamen cum fratres clerici non con- 
Frares non ventuales' seu pro conventualibus non 
convent, clerici : ; syiss PRA 
2 Carolo Y im- Qeservientes dictae militiae forsan in ipsis 
peruore, die statutis et slabilimentis ac privilegiis el 
nisiratore licen- indultis expresse non nominentur, ipsi fra- 
tem aeta. ires clerici non conventuales seu pro 
e aioten, Conventualibus non deservientes, dubitan- 
» Ssde Aposo- (es. se eisdem statutis et stabilimentis ac 
lia impetrandi. — . ., — .. : : . 
privilegiis et indultis gaudere posse, in 
capitulo generali praefatae militiae in op- 
pido Vallisoleti, Palentinae dioecesis, novis- 
sime celebrato, eidem Carolo imperatori 
et administratóri, tunc in imperatorem ele- 
cto, humiliter supplicarunt ut liceret y Sede 
Apostolica licentiam et facultatem de bonis 
Sibi a Deo collatis etsua iridustria acquisi- 
lis testaadi impetrare; et praefatus Carolus 
imperator, administrator, habita desuper 
cum prioribus dictae militiae et aliis ehus- 


* m H . - 1 
dem consiliariis matura deliberatione, eis- 


dem fratribus clericis rion conventualibus 

seu pro conventualibus non deservientibus, 

sub conditionibus ac modo et forma in- 
frascriptis, a dicla Sede Apostolica faculta- 

tem testandi huiusmodi petendi et ohti- 

» nendi facultatem concessit. 

$ 3. Quare dictus Carolus imperator, suo 

Meo dcus ac. priorum etfratrum militiae huiusmodi 
vene acit. Dorinibus praedictorum, nohis humiliter 
supplicavit ut eisdem íratribus elericis non 


tatem ab dto 
Ponti ilt. ; i 
ontites petit. «or ventualibusseu pro conventiralibus non 


CLEMENS VII PP. 


151 


j deservientihus, de bonis suis, ut praefertur, 
testandi licentiam concedere, ae alias in 
praemissis opportune providere de' beni- 
gnitate apostolica dignaremur. . 

& 4. Nos igitur priores et fratres oleri- iret te 
cos non conventuales seu pro conventuali- tem: cocedit 
busnon deservientes prefatos ac eorum sin» rone ie 
gulos a quibusvis excommunicationis etc. , "'*i* Fiir 
huiusmodi supplicationibus inclinati ,. de 4e hens »uiv, 
Veles et Sancti Marei prioratuum praedie uc ^ preci 
ctorum prioribus nune et pro tempore """ 
existentibus et cuilibet eorum, ut de con- 
silio alicuius ex antianis monasterii in quo 
dicti fratres clerici non conventuales seu 
pro convenlualibus non deservientes pro- 
fessionem emiserint, eisdem fratribus ele- 
ricis non conventualibus seu pro conven- 
tualibus non deservientibus licentiam et 
facullatem de quibuseumque bonis per 
eos, tam ratione prioratuum aliorumque 
beneficiorum quorumcumque, pariterque 
saecularium, aut aliorum quam dictae mi- 
litiae Ordinum, quam alias undecumque 
sua industria licite acquisitis testandi et de 
illis disponendi , sic tamen quod quilibet 
ex eisdem [fratribus non conventualibus 
seu pro conventualibus non deservientibus, 
universorum bonorum, iurium, actionum 
et pertinentiarum suarum singulis annis 
alteri de. Veles et Saneti Marci. prioribus 
protempore existentibus inventarium dare 
teneantur. Necnon quod licentia huiusmodi 
lestandi, per eosdem priores concedenda, 
pertrienniumetnon ultra duret;quo elapso, 
ipsi fratres clerici non. conventuales seu 
pro ceonventualibus non deservientes licen- 
tiam huiusmodi de novo repetere singulis 
trienniis teneantur. Et si ex negligentia 
seu malitia fratres ipsi clerici non conven- 
tuales seu pro. conventualibus non deser- 
vientes, inventarium bonorum suorum, ut 
praefertur, dietis prioribus dare neglexe- 
rint aut recusaverint, licentia huiusmodi 
per eos obtenta ac inde séquuta nullius 
sir! roboris vel momenti, neque in aliquo 


Àn, C. (931 


praeser 








Àn. C. 1881 


limitato di- 
tiae faeultotis, 


Derogalio con- 
'rarlorum. 


158 
&uffragentar; quodque dietis fratribus cle- 
ricis non conventualibus seu pro conven- 
tualib. non deservientibus, obtenta licentia 
huiusmodi, in omhibus et per ómnià suc- 
cedéré débeat, prout hactenus succedere 
cónsüevit. Et quod ipsi fratres clerici non 
convenituales séu pro conventualibus non 
deservientes (licentia huiusmodi per eos 
obtenta)in suis testamentis, codicillis seu 


ultimis voluntatibus, a quibusvis disposi-. 


tionibus per eos de bonis suis pro tempore 
factis et. conditis ae faciendis et conden- 
dis, quintam partem omnium et singulo- 
rum bonorum, iurium etactionum suarum, 
deduclis debitis eL oneris, conventui mo- 
nasterii, in quo professionem fecerint; reli- 
quas vero partes bonorum huiusmodi qui- 
busvis personis sibi gratis et acceptis, non 
tamen-filiis seu. nepotibus ex damnato 
coitu procreatis, neque adulteris sive. in- 
honestis aut' quarum conversatio a. iure 
sit eis prohibita mulieribus relinquere 
possint et valeant, concedendi et elargiendi 
plenam et liberam auctoritatem, apostolico 
tenore praesentium, cum ad hoc praefati 
Caroli imperatoris et administratoris ex- 
pressus accedat assensus, auctoritalem et 
facultatem concedimus. ; 
8 5. Decernentes praefatos priores fra- 
tribus pro conventualibus, tam de Veles et 
Sancti Marci huiusmodi, quam sancti lacobi 
deSpatha Hispalensis et B. Mariae de Tudia 


ac de Villar de Donas et Sancti Monii de | 


Vega ac áliorum conventuum dictae mi- 
litiae, sive praesentibus el residentibus 
sive absentibus, licentiam huiusmodi con- 
cedere nullo modo posse, et sic per quos- 
cumque iudices elc. 

& 6. Non obstantibus constitutionibus et 
ordinationibus apostolicis ac dictae mili- 
tine, iuramento, confirmatione apostolica 
velquavis firmilate alia roboratis, statutis, 
stabilimentis, usibus el naturis ceterisque 
contrariis quibuscumque. 

' Datum Romae apud Sanctum Petrum, 





BULLARIUM ROMANUM 


anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo trigesimo primo, decimo 
ocíavo kalendás ianuarii, pontificatusnostri 
anno rm. 

Dat. die 15 decembris 1531, pontif. anno 1x, 


XLI. 


Annalae de beneficiis vel pensionibus cc- 
clesiasticis anmnon valorem xxiv duca- 
torum non excedentibus , non debentur 
reverendae Camerae Apostolicae. 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
motu proprio, ete, 


Cum, sicut nobis innotuit, licet, ratione 
fructuum beneficiorum ecclesiasticorum, 
valoremannuum vigintiquatuor ducatorum 
auri, de communi aestimatione, non ex- 
cedentium, annate Camere Apostolicae 
non debeantur, nec solvi aut exigi consue- 
verint, et minus ratione pensionum quan- 
titatem vigintiquatnor ducatorum auri simi- 
lium non excedentium , annatae aliquae 
retroactis temporibus exactae aut solutae 
fuerünt; nihilominus a certo tempore citra, 
praesidentes dictae Camerae et alii officiales 
Romanae Curiae, ad quos exactio annata- 
rum pertinet, sub praetextu quod in pro- 
visionibus et aliis dispositionibus benefi- 
ciorum ecclesiasticorum , super quorum 
früctibus etc., valorem vigintiquatuor du- 
catorum excedentibus, aliquae pensiones 
annus, cuiuscumque, eliam minoris quan- 
titatis vigintiquatuor ducatorum, reservatae 
existunt, illorum medietas deduci ac de- 
falcari consueverit, annatas ex pensionibus 
quantitatem octo ducatorum excedentibus, 
et vigintiquatuor non excedentibus aut 
attingentibus, de facto exegerint et exigunt. 

8 1. Nos, qui unicuique in iustitia debi- 
lores sumus, super iis congruis remediis 
providere volentes, ac ratione pensionum, 
quarum quantitas: vigintiquatuor ducato- 
rum auri de Camera valorem non excedit, 


Aa. C. 1833 


Causa huius 
constitutionis. 








Declaratio de 
qua in rubrica. 








An. C. 1852 
nullas annatas Camerae aut officialibus prie- 
dictis deberi 'declarantes, ex certa nostra 


scientia et deliberatione statuimus, quod 


de cetero, ex quibusvis pensionibus quan- 
tilatem vigintiquatuor ducatorum huius- 
modi non excedentibus; nulla annata quovis 
praetextu exigatur, nec per illos , quibus 
pensiones ipsae resignatae fuerint, solva- 
tur neque solvi debeat, sic tamen quod 
in pensionibus et aliis dispositionibus be- 
neficiorum, super quorum fructibus similes 
pensiones annuae minoris quantitatis vigin- 
tiquatuor ducatorum et quantitatem vigin- 
tiquatuor ducatorum similium non exce- 
dentes resignatae fuerint, ex talibus pen- 

sionibus nihil deduci debeat. 
$29. Districtius inhibentes Cameraeprae- 
Poenae eo»- Sidentibus ac. aliis officialibus praedictis, 
favenientim"- sub excommunicationis et & perceptione 
emolumentorum officiorum suorum ad no- 
strum et Apostolicae Sedis beneplacitum 
suspensionis in eorum singulos latae sen- 
tentiae poenis, ne dé cetero, ratione huius- 
modi pensionum quantitatem vigintiqua- 
tuorducatorum non excedentium, aliquas 
annaias quovis praetextu exigere, seu quo- 
minus literae resignationis illarum expe- 
diantur impedire vel differre quoquomodo 
praesumant; alioquin literasipsas tam per 
Cancellariam quam per Cameram Aposto- 
licam, pereos ad quos literarum expeditio 
pertinet, absque manuum illorum appo- 
sitione libere expediri posse decernimus, 
ac ad id eis. liberam facultatem concedi- 

mus. 

8 3. Non obstantibus praemissis ac con- 
Quorcise 4, Shtutionibus et ordinationibus apostolicis, 
restore. — ceterisque contrariis quibuscumque. 

$4. Volumus autem quod praesens man- 

datum ad hoc quod ad plenam et indübila- 

tam notitiam deveniat , in Cancellaria Apo- 

stolica, more solito, publicetur, et in quin- 

térno Cancellariae,ad perpetuam rei me- 
moriam; describi debeat. 

Bull. Rom. Vol. VI. 20 


Tasso publi- 
candi. 


CLEMENS VII PP. 


illiusque curialium et officialium felici, 


ecclesiae titulo et honore condigno deco- 
retur; ipsumque officium cum decentia et 





' 109 Aa. C. Ug 
Placet,etitamgotu propriomandamus.l. — — 

(Papae: subse va j 
Lectum et publicatum . fuit  uprascii- 


* i 





Publieado: ' 






' Pub. die 30 ianuarii, pont, an. 1x. 





XLII. 

De officio vice-cancellariatus Papue, cum 
annexione curae. et tituli S. Laurentii 
in Damaso de "Urbe 1. E) 

Olemens episcopus servus servorum Del, 
ad perpetuam rei memorlani.- . 
Etsi ad singula Romanae Ecclesiae of- 
ficia et administrationes, pro illorum et 
eiusdera Ecclesiae ac Romanae Curiae 


Eszordi — 
^" 


tranquillo et prospero suecessu ac decore, 
intendere, ex commisso nobis pastorali of- 
ficio, teneamur, ad vice-cancellariatus ta- 
men officium oculum nostrum et pro tem- 
pore existentis Romani Pontificis dexterum 
nostrae circumspectionis intuitum propen- 
siori. cura et, studio nos providere debere, 
convenire arbitramur, ut illius regimini 
minister idoneus, per cuius solertiam , 
felicibus, dante Domino, proficiatincremen- 
tis, deputetur,:ét pro tempore deputatus, 








tranquillitate ac. curialium et. officialium 
eorumdem commoditate et. utilitàte exer- 
ceatur, et quae illius perturbationem quo- 
quomodo adducere possent, de medio sub- 
moveantur. ! ; 
$1. Sane ecclesia S. Laurentii in Dà-— uns ga. 
maso de Urbe, quae titulus presbyteri car- vrartand- 
i " E : ! qua in tu 
dinalis existit el cui praesidebat, ac officio brice, 
4 Hoc officium antiquissimum est; vide Marti- 
ni V constitutionem 1v, In Apostolicae, tom. iv, 
pag. 6079. ] ; 


cAWSCOMER  d54 


vicezeancellarjatus praedicto, quod obtine- 
Jat. bónae ineinioriae Pompeius, tituli S. 
Lunrenti ürDanidso presbyter cardinalis, 
ótjande Ecclesiae vice-cancel- 
us duni viveret, per obitum eiusdem 
cardinalis et vice-cancellarii, qui 
lománam Curiam debitum naturae 
persolvit, Vacanüibus , nos considerantes 
ipsius officii dignitatem , expellentiam et 
auctoritatem; et quod illud a memoria ho- 
minum citra per vice-cancellarium tempo- 
ralem rectum et gubernatum non extitit, 
sed semper vice-cancellarium perpetuum 
habuit; ac quod, pro tanti officii regimine 
él exercitio, et ne incommoda, quae ex 
' reruma suo solito et destinato cursu mu- 
tatione evenire solent, proveniant, decens 
et plurimum commodum fore dignoscitur 
ut dicta ecolesia S. Laurentii, cum illius 
palatio seu domo et mernbris, in eiusdem 
Romanae Ecclesiae vice-cancellarium pro 
tempore assumpto, pro eius proprio titulo 
seu propria denominatione, concedatur et. 
assignetur, habita super his cum venera- 
bilibus fratribus nostris dictae Romanae 
Ecclesiae cardinalibus deliberatione matu- 
ra, cum maxime expediat nobis talem in 
*vice-cancellarium nostrum et Apostolicae 
Sedis assumere, de quo confidere quam 
maxime possimus, et nullum alium cardi- 
nalem de quo magis corifidere possimus 
quam dilectum filium Hippolytum 3. Pra- 
xedis diaconum cardinalem , de Medicis 
nuncupatum, secundum carnem nepotem 
nostrum, habeamus; ac spem in Domino 
Eeranius quod idem Hippolytus cardinalis, 
cuius personam ingenii claritate, singulari 
"providentia, eximia probitate, aliisque mul- 
tiplicum virtutum donis, ac gratiarum mu- 
neribus, illarum largitor decoravit. Altissi- 















mus, gratia sibi assistente divina, per eius : 
circumspéctionem, industriam et studium | 
Ífructuosum ac innatam benignitatem, tam ' 
officium , 
huiusmodi surima cum providcnta et fide- . 


ecclesiam S. Laurenti quaii 





q 


BULLARIUM ROMANUM 
litate ae exacta diligentia salubriter regere - 


et fideliter gubernare studebit, de ipsorum 
fratrum consilio, ad. honorem et gloriam 
dictae Romanae Ecclesiae, neenon ecele- 
siae Sancti Laurentii et, officii Inmiiusmodi 
prosperum regimen et salubrem direetio- 
nem, ecclesiam S. Laurentii, cum illius 
palatio, domibus, membris, iurisdictioni- 
bus, collationibus ac. aliis dispositionibus 
beneficiorum ecclesiasticorum ac iuribus 
el pertinentiis suis universis, necnon vice- 
cancellariatus officium huiusmodi, sive ut 
praemittitur sive alias quovis modo, quem 
praesentibus haberi volumus pro expresso, 
autex alterius cuiuscumque personà vaca- 
rei, similiter cum omnibus et singulis 
ipsius officii honoribus, oneribus, privi- 
legiis, facultatibus, praerogativis, immu- 
nitatibus, exemptionibus, libertatibus, iu- 
ribus, obventionibus et emolumentis debi- 
tis et consuetis, eidem Hippolyto cardinali, 
auctoritate apostolica, tenore praesentium 
concedimus eL assignamus; ipsumque Hip- 
polytüm eardinalern eidem ecclesiae Saneti 
Laurentii in diaconum cardinalem. prae- 
ficimus, ac in dictae Romanae Fcolesiae 
vice-cancellarium assumimus, creamus, 
constituimus et deputamus. Sibique curam, 
regimen et administrattonem ecclesiae San- 
cti Laurentii in spiritualibus et tempora- 
libus, necnon officii huiusmodi, cuiusra- 
tione ab ipso Hippolyto cardinali fidelitatis 
debitae solitum recipiemus iuramentum; et 
quod etiam per regentem et alios ministros, 
prout alii praefatae Romanae Ecclesiae 
vice-cancellarii, qui pro tempore fuerunt, 
facere consueverunt, etam facere et 


' exercere. posse volumus, liberum exer- 


citium plenarie committimus ; ac eisdem 
auclorilale ac tenore statuimus et ordi- 
namus quod de cetero, perpetuis futuris 
iemporibus, ecclesia ipsa $. Laurentii dictae 
Hoianae Ecclesiae episcopo aut presby- 
tero scu diacono cardinali, cui officium 
ipse m vacans concedi cortigerit, pro eecle- 


Ani C. 1652 


i 
| 
| 














Ám.C, fida 


Cum 3mnibus 
privilegiis et fa- 
eultatibus con- 
suetls. 


TE ortatia ad fi- 
deleni oiliclrad- 
Dinistialiunc m. 


CLEMENS 
siae titulo seu pro eius denominatione, eo 


ipso, absque alio iuris vel hominis mini- 


sterio, dicta auctoritate concessa et assi- 
gnata, et ipse eidem ecclesiae S. Laurentii 
praefectus sitet esse censeatur; ita quod 
liceat. eidem Hippolyto et. pro tempore ad 
dictum vice-cancellariatus officium as- 
sumpto, per se vel alium seu alios, eccle- 
siae Sancti Laurentii ac palatii seu domus, 
membrorum , iurisdictionum , iurium et 
pertinentiarum praedictarum corporalem 
possessionem propria auctoritate libere 
apprehendere ot retinere, illamque regere 
et gubernare, et alia facere et exercere, 
quae preshyteri seu diaconi cardinales, 
qui illi pro tempore praefuerunt, facere 
potuerunt et debuerunt. 

$ 9. Ipsique Hippolyto cardinali et vice- 
cancellario, ut omnibus et singulis privi- 
legis, praerogativis, facultatibus, immuni- 
tatibus , exemptionibus, libertatibus , in- 
dultis, concessionibus et gratiis, nobis, dum 
in minoribus constituti illudobtineremus, 
et cuicumque alteri dictae Romanae Eccle- 
sjae vice-caneellario, ratione officii vice- 
cancellariatus huiusmodi, aut nostrae vel 
illius personae intuitu, et alias quomodo- 
libet, tam in genere quam in specie, con- 
cessis, quorum omnium tenores praesen- 
tibus pro suffieienter ac de verbo ad. ver- 
bum insertos habemus, et quicumque alius 
eiusdem Romanae Ecclesiae vice-cancella- 
rius utebatur, potiebatur et gaudebat, ac 
"ti, potiri et gaudere poterat, uti, potiri 
et gaudere libere et licite valeat, indulge- 
mus. 

$ 3. Quocirca eidem Hippolyto cardinali 
per apostolica seripta mandamus quatenus 
impositum sibi onus regiminis et admini- 
strationis ecclesiae Sancti Laurentii ac 
officii vice-cancellariatus huiusmodi prom- 
pla devotione suscipiens, curam, regimen 
et administrationem ecclesiae S. Laurentii 
ae officium huiusmodi, iuxta datam sibi a 
Domino providentiam, sic exercere studeat 


VII PP. 155 An. C, ttg 


solicite, fideliter et prudenter, quod eécle- 
sia et officium praedicta gubernatori o- 
vido et fructuoso administratori gaudii 
secommissa, etoptati fruchut quos: Sera 
mus, succedant; ipseque Hippol 
dinalis, praeter aeternae ihr is 
mium, nostram et dictae Sedis benediél 
nem et gratiam exinde uberius consequi 
mereatur. 

& 4. Necnon dilectis filiis capitulo et cle- 
ricis ipsius ecclesiae Sancti Laurentii, ut 
eidem Hippolyto cardinali et vice-cancel- 
lario: in omnibus et per omnia pareant 
et obediant, alioquin sententiam sive poe- 
nam, quam rite tulerit in rebelles, ratam 
habebimus, et faciemus, auctore Dornino, 
usque ad satisfactionem condignam, invio- 
labiliter observari. 

8 5. Acomnibus et singulis ipsius Can- 
cellariae officialibus et. aliis, ad quos per- 
linet, ut ipsum cardinalem Hippolyturn ad 
dictum vice-cancellariatus officium reci- 
piant. et admittant , eique, tamquam vero 
dielae Romanae Ecclesiae vice-canceMàrio, 
in omnibus ad officium ipsum spectantibus 
similiter pareant et obediant, ac de iuribus, 
obventionibus et emolumentis consuetis 
integre respondeant. Non obstantibus con- 
stitutionibus etc. 

Nulli ergo etc. Si quis etc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno lnearnationis dominicae millesinio 
quingenlesimo trigesimo secundo, die v 
iulii, pontificatus nostri anno ix. 

Dat. die 5 iulii 1532; pontif. auno ix. 







Capitulum 
Loureatli 


Ofücialesque 
Vancelluriao oi 
pareant, 














i 
XLI. 

Approbatio congregationis fralrum Mino- 
rum S. Francisci striclioris Observau- 
Hue nuper institulae, eLordinationes pro 
rorum. bono regimine 1. 

Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ád perpetuam rei memoriam. 
In suprema militantis Ecclesiae specula, 
licet inuneriti, disponente Dornino, cousti- 
1. De totius aulem Ordinis S. Francisci materia 
plene nolavi in constilntione Lxvil. Honorii Ill, 
Solet, lom, it, pag. 39. 


Ptoomium, 













i ipliees nobis, ex debiio pa- 
ie officii drip curas, illa po- 








rum eliam id eo ues S NE quo 


miáfores sibi: viderint exliiberi commodita- 
es. ^Et'éx-hoc fit ut quae antea ex ratio- 





 nábilibus causisa praedecessoribus nostris 


ordinatà videbantur, ea interdum refor- | 


memusetín meliusordinemus, prout, iuxta 
Aeniporum et personarum qualitatem, id 
inDomino conspicimus salubriter expedire. 

$4. Sané, postquam felicis recordationis 


LoX mulas LéO Papa X, praedecessor noster, ex certis 


francos 


sul) 


univit 
Jenomina- ' 


tunc expressis causis, voluerat et declara- 


tne regulas Vef'àt sub nomine Reformatorum ac pure 


swermmis— et simpliciter Regulam B. Francisci Obser- 


vantium comprehendi omnes et singulos 
Observantes, tam de Familia quam Refor- 
matos sub ministris, et fratris Amadei, de 
Colletanis, Clarenis, de S. Evangelio seu 
de Caputio ac Discalceatos nuncupatos 
aut alios similes, quocuinque alio nomine 
nuncuparentur, et Regulam D. Francisci 
huiusmodi pure etsimpliciter observarent, 
ex quibus omnibus unum corpus insimul 
efficiens, eosdem ad invicem perpetuo uni- 
verat, ita quod deinceps, omissa diversitate 
nominum praedictorum, fratres Minores 
Saneti Francisci regularis observantiae si- 
imul vel disiunctive nuncuparentur et nun- 
cupari possent et deberent. Omnesque, ut 
praefertur, unitos generali et provinciali- 


^ bus ministris et custodibus dicli Ordinis, 


in quorum provinciis et. cuslodiis respe- 


. ctive morabantur, in omnibus et per om- 


nia, secundum Regulam eamdem, subiici 
deberent. 
8$ 2. Cum nonnulli ipsias Ordinis pro- 


Fo (tà. non- fessores, sicut fideli relatione percepimus, 


nelli 
1... 


strictius 
1m Saneil 


Spiritu Sancto inflammati  , beati Francisci 

1 Post verbum inflammaH, ita pergit legere 
Waddingus: «t beüti Francisqi alumni et veri filii 
affeeient. Regulam. ipsam beat: Francisci: pure et 
plene, inzla eius literam ci declarctionem bonae 
menoriae elc. (B. T.). 


BULLARIUM. ROMANUM 


pure et plene, iuxta illius literam et. de- 
clárationés bomae memoriac Nicolai lH 
ac Clementis V, Romanorum Pontificum 
ptaedecessorum nostrorum, firmiter ob- 
servare; nos, qui in sinceris eorum con- 
Scientiis delectamur, quique ab ineünte 
aetate ad huius Ordinis professores et Or- 
dinem ipsum singularem gessimus devo- 
tionis affectum, nunc autem ex communi 
cura, pastoralis regiminis, quam immeriti 
sustinemus, ad ipsos fovendos dulcius, et 
gratiosis favoribus attente prosequendos 
tanto provocamur ardentius quanto in- 
tenta mente frequentius cogitamus fru- 
etus uberes, quos ex Regulae praefatae 
arctiori observantia ipsi Teligioni et toli 
universitati Ecclesiae speramus proventu- 
ros. Áttendentes etiam quod in his, quae 
animae salutem respiciunt, ad vitandos 
gravantes remorsus, pars seeurior est te- 
nenda. Igitur tam pia et ferventi fratrum 
praedictorum intentiorie commoti, ad per- 
agendum diligentius quod ab eisdem 
desideratur, studia nostra duximus con- 
vertenda. vim vá 

8$ 3. Habita igitur super his cum vene- 
rabilibus fratribus nostris sanctae Ro- 
manae Ecclesiae cardinalibus ae aliis de 
ipso Ordine ad plenum informatis ma- 
tura deliberatione, de eorumdem cardi- 
nalium unanimi consilio, his nostris in 
perpetuum valituris statuimus et ordina- 
mus ac, in virtute sanclae obedientiae 
districtius praecipiendo, mandamus quod 
praedictis fratribus, dictam strietioreni 
observantiam desiderantibus, per praefa- 
ios generalem et provinciales ministros 
ceterosque dicti Ordinis praelatos et quem- 
libet ipsorum, cui vel quibus hae nostrae 
velearum transumpta praesentata fuerint, 
assignentur lóca, quantum fieri poterit 
contigua, quatuor vel quinque, iuxta nu- 
merum fratrum eorumdem. Et si in fu- 
turum plures fratres voluerint se vitae 
praecedentium. conformare, et ab eis ac- 
ceptati fuerint, nullus eos impedire pos- 


- 


As ads 

Ju?c. eh 
Frapoisel — oli- 
servhrt coeps- 
runi fn maxi- 
mum aoü:maruam 
profectus. 


Hic ideo Pon- 
dex docs eis 
commoda ami- 
gnari inaudat, 











Ád. C. í98d 
set, sed magister provinciae cum defi- 


nitoribus in provinciali capitulo tenean-- 


tur alia loca, quantum possibile fuerit 
contigua praedictis, eis assignare et. prio- 
ribus addere. Quae quidem loea fratres 
praedicti expropriare ;possint superfluis 
et pretiosis, et ea in utilia et necessaria 
commutare, mediante syndico a Nicolao 
tertio * praedecessore nostro ordinato. 
$ 4. Et generalis ac provinciales mi- 
Mister ge- BiStri et corum commissarii non possint 
jerilis e a! impedire praedictos a dicta strictiori ob- 
m pin servantia ipsius Regulae, iuxta praedictas 
woibesur. declarationes Nicolai et Clementis, nec à 
suo bono modo vivendi, quem inter se, 
pro dicta arctiori observantia, ordinave- 
rint. Nec etiam impediant quin viliori- 
bus et repetiatis induantur, et quin nudis 
pedibus ambulent, sed qui non poterint, 
portent calopodia, ut ceteris comformen- 
tur. 
$ 5. Forma autem habitus et caputii 
Forma hohios Sit in. ceteris dictae Observantiae fratribus 
&W consimilis. conformis. 
$6. Volumus etiam quod fratres te- 
Nesipiendiquo Cipiendi seu vesliendi per fratres in dicta 
mei" "** strictiori observantia viventes, examinen- 
tur iuxta Regulam per ministrum pro- 
vincialem, et ab ipso, cum consilio ipso- 
rum, acceptentur. Nec possint quicumque 
dicti Ordinis praelati, sine praefatorum 
fratrum. consensu, ad loca praedicta mit- 
tere alios fratres, nec praedictos ab ipsis 
locis amovere, nisi ipsi petierint. In provin- 
cialibus vero capitulis removeantur per 
ministros provinciales et definitores a lo- 
cis praedictis illi fratres, quos custos 
ut infra eligendus, cum consensu maioris 
parlis vocalium dictorum locorum, duxe- 
ril amovendos. 
$ 7. Insuper statuimus. quod praedicti 
Gottes s, ratreS, in dicta stricliori observantia vi- 
heut ii. re- vere volentes, habeant in singulis provin- 
ten ponas, Cis, ubi fuerint, custodem unum ex ip- 
sis, quem sibi ipsi petierint, a ministro 


4 Waddingus legit quarto (a. 7.). 


CLEMENS VII PP. 


187. 
provinciali. vel ab eo. qui praest cápi- 
tulo, simul cum definitoribüs, confir- 
randum et assignandum. E 

$ 8. Qui habeat absolutam p: 
plenarie in hoc tantum, vut frat) 
dictos visitet, moneat, corrigat ac füünu- 
teneat in dicta strictiori observantia Re- 
gulae, ordinationum et gratiarum, eis a 
nobis et successoribus nostris pro tem- 
pore existentibus Romanis Pontificibus et 
ministris generalibus concessarüm et con- 
cedendarum in futurum, el in dicto suo 
bonomodo vivendi. Nec propter hoc impe- 
diatur minister provincialis quin visitare 
possit eosdem et corrigere delinquentes. 

Qui etiam custos ire possit ad capitulum 
generale, cum ministro provinciae, ad inti- 
mandum necessitates et opportunilates 
dictorum fratrum. . 

89. Ordinamus etiam quod custos, voten es- 
guardiani et. discreti praedictorum loco- P"! qu. 
rum vadant ad capitula provinciali, in 
quibus habeant vocem activam et passi- 
vam, sicut ceteri vocales. 

8 10. In quibus capitulis custos praé- i  ewplols 
dictus praesentet ministro provinciali et 3"? rere 
definitoribus fratres idoneos ad officium 
guardianatus, ex quibus tantum fiant 
guardiani supradictorum locorum. Possit 
etiam idem custos, infra annum, cum con- 
sensu maioris parüs conventus singuli, 
removere guardianum ab eius officio, et 
alium substituere, quem minister pro- 
vincialis confirmet. 

$41. Custos vero possita fratribus pr- cuoi ofi- 
diclis eligi ! usque ad triennium. Quo ch», weno 
custode infra annum decedente, guardiani ^" ; 
dictorum loeorum alium, quem sibi vide- 
rint expedire, petant a. ministro vel eius 
commissario confirmari et assignari, quem 
minister ipse sive. elus commissarius he- 
nigne confirmet et assignet. Possit quo- 
que diclus custos, si fratribus eisdem ex- 
pediens visum fuerit, esse guardianus u- 
nius dictorum locorum. - 

1 Wadd, legit veeligi (. T.). 


Áu. C. 4522 






Potestas elus 
lesignutur. 














án. c. T 


a 


9 Si. E itur iipistid provinciah : 








Übservantiam eorum. cohimis rii his du éontra- 
praecipit Papa : 


lotos bullae; 


Exeeutores de- 
putat; 











ro pl el si, quod absit, 
generalis p raedictus eos impé- 





in pon praemissorum favere neglexe- 
i, volumus praefatis fratribus ad Apo- 
m "Sederi et ad totius Ordinis pro- 
m liberum pàfere recursum, a quo 
s eos impediré praesumpserit, sen- 
tentiae excommunicátioriis, quam ex nune, 
prout, ex tune, ferimus in lis scriptis, il- 
lico subiacere, auctóritate 'apostolica , te- 
nore praesentium, & statuimus et. promul- 
gamus, 

$13. Quocirca moderno et pro tem- 
pore existenti Camerae Apostolicae gene- 
rali auditori , neenon: universis patriar- 
chís, archiepiscopis, episcopis et. eccle- 
siarum praelatis ac quibuscumque in 
dignitate ecclesiastica conslitutis per a- 
postolica scripta mandamus quatenus 
ipsi et eorum singuli praesentes nostras 
literas et in eis contenta. quaecumque, 
ubi et quando opus fuerit, ac quoties pro 
parte diptorum fratrum supradictae stri- 
clioris observantiae seu alicuius eorum 
super hoc requisiti fuerint, solemniter 
publicantes, eisque in.praemissis efficacis 
defensionis praesidio assistentes, faciant 
eosdem omnibus et singulis praedictis 
pacifice frui et gaudere, non permitten- 
tes eos desuper per quoscumque, quavis 
auetoritate fungentes, quomodolibet inde- 







' bite molestari, vel quovis quaesito colore 


velingenio, direcle vel indirecte, pertur- 
bari aut aliler. quomodolibet. inquietari, 
contradictores quoslibet per censuras ec- 
clesiaslicas et alia iuris opporluna reme- 
dia, appellatione postposita, compescendo, 
invocato eliam ad hoc, si opus fueril, 
auxilio brachii saecularis. 

$ 14. Non ohstantibus consti hic ribus. 








BULLARIDM ROMANUM 
et | et órdinationibus: apostolicis ; necnon ip- 


sius Leonis decimi et quorumcumque 
aliórum praedecessorum nostrorum lite- 
ris, étiam Bulla Aurea, Mari Magno vel 
aliis quibuscumque, dictique Ordinis sta- 
tutis, privilegiis et indultis, etiam iura- 
mento, confirmatione apostolica vel qua- 
vis firmitate alia roboratis, etiam in for- 
ma brevis, etiam anno praesenti vel sub 
quibuscumque verborum formis, solemni- 
tatibus, clausulis, etiam insolitis et quar- 
tumicumque fortissimis, dicto Ordini vel 
quibuscumque praelatis eiusdem conces- 
sis vel concedendis in futurum, etiam si 
tales forent quod, pro illorum sufficienti 
derogatione, de illis. eorumque totis te- 
noribus specialis.et expressa ac de verbo 
ad verbum, non autem per clausulas ge- 
nerales, mentio habenda foret, quibus 
omnibus, illorum omnium tenores, ac si 
de verbo ad verbum praesentibus insere- 
rentur, pro plene et sufficienter expressis 
habentes, hac vice dumtaxat specialiter et 
expresse derogamus, celerisque contrariis 
quibuscumque. 

8 15. Ceterum, quia difficile foret. etc. 

Nulli ergo etc. Si quis etc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum , 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo trigesimo secundó, sexto- 
decimo kalendas decembris, pontificatus 
nostri anno Ix. 

Dat. die 16 novembris 1532, pontif. anno 1x. 





XLIV. 


Extensio ad. fratres esuatos S. Hierony- 
mi omnium. graliarum. et. indultorum 
Ordinis [fratrum Eremitarum S. Augu- 
stint. 


Clemens episcopus servus servoramn Dei, dilectis 
filiis congregationi 8, Hieronymi Tesuatorum 
nuncupatis, salutem et apostolicam benedi- 
ctionem, 

Sacrae Religionis sinceritas, in qua sub 
voluntariae paupertatis habitu militantes, 


Au; C. 1538 


Clausulas. de- 
rogatorins ap- 
ponit; 


Tronsumptlu 
credi iubet. 


Wxoidium. 





AUS 





An; C. 1535 
m humilitatis spiritu, devetum et sedu- 
lum impenditis Domino famulatum, nec- 
non piae.vitae, sub qua dégitis, obser- 
vantia promerentur ut petitiones vestras, 
quantum cum Deo possumus, grato ad- 
mittentes affectu, vos condignis privilegiis 
decoremus et gratiis, ' ' 

8 1. Sane pro parte vestra nobis nuper 

Cenrregatio exhibita petitio continebat quod, post- 
tupplieat — pro A da s 24€ . 
concesslon. gro- Quar. felicis recordationis lulius Papa IJ, 
fed Bub braedecessor noster, ex cerlis tunc cx- 
irm S A*8- pressis causis, fratres tam tunc. existen- 
mam progie- leS. congregationis S. Hieronymi lesua- 
iod torum nuncupatae , quam illam pro 
lempore ingredientes, professionem per 
religiosos Ordinis S. Augustini emitti so- 
litam expresse emittere, et in eorum ha- 
bitu et statu, in quibus lunc existebant, 
remanere, ac sub eorum regularibus in- 
stitutis vivere tenerentur statuerat et or- 
dinaverat, vos professionem per religiosos 
Sancti Augustini huiusmodi emitti soli- 
lam, expresse emittere consuevistis. Quare 
pro parte vestra nobis fuit humiliter 
supplicatum ut vobis propterea omnmi- 
bus et singulis privilegiis, indulgentiis , 
praerogativis, exemptionibus, immunita- 
tibus, gratiis et indultis, Ordini fratrum 
Eremitarum eiusdem Sancti Augustini 
concessis, uti, potiri et. gaudere possitis 
el debeatis, concedere, ac alias vobis in 
praemissis opportune providere de he- 
nignitate apostolica dignaremur. 

8 2. Nos igitur, ut divinis obsequiis eo 
attentius insistatis, quo ampliori Aposto- 
immunitates er licae. Sedis. ubertate noveritis vos foveri , 
Ordini fms VOS et vestrum singulos a quibusvis ex- 
Freniirin. S/comrunicationis, suspensionis et inter- 
üguslini com- ..—, :- : Fn 5 
munie eidem dicli aliisque ecclesiasticis | sententiis , 
Cnete"i: censuris eL poenis, a iure vel ab homine, 

quavis occasione vel causa latis, si qui- 


Vic aatem Pon- 
tifex — gratias , 


bus quomodolibet innodati estis, ad effe-. 


cium praesentium dumtaxat consequen- 
dum, harum serie absolventes et absolutos 
fore censentes, huiusmodi supplicationi- 


CLEMENS VII PP. 





l 


159 

bus inclinati, vobis quod ommibus et 
singulis privilegiis, indulgentiis, práero- 
galivis, exemptionibus, immunitatibus , 
gratiis et indultis Ordini Eremitariü 
cti Augustini huiusmodi ac illius pfofes- 
soribus, tam in spiritualibus quami in 
temporalibus, in genere, etiam communi- 
cative, per quoseumque ftomanos Ponti- 
fices praedecessores nostros, aut pro ta- 
libus habitos, ac Sedem praefatam haclo- 
nus quomodolibet concessis c in posterum 
concedendis, et quibus professores huius- 
modi, tam in vita quam in mortis articulo, 
eliam cirea peccatorum remissionem el 
iniunclarum poenitentiarum relaxationém 
aut alias quomodolibet. utuntur, potiun- 
lur et gaudent, ac. uti, potiri et gaudere 
poterunt. quomodolibet in futurum, quae 
omnia, ac si hic nominatim exprimeren- 
tur, pro expressis haberi volumus, per- 
pe:uis futuris temporibus, utamini, potia- 
mini et gaudeatis, ac. uti, potiri e'gau- 
dere, necnon illorum omnium participes 
esse possitis el debeatis, concedimus; ac 
privilegia, indulgentias, praerogativas , 
exemptiones, immunitates , gratias et in- 
dulta Ordini fratrum Eremitarum et illius 
professoribus huiusmodi, tam in spiritua- 
libus quam in temporalibus, in genere, 
quam etiam "communicatione 1 concessa , 
ut praefertur, ad vos et fratres vestros 
cxtendimus et ampliamus, ac in vobis 
locum habere et suum plenarium effectum 
in omnibus el per omnia, absque ulla 
prorsus differentia, sortiri debere; necnón 
privilegiorum, indulgentiarum, praeroga- 
üivarum, exemptionum, immunitatum , 
gratiarum et indullorum eidem Ordini 
Eremitarum ac illius professoribus," ut 
praefertur, concessorum originalibus lite- 
risaut transumptis authenticis, pro parte 
vestra ae in favorem vestrum adducendis 
vel exhibendis, indubiam et eamdem fidem, 
quae eis, si in favorem vestrum a Sede Apo- 
stolica emanassent et vobis fuissent imme- 


1 Communicalive. Cherüb. (n. r.). 





An, C, 1532 











An. C. i955. 100 
diate-concessa, adhiberetur, in iudicio. et. 
extrà ádhiberi debere décernimus, statui- 
mus et. declaramus. 

S 3. Non obstantibus etc. 

Nulli ergo. etc. : 

Datum Botioniae, anno Incarnationis do- 
minícae viillesimo quingentesimo trigesi- 
niotertio , pridie kalendas februarii, pon- 
tificatus nostri anno x. 

Dat, die 31 ianuorii 1533, pontif, anno x. 


Contrariis de- 
rOgnt, 


XLV. 


Approbatio congregationis Clericorum Re- 
gulartumS. Pauli Decollati, in communi 
viventium, triaque vola. substantialia 
emittenlium, in. dioecesi. Mediolanensi, 
et sub ordinarii obedientia. degentium. 


Clemens Papa VII, dilectis filiis Bartholomaeo 
Ferrario et Ant. Marjae Zacchariae, presby. 
teris Mediolanens! et Cremonensi. 


Y Vota, per quae vosin humilitatis spiritu 


Ewrüem. perennis vitae praemii digniores effici, ve- 
Btraeque et aliorum animarum saluti con- 
sulere possitis, libenter ad exauditionis 
gratiam admittimus, eaque favoribus pro- 
sequimur opportunis. 

81. Exponi siquidem nobis fecistis quod 
' fuldam. probi V08 CUrn tribusaliis vestrae voluntatis sociis, 
sri quietiis'*: nt ]iberius divinis beneplacitis insistere ct 


Mgiose — vivere : "n P 
Mida pu quae Dei sunt perquirere possitis, cupitis 
pro eentia e- professionem trium votorum subslantia- 
mend mmis liurn Religionis in manibus venerabilis fra- 
i^ et Insimul tris archiepiscopi Mediolanensis seu eius 
pormanenii. — . os á " Ge E » 
in spiritualibus vicarii generalis emittere, 
et insimul in aliquo loco civitatis seu dioe- 
cesis Mediolanensis, per voseligendo, mo- 
rari et permanere. Quare nobis fecistis 
humiliter supplicari ut piae vestraeinten- 
tioni huiusmodi paterne annuere de beni- 
gnilate apostolica dignaremur. 
$9. Nos, huiusmodi supplicalionibusin- 
Qui petitam ti- clinati, vobis et vestrum: singulis, ut pro- 


tedit, dummo- 


eoiamn eise!" (essionem ipsam in eiusmodi archiepiscopi 


BULLARIUM ROMANUM 





Àn. C, H8; 
seu viearii; .qui-vero de cetero ad vos con- 4» vimm. i 
verti voluerint, in alterius vesírum seu obetienta or- 
praepositi vestrae congregationis pro tem- "rii 

pore existentis manibus, professionem 

trium votorum eorumdem emittere, et in- 

simul, sub obedientia tamen ordinarii, loco 

per vos eligendo cohabitare ac in com- 

muni vivere. 

' $83. Necnon, pro vestro et rerum vestra- E etiam con- 
rum salubri.statu et directione, quàe- ^ eom ev. 
cumque statuta et ordinationes rationabi- "bri ste. 
lia et honesta ac sacris canonibus non con- 
tfaria condere et facere; illaque, ut vohis . 
pro temporum qualitate expedire videbitur, 
mutare et intotum tollere, aliaque illorum 
loco de novo facere libere et licite valeatis. 

84. Apostolicisac in provincialibus etsy- Quiboscumque 
nodalibus conciliis editis, generalibus vel j^^  hent- 
specialibus, constitutionibus et ordinatio- 
nibus ceterisque contrariis nequaquam 
obstantibus, apostolica auctoritate, tenore 
praesentium, de specialis dono gratiae con- 
cedimus et indulgemus, eisdem praesen- 
tibus perpetuis futuris temporibus valituris. 

Datum Bononiae, sub annulo Piscatoris, 
die xvi februarii wpxxxmr, pontificatus 
nostri anno x. 

Dat. die 48 februarii 1533, pontif. anno x. 





XLVI. 


Gratiae el privilegia congregationis Regu- 
larium, qui Theatini nuncupantur 1. 
Clemens Papa VII, venerabili fratri Petro epi- 
scopo Theatino ac dilectis fliis presbytero 
Vicentino et eorum sociis et successoribus, 

Clericis Begularibus nuncupatis. 


Dudum pro parte vestra nobis exposi- 
to etc. 2, 


Exordium. 


1 De institutione huius congregalionis aliisque 
eius privilegiis, vide supra in constitutione x , 
Exponi, pag. "5, ubi notavi. 9 Hesideum est 
supra, pag. 75, ubi notavi, 





An. C. 1835 
$ 4. Et deinde nobis, etiam pro parte 

Sed is, vestra, exposito quod vos, sub trium voto- 
praedieationi- Tum substantialium emissione, vitam cle- 
bus et contes- . H . DE : 
zlonibus vacare FiCalem pie ducere, ac praedicationi verbi 
ie *r*'- Dei. audientiae confessionum et sacrae 
theologiae ac sacrorum canonum studiis, 

ad vestrarum et aliorum christifidelium 
animarum profectum, vacare decreveratis. 

8$ 2. Nos vestris, etiam tunc, supplicatio- 

Hic Ponutex nibus inclinati, vobis ut superiores vestri, 
bns eninton práepositi nuncupati, protempore existen- 
meer ac^ tes cum clericis et sociis suis, qui in su- 


tione oflciorum 


Stomp e. pradictis pietatis operibus aut studio lite- 
Wénsandi, «rj lüTUID Sacrarum Occuparentur, seu infir- 
c"9Ó ^ mitate aut infirmorum curatione et mini- 
sterio pro tempore praepedirentur, super 
recitatione divinorum officiorum, ad hoc 
ut ipsi occupati vel impediti, certum psal- 
morum per ipsos superiores eis assignan- 
dorum numerum, non minus septem aut 
sex, cum divisione, ac Orationem Domini- 
cam septies, Symbolum Apostolorum bis; 
graviter autem aegrotantes, Orationem Do- 
minicam semel, et Salutationem Angelicam 
seplies in die recitando, septem horisca- 
nonicis et toti divino officio satisfecisse 
censerentur; el cum quibusvis clericis et 
sociis vestris in praeveniendo vel postpo- 
nendo, veniendo vel decidendo * in com- 
muni vel speciali horas canonicas, ac in 
breviandis et protelandis lectionibus. 
$ 3. Necnon super ieiuniis, eliam de 
Ei nuper iei. paeCepto, etiam quadragesimalibusetcum 
»n concessione vespertini ientaeuli, collatio- 
nis nuncupati et comeslionis, etiam panis, 
in eis licite et absque praevaricatione fa- 
ciendae, dispensare possint per alias. 
$ 4. Et postremo, ut vos inter vos, mu- 
Ei abeclutiono fU5, seu etiam alii sacerdotes saeculares 
inns em, Vel regulares, a vobis, de superiorum ve- 
eüris; strorum aut Sedis Apostolicae licentia, ad 
hoc pro temporeeligendi, vestras, ac vos 
eorum confessiones audienles , absolu- 
- tionibus hae forma uti possetis et illi pos- 
sent, videlicet post Misereatur etc., et In- 
1 Forle uniendo vel dividendo (n. T ) 
Bull. Rom. Vol. VI. 91 


CLEMENS YII PF. 





lCI | An, C. 1525 
dulgentiametc. Dominus noster Iesus (5hri- 

stus fe absolvat , et ego. aycloritate Ipsius 

et. beatorum apostolorum. Peiri et' Pauli, 

mihi concessa, absolvo te ab omni vinculo 
excommiunicalionts maioris vel minoris , 
suspensionis el interdicti, el dispenso tecum 

in omni irregularilate, quam quomodo- 

cumque incurristi, et. resliluo le sanctis 
sacramentis Ecclesiae unionique et parti- 

cipationi fidelium. In nomine Patris et 

Filit et Spiritus Sancti, Amen. Iterum, 

eadem auctoritate, etr., per alias......... n 
nostras in forma brevis literas, ad hoc ut 
dicta forma in absolutionibus, non solum 
cum sacerdotibus, sed etiam cum aliis 
clericis et laieis vestrae congregationis pro 
tempore existentibus, vobis pro tempore 
confitentibus, uti possetis, extendimus et 
ampliavimus, auctoritate apostolica in per- 
petuum concessimus et indulsimus, prout! 
in illis plenius continetur. 

8 8. Cum autem, sieut nobisnuperex- m mue pé. 
poni fecistis, pro praemissorum omnium fiet; 
subeistentia firmiori, ea omnia per nos in- perierit cox- 

* H (or * , Rrégetlonem 6 - 
novari et nonnulla alia, pro felici huiusmodi smi. 
vestri propositi directione, statui et ordi- 
nari cupiatis, et propterea nobis humiliter 
supplicari feceritis ut vobis super eis op- 
portune providere de benignitate aposto- 
licadignaremur. Nos, qui fidelium omnium, 
et praesertim sub paupertate , obedientia 
et castitate Altissimo famulantium, votis. 
quantum cum Deo possumus, libenter au- 
nuimus, vestrum institutum plurimum ii 
Domino commendantes et approbantes. 
vestris in hac parte supplicationibus incl :- 
nati, praemissa omnia ac alia quaecun:- 
que per nos vobis hactenus concessa ir - 
novamns ; vestrisque piis votis et deside- 
riis, quae circa infrascripta omnia et si; 
gula habere nobis exponi fecistis, ut si^ 
noslra et huius sanctae Sedis Apostolic: : 
speciali protectione et humili subiection 
ab omni alio superiore penitus liberi 
exempti, soli Romano Pontifici canoni. 











"As. C íübs 462 ^ BULLARIUM ROMANUM A An. €. fas 

^ dhiranti et superiori vestro canonice elecio | sterciensium et Cluniü&enstüm monacis, et 

empore Heels subditi degere aliorum ;'tam Mendicántium quam non 

Mendicantium Ordinum fratribus, taii in 

: 6 qui ad vestrum commünem vi- spiritualibus quam in tempéralibus, i in 

Inir&ntep hane vei inod n sécontulerint et ad votorum specie vel in genere, etiam communi- 
pen! votam in- piofessionern tiuiüsmodi , modo et forma | eative, per quoscumque Romanos Ponti- 

MAR Meli praéinissis, adritási fuerint, voto Religionis | fices praedecessores nostros et pro talibus 
ih genere emisso satisfecisse censeantur, | habitos ac Sedem Apostolicam. hactenus 
perpetuo concedimus. . quomodolibet. concessis et in posterum 

8 7. Quodque singuli superiores vestri, | concedendis , ct quibus illi, tam 'in vita 

Buperioros Or- pro tempore electi, finito triennio, quo | qüam in mortis articulo, etiam circa pec- 
nium contem confirmati fuerint, in alio loco in supe- | catorum remissiones et iniunetarum poe- 
postunt, riores eligi, etad aliud triennium ex tünc nitentiarum relaxationes aut alias «duomo- 
immediate sequens confirmari. dolibet, uti, potiri et gaudere fossunt 

$8. Ac tam ipsi quam eorum socii pro | &ut. poterunt. quomodolibet in futurum, 

rine ete tempore existentes ao vos ipsi vestimenta 4 quae omnia, ac si hic de verbo ad verbum 
tr designatur. cum manicis super pallium exertis deferre, | inserérentur, praesentibus pro expressis 
Àc tam circa vestimenta quam circa cae- | haberi volumus, perpetuis futuris tempo- 

remonias in officiis ecclesiasticis et reli- | ribus utamini, potiamini et gaudealis, ac 

quo vitae cultu ef vielu. servandas, eum | uti, potiri et. gaudere , necnon illorum 

moribus et laudabilibus consuetudinibus | oranium participes esse possitis et debea- 

bonorum clericorum civitatis vel loci, in | tis, indulgemus. Ac privilegia, indulgen- 

qua seu quo vos pro tempore degere | tias, praerogalivas, exempliones, immu- 

vel morari contigerit, convenire. nitates, gralias et. indulta, monacis et 

$9. Ac sub singulis praepositis archi- | fratribus praedietis, tam in spiritualibus 

TOS um mic presbyterum, qui in spiritualibus, etarchi- | quam. in temporalibus, in specie vel in 
diaconum, qui in temporalihus praesint et [ genere, etian communicative, concessa , 
vestrum curam habeant, ao. plebanum, qui | ut praefertur, ad vos. extendimus et am- 
ouram animarum vobis imminentem exer- | pliamus, ac in vobis locum habere et suum 














ceat, eligere valeatis. pleoarium effectum sortiri debere. decer- 
8$ 40. Et omni tempore, in benedictione | niuius et declaramus. 
Uoos ben- mensae, psalmum Leudale Dominum om- & 43. Non obstantibus consütutionibus cuntreris de- 
datur. nes genles ctc. recitare , nec ad alium | et ordinationibus apostolicis ac vestris et "9" 
psalmum recitandum quoquamndo tenea- | dictorum Ordinum, etiam iuramento, con- 
mini. lirmatione apostolica, vel quavis firmitate 


8$ 41. Quodque in capitulis vestri, illi | alia roboratis, statutis el consuetudinit:us 
Voces men tantum, qui ad id capitulariter. idmissi | ceterisque contrariis quibuscumque. 
pito designati 2 044 qut : x 
im fuerint, vocem habeant; ct alii, ut pvae- 8 14. Et insuper praesentium literarunt — Transumpis 
fertur; non admissi, in co niinime inter- | fransumpls, manu notarii pubiiei sub- "'*6tr 
venire aub vocem habere possinl, etin | scriptis et sigilio personae i: dig itt. p 
perpetuo statuimus et ordinamus. clesiastie: constitutae riunitis, pleuam 
8 12. Ac insuper vobis, quod onibus! ubique, lam in iudicio quam exwa, el 
MUCH singulis priviieziis, indulg gentis, p.ae- | caiidem prorzus fidem haberi, quac ori- 
Ordinzm conce. l'ÓgAllYIS, exem sionibus mimnitatibus, : g:nalibus. literis. praestaretur, s; xiibo- 
Dae gratiis et indultis , quorumvis. otiam; Ci- * renis. 











Án. C. f535 : 
—. Datum in civitate nostra Bononiae, sub 
annulo Piscatoris, die vr martii MnxX&IM, 
pontificatus nostri anno x. 

Dat. die 7 martii 1533, pontif. anno x. 





" 
XLVIE 
Contra impedientes quocumque modo exe- 


cutionem literarum apostolicarum , eo- 
rumque complices et faulores !. 


Clemens episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rei memoriam. 


Romanus Pontifex, qui solet, pro debito 
pastoralis officii, alios in sua iustitia con- 
fovere, non debet suam et Apostolicae 
Sedis iustitiam negligere. Quare nos ad 
ea debemus solicite infendere, per quae 
nostra el einsdem Sedis auctoritas con- 
servetur, et quae propterea à Romanis Pon- 
tficibus praedecessoribus noslris provide 
processisse comperimus, ut perpetuo firina 
et illibata persistant, libenter spostolico 
munimine roboramus, ac alias nostrae 
provisionis remedium adiicimus, pront in 
: Domino conspicimus salubriter. expedire. 

$ d. Sane, licet. olim bonae meraariae 
Urbanus Papa. Vl, in sua obedientia nui- 
cupatus, concesserit cerlis praelatis t in 
eorum civitalibus et dioecesibus executio 
literarum apostoliearum fieri non possit, 
nisi literae ipsae. eisdem praelatis aut eo- 
rum officialibus. prius exhibitae. ef. per 
eos approbatac forent; et eoruudeii prae- 
latorum officiales id in consuetudinem de- 
duxissent: aliqui. vero, praetextu statuto- 
rum provincialium seu synodaltum, etian 
servassent quod nullus. literas apostolicas 
huiusmodi exequi auderet, nisi postquaui 


Exordium. 


Urbanus Vl 
Cencessi| qui- 
busdam praela- 
Vs, ul literae 
apostolicae, Si- 
»e eorum ap- 
probatione, e- 
xequi non pos- 
sint in eorum 
locis, 


1 Contia. praedictos habes etiam constitulio- 
nein 1t Martini V, Quod, tom, tv, pag. 077; et con- 
St. XX lunocentii Vlll, Officii, tom. v, p. 3t; 
et coust, xXXxIt Leouis X, Aa supremo, ibid, p.719; 
el quotaunis Romani l'ontif., in die Coenae Do- 
mini, anatlienialis sententiam prome ient, 


CLEMENS Vil PP. 





;oriebantüur, supradictus Urbanus in sua 


f praélati seu . officiales ipsi, per suas.lite- ^. 









468. A. ü ut: 


ras, quas Vidimus seu Placet. nuneupa- 
bant, mandarent et concederent-ut; iu- - 
dices in ipsis literis apostolicis deputàti, 
illa exequi possent. ] : ' j 

8$ 2. Tamen felicis recordationis. Boni- Bonifaelus 1X 

rovücavil eón- 

facius Papa nonus, etiam i in sua obedientia eosnlones libus 
nuncupatus, provide attendens quod próp- " y 
ter tales literas, Vidimus seu Placet nun- 
cupalas, impelrantes apostolici sape li- 
terarum apostolicarum effectum consequi 
nequiverant, concessionem Urbani huius 
modi ac siatuta quaecumque super his 
favta revocavit, cassavit et annullavit, dic 
decrevit quod. iudices et executores qui- 
cuuique in literis apostolicis pro tempore 
depulati, etiam sine licentia: vel. con- 
Sensu quorumcumque praelatorum, vel 
superiorum. auL officialium. eorumdem , 
literas apostolicis exequi possent et de- 
berent, 

$ 3. Et successivo. felicis. recordationis 
Martinus Papa V, praedecessor noster, in 
concilio Constantiensi considerans quod 
iu exordiis pestifert et antiquati schismatis, 
nunc per Dei gratiam extineli, ad tollen- 
duni scandala, quae propter executionem 
diversarum. literarum, quae ab his, qui 
pro Romanis Pontificibus in diversis ohe- 
dienliis se gerebant, in nonnullis parlibus 


Martinus V eon- 
coaslonom eius- 
dem Urbani re- 
vocavit et Hto- — | 
ras mposlolicas - 
llhero — oxequi 
mandavll 1. 


obedientia quibusdam: praelatis supradic- 
taii concessiouenn fecerat, et quod postea 
ipsi praelati seu officiales in. consuetudi- 
nem traxerant; aliqui. vero, praetexta die. - 
lori sfatitoranr principalium seu. sy-. 
servabant. et. seevari. faciebauit 
qued lors apostolicas nullus exequi de- 
beret, nid poshquanr praelati seu offi- 
clades ips, per suas Heras, quas Vidimus 
Seu. Phot, ut praefertur, nuneupabant, 
miandarent et. coneederent. quod. possint 
exequi per imdiees in. eis deputatos, prop- 
Ler quod executio literarunt apostolicarum 
| Vide iuses soos: ütuuvne rt, tom 1v, pag. 077. 


uodaliuin , 





Ao; C, 1835 


leo X repro- 

liit ordinatlo- 
nes contrarium 
eritinentos, et 
lessen noni 
fed omo appro 
bout H 


46k BULLARIUM ROSANUM Án; d. 1832 


plus debito plerumque: rétardata füerat; 
et saepe ipsae literae apostolicae execu- 
tioné "cardárünt totaliter, in pravem iniu- 
riám- Sedis Apostolicae et enorme impé- 
trantium praeiüdicium et gravamen; cen- 
séri&iue : Fatio i- eongrüum xit quod dicti 
schisinatis ealümiitàs introduxerat, pacis 
tempore auferretür ,concessioner prae- 
dictàm et quaecumque statufa circa prae- 
missa quomodolibet facta, auctoritate apo- 
stolica, dicto sácro concilio approbante, 
revoéavit, cassavit et annullavit, ae voluit 
ei decrevit quod iudices et executores 
quicumque in literis apostolicis deputati 
et deputandi et alii quicumque, necnon 
notarii et tabelliones super liis requisiti et 
requirendi, absque huiusmodi literis Vi- 
dimus seu Placel nuncupatis ac etiam 
licentia vel assensu. quorumcumque prae- 
latorum , patriarchali aut alia quavis di- 
gnitate insignitorum, et locorum ordina- 
riorum aut officialium eorumdem, libere 
huiusmodi literas apostolicas exequi de- 
berent atque possent ; ac eadem auelori- 
late decrevit omnes et singulas sententias, 
quas praedicti praelati aut eorum offi- 
ciales, contra huiusmodi iudices vel exe- 
eutores seu impetrantes, propter execu- 
tiones huiusmodi per eos faciendas, infli- 
xerant et promulgaverant, irritas et ina- 
nes ac nullius existere roboris vel rno- 
menti; necnon quemcumque , qui contra 
praemissa aliquid attentare praesumeret, 
ab exercitio iurisdictionis ecclesiasticae 
per tres menses suspensum fore. 

8$ 4. Ac novissime piae memoriae Leo 
Papa X, etiam praedecessor noster, cum 
alias in publica signatura coram eo non- 
nullae supplicationes propositae fuissent, 
continentes quod in Toletana et. Cartha- 
ginensi ecclesiis, sub colore falsitatibus 
obviandi, conditae fuerant constituliones 
synodales, quibus caveri dicebatur, vel ta- 
belliones et notarii, etiam a partibus rc- 

1 Vitle eius const, xxxii, tom. v, pag. 714, $ 2. 





quisiti , literas apostolicas nullatenus re- 
cipere possent, nisi illae prius per archie- 
piscopum Toletanum betepiscopum Cartha- 
ginensem pro témpore existentes ant eorum 
officiales examinatae forent, et ab eodern 
Leone praedecessore earumdem constitu- 
tionum confirmatio peteretur, petitionem 
huiusmodi, ut ratione carentem (cum Ro- 
mani Pontificis gesta per inferiores et sihi 
subditos, sine eius speciali licentia, exami- 
nari non deberent), indecens et absurdüm, 
quinimmo temerarium fore censens quod 
aliquis, quavis occasione , literas aposto- 
licas, sine Romani Pontificis speciali com- 
missione, examinare velle praesumeret, ac 
supplicationes ipsas, prout merito reii- 
ciendae erant, reiecit, el coram eo lace- 
rari fecit. Ac super his tale remedium 
adhibere volens, ut aliis in posterum com- 
mittendi similia aditus praecluderetur , 
motu proprio, et ex certa scientia. ac de 
apostolicae potestatis plenitudine, literas 
dicti Bonifacii approbavit et innovavit, ac 
perpetuae firmitatis robur obtinere illas- 
que inviolabiliter observari decrevit. 
$8 5. Necnon quascumque constitutiones Fi constituuo- 

synodales, tam in dictis Toletana et Cartha- jj synodales 


: : : 3 2 ni impedientes - 
ginensi, quam quibusvis aliis ecclesiis per Keentionem !i- 


universum orbem constitutis, super his licerem sumi- 
factas, motu, scientia, auetoritate et pote- dei unte 
state praedietis, cassavit et annullavit , ac *eqs maadarhti 
statuit et ordinavit quod iudices el exe- 
culores in literis apostolicis pro tempore 
deputati, ac notarii el tabelliones super 
his requisiti ipsas literas apostolicas, sine 
alicuius personae, cuiuscumque ecclesia- 
sticae vel mundanae dignitatis esset, li- 
centia vel consensu, exequi possint el 
deberent. 

$ 6. Et insuper universis patriarchis, iapedientibus- 
archiepiscopis, primatibus, episcopis et dilonen poi: 
aliis praelatis el personis ecclesiasticis , ne» hic deseri- 
necnon communitatibus civitatum et uni- "^ "meth 
versitatibus castrorum , oppidorum , ter- 
rarum et locorum, sub interdicti, singu- 





Àn. €. 1895 CLEMENS 
laribtisque personis eorum, etiam saecu- 
laribus, sub excommunicationis et anathe- 
matis poenis, quas eo ipso, si contrafe- 
cissent, absque alia declaratione, incurre- 
rent, et a quibus non nisi ab eodem Leone 
praedecessore vel suecessoyibus suis ea- 
nonice intrantibus, praeterquam iri mortis 
articulo constitutae et debita satisfactione 
praemissa, absolvi, et interdicti huiusmodi 
relaxationem obtinere possent, in virtule 
sanctae obedientiae, districle praecipiendo 
mandavit ne iudices el executores lite- 
rarum apostolicarum , ac notarios et ta- 
belliones super his requisitos, quominus 
literas apostolicas huiusmodi exequi pos- 
sent, quoquo modo impedire praesume- 
rent; ac eos, qui executionem literarum 
huiusmodi impedirent, seu impedientibus 
auxilium vel favorem quovis modo, di- 
recle vel indirecte, publice vel occulte, 
praestare praesumerent, etiam si patriar- 
chali, archiepiscopali, primatiali, episco- 
pali vel quavis alia. ecclesiastica vel mun- 
dana, etiam imperiali, regali, reginali aut 
ducali vel alia praefulgeant dignitate , ei- 
dem excommunicationis ct. anathematis 
sententiae , a qua.non nisi ut praefertur 
absolvi. possent, subiacere; ac civitates , 
terras, castra, oppida et loca praedicta, ad 
quae inobedientes et contrafacientes de- 
clinare, et in quibus moram trahere con- 
tingeret, ecclesiastico supposuit inlerdicto, 
tamdiu firmiter observando, donee, comi- 
puncti corde, interdicti huiusmodi relaxa- 
tionem , debita satisfactione praemissa , 
meruerint obtinere, motu, scientia, aucto- 
riate et potestatis plenitudine similibus 
decrevit. 

$ 7. Necnon sub diclis poenis etiam 
Ei contrarias mandavit illis, in quorum libris consti- 
rodsles car- tütiOnes synodales et provinciales huius- 


sar et deleri 
fussit. 


modi descriplae reperirentur, ut eas de- ; 
leri et cassari facerent, ut amplius iegi : 
non possent, prout in singulis dictorum j 


VI PP. 105 ^ An, C, 1853 
praedecessorum desuper confectis literis 
plenius continetur. ' 

$ 8. Cum autem nobis summe cordi-git | Ponttox ttc 
conatibus istorum, qui executionem lite- fierent. 
rarum, mandatorum apostolicorum sic n I5 Me 
impediunt, omnibus, qüibus eum [heo «X; 
possumus, modis, viis ei mediis obviare; 
quamvis enim de praesenti sint. alia tur- 
bulentissima et deploranda tempora, et in 
nonnullis partibus darníinatissimae haere- 
ses pullulent, tamen his teuierariis prae- 
sumptienibus duximus necéssario obvian- 
dum. Nos igitur, qui sumus, licet imme- 
riti , divina providentia, unicus sponsus 
Ecclesiae sponsae nostrae, et non debemus 
nostram et ipsius sponsae nostrae iusti- 
tiam negligere, qui alios in sua iuslitia 
confovemus, inducli eisdem rationibus, 
quibus - praefatus. Martinus praedecessor, 
cum sacro concilio praedieto , motus fuit , 
molu proprio et ex certa scientia ac de 
nostra matura deliberatione et de &imili 
potestatis plenitudine, singulas Bonifacii, 
Martini et Leonis praedecessorum literas 
huiusmodi ac omnia et singula in eis 
contenla, auctoritate apostolica, tenore 
praesentium. approbamus et innovamus, 
plenamque roboris firmitatem obtinere, 
ac perpetuo, inconcusse et inviolabiliter 
observari debere decernimus. 

$9. Necnon quascumque constitutiones 
provinciales et synodales, de nonexequendo 
literas apostolicas, sine placilo ordinario- 
rum locorum, et nisi ipsae literae sint 
prius per eosdem ordinarios seu eorum 
offieiales aut. sigilliferos vel. commissa- 
rios visae el admissae, in supradictis 
et quibusvis aliis ecclesiis ac civitatibus, 
dioecesibus et provinciis, per totum orbem 
| lerrarum conslitulis, ut praefertur, editas 
;el faelas, ae quomodolibet, etiam sub 
: dieto colore oliviandi falsitatibus et frau-- 
üibus, innovatis, motu, scientia, auctori- 
Qe et potestatis plenitudine praedictis 


Et quascomqua 
ordinallones de 
videndls WHteris 
upostolicis anto 
garüm  execu- 
Wonem damus 
et eagsari mou- 
dat 








1 


BULLARIUM ROMANUM Àn, G. 1553 


As. CAMS  dOU 


Atque liberam dinamus quii 


.cassamps et annullafius,.ac ex quibus- 
eumque libris, ubi descriptae reperiantur, 
" penitus. cassari, et déleri, sub diétis poenis 

iandamus.. .. 

Ü.. Neenon:de.novo statuirmus et or- 
idiees et executores in 
literià apostolicis. pro terüpore deputati, ac 

' notarii et. tabelliones super his requisiti, 
ipsas. literas apostolicas. libere et sine 

alicuius personae, cuiiseumque ecclesia- 

-&licae yel mundanae dignitatis fuerit, li- 
centia vel consensu exequi possint et 
debeant. Et. nihilominus universis palri- 
archis, archiepiscopis, primatibus, epi- 
$copis, locorum ordinariis, eorum officia- 
libus, sigilliferis et commissariis ac aliis 
personis, tam ecclesiasticis quam saecu- 
laribus, quavis auctoritate fulgentibus , 
neenon comrunitatibus civitatum et uni- 
versitalibus castrorum, oppidorum, terra- 
rum et locorum, in virtute sanctae obe- 
dientiae, ac sub excommunicationis et 
anathematis poena in eorum singulos, 
quam si conirafecerint, eo ipso, etiam 
absque.alia declaratione desuper facienda, 
incurrant, à4qua non nisi per. nos aut 

'Successores nostros canonice inlranles , 
etiam praelextu quorumcumque privil.- 
giorum apostolicorum eis, etiam per nos, 
quomodolibet concessorum aut innova- 
torum, quae eis, quoad hoc, nullatenus 
suffragari volumus, praeterquam in mortis 
aniculo constituti, ct debita satisfactione 











vel indirecte ,' publice . vel oeculte., aut 
quovis quaesito colore praesumpserint , 
etiam si patriarchali, archiepiscopali, pri- 
matiali, episcopali: et. quavis alia eccle- 
siastica vel mundana, etiam imperiali, 

regali , reginali, ducali vel. alia dignitate 
praefulgeant, per alias nostras literas in 
die Coenae Domini publice lectas, excom- 
municavimus et anathemalizavimus, prout 
etiam; tenore praesentium, eos eidem ex- 
cominunicationis et anathematis senten- 
liae, a qua non nisi ut praefertur. ab- 
solvi possint, subiacere; ac civitates, terras, 
castra, oppida etloca in quibus dicti ino- 
bedientes et contrafacientes manserint, et 
ad quae eos declinare contigerit , eccle- 
siastico supposita esse interdicto, tamdiu 
firmiter observando, donec, ad cor reversi, 
interdicti huiusmodi relaxationem, debita 
satisfactione praemissa, meruerint a nobis 
aut dictis successoribus nostris obtinere. 
Necnon ornnes et singulas sententias, cen- 
suras et poenas, quas dicti ordinarii aut 
eorum officiales contra huiusmodi iudices 
et executores literarum apostolicarum aut 
ilias impelyantes. seu notarios et tabel- 
liones, propter executiones per eos factas 
vel faciendas, inflixerunt et promulgarunt, 
aul in futurum quomodolibet infligent aut 
promulyabunt, irritas et. inanes ac nul- 
lius roboris vel momenti existere, eisdeni 
motu, scientia, auctorilale el potestatis 
plenitudine decernimus et declaramus. 


praevia, absolvi possint, distriete praeci- Exeeutorem 
piendo mandamus me iudices el execu- 


lores literarum apostolicarum ae nota- 


$ 12. Quocirca, dilecto filio Curiae cau- 
" H H H j li - 
sarum Camerae Apostolicae generali audi- hu s ta 
tori, auctoritate et tenore praediclis, motu '*'es concedit. 





rios ei tabelliones super liis pro tempore ; 
requisitos, quo minus lileras apostolicas ' 
'liliarn per delationem parlis euius inte- 
|: vest, vel fisci nostri, seu famam publicam 
;aut alias quovis modo deducatur, dictos 


huiusmodi libere et absque eorum pla- 
cito, licentia et consensu exequantur, 
quovis modo impedire praesumant. 

8$ 11. Nos enim omnes illos, qui exe- 
.Culionem literarum ipsarum apostolica- 


tibus poen m TU impediv: rint, seu napedientibus au- 


xiliumi, consilium. vel favorem, directe 


simili committimus et mandanius ut si et 
quando ac quoties de celero ad eius no- 


ordinarios seu eorum officiales, sigillife- 
r0s et commissarios aut quosvis alios seu 
corum aliquem dictis conslitulionibus, ut 
j praefertur, eassatis et annullatis , adhuc 





An. C, 1593 


' videbitur, 


perlinacjter uti, et illas ex eorum libris 
non delevisse, seu ipsos iudices et execu- 
torés literarum apostolicarum ac nota-. 
rios et. tabelliones super his requisitos ,' 
quominus easdam literas apostolicas li- 
bere et absque eorum placito, visione 
vel admissione exequantur quoquo modo 
impediant, seu impedientibus praemisso 
autalio quovis modo auxilium, consilium 
vel favorem praestent, habitis et receptis 
prius per eum. desuper aliquibus proba- 
tionibus, ad instantiam partis vel fisci 
vcl etiam ex mero officio, etiam summarie 
et extraiudicialiter, quantum sibi sufficere 
eosdem ordinarios eorumque 
officiales eL sigilliferos et. commissarios 
ac quosvis alios in praemissis culpabiles, 
et eorum singulos, etiam nominatim et 
in specie, ad instantiam partis vel fisci 
praedictorum, vel etiam ex suo mero of- 
ficio, prout sibi videbitur magis expedire, 
vigore praesentium peremptorie moneat 
et requirat, ac moneri et requiri faciat , 
etiam per edictum publicum in locis affi- 


gendum publicis et. partibus illis vicinis, 


de quibus sit verisimilis coniectura quod 
ad ipsorum monitorum notitiam pervenire 
valeat, ad comparendum legitime coram 
eo, infra terminum arbitrio suo eis prae- 
figendum, per se vel procuratores ido- 
neos; etsisibi videbitur, quoad officiales et 
sigilliferos ac commissarios ev alios infe- 
riores, eliam personaliter et non per pro- 
curatorem , sub privationis omnium et 
singulorum beneficiorum ei officiorum 
ecelesiasticorun i por eos obtentorum, el ad 
illa et quaevis alia obtinenda, el eorum of- 
ficia et alios quoscumque aclus legitimos 
exercendum, inhabililatis poenis, eo ipso, 
si non paruerinl, incurrendis, se de prac- 
missis legitime excusandum; et quoad of- 
ficidles ei sigiliferos ac commissarios 
aliter quam quod iussu dominorum suo- 
rum id fecerint, cum hoc casu teneantur 
nobis, tamquam niaiori poteslali obedire ;: 


CLEMENS Vii PP. 





167 


non autem eowuni dominis tamquagà: mi- 
nori potestati nobis subiectae; quo quidem 
termino elapso, et dietis mofiitis--modo 
praemisso non comparentibus, vel etiam 
comparentibus , Sed se: non sufficienter 
vel minus legitime excusantibus, eos omnes 
et singulos, eliam nominatim et in specie, 
quaciunque appellatione vel exceptione 
remola , pro excommunicatis et anathe- 
matizatis; ac civitates, castra., oppida et 
loca, in quibus manserint, etad quae eos 
declinare contigerit, similiter. nominatim 
el ir specie, pro interdictis ubique lóco- 
rum publicari et denunciari faciat; ip- 
sosque officiales, sigilliferos et commis- 
sarios ac alios inferiores dictam priva- 
tionis poenam damaabiliter incidisse, et 
eorum beneficia et. officia, tamquam per 
privationem huiusmodi, tam de iure quam 
de faclo vere vacantia , a nobis et dicta 
Sede dumtaxat libere impetrari posse, ac 
eos ad illa et quaevis alia beneficia dt of- 
ficia ecclesiastica obtinenda, ac eorum of- 
ficia et quoscumque alios actus legitimos 
exercendum penitus inhabiles perpetuo 
fore, auctoritate nostra declaret, literasque 
desuper necessarias el opportunas, suo 
sub sigillo, quibusvis petentibus , det et 
concedat. 

$13. Nen obstantibus praemissis ac 
constitutionibus et ordinationibus aposto- 
licis, necnon omnibus illis, quae Bonifa- 
cius, Martinus ac Leo, praedecessores prae- 
fati, in dictis suis literis voluerunt non oh- 
stare, contrariis quibuscumque; aut si ali- 
quibus, communiter vel divisim, ab eadem 
sit Sede indultum quod interdici, suspendi 
vel excommunicari aut corum loca ec- 
clesiastico interdiclo supponi non possint, 
per literas apostolicas non facientes ple- 
nam el expressam ac de verbo ad verbum 
de indullo huiusmodi mentionem. Quod 
quidem indullum decernimus eis, quà- 
cumque auctorilale muniti sint, conira 


As. C. 533 


Clousulae do- 
rogntoriae. 


praemissa in aliquo suffragari non posse, 








An. €. 1855 168 
quominus ipsi huiusíaüdi.s sententiis el 
poeriis suBiaceant, et dicta loca. ecclesía- 
stico. interdicto supposita existant. 

S44. autem .praesentes literae ad | 
Juwio pubi- ornhiuimi. motitiam "deducantur, volumus et 
tandi bane bul- 

dans. "mandamus eas. in. Cancellaria Apostolica 


publicari, et in-quinterno eiusdem Cancel- 7 


lariae deseribi; et. praefatum auditorem, 
lapsis duobus mensibus post publicationem 
buiusmodi, ad illarum executionem modo 
praemisso procedere posse decernimus et 
declaramus. 

8 15. Nulli ergo omnino hominum li- 
fgnetio poent- ceat banc paginam nostrae approbationis, 
innovationis , cassationis, annullationis, 
statuti, ordinationis, declarationis, vo- 
luntatis mandatorum et decretorum infrin- 
gere etc. 

Datum Rogae apud Seagtum Petrum, 
anno Incarnationis dominiedé millesimo 
quingentesimo trigesimo tertio, quario 
kalendas ianuarii, pontificatus nostri anno 
undecimo. 

Lecta et publicata fuit anno et ponti- 
ficatu quibussupra, die 1x mensis ianuarii. 

Dat. die 20 decem. 1533, pontif, anno xi. 


Publicatio. 





XLMII. 


Approbatio con[raternitatis Rosarii Bea- 
tue Mariae Virginis, et declaratio circa 
eius. recitationem , indulgentiarumque 
exlensio pro confratribus. 


Clemens Papa VII, motu proprio, etc. 


Etsi temporalium cura nos solicite an- 
gat, tanto accuratius aciem consideralio- 
nis extendere nos decet, quanto divina hu- 
maris et perpetua. temporalibus digniora 
cognoscimus. 

$4. Considerantes igitur quam reli- 
Nerrat aogmen- gioi nostrae salubre ac fructuosum fuerit 
ne irre Rogarii institutum, quantaque exinde pro- 

' venerint et quolidie proveniant bona, 
quamobrem tum clerici, tum laici , tam 


Fxordiuin. 


BULLARIUM ROMANUM 








An. C. 57 


magculi quam foeminae, ad tantum devo- 
tionis fervorem  devenerint,, quod Deus 
et ipsa Virgo, ad cuius honorem fuit ori- 
ginaliter institutum , eosdem non solum 
gratiis decorare , verum etiam miraculis " 
el.signis quamplurimis illustrare non de- 
dignatur. 

$ 9. [dcirco, cum ad notitiam nostram ssbéh Sixtam 
devenerit quod dicti Rosarii confratres et Pau jenem 
sorores a felicis recordationis Sixto IV et teraem vr 
Leone X, praedecessoribus nostris, nedum ulgentis locu- 
confirmationem et augmentum, sed et in- Tesi 
dulgentias quamplures et privilegia non im- 
merito obtinere meruerint, prout perapo- 
stolicas literas, in forma brevis expeditas, 
nobis manifestissime conelat. 

$3. Nos igitur, eorum vestigiis inhae- — gi es omnia 
rendo, motu simili ac eodem devotionis *?nfrme 
affectu divinitus excitati, dictam confra- 
ternitatem, indulgentias et privilegia omnia 
per praedecessores praefatos eidem socie- 
lati quomodolibet concessas et concessa 
approbamus, confirmamus et roboramus, 
firmum aerobur perpetuum habere volu- 
mus et intendimus. 

8$ 4. Sed quoniam Sixtus in literis plàé- Declrat satis 
dictis, quas hic pro expressis haberi volu- feonensdie 
mus, instituendo confirmavit quod dicti esu recturt; 
Rosarii confratreset sorores, ad consequen- 
das, udipiscendaset indulgentias praedictas 
integraliter obtinendas, et pro earum totali 
assecutione Lenerentur et obligarentur se- 
mel in die, ad honorem Virginis integrum 
psalterium Beatae Virginis perfecisse, pro- 
pter quod nonnulli, multitudine ac nego- 
ciorum varietate impediti, hoc sibi diffi- 
cillimum fore putantes, ab huiusmodi sae- 
pius retrahebantur, et in amoreaceorum 
devotione tepescebant; ad aperiendum igi- 
tur coelorum semitas, et ut ferventiusindu- 
cantur, quo exinde facilius animarum sua- 
rum salutem consequi speraverint,volumus 
el ordinamus quod spatium unius diei 
ad spatium integrae hebdomadae amplie- 


jr evdilatetur, et quod in una dieetuna 





ice fortasse tenebantur, pro die dies, pro 
ice vices üssignamus, ét niliilorniriüs illüd 
"dém ;consequantur, ac sí ritis antiquus 
Tütégraliter servaretur. - 
. 7 8&3. Et quia Leo décimus ordinando in- 
Approhit. in» stituit ac benigne concessit quod quilibet, 
dulgentias sia- 5 . 4. e n o. e arp: aL 
Womm Urbis eX dictis fratribus, ubicumque existentibus, 
ri ieote visitando quinque altaria cuiuscumque ec- 
x clésiae, vel unum aüt duo quínquiés, si 





quinque defuerint, easdem indulgentias | 


"integraliter consequeretur, ac si ommes 
almae Urbisstationes peregrinando circum- 
iret, hoc idem, auctoritste apostolica, 
tenore praesentium approbamus et confir- 
mamus, ac pro firmis et approbatis esse 
et haberi volumus et decernimus. 
$ 6. Et quia nos decet Religiones et san- 
Aut et adé- ctorum Patrum instituta potissimum am- 
dit Indulgentia8 :,,- d . d 
dietis contrari. pliare, supradictis: etiam addendo, volu- 
kx. 'mus quod, cum praefatus Sixtus IV omni- 
'bus praesentibus et füturis, supranomina- 
iumRosarium in tres partesillud dividendo, 
idestintres quinquagenas, singulis diebus, 
pro qualibet quinquagena, quinque annos 
et totidem. quadragenas f'misericorditer.re- 
laxaverit, ex apostolica benignitate, ut prie- 
diéfi confratres ad huiusmodi devotionis 
opéra ferventius inducantur, praetet huius- 
modi indulgentias, omnibus confratribus 
ét: consororibus, praedictum Psalterium 
modo supra exposito et per nos concesso 


recitantibus, annos duos verae indulgentiae , 


concedimus. 

. $ 7. Constitutionibus et ordinationibus 
apostolicis, synodalibus ceterisque in con- 
frarium facientibus non obstantibus qui- 
buscumque. Et ita motu proprio, ac ex 
certa animi deliberatione volumus et man- 
damus. 


Contrariis de- 
roga. 


Fiat ut petitur. 
(Papae subscriptio). 
8. Et cum absolutione a. censuris ad 
effectum praedictorum et cum derogatione 
: privilegiorum et. indultorum quorumcum- 


que.-Et^quod literae expediri possint in : 
' | eonsfitutione Y, Au sacrám, Toin. v pag. 08," 


Z^ 0 l0 ligo dddit indulgentiarum (n. 7-).. 
Bull, Rom. Vol. VI. ?2 


CLEMENS VII PP. 







| forma brévis vel sub plumbo, prou 
éoulratrius vidabitür Gp ponui 


fa p At 


'Sütétum Pátién, 


sub arinulo Piscatoris, Viti fis iiáii;à 
Dat, die 8 maií 1534; ponit. anno 1f, 
Uuews d n 








XLIXj 


Annullatio quarumcumque-disposifionuni, 
de beneficiis ecclesiasticis Sedi! Apostó- 
licae reservatis obtenlarum, contra for- 
mam. concordatorum inter Sederà Ápo- 
stolicam et. nationem. Germanicam , a. 
principibus et praelatis quibuscumquet. 


Clemens episcopus servus SorvOrüm Dei,. 
ad fnturam rel momorlam, ... . 


Admonet nos incumbentis riobis pasto- — eorum. 
ralis officii. .cura ut non soluni nobis, sed 

etinm eunctorum ehristifideliunt, e prae- 

sertim ecclesiasticarum personarunr, pro- 

fectibus diligenter intenti, illorum oceur- 

ramus dispendiis, et quacin cuiusque ipso- 

rum. praeiudiciunt sive-^noxam; "quidvis 
etiani, auctoritate prodiisse comiperimus, 

salubriter reformemus. à 

8 1. Sane, dudunr ád nostram pervenit priui et pris- 

notitiam qualiter nonnulli archiepiscopi pr qoos. | 
et episcopi ac ecclesiarumi praelati, nom- »es beuetio- | 
nulli etiam principes et domini tempora- ei SMIIE 
les inclitae nationis Germanicae, post mi- "9 -^—— 
serabilem Urbis direptionem, collationes - 

et dispositiones beneficiorum eeclesiasti- ho 
corum , nobis et Sedi Apostolicae, etiam" 
| virtute concordatorum inter, Seder et na- , TE 
; tionem praefatas, reservatorufn, temere. 
; usurpare praesumpserunt; ao collationes 
| et dispositiones nostraset dictaeSedisde illis 
; factas admittere contempserunt, nedüm in 
nostrum et ipsius Sedis vilipendium', sed 
.| Ista concordàta firmayft Nicolaus iüs 








. Án. C. M58 


170 
etíain in iurium nostrorum et eiusd. Sejlis | 


"ueillorum, quibus de: ipsis beneficiis provi 


trus, aüt- in^quórm favorem alias dis- 
posuimus, seu provideri-et: disponi man- 

 davintus;- grave; praeiudicium. Et quartis 
 coritra pri 
iusmodi in bulla, quae quotánnis, in die 
Coenaé Domini; de-more lecta 'fuit, decla- 
raverimus et protestati fuerimus quod, in 
praemissis et aliis quibuseumque iuribus 
dictae Sedi et S. R.. E. undecumque et 
qnomodocumque quaesitis seu quaerendis, 
per quoscumque actus contrarios aut quo- 
modolibet. praeiudicantes , tacitos vel ex- 
pressos, a nobis vel ab eadem Sede quo- 
modolibet factos vel faciendos, aut quem- 





cumque temporis fluxum vel patientiam 


vel tolerantiam nostram, nobis aut eidem 
Sedi riullàtenus praeiudicari debere, aut 
quoinodolibet posse: tamen, eicut non sine 
animi nostri moerore intelleximus, non- 
nulli ex archiepiscopis, episcopis, praelatis, 


'principibus et dominis praedictis adhuc 


praemissis desistere non curarunt, nec de 
praesenti curant, quinimmo, quod deterius 
est, ne provisiones apostólicae admittan- 
tur, per sua mandata, etiam poenalia, pro- 


hibere. non verentur, in animarum sud 


rum grave periculum, et aliorum prae- 


.; latorum ac prineipum catholicorum dictae 


Pontifsa eol. 
bene- 


latiópes 


nationis perniciosum exemplum , et scan- 
dalum plurimorum. - 

$8. Nos igitur, qui a dictis concordatis, 
quae olim Romanae Ecclesiae et dictae 


fctoram. factas nationis hominibus, pro ipsius Ecclesiae 


toutra formam 


diclorum con- unione, 
*bfdbiorum ir- 
ritat, el provi- 


sos malae Rdei 


po:tétsorés, et 


^4 restilüllo- 
net — fraetoum 
Ventri decernit 


&c pace ef tranquillitate inter Ec- 
clesiam et nationem praedictas perpetuo 
solidandis et conservandis, laudata, con- 
clusa et accepta fuerunt, nullatenus rece- 
dere intendimus, ne dicli praesumptores 

temptores, aut per eos in dictis 
beneficiis intrusi ex huiusmodi temeraria 
praesumptione gloriari valeant, neve ipsi 
intrusi ex adulterinis eorum titulisaliquem 
fructum reportent; nec illis, quibus de 


surmptores et: contemptores hu- | 


| 





BULLARIUM ROMANUM 


beneficiis praedictis per nos aut dictam 
Sedem sed. eius auctoritate provisum exti 
tit etin futurum yrovidabitur, per alícüius 
temporis fluxum seu aliquam patientiam 
vel tolerantiam praeiudicium fiat aut fa- 
ctum censeatur, ex pastoralis officii dóbito 
providere volentes, ac concordatis práedi- 
etis firmiter inhaerentes, motu proprio et 
ex nostra niatura deliberatione ac cería 
seientia, auctoritate apostolica, deaposto- 
licae potestatis plenitudine, tenore prae- 
sentium declaramus praetensas collationes 
et alias dispositiones de quibuscumque 
beneficiis ecclesiasticis, cum cura et sine 
cura, nobis et dictae Sedi, ut praefertur, 
reservatis, per archiepiscopos, episcopos, 
praelatos ac saeculares principes et do- 
minos quoscumque dictae nationis, seu ad 
eorum praesentationem vel nominationem, 
etiam perordinarios ipsorum beneficiorum 
collatores a tempore dictae direptionis ci- 
tra, contra tenorem et formam dictorum 
concordatorum quomodolibet factas et in 
posterum faciendas, personis, quibus aut 
in quarum favorem factae sunt aut in 
posterum fient, nisi sint per nos aut nostra 
vel dietae Sedis auctoritate approbátae, 
nullum titulum vel colorem ipsa beneficia 
possidendi tribuisse aut in futurum tri- 
buere, sed et illos pro malae fidei posses- 
soribus et mere intrusis ab omnibus ha- 
beri et censeri, ac fructus per eos ex bene- 
ficiis huiusmodi perceptos et percipieridos 
nullo umquam tempore suos facere, sed 
ad illorum restitutionem in utroque foro 
efficaciterobligatos esse, etad illorum resti- 
tutionem, ad eorum quorum interest seu 
etiam fisci nostri instantiam, omnibus viis 
iuris et remediis compelli posse etdebere, 
et eos nullo umquam tempr-e beneficio 
regularum de annali et trien «li pacifico 
possessore gaudere potuisse avt posse. 

8 3. Illis vero quibus eadem beneficia, 


Anco 


Provisis autom 


per nos aut auctoritate nostra vel dictae ^ Sede Aposo- 


Sedis, tenore et forma concordatorum hu- 


lica, fuzta veno- 
rem €ontorda- 





Ain. C. 1555 ; 
vmm, us jugmodi servatis, collata seu commendata 
quaecumque re- : 
sernit, etiam «- SUDf, aut in futurum conferentur vel com- 
eme mis Inendabuntur ; neénon ecclesiis et locis 
ww: — ecclesiasticis ac collegiis, quibus perpe- 
tuoselad tempus eadem auctoritate unita 
sunt aut in posterum unientur; ac om- 
nibus illis, qui in executione literarum 
apostolicarum eis concessarum per consti- 
tgtiones seu mandata archiepiscoporum, 
episcoporum, praelatorum, principum, vel 
dominorum praedictorum hactenus quo- 
modolibet impediti fuerunt aut in poste- 
rum impedientur, dictas regulas et quem- 
cumque temporis fluxum seu patientiam 
vel tolerantiam minime obstare debere, 
quominus contra dictos intrusos et intru- 
dendos quocumque tempore iudicialiter 
experiri valeant. 
8 4. Decernentes sic per quoscumque 


Dec.ewm ir- judices et commissarios, quavis auctoritate 


rilana. 


fungentes, S. R. E. cardinales et Palatii 
Apostolici causarum auditores, sententiari, 
interpretari et iudicari debere, sublata eis 
et eorum cuilibet quavisaliter sententiandi, 
interpretandi et iudicandi facultate etpote- 
state; ac irritum et inane, si secus super 
his ab eis vel quibusvis aliis, quavisaucto- 
ritate, scienter vel ignoranter, attentatum 
forsan est hàctenus, aut in posterum con- 
ligerit attentari. 
8 5. Nonobstantibus regulisetaliis prae- 
Causae. de- missis aliisque constitutionibus et ordina- 
UP" — tionibus apostolicis ceterisque contrariis 
quibuscumque. Ut autem praemissa ad 
omnium notitiam deducantur, volumus et 
mandamus praesentes in Cancellaria Àpo- 
slolica more solito publicari, et in quin- 
terno eiusdem Cancellariae describi. 
$ 6. Praeterea, quia difficile foret prae- 
Trnunplorum SeAtes literas ad singula loca, in quibus de 
ue eis forsitan fides facienda foret, deferre , 
eadem apostolica auctoritate decernimus 
quod ipsarum transumptis, manu alicuius 
nolarii publici inde rogati subscriptis, et 
sigillo alicuius personae ecclesiasticae in 


CLEMENS VII PP. 


494 /— auc. utt 
dignitate constitulae munitis ,. eg; proreus 
in iudicio et. extra et alias ubilibet/fides 
indubitata adhibeatur, quae praesentibus 
adhiberetur, si essentexbibiae yel ostensae. 

Nulli ergo omnino hominumliceathene sucus poe- 
paginam etc. und 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 
quingentesimo trigesimoquarto, kalendis 
iulii, pontificatus nostri anno xt. 

Lecta et publicata fuit in Cancellaria, . 
Apostolica die xir iulii wnxxxiv. 

Dat. die 1 iulii 1534, pontif. anno xi. 
ai r3 





L. 


Djeclaratio constitutionis de praestandis et 
registrandis consensibus in Cancellaria 
Apostolica 1. 


$ 1. Sanctissimus in Christo pater et. iu uu 
dominus noster, dominus Clemens, divina dieat Sid 
providentia Papa septimus, constitutioner siando in Cu- 
" . 7 * eellaria, compu- 
suam de consensibus in Cancellaria vel ius à. die 
Camera Apostolica ex tunc de cetero prao- Pstnationis e- 
standis, quae ad materias Franciae infra 
tres menses, in aliis vero infra quindecim 
dies a die extensionis eorumdem consen- 
suum computandos, in libris solitis et au- 
thentieis annotandos, ob obviandum (rau- 
dibus, quae in retardatione annotationis 
consensuum huiusmodi committebantur, 
nuper editam declarando, voluit quo!l 
dicta tempora non a die extensionis con- 
sensuum in dictis libris, cum ipsa coun- 
stitulio sic nihil operaretur, nec per eati 
dicis fraudibus in aliquo obviaretur, sed 
a die praestationis eorumdem consensuuimn 
intelligi debeant. 
$ 2. Et quoniam nonnunquam prae- o4, uu 
stantur consensus super supplicationibus dum, «i consen. 
nondum ad registrum missis, sed adhue sre rpplice- 
penes datarium suum existentibus; el no- 9» "^ ui: 
tarii non possunt tales consensus in dietis neis nini. 
1 Ex Regest, in Archiv. Vatic. 








Nolurll, ei tem 
pora. opea fue- 


i "nisi vido 


» His 
gj ropibf 


tionum. cónsensum ap üem requirentiunt 
per liáe verb à, videlicel: Missa die tali. 
N, Datarius; quae verba voluit ad plenam 
probationem missionis praedietae suffi- 
cere. 

., B... Praeterea voluit quod moltarii; de 
libus. consensibus rogati, in annotatione 





inl, registrare illorum in dictis libris facienda, teneantur 


non debeat, 


iwontatió se- exÍTa tempora praedicla pro 
$us facia viri- 


hus vacuata- 


de die missionis huiusmodi, sicut de data 
b omg , expressam mentionem fa- 
ut, die praestationis consensuüm el 

die missionis supplicationum huiusmodi 


' giai iunetis, ex illorum inspectione evi- 


denter appareant ipsi consensus infra 
tempora. praedicta in dictis libris anno- 
tati; et. notarii requisiti de cetero ad po- 
nendum aliquos consensus in libris prae- 
dictis, si ex inspectione dierum praesta- 
tionis consensuum ac missionis supplica- 
tionum viderint dicta tempora, ad adno- 
tandum consensus, ut praefertur, praefixa, 
esse lapsa, consensus tales in dictis libris 
annotare nullatenus praesumant, sub poe- 
nis in dicta priori constitutione contentis. 

& 4. Nihilominus annotatio de illis, sic 
tempore 
facta, ipsique consensus sic annotati vi- 
ribus ommino careant, nulliusque sint 
roboris vel momenti; narrativa quoque 
per vérbum Hodie vel Nuper in literis 
apostolicis, super materiis ad quarum 
expeditionem consensus aliquis requiritur, 
pro tempore expeditis, posita, contra prae- 


| Forte legendum autem (n T). 





peitanibu "ROMANUM 


inissà minime "ànéndi début, uec aliquem 
effectum opétetur- 

$ 5. Insuper, intélligens Sanetitas Sua , - 
in profectione sua vefsus Masciliam et 
[durante Sarictitatis Suae ab Urbe absefitia; 
ac per aliquot dies ante el pos, qiimplu- 
res consensus fuisse praesíitos, qui, pro- 
pter varia impedimenta, infra dicta tem- 
pora, iuxta dictam constilutionem, in libris 
praedictis annotari non potuerunt, ad 
consulendum indemnitati partium, dat et 
concedit notariis Cancellariae et Camerae 
praedictis licentiam et. facullatem quod 
omnes consensus a die recessus Sanelita- 
tis Suae ab Urbe versus Massiliam usque 
ad eius in Urbem felicem reditum , vide- 
licet a die nono septembris usque ad diem 
decimum decembris anni millesimi quin- 
gentesimi trigesimi tertii, ac per quinde- 
cim dies ante recessum, et alios quinde- 
cim dies post reditum huiusmodi praesti- 
tos, in libris praedictis, pro. absentibus 
infra tres menses, et pro praesentibus 
infra quindecim dies a die publicationis 
praesentis constitutionis computandos, an- 
notare possint et valeant; necnon con- 
sensus huiusmodi sic annotandos, ac etiam 
de mandato Sanctitatis Suae vel datarii 
sui iam annotatos, in ommibus valere et 
validos esse, perinde ac st infra tempora 
dictae prioris constitutionis in eisdem li- 
bris annotati faissent. 

8 6. Decernens sic per quoscumque 1u- 
dices et commissarios , quavis auctoritate 
fungentes , in quibusvis causis motis et 
movendis, ac etiam per appellationem 
adhuc pendentibus interpretari et iudicari 
debere, ac irritum efc., si. secus fiat, 
priori constitutione praedicta cum poenis 
in ea adiectis alias in suo robore perma- 
nentibus. 

Placet, et publicetur et describatur. I. 





Kc aui 


"Supplek. Gle- 
mens defecto 
registratfonig 
non factae tem 
pore suae ab. 
sentiae ab Ur- 
be; 


Sieque In per- 
petuum praec « 
pit observari. 





Án. C. A534 


Exordium. 


PAULUS ill PP. 


'.— PAULUS. 1I 


PAPA CCXXII 
Anno Domini MDXXXIV. 


^ : i a 

Ando Farnesius, Romanus, sacri 
cardinalium collegii decanus et episcopus 
Ostiensis, electus est in Romanum Pontifi- 
cem die decimatertia octobris anni millesi- 
mi quingentesimi trigesimiquarti, et coro- 
natus est die tertia sequentis novembris. 
Fuit temporibus Caroli V imperatoris, 
summumnquetenuit pontificatum annos xv, 
dies xxvur, et duodecim promotionibus 
LXXI creavit cardinales. Obiit die decima no- 
vembris annimillesimiquingentesimi qua- 
dragesiminoni, et sepultus estin Vaticana 
basilica. Vacavit Sedes menses fere tres. 





I. 


Separatio congregationis Eremilarum San- 
cti Romualdi Montis Coronae , Ordinis 
Camaldulensis, a congregatione sacrae 
Eremi Camaldulensis el Sancti Michae- 
lis de Murano, sub Regula Sancti. Be- 
medict?, cum plurimarum. gratiarum 
concessione ei cuiuscumque alterius Or- 
dinis privilegiorum communicalione er 
indulto. Clementis VII !. 


Paulus episcopus servus servorum Dei, 
&d perpetuam rei memoriam. 


Rationi congruit, et convenit honestati 
ut ea, quae de Romani Pontificis gralia 
processerunt, licet, eius: superveniente 
obitu, literae apostolicae confectae non 
fuerint super illis, suum consequantur 
effectum. 

84. Dudum felicis, recordationis Üle- 
menti Papae VII, praedecessori nostro, 

1 De hac congregatione habes supra in consti- 


iutione xxvi Clementis Vll, Festrum, pag. 117. i 


praedecessor noster, quondam Paulo Ve- 





M3 /— As. C. Ust 
pro parte dilectorum filiorum maioris; vi- 
sitatorum, priorum et. fratrum societatis 
Eremitarum Saneti Romualdi, Camaldu- 

lensis Ordinis, exposito .quod 'olim,: poste mult Cunt: 


quam piae memoriae Leo Papa X , etiam loca eremitorie 
"ubique erigere 
possent, 


lea X con. 
cessit Panlo Vo 
néto el quibns 
dum aliis Rre- 
mlís B8. Ho- 


neto et quibusdam «liis, in literis tunc 
expressis, Eremitis sacrae Eremi dicti Or- 
dinis, Aretinensis dioecesis, expresse pro- 
fessis, ardore maioris observantiae et per- 
fectioris vitae eremiticae ferventibus, in- 
ler alia, quod in quibusvis locis, etiam 
extra [taliam et loca ultramarina, mo- 
nasteria, eremitoria et religiosa loca eri- 
gere, et postquam erecta forent, ómnibus 
et singulis indultis et privilegiis quomo- 
dolibet a Sede Apostolica Eremitis sacrae 
Eremi huiusmodi ac congregationi eius- 
dem Eremi et Sancti Michaelis de Murano 
concessis, gaudere, et habitum eiusdem 
Religionis aliis exhibere possent, per suas 
in forma brevis literas, licentiam cences- 
serat. 
82. Et ipse Paulus eum uno socio Ere- 
mita, vigore concessionis huiusmodi ad 
id electo, ad !ocum Cryptarum nuncupa- 
lum castri. Massarii , Exinensis dioecesis, 
qui tune membrum Eremitarum sacrae 
Eremi praedicti erat, accesserat, et ad 
eosdem Paulum et socium diversae mul- 
tarum partium, tam ecclesiasticae et re- 
ligiosae, quam saeculares personae in dies 
ad eosdem venientes, cum eodem Paulo 
et socio se coniunxerant; et praefatis 
Paulo et socio et successive receptis per- 
sonis nonnulla loca eremitica, partim fere 
dirupata et partim aedificari coepta, quae 
postmodum ipsi restauraverant, et. quasi 
de novo aedificaverant, tam a Sede Apo- 
stolica quam a diversis christifidelibus ec- 
clesiasticis et saecularibus personis do- 
nata et concessa fuerant. ; 

$ 3. Vidensque ipse Paulus se tot per- lem Pues 
sonis ac locis quotidie mulliplicari, ad resem s 


N "em ii , ralem sacrae [7 
olim congregationis sacrae Eremi et Sancti remi Camalduu 


]pse Paulus rum 
uno sola ad | - 
eam. Cryptarum 
uccéssll el ad 
eos góns mulla 
eonftult ei mul. 
la loca oiadem 
dois fuerunt, 























Nolurll, ei tem 
pora. opea fue- 


i "nisi vido 


» His 
gj ropibf 


tionum. cónsensum ap üem requirentiunt 
per liáe verb à, videlicel: Missa die tali. 
N, Datarius; quae verba voluit ad plenam 
probationem missionis praedietae suffi- 
cere. 

., B... Praeterea voluit quod moltarii; de 
libus. consensibus rogati, in annotatione 





inl, registrare illorum in dictis libris facienda, teneantur 


non debeat, 


iwontatió se- exÍTa tempora praedicla pro 
$us facia viri- 


hus vacuata- 


de die missionis huiusmodi, sicut de data 
b omg , expressam mentionem fa- 
ut, die praestationis consensuüm el 

die missionis supplicationum huiusmodi 


' giai iunetis, ex illorum inspectione evi- 


denter appareant ipsi consensus infra 
tempora. praedicta in dictis libris anno- 
tati; et. notarii requisiti de cetero ad po- 
nendum aliquos consensus in libris prae- 
dictis, si ex inspectione dierum praesta- 
tionis consensuum ac missionis supplica- 
tionum viderint dicta tempora, ad adno- 
tandum consensus, ut praefertur, praefixa, 
esse lapsa, consensus tales in dictis libris 
annotare nullatenus praesumant, sub poe- 
nis in dicta priori constitutione contentis. 

& 4. Nihilominus annotatio de illis, sic 
tempore 
facta, ipsique consensus sic annotati vi- 
ribus ommino careant, nulliusque sint 
roboris vel momenti; narrativa quoque 
per vérbum Hodie vel Nuper in literis 
apostolicis, super materiis ad quarum 
expeditionem consensus aliquis requiritur, 
pro tempore expeditis, posita, contra prae- 


| Forte legendum autem (n T). 





peitanibu "ROMANUM 


inissà minime "ànéndi début, uec aliquem 
effectum opétetur- 

$ 5. Insuper, intélligens Sanetitas Sua , - 
in profectione sua vefsus Masciliam et 
[durante Sarictitatis Suae ab Urbe absefitia; 
ac per aliquot dies ante el pos, qiimplu- 
res consensus fuisse praesíitos, qui, pro- 
pter varia impedimenta, infra dicta tem- 
pora, iuxta dictam constilutionem, in libris 
praedictis annotari non potuerunt, ad 
consulendum indemnitati partium, dat et 
concedit notariis Cancellariae et Camerae 
praedictis licentiam et. facullatem quod 
omnes consensus a die recessus Sanelita- 
tis Suae ab Urbe versus Massiliam usque 
ad eius in Urbem felicem reditum , vide- 
licet a die nono septembris usque ad diem 
decimum decembris anni millesimi quin- 
gentesimi trigesimi tertii, ac per quinde- 
cim dies ante recessum, et alios quinde- 
cim dies post reditum huiusmodi praesti- 
tos, in libris praedictis, pro. absentibus 
infra tres menses, et pro praesentibus 
infra quindecim dies a die publicationis 
praesentis constitutionis computandos, an- 
notare possint et valeant; necnon con- 
sensus huiusmodi sic annotandos, ac etiam 
de mandato Sanctitatis Suae vel datarii 
sui iam annotatos, in ommibus valere et 
validos esse, perinde ac st infra tempora 
dictae prioris constitutionis in eisdem li- 
bris annotati faissent. 

8 6. Decernens sic per quoscumque 1u- 
dices et commissarios , quavis auctoritate 
fungentes , in quibusvis causis motis et 
movendis, ac etiam per appellationem 
adhuc pendentibus interpretari et iudicari 
debere, ac irritum efc., si. secus fiat, 
priori constitutione praedicta cum poenis 
in ea adiectis alias in suo robore perma- 
nentibus. 

Placet, et publicetur et describatur. I. 





Kc aui 


"Supplek. Gle- 
mens defecto 
registratfonig 
non factae tem 
pore suae ab. 
sentiae ab Ur- 
be; 


Sieque In per- 
petuum praec « 
pit observari. 





Án. C. A534 


Exordium. 


PAULUS ill PP. 


'.— PAULUS. 1I 


PAPA CCXXII 
Anno Domini MDXXXIV. 


^ : i a 

Ando Farnesius, Romanus, sacri 
cardinalium collegii decanus et episcopus 
Ostiensis, electus est in Romanum Pontifi- 
cem die decimatertia octobris anni millesi- 
mi quingentesimi trigesimiquarti, et coro- 
natus est die tertia sequentis novembris. 
Fuit temporibus Caroli V imperatoris, 
summumnquetenuit pontificatum annos xv, 
dies xxvur, et duodecim promotionibus 
LXXI creavit cardinales. Obiit die decima no- 
vembris annimillesimiquingentesimi qua- 
dragesiminoni, et sepultus estin Vaticana 
basilica. Vacavit Sedes menses fere tres. 





I. 


Separatio congregationis Eremilarum San- 
cti Romualdi Montis Coronae , Ordinis 
Camaldulensis, a congregatione sacrae 
Eremi Camaldulensis el Sancti Michae- 
lis de Murano, sub Regula Sancti. Be- 
medict?, cum plurimarum. gratiarum 
concessione ei cuiuscumque alterius Or- 
dinis privilegiorum communicalione er 
indulto. Clementis VII !. 


Paulus episcopus servus servorum Dei, 
&d perpetuam rei memoriam. 


Rationi congruit, et convenit honestati 
ut ea, quae de Romani Pontificis gralia 
processerunt, licet, eius: superveniente 
obitu, literae apostolicae confectae non 
fuerint super illis, suum consequantur 
effectum. 

84. Dudum felicis, recordationis Üle- 
menti Papae VII, praedecessori nostro, 

1 De hac congregatione habes supra in consti- 


iutione xxvi Clementis Vll, Festrum, pag. 117. i 


praedecessor noster, quondam Paulo Ve- 





M3 /— As. C. Ust 
pro parte dilectorum filiorum maioris; vi- 
sitatorum, priorum et. fratrum societatis 
Eremitarum Saneti Romualdi, Camaldu- 

lensis Ordinis, exposito .quod 'olim,: poste mult Cunt: 


quam piae memoriae Leo Papa X , etiam loca eremitorie 
"ubique erigere 
possent, 


lea X con. 
cessit Panlo Vo 
néto el quibns 
dum aliis Rre- 
mlís B8. Ho- 


neto et quibusdam «liis, in literis tunc 
expressis, Eremitis sacrae Eremi dicti Or- 
dinis, Aretinensis dioecesis, expresse pro- 
fessis, ardore maioris observantiae et per- 
fectioris vitae eremiticae ferventibus, in- 
ler alia, quod in quibusvis locis, etiam 
extra [taliam et loca ultramarina, mo- 
nasteria, eremitoria et religiosa loca eri- 
gere, et postquam erecta forent, ómnibus 
et singulis indultis et privilegiis quomo- 
dolibet a Sede Apostolica Eremitis sacrae 
Eremi huiusmodi ac congregationi eius- 
dem Eremi et Sancti Michaelis de Murano 
concessis, gaudere, et habitum eiusdem 
Religionis aliis exhibere possent, per suas 
in forma brevis literas, licentiam cences- 
serat. 
82. Et ipse Paulus eum uno socio Ere- 
mita, vigore concessionis huiusmodi ad 
id electo, ad !ocum Cryptarum nuncupa- 
lum castri. Massarii , Exinensis dioecesis, 
qui tune membrum Eremitarum sacrae 
Eremi praedicti erat, accesserat, et ad 
eosdem Paulum et socium diversae mul- 
tarum partium, tam ecclesiasticae et re- 
ligiosae, quam saeculares personae in dies 
ad eosdem venientes, cum eodem Paulo 
et socio se coniunxerant; et praefatis 
Paulo et socio et successive receptis per- 
sonis nonnulla loca eremitica, partim fere 
dirupata et partim aedificari coepta, quae 
postmodum ipsi restauraverant, et. quasi 
de novo aedificaverant, tam a Sede Apo- 
stolica quam a diversis christifidelibus ec- 
clesiasticis et saecularibus personis do- 
nata et concessa fuerant. ; 

$ 3. Vidensque ipse Paulus se tot per- lem Pues 
sonis ac locis quotidie mulliplicari, ad resem s 


N "em ii , ralem sacrae [7 
olim congregationis sacrae Eremi et Sancti remi Camalduu 


]pse Paulus rum 
uno sola ad | - 
eam. Cryptarum 
uccéssll el ad 
eos góns mulla 
eonftult ei mul. 
la loca oiadem 
dois fuerunt, 




















Ke. 0. 1855 — 174 

rediit, elqio Michaelis de-Muráno vicarium generalem, ; 

mnl huee al- 

ihilteavit, Bt ab DH VEDO", getiéralem: "nunoupatum, et" vi- 

vim intigue Sittore cesserat , eisdemique seriem 

d, 

veriti eti facti.ex t, velleque, tám ipse quam 

eletns rem cetéri-socm E einitae huiusmodi, sub eo- 

d rer etta pre. um obedientia 'ét visitatione vivere de- 

ino erimiin oláraverat. Olim. vicarius, tunc generalis 
praedictus, habens, ut asserebat, a Gon- 
grégatione huiusmodi omnimodam aueto- 









ritatem, sinceritàtem animi dicti Pauli ; 


cognoscens, praefata eremitoria, videlicet 
quinque, Cryptarum Massarii, Saneti Hie- 
ronymi de Pascilupo , Cryptae Sancti Be- 
nedicti in Monte Conaro, Sancti Leonardi 
* de. Volabrio ac Sanctae Mariae de Spiritu 
Sancto, Exinensis, Eugubinensis, Ánco- 
nitanae, Firmanae et Larinensis dioece- 
sis; a Sede praedicta aliisque christifi- 
delibus praefatis eisdem Paulo et sociis, 


ut praefertur, concessa, et Eremitas im | 


illis tune eommorantes in eorum con- 


gregationem receperat, ipsosque Paulum 


et socios receptos, Eremitas eorumque 
eremitoria et religiosa loca huiusmodi in 
societatem Eremitarum Sancti Romualdi, 
per maiorem et olim correctores, tunc 
autem visitatores, ' capitulum et eremito- 
riorum huiusmodi singulorum priores 
perpetuis futuris temporibus regendam et 
gubernandam, erexerat. Et eisdem Paulo 
et Éremitis praefatae Societatis condendi 
et celebrandi generalia capitula eiusdem 
societatis; et in eis priores, rectores ot 
alios ministros eligendi, et pro eiusdem 
societatis conservatione et augmento mis- 
sas et alia divina officia in eorum capita- 
lis celebrandi, capitula generalia eiusdem 
societatis, et pro eiusdem observantia, 
quaecumque statuta, ordinationes et con- 
stitutiones edendi, et pro tempore edita 
corrigendi, reformandi et mutandi, quae, 


8i contra substantialia Regulae Sancti Be- ; 


nedicli non essent, a praedicto lunc vica- 
rio et visitatoribus aut praefatae congre- 
gationis capituli derogari aut innovari, sine 





BULLARIUM ROMANUM 


dictorum Eremitarum: consensu, non pos- 
sent; ac alia loca quaecumque et personas 
quascumque in eadem societate rece- 
ptandi ; necnon quód eiusdéni societatis 
superior, ex tunc maior nuncupandus, per 
eiusdem congregationis capitulum dé anno 
in annum eligendus, loca et personas de 
triennio in triennium , et. frequentius, si 
sibi videretur, visitare deberet, licentiam 
concesserat; et. omnia et singula. privile- 
gia, gratias et immunitates Eremitis con- 
cessa et quomodolibet concedenda , tam 
sacrae Eremi Camaldulensis, quam totius 
praefatae congregationis, eidem societati 
Eremitarum Sancti Romualdi, locis et per- 
sonis communia esse, dummodo receptío 
et admissio huiusmodi per capitula gene- 
ralia congregationis sacrae Eremi et San- 
cli Michaelis de Murano, praedict. appro- 
baretur, voluerat. Et praefati Eremitae , 


' vigore concessionis. huiusmodi, in eorum 


capitulis congregati, nonnullas constitu- 
tiones el statuta super tribus substantia- 
libus et forsan aliis emittendis votis et 
regularibus institutis Regulae Sancti De- 
nedicti, et divinis officiis celebrandis ac 
aliis felicem dictae societatis, tam in spi- 
ritualibus quam in temporalibus , guber- 
nationem et directionem , ac honeste et 
religiose vivendi modum concernentia or- 
dinaverant. Ác postmodum praesidens et 
definitores capituli generalis congregatio- 
nis sacrae Eremi et Saneti Michaelis prae- 
dicli, per eorum speciales literas, dicla 
quinque eremitoria et societatem huius- 
nodi ab eorum congregatione penitus se- 
paraverant, el dissolutam et separatam 
esse declaraverant, nullamque sibi eli- 
gendi superiorem , necnon eremitoría ac 
illerum personas huiusmodi visitandi fa- 
cultatem reservaverant; quodque praefati 
Eremitae ad eorum superioris huiusmodi 
electionem, prout eis visum foret, proce- 
dere possent, ac in iis, quae eremitoria 
et illorum personas praedicta coneerne- 


An. C. 189 
bant, ac quidquid eidem. societati visum 
foret, a Sede Apostolica petere possent, 
voluerant. 
$ 4 Praefatus Clemens praedecessor 
Gemem Vu praedicta omnia et dissolutionem -huius- 
Ken ^" modi approbaverat et confirmaverat, eis- 
que unum dictae societatis maiorem et 
correctores, nunc autem visitatores nun- 
cupatos, locorum priores et alios officia- 
les, prout eis expedire videretur, per 
seipsos annis singulis eligendi, qui eo 
ipso, quo electi forent, confirmati esse 
censerentur, indulserat. 
$ 5. Et successive, cum ipsi, pro dictae 
We Me Societatis commodiori gubernatione, ali- 
dictae. socleta- Quas ex praedictis constitutionibus, ordi- 
soser apro: ationibus et capitulis, eis diligentius et 
berit; maturius examinatis, cassassent, et aliquas 
denuo ordinassent, et, amotis quibusdam 
superfluis, in meliorem formam refor- 
massent, idem Clemens praedecessor illas 
eliam approbaverat et confirmaverat , 
prout ii diversis instrumentis et scriptu- 
ris vicarii generalis ac visitatorum prae- 
sidentis et definitorum praedictorum , ac 
ipsorum Leonis et Clementis praedeces- 
Sorum diversis literis, dicebant plenius 
contineri. 
$ 6, Ac pro parte eorumdem maioris, 
Secietatemque Visilatoris, priorum, fratrum et Eremita- 
istam — instituit 
Eremüarm s, lüm eidem Clementi praedecessori hu- 
Bomwldl w- militer supplicato ut, ex praedictis et aliis 


cupandam; 


tantum societatem Eremitarum Sancli Ro- 


PAULUS IH PP. 


| 
| 


eis concessis et. concedendis locis, unam . 


A325 — An. C. dA 
tores , priores, officiales ac eremitas so- . 
cietatis. huiusmodi . amplioris apostolici 
favoris praesidio complecti, ae- eos. el 
eorum singulos a quibusvis excommuni- 
cationis, suspensionis et interdicti aliis-.-- 
que ecclesiasticis sententiis, censuris ac 
poenis, a iure vel ab homine, quavis oc- 
casione vel causa latis, si quibus qud- 
modolibet innodati existebant, ad effectum 
infrascriptorum dumtaxat consequendum, 
absolvens et absolutos fore censens, huius- 
modi supplicationibus inclinatus, sub da- 
tam videlicet tertio nonas septembris, 
ponlificatus sui anno sexto, auctoritate 
apostolica, ex praedictis ac quibuscum- 
que aliis eis tunc et pro tempore dictae 
societati ubique terrarum concessis et 
concedendis, ac per eos recipiendis et 
retinendis eremitoriis et religiosis locis, 
unam tantum omnium ac singulorum 
fratrum in eisdem eremiloriis et religio- 


sis locis pro tempore degentium sdGieta- 


tem. Eremitarum Sancti Romualdi nuncu- 
pandam; per superiorem, maiorem nun- Regeulum quo- 
cupatum , visitatores, capitulum, priores re Sede 
ac alios officiales, iuxta ipsius societatis *'n^ndomeiores 
statuta et. ordinationes, regendam et. gu- 
bernandam. 

$7. Ita quod omnes et singuli dictae Omnesque fra- 
societalis .fratres, praesentes et füturi, temen; 
quamvis in diversis locis, etiam extra Ita- 
liam et loca ultramarina, pro. tempore 


manerent, unum tamen corpus et unica 


' societas Eremitarum Sancti Romualdi, Ca- 


mualdi erigere et instituere, praemissis . 
' lemporibus existerenl ac facerent. 


et aliis infrascriptis, pro illorum subsi- 


stentfa firmiori, robur apostolicae firmi- . 


Tátis adiicere, ac alias in praemissis op- 


portune providere, de benignitate aposto- : 


lica dignaretur; praefatus Clemens prae- ; 


decessor, qui ad ea, per quae slalus re- 


personae acceptius divinis beneplacitis se 
coaptare possent, solertiae suae curas li- 


benter dirigebat; volens maiorem, visita- 


maldulensis Ordinis, perpetuis futuris 


$ 8. Cum faeultate celebrandi genera- 
lia, provincialia ac alia capitula eiusdem 
societatis, eL ih eis superiorem, maiorem, 
priores, rectores et alios ministros eli- 


Facultates tta 
erpréssas cou- 
cessit; 


ligiosarum personarum florere, ipsaeque ; gendi; et, pro eiusdem societatis conser- 
Scopo orar iere. pam 


vatione et augmerito, missas et alia divina 
officia in eorum capitulis celebrandi, alia- 
que omnia et singula, quae ad similes 








ka. C. td 


Jndalia omnis né 
ti elatota con- 


firmavit; 


Alige ede vjsitaforum, priorum et officialium et 
dietbarbamdes ,, : P 

ferendi faeulta- aliorum fratrum praefatae societatis, illas 
wm cone eris quinque eremitoria praedicta ei-- 


. dem maiori, visitatoribus, prioribus et 


i : METUS 

176 . BULLÁRIUM 
düdfatés perümebant et pro tempore 
pérüüiBrént , faciendi , eréxit- ac institüit. 
Néenon separationem , dissolütio- 
oncasstonem et indulta ac facühtá- 
ies el libel: concessa; ac cónsti- 
tuilóges dt stituta per capitulum dictae 
eréciáe societatis édita, ut praefertur, re- 
foffüatà ; ac ocnia et singula privilegia, 
illia et gratias pér Sedem eamdem 
díci&à &ocietati vel per alium faeultatem 
hàábdtütemi, etiam  vivàe vocis oraculo vel 
alias quomodólibet, concessa et concessas, 
auctóritate praedicta approbavit, confir- 
xoavit, 'stabilivit ac robur apostolicae con- 
firinationis liabere decrevit, supplens om- 
nés 8t singulos defectus, tarh iuris quam 
faéti', si qui forsan bó eno rad in eis- 
dém. 

$10. Et pro potiori cautela maioris, 















íratribus eorum erectae soeielatis, pro 
tempore existentibus, de novo perpetuo 
concessit et assignavit; quodque omnes 
et singuli diétae societatis erectae Ere- 
mitae, Ordinem praedictum in ipsa socie- 
tete professi, tune. praesentes ct futuri, 
in capitulo generali pro tempore cele- 
brando, in eo vocem habentes, pro felici 
dictae societatis statu ei successu, alia 
Síatuta, constitutiones, ordinationes ac 
omnia et singula, quae in spiritualibus 
et temporalibus ipsius societatis ac eius 
regularis disciplinae statum, observan- 
tíain , indémnitatem, et circa divini officii 
et missarum directionem et ordinationem, 
ac caeremonias, absque ipsius Regylae, 
in substantia vel in effectu, variatione , 
interpretáfione vel declaratione, quoquo 
modo concernere possent, instituendi, or- 
dinandi, inierprelandi , declarandi et alia 
de novo faciéndi; et sic iüstiluta , ordi- 
fata, interpretata, declarata et de novó 





"ROMANUM 

fácta;; it toto vel-in parte, prout rerüm 
'et' temporurm- qualitas- exigeret. tolléndi 
et'alterandi ac in melius cominutandi ; 
necnot, pro: honestate et; qualitàte vitae 
eremüticae huiusmodi; barbam deferendi 
plenam 'et liberam eis concessit. faculta- 
tem. 


8 11. Ac huiusmodi societatem, omfes- A ssperloritata 


que et singulos superiores, eremilas ; Ob- voriorem dt 


latos, novitios, familiares, servitores et per- *lierem eximi 


sonas dictae societatis, tune et pro tempore 
existentes, ac ipsius monasteria, eremito- 
ria religiosa et loca alia quaecumque, ac 
mobilia etimmobilia bona, tune praesentia 
et futura, ad praefatam societatem quomo- 
dolibet pro tempore pertinentia, et in po- 
sterum eidem de novo erectae societati 
quandocumque seu quomodolibet uniri 
vel incorporari seu subijci in perpetuum 
vel ad tempus contingéret, a quoramcum-- 
que legatorumi , étiam de latere , necnon 
nunciorum dictae Sedis, ac quorumvis offi-- 
cialium Romanae Curiae et patriarcharum, 
archiepiscoporum , episcoporum, electo-: 
rum et inquisitorum haeréticae pravitatis, : 
quacumque, etiam apostolica, auctoritate, 
aliorum querumcumque iudicum ordina-: 
riorum et non ordinariorum, quavis aucto-' 
ritate et potestate fungentium, ditione, au- 
etoritate, superioritate, potestate, dominio, 
visitatione, reformatione et correctione, ita 
quod contra dictam de novo erectam so- 
cietatem vel eius singulares personas, nec 
non monasteria, ereniitoria'et loca et per- 
sonas ac familiares cum eis degentes, ratio- 
ne delicti , excessus seu contractus aut 
vei de qua ageretur, ubicumque iniretur 
eontraetus, committeretur delictum aut 
res ipsa consisteret , excommunicationis, 
suspensionis aut interdicti ant alias quasvis 
sententias, nisi de speciali Sedis praedictae 
comrissione, quomodolibet, directe velin- 
directe, proferre seu promulgare non pose 
sent. : SAPE. 

$ 12. Necnon ab omnibus et singulis 


LTUEHE STI 





An. C. iot PAULUS 
4 decimarum, decimis ; cóllectis , exactionibus, gabellis, 
gabellarum eic. m "n - " "m . 
foliowe tbe. talliis, dativis, datiis, tractis, subsidiis cari- 
"ert tativis, impositionibus ordinariiset extraor- 
dinariis, collegiis, parochianis, universita 
tibus, monasteriis, fabricis et aliisquibus- 
vis personis, quacumque auctoritate etex 
quavis causa et consideratione, etiam pro 
expeditione contra infideles aut fabricae 
basilicae Principis apostolorun: de Urbe, 
aut aliis imminentibus necessitatibus Sedis 
praedictae, auctoritate eiusdem Sedis vel 
quavis alia imposilis et imponendis , sub 
quacumque verborum vi et forma, etiam 
sub excommunicationis lafae sententiae 
poena, exempti et exempta censerentur, 
nisi de indulto et socielate huiusmodi spe- 
cialis et expressa mentio in literis aposto- 
licis fieret, et tunc non veram decimam, 
sed mediam auri unciam Camerae Aposto- 
licae solvendo, pro omnibus eorum locis 
dc eremitoriis, bonis et personis, liberatio- 
nem consequerentur , 
totaliter liberavit; eaque omnia et eorum 
quodlibet in ius et proprietatem beat. Petri 
et Pauli et Sedis praedictae, ac sub eorum 
et dictae Sedis protectione suscepit. EL si 
legati et subdelegati, ordinarii aut. aliae 
personae praedictae contra exemptionem 


prorsus exemil et 


etliberationem huiusmodi quiequam atten- | 


tare quoquo modo praesumerent, ac lite- 


rarum desuper conficiendarum vigore re- 


quisiti per ipsius de novo erectae societatis 
prselatos, Eremitas vel procuratores corum, 
infra tres dies a die requisitionis huius- 
modi computandos non desisterent, excom- 
municationis sententiae ipso facto nosce- 
rent se subiectos; et si forte aliter facium 
foret, eo, ipso esset irritum oi inane nul- 
liusque roboris vel momenti. 


$ 13. Praeterea ipsis, reliciosos eorum i 


Religiosos Or- Ordinis ad primam tonsuram et quatuor 
diis ad mino- minores ordines promovendi; ad sacros 
ordines tri vero, eiiam si lempus a canonibus statutum 
per au centibe: non atingerent, per quemlibet catholicum 
episcopum in eorum locis et alibi, ubi- 

Bull. li... V ML à: 


23 


Hi pp. 175 con 
cumque eis commodum foret, absque lj. r*tempers fe 
cem iriba 
centia dioecesani, eliam extra tempora , «t. 1 
diebus tamen dominicis vel festivis, eos 
promoveri faciendi, ac illos eislibere con- 
ferendi; eumdemque episcopum, pro con- 
secralionibus altarium seu.ecóolesiarum, 
ac pro Oleo Sancto et quolibet ecclesiastico 
sacramento, adeundi; et, de licentia eorum 
capituli generalis seu provincialis, lerusa- 
lem et alia loca sancta visitandi et. inibi 
habitandi, ac loca et eleemosynas , etiam 
ab infidelibus, recipiendi licentiam et fa- 
cultatem concessit. 
$14. Etinsuper, pro conservatione puri- 
tatis eorum solitudinis, ne mulieres ad 
eorum eremitoria, etiam Sancti Hieronymi 
de Pascilupo, Eugubinae dioecesis, tunc 
praesentia et futura, intra videlicet per eos 
praefixos seu praefigendos terminos, prae- 
ter illostantum dies, quos ipsi statuerent, 
dummodo non ultra tres dies in quolibet 
anno, accedere quomodolibet, sub excom- 


Ingressnm— 04 
eremitoria mu- 
lieribus. prohl- 
buit; 


| rnunicationis poena, auderent vel praesu- 


merent, cellularum tamen ipsorum ingres- 
su semper prohibito remanente, inhibuit. 

8 15. Deinuin, pro commoditate et utili- 
late eremitoriorum et locorum huiusmodi, 
tunc praesentium et futurorum, de licentia 
eorum capituli generalis seu provincialis, 
cis et cuilibel eorum ac pro tempore exi- 
stentibus, quaecumque immobilia ad eos 
eorumque ecclesias, eremitoria, altaria el 
loca huiusmodi pro tempore spectantia et 
pertinentia, in emphyteusim perpetuam 


Stabilia. alie- 
mandi ad evi 
dentem utilita- 
fom Ordinis li- 
eoninm Imper- 
Mtas fuit; 


| vel per tempus, sub aliquo annuo canone 


sive censu quibusvis personis, in eviden- 
tem ecclesiarum, monasteriorum et regu- 
larium. locorum huiusmodi utilitatem , 
concedere ; illaque pro aliis immobilibus 
utilitatibus permutare seu vendere et alie- 
nare, eL pretium inde proveniens in aliis 
immobilibus honiseorum ecclesiis, eremi- 


1 Primum declarat Concil. Trid., sess. xxm, 
De Heform., cap. 11; secundum revocavit idem 





Concil., ubi sup., cap. 12 et seqq. 








. An. C. i34 — 178 
'toriis et regularibus locis utilioribus, ac 
" alias, iuxta tenorem literarum recolendae 
memoriae Pauli Papae secundi, similiter 
praedecessoris rostri, de rebus ecclesia- 
ticis non: slienandis editarum: ita quod 
priores; qui pro tempore essent, locorum 
lüiusmodi' iudices, ád hoc ut immobilia 
bona huiusmodi in emphyteusim vel cen- 
sum aut-alias danda et permutanda seu 
vendenda et alienanda, coram eisdem iudi- 
cibus spectarentur, eligere possent, conver- 
tere, etceteris eremitoriis eorum societatis, 
prouteis commodius visum foret, pro eius- 
dém. societatis conservatione applicare va- 
lerent, et quaecumque bona, etiam feudalia 
acemphyteutica, etiam ecclesiastica, eidem 
societati, tam inter vivos quam causa mor- 
tis seu testamento, vel codicillo, dari, con- 
cedi et relinqui libere possent. 
8 16. Ita quod. ipsa societas ad eadem 
Oners, sà que ODeTa, ad quae donator seu testator hn- 
pro dictia boniy . . : 
Bremiue teno- Iü8modi , occasione bonorum eorumdem, 
reru spuje, tenebatur, el quaecumque alia, quae ipse 
»ii drew; donator seu testator étiam imponeret, 
omnino tenerentur, etiam si ad certum 
numerum generationum aut nominatio- 
num eadem bona concessa essent, ipsa 
societas, non perpetuo, sed per triginta 
annos pro qualibetgeneratione seu nomi- 
natione huiusmodi bona eadem tenere 
possent; et. finitis ipsis annis, bona prae- 
dicta ad eorum directos dominos devolve- 
rentur, et, absqueeorum consensu, tenere 
non valerent, statuit et ordinavit. 
8 17. Ulterius ipsis, delicentia capituli 
Curam antns- generalis seu provincialis dictae societatis, 
Tocerum soris. Curam animarum monasterii S. Salvatoris 
v. anm deca. 06 Monte Acutoet parochialium S. Michaelis 
jar, Archangeli, ac prioratus S. Salvatoris de 
Fano, Perusinae, Tudertinae e! Fanen- 
sis dioecesis, ecclesiarum, eidem societati 


perpetuo eanonice unitarum, abdicare; | 


et, de consensu illorum parochianorum, in 
loco dictis parochianis accomimodo , alias 


eccles., quibus cura.parochianorum prae- 


BULLARIUM ROMANUM 


An. C. 1658 
fatorum applicaretur, construi facere, seu 
alteri parochiali, quae parochiariis huius- 
modi accomoda foret, etiam de consensu 
illius rectoris, cui, pro huiusmodi cura 
exercenda, quod inter eos conventum esset 
Solverent, ac illas iurisdictioni ordinarii 
loci subiicere. 

8$ 18. Ac loca quaecumque, etiam per wonque ece- 
ecclesiasticas et religiosas personaseis con- r^ seitt- 
cedenda recipere et eorum usui applicare. 
Necnon loca sive eremitoria pro tempore re- 
cepta perficere, et alia de novo, cum eccle- 
siis, oratoriis, humili campanili, cellulis 
eLofficinis necessariis, construere seu con- 
Strui, et iam constructa, pro convenientiori 
eorum mansione, demoliri facere, eteaad 
aliorum locorum constructorum sive de 
novo construendorum usum convertere. 

$ 19. Ac pro dicti Ordinis propagatione, neigovos quo- 
omnes et singulos religiosos quorumeum- Vos 
que, etiam Mendicantium, Ordinum et con- Meaticentium , 
gregationum ae monasteriorum ad eremi- piece 
toria praefata, tamquam ad arctiorem vi- fecyrpose dc 
tam, convolare, et sub societate et eorum *'*e' 
habitu Altissimo famulari eligentes, supe- 
riorum suorum licentia petita, licet non 
obtenta, absque alia contradictione velob- 
slaculo, recipere; ipsique sic recepti et in 
eadem societate sive Ordine professi, ad 
omnia officia et dignitates societatis eorum- 
dem Eremitarum promoveri etassumilibe- 
re et licite valerent, indulsit. 

8 20. Postremo maiori ac omnibus et 
singulis visitatoribus, provincialibus, prio- or His 
ribus et aliis officialibus ac fratribus sive umque niorum 
Eremitis praefatis, ut ipsi et ommes et sceau con- 
singuli, ac commissi, oblati, novitii, ser- ***'' 
; vitores, familiares, benefactores et aliae 
personae, ac etiam oratoria, ecclesiae, 
mThonasteria, eremitoria et loca et quae- 
cumque bona et cetera alia eidem so- 
cielati pro tempore pertinentia , omnibus 


Indulla, gra- 





et singulis indulgentiis, pe:catorum re- 
missionibus, gratiis, concessionibus, fa- 
culiatibus , immunitatibus, exemptioni- 





PAULUS 
bus, privilegiis, preeeminentiis, praeroga- 
tivis , libertatibus, favoribus, licentiis et 
indultis apostolicis vel aliter, qualiacumque 
essent, quibus omnes et. singuli Ordines, 
congregationes, societates et monasteria, 
sub approbatis Regulis degentes seu mili- 
tantes, ac degentia seu militantia, eorum- 
que superiores generales, provinciales et 
particulares monaci seu religiosi, com- 
missi, oblati, novitii, familiares, servito- 
res, benefactores et aliae personae &orum- 
que ecclesiae, oratoria et alia quaecum- 
que bona, quae omnia, ac si nominatim 
exprimerentur, dictus Clemens praedeces- 
sor haberi voluit pro sufficienter expres- 
sis, coniunctim vel divisim, eis et cuilibet 
ipsorum, in genere vel in specie, etiam 
vivae vocis oraculo vel alias quomodolibet 
concessis seu concedendis, tam in spiri- 
tualibus quam temporalibus, ettam in com- 
muni quam particulari seu alias quomo- 
dolibet utebantur, potiebantur et. gaude- 
bant, seu uti, potiri et. gaudere possent 
quomodolibet in futurum, absque ulla dif- 
ferentia, tam in communi quam in parti- 
eulari vel alias quomodolibet uti, poliri 
et gaudere libere et licite possent et vale- 
rent in perpetuum, ac etiam de novo con- 
cessit pariter et indulsit, et in eis locum 
habere voluit, ac si eisdem omnia etsin- 
gula praemissa directe et expresse con- 
cessa fuissent, exceptis quae essent contra 
eorum constitutiones approbatas ac ordi- 
nationes capitulares factas et pro tempore 


lu PP. 





faciendas. Ac ut, dum privilegiorum, con- : 


cessionum, exemptionum, immunitatum, 


facultatum, gratiarum etindultorum eorum | 


et cuiuslibet dictorum Ordinum, congre- 
gationum ,' societatum el monasteriorum 


originales literae seu lransumpta authen- : 


tica exillis, prout in favorem dictae socie- 
talis eiusque superiorum , eremitaruni, 
commissorum , oblatorum, novitiorum , 
familiarium, servitorum, benefactorum et 


personarum ac ecclesiarum, inonasterio- j 





rum, eremitoriorum, locorum, bonorum 
et aliorum ceterorum eiusdem societatis, 
ostenderentur vel 'exhiberentur, eadem 


fides indubia adhiberetur, tam in iudicio 


quam extra, et aliis locis quibug opus foret, 
ac si pro et in favorem eorum societatis, 
ecclesiarum, eremitoriorum et monaste- 
riorum, fratrum et personarum ac bono- 
rum praedictorum ao praedictarum a Sede 
praedicta emanassent, ac eis et cuilibet ip- 
sorum fuissent immediate cóncessae, man- 
davit. Ó 

$ 21. Necnon quod literarum desuper 
conficiendarum transumptis, manu notarii 
publici subscriptis, et sigillo alicuius prae- 
lati ecclesiastici munitis, ubique staretur, 
prout originalibus literis staretur, et plena 
fidesin iudicio et extra adhiberetur, quae 
eisdem desuper conficiendis literis daretur, 
si essent exhibitae vel ostensae. 

$ 22. Quodque literae ipsae desuper con- 
ficiendae, eum confectae forent, a€ in eis 
contenta quaecumque, sub quibusvis revo- 
calionibus, modificationibus, limitationi- 
bus et suspensionibus quarumcumque lite- 
rarum, gratiarum et dispositionum per 
ipsum Clementem praedecessorem et Se- 
dem praedictam , etiam motu proprio et 
ex certascientia, seu ad imperatoris, regum 
et ducum instantiam, concessis et conce- 
dendis, nullatenuscomprehenderentur, sed 
semper ab illis excopta essent, et essc cen- 
serentur. Et quoties revocata, modificala, 
limitata, suspensa aut alterataforent, toties 
in eo statu, in quoante revocationem, mo- 
dificationem , limitationem et suspensio- 
nem huiusmodi, repositae, restitutae el 
reintegralae ac, si opus fuerit, de novo 
concessae essent, e esse censerentur. Et 
quotiescumque per aliquem aut plures 
actus contra ea aut ipsorum aliquia, à quo- 
quam, cuiuscurique dignitatis, sfalus, gra- 
dus et conditionis focet, ex negligentia vel 
ignorantia illorum, quibusea concedeban- 
tar, aut aliquavis eausa, scienter veligno- 


170 An C. 15A. 


Transumptis- 
quo eredi vo- 
alti 


Clausola di 
tae huliae pro 
sorvilivas  ap- 
posult; 














Au. C wgk 186 BULLARÍUM ROMANUM 





anter, attentari vel attentata observari.con- 

ibgeret; nullum tamen propterea exem- 

us: immunitatibus, libertatibus, 
gratiis; indultis et privilegiis huiusmodi 
praeiudicinm. generaretur,, sed ea omnia 
et-singula in. suo robore et firmitate per- 
manerent, easdem literas, absquealiorum 
instrumentorum; literarum praedictarum 
productione et ostensione, ad probandum 
plene omnia et singula superius enarrata 
et, specifienta, in iudicio et extra, ubique 
sufficere, nec ad id probationis alterius 
adminiculum requiri. 

8, 93. ,Et, si forte contingeret. aliquod 
mis in diee Qubium im dictis, per ipsum Clementem 
societatis aro" praedecessorem confirmatis, aut literis suis 
epe sii super praemissis conficiendis huiusmodi, 
fea; — 8UL aliquo eorum. pro tempore emergi, 

data verborum ambiguitate, et iurisperito- 
rum interpre(atione, in dictae societatis de 
novo erectae ac illius locorum particula- 
rium et personarum favorem interpretari 
debere. Sicque per quoscumque iudices et 
extraordinarios ac delegatos et causarum 
Palatii Apostolici auditores ac S. R. E. 
cardinales sententiari, iudicari et definiri 
debere, sublata eis et eorum cuilibet qua- 
cumque alia iudicandi et interpretandi 
facultate et auctoritate, irritum quoque et 
inane quicquid secus fleri sive attentari 
contingeret, decrevit. ^ 

8 94. Ac voluit et. concessit. universis 
Biecuures qj. 84 Singulis patriarchis, archiepiscopis, epi- 
eue buliae 4e- scopis, abbatibus ac aliis in dignitate ec- 
nans clesiastica constitutis personis, ac quarum- 

cumquemetropolitanarum et cathedralium 
ecclesiarum canonicis, necnon praefatorum 
patriarcharum ac archiepiscoporum et 
episcoporum in spiritualibus vicariis et 
officialibus generalibus dari in. mandatis 
qualenus ipsi, vel duo aut unus eorum, 
per se vel alium seu alios, literas desuper 





conficiendas huiusmodi, cum confectae fo- : 
rent, acin eis contenta quaecumque solem- 


niter publicantes, ipsisque Premitis seu 
j Ordinarius addit Cherub. (a. 2 ). 


fratribus ac personis praedietisin praomis- 
siseffiencis defensionis praesidio assistere, 
ac facere eosdem Eremitas ac alias personas 
omnibus praemissis pacifice frui et gau- 
dere, non permittentes ipsos &eu ipsas 
super- iis per quoscumque quomodolibet 
indebite molestari, perturbari aut inquie- 
tàri. Contradictores quoslibet et rebelles, 
percensuras ecclesiasticas ac alia oppor- 
tuna iuris remedia, appellitione postpo- 
sita, compescendo, et legitimis super iis 
habendis servatis processibus, censuras et 
poenas ipsas iteratis vicibus aggravandi, 
invocato etiam ad id, si opus foret, auxilio 
brachii saecularis. ] 

$ 95. Non obstantibus praemissis ac 
Clementis (per quam, inter alia, voluerat 
quod petentes beneficia ecclesiastica aliis 
uniri, tenerenturexprimere verum annuum 
valorem , secundum communem aestima- 
tionem, tam beneficii uniendi quam il- 
lius cui unio fleri peteretur, alioquin 
unio non valeret, et semper in unio- 
nibus commissio fieret ad partes, vocatis 
quorum interesset); necnon Pauli, przde- 
cessorum praedictorum , ac similis me- 
moriae Innocentii IV, contra exemptos 
edila, quae incipit. Volentes; necnon qui- 
bus cavetur quod nullus extra suam ci- 
vitatem vel dioecesim , nisi in cerlis ex- 
ceptis casibus, et in illis ultra unam diae- 
tam a fine suae dioecesis ad iudicium evo- 
cetur, seu ne iudices a Sede praedicta 
deputati extra civitatem vel dioecesim, in 
quibus deputati forent, contra quoseurm- 
que procedere, aut alii vel aliis viees 
suas committere praesumerent, et Bonifacii 
VII Romani Pontificis , etiam praedeces- 
sorum nostrorum; ei de duabus diaetis in 
i concilio generali edita, dummodo non 
ultra tres diaetas aliquis, diclarum litera- 
rum desupér conficiendarum auctoritate, 
non traheretur; et quibusvis aliis aposto- 
: licis, necnon proviacialibus et synodalibus 
conciliis egitis, generalibus et speciali- 

f 








i 
,' 
1 


Án. €. dn 


Contrariis qul- 
buseuaijue am- 
plissimu dero- 
gavit. 





:.Am. C. 1554 


PAULUS 


bus constitutionibus et ordinationibus; ac 
predictarum ecclesiarum, monasteriorum 
etiam S. Antonii de S. Antonio, Ordinis 
S. Augustini, Viennensis dioecesis, et reli- 
giosorum locorum: ac Ordinum quorum- 
cumque, etiam Camaldulensis huiusmodi, 
ac aliorum, etiam Mendicantium et non 
Mendicantium, statutis et consuetudinibus, 
etiam illis in quibus cavebatur ut mulie- 
res ad dictum eremitorium S. Hieronymi 
de Pascilupo, &ub excommunicationis latae 
sententiae poena, numquam accederent , 
iuramento, confirmatione apostolica vel 
quavis firmitate alia roboratis; privilegiis 
quoque et indultis ac literis apostolicis 
Camaldulensi aliisque Ordinibus Mendi- 
cantium et non Mendicantium et Militia- 
rum ecclesiis, monasteriis el. S. Antonii 
huiusmodi , necnon universitatibus, con- 
gregationibus, societatibus, communilali- 
bus, collegiis et celeris aliis personis et 
locis per eumdem Clementem praedeces- 
sorem et Sedem praedictam, sub quibusvis 
verborum formis et clausulis , etiam dero- 
galoriarum derogaloriis, aliisque effica- 
cioribus et insolitis, illis praesertim quibus, 
inter alia, caveri dicebatur expresse quod 
nulli fratres seu monaci, de dictis etiam 
Mendicantium Ordinibus, ad alium Ordinem 
etiam strictiorem , lranseuntes, per supe- 
riores, priores et alios fratres Ordinum 
aut societatum , ad quos, si transierint , 
etiam de licentia eorumdem superiorum 
petita eL obtenta, recipi et admitti pos- 
sent, alias recipienles et recepti excom- 
municalionis sentenliam incurrerent; ip- 
sique sic vel alio modo recepti, ad ali- 


quod officium seu praelaturam eiusdem : 


Ordinis, in quo recipiebantur, eligi non 
possent, absque Apostolicae Sedis speciali 
el expressa licentia, per ipsius Sedis pa- 
tentes literas concedenda, facientes plenam 
ac certam et delerminatam de statuto cl 
ordinatione huiusmodi expressam et indi- 
viduam mentionem  Ouib'is omnibus , 


| 





Hp pP. 181. 


etiam si pro eorum sufficienti derogatione 
de illis eorumque totistenoribus speciülis, 
specifica, expressa et individua mentio 
seu quaevis alia expressio habenda vel 
aliqua alia exquisita forma servatidà forét, 
dictus Clemens praedecessor eórum te- 
nores et formas illarum concessionum, üc 
si de verbo ad verbum insererentur, pro 
expressis habens, illis alias in suo robore 
permansuris, ea vice dumtaxat , auctori- 
late praedicta, specialiter et expresse de- 
derogavit , ceterisque contrariis quibus- 
cumque. 
$ 26. Ne autem de absolutione, erec- m quoniam a. 
tione, institutione, approbatione, confir- Mf ur T 
matione, supplelione, concessione , assi- Mie n 
gnalione, exemptione, 


Án. C, 1634 


liberatione, susce- fult, ic Ponit 
plione, inhibitione , statuto, ordinatione, 2*5 m 
indullo, voluntate, mandato, decreto et 
derogatione peacdictis, pro eo quod super -. 

illis dicti. Clementis praedecessoris, eius 
superveniente obitu, literae confectàe non 

fuerunt, valeat quomodolibet haesitari ; 

ipsique maior, visitatores, priores, offi- 

ciales et fralres illorum. frustrentur ef- 

fecu, volumus et similiter. apostolica 
auctorilate decernimus quod absolutio , 

erectio, institutio, approbatio, confirma- 

lio, suppletio, eoncessio, assignatio, exem. 

ptio, liberatio, susceptio, inhibitio, statu- 

tum, ordinatio, indultum, voluntas, man- 

datum , decretum. et. derogatio Clementis 
praedecessoris iiusmodi perinde a. dicta 

die tertio nQnas seplemb. suum sorliantur 

effectum, ac si super illis ipsius Clementis 
praedecessoris literae, sub eiusdem diei 





j datam, confectae fuissent, prout superius 


enarratur; quodque praesentes literae ad 
probandum plene absolutionem , erectío- 
nem, institutionem, approbationem, con- 
firmationeni, suppletionem, concessionem, 
assignationem , exemptionem , .liberatio- 
nem, susceptionem, inhibitionem , statu- 
tum, ordinationem, indultum, voluntatem, 
wandatus: — 'e4retum et derogalionem 





du. C tuo 482 
Clementis praedecessoris huiusmodi ubi- 
que sufficiant, nec ad id probationis alte- 
rius adminiculum requiratur. 

$ 97..Quocirca universis ac singulis ve- 

,bernonase * nerabilibus fratribus nostris patriarchis, 

conwilont. arehiepiscopis, episcopis et dilectis filiis 
abbatibus c aliis personis in dignitate ec- 
clesiastiea constitutis, necnon metrópoli- 
tanarum et aliarum ecclesiarum canonicis, 
ac eorumdem patriarcharum, archiepisco- 
porum, episcoporum vicariis in spiritua- 
libus:ac officialibus gerieralibus per apo- 
slolica scripta mandamus quatenus ipsi 
vel duo.aut unus eorum, per se vel per 
alium seu alios, praesentes literas et in 
eis contenta quaecumque, ubi et quando 
opus fuerit, ac quoties pro parte maioris, 
visitatorum , priorum , officialium et fra- 
irum praedictorum seu alicuius eorum 
desuper fuerint requisiti, solemniter pu- 

blicantes, eisque in praemissis efficacis 
defensionis praesidio assistentes, faciant 
auctoritate nostra praesentes literas et in 
eis contenta huiusmodi firmiter observari, 
acsingulos, quos eedem praesentes literae 
concernunt, ills pacifice gaudere ; non 
permitientes eos desuper per quoscumque 


quomodolibet indebite molestari , pertur- i 
bari aut inquietari. Contradietores quos- i 
libet et rebelles per censuram ecclesia- | 
slicam et alia opportuna iuris remedia, ! 


appellatione postposita, compescendo; ac 
legitimis super iis habendis servalis pro- 
cessibus, censuras et poenas ipsas, etiam 
iteratis vicibus, aggravando, invocato etiam 
ad hoc, si opus fuerit , auxilio. brachii 
saecularis, iuxta. voluntatem et conces- 
sionem Clementis praedecessoris huius- 
modi. Non obstantibus omnibus supra- 
dietis aul si aliquibus, communiter vel 
divisim, a. dicla sit Sede indultum quod 
interdici, suspendi vel excommunicari non 
possint per literas apostolicas, non fa- 
cientos plenam et expressam ac de verbo 


BULLARIUM ROMANUM 


An. C, 1694 


ad Verbum de indulto huiusmodi men- 

tionem. Nulli ergo.etc. 

|. Datum. Romae apud S. Petrum, anno 

Incarnationis dominicae millesimo quin- 

gentesimo trigesimoquarto, tertio nonas 

novembris, pontificatus nostri anno I. 
Dat. die 3 nov. 1534, pontif. anno 1. 


bo 

II. ! 

Quod omnes gratiae et exemptiones con- 
cessae et concedendae per Sedem Aposto- 
licam locis el personis Ordinis Sanctis- 
simae Trinitatis Redemptionis caplivo- 
vum in provincta Castellae et. Legionis 
ac Bethicae, concessae censeantur locis 
el personis eiusdem Ordinis in. regno 
Portugalliae 1. 


Paulus episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rei memoriam, 


Inter curas multiplices, quae nobis ex 
apostolatus officio incumbere dignoscun- 
tur, illam libenter amplectimus, per quam 
status personarum quarumlibet, praeser- 
| tim religiosorum (quorum precibus assi- 
| duis et sanctis operationibus propitiatur 
" 
! 


Proaminis, 


Altissimus), non solum ubique floreat, sed 
etiam, auctore Domino, felicibus proficiat 
incrementis. 

& 1. Sane pro parte dilectorum filiorum 
moderni provincialis et aliorum ministro- 
rum ac conventuum et monasteriorum Or- 
dinis Sanctissimae Trinitatis Redemptionis 
captivorum, regni, et secundum ? ipsius Ür- 
dinis, provinciae Portugalliae, nobis nuper 
exhibila petitio continebat quod, licet ipsa 
privilegia, exempliones, concessiones et 
indulla monasteriis eiusdem Ordinis pro- 
! vinciae Castellae et Legionis ac Dethicae , 
sccundum morem huiusmodi, ac eorum- 
| dem provinciae Castellae et Legionis ac 


Üausa huius 
tommunicatio- 
nis induliorum 





1 Malta da hoc Ordine notata sunt in consulu- 
tione xvtt lanoceatii HT, Operante, tom. tit, p. 153. 
5 Deest. forte mortin (n. T.). 





PAULUS 
Bethicae illiusque monasteriorum provin- 
ciali et ministris ac conventibus et forsan 
in genere toti Ordini praedicto per Sedem 
Apostolicam concessa, ad monasteria Or- 


dinis regni et provinciae Portugalliae hu-. 


iusmodi, illorum provincialem 'et alios 
Tüinistros ac conventus praefatos se ex- 
tendere credant, tamen a nonnullis de hü- 
iusmodi extensione haesitatur, maxime 
cum in toto regno et provincia Portugal- 
liae praedictis duo dumtaxat exigui va- 
loris conventualia monasteria necnon, 
in quibus solum dicti Ordinis fratres rc- 
sident, duo eremitoria sive oratoria exi- 
stunt; ae iidem provincialis et alii mini- 
Stri, necnon conventus ipsius regni de 
privilegiis huiusmodi, quibus se tueantur, 
ob eorum paupertatem et praelatorum Or- 
dinis, qui hactenus fuerunt, incuriam, 
realiter docere nequeant, quo fit ut pro- 
vincialis et alii ministri, necnon conventus 
praefati ac personae Ordinis reghi Portu- 
galliae illorumque monasteriorum huius- 
modi, tam in personis quam in rebus, a 
locorum ordinariis et aliis iudicibus ec- 
clesiasticis ac saecularibus passim indc- 
bite molestentur, ac in suis iuribus op- 
primantur: et frequenter praefati iudices, 
ob privilegiorum huiusmodi carentiam, 
eisdem provinciali et aliis ministris, con- 
ventibus et personis, etiam pro quacum- 
que levissima re, diversas iniurias et di- 
versa opprobria inferendi occasionem as- 
sumant, quae dicti provincialis et alii 
ministri ac conventus , si huiusmodi pri- 
vilegia penes se haberent, sibi inferri non 
permitterent, unde Religio ab illarum par- 
tium fidelibus parvipenditur, et illarum so- 
lita devotio frigescit, ac monasteria ipsa 
religiosis destituuntur, et divinus cultus in 
eis, necnon eleemosynae et piae largitio- 
nes ab eisdem fidelibus erogari solitae 
.(ex quibus ipsi provincialis et alii mini- 


stri ac personae Ordinis et regni Portu- ! 


galliae praedtetorum vitae subsidium re- 


H. pr. 183 

parle moderni provincialis et.aliorum mi- 
nistrorum ac eonventuum regni et pro- 
vinciae Portugalliae praedietorum , nobis 


que monasteriis et in illis degentibus per« 
sonis, ut huiusmodi privilegiis gaudere 
possint, concedere, ac alias eorum incolu- 
mitali iri praemissis opportune providere 
de benignitate apostolica dignaremur. 

$ 2. Nos igitur, qui Ordinem praedicturi 
in visceribus gerimus caritatis, et illius per- 
sonarum prosperum statum. paterno ze- 
lamus affectu, modernum provincialem oet 
alios ministros, necnon conventus mona- 
steriorum regni et provinciae Portugalliae 
huiusmodi ac eorum singulos a quibusvis 
excommunicationis, suspensionis et inter- 
dicti aliisque ecclesiasticis sententiis, cen- 
suris et poenis, a- iure vel ab homine, 
quavis occasione vel causa lalis, si. quibus 
quomodolibet innodati existunt ,. ad 'effec- 
tum presentium dumtaxat consequendum, 
liarum serie absolventes, et absolutos fore 
censentes, huifismodi supplicationibus in- 
clinati, omnia et singula privilegià, exem- 
pliones, concessiones et indulta, provin- 
ciali et aliis ministris et superioribus, nec- 
non conventibus ac singulis religiosis per- 
sonis dicli Ordinis praefatae provinciae 
Castellae et Legionis ac Bethicae seu il- 
lorum monasteriis, per quoscumque Ho- 
manos Pontifices praedecessores nostros, 
ac per nos-et Sedem praedictam, quo- 
cumque modo acsub quibuscumque modis, 
tenoribus et formis ac verborum expres- 
sionibus, generaliter concessa et pluries 
confirmata, quorum tenores praesenti- 
bus haberi volumus pro expressis, ac in 
posterum concedenda et confirmanda , 
provinciali et aliis ministris, necnon con- 
ventibus ac singulis religiosis personis Or- 
dinis regni et provinciae Portugalliae hu- 
iusmodi, nunc et pro témpore existenti- 
j bus, ae eorum monasteriis praesentibüs 





cipiunt) in dies diminuuntur. Quare, pro. 


Àn, C, 1jot 


fuit humiliter supplicátum ut eis aorum- . 


Commnnionliga . 
ludullorum. 





€ 


An^C, 1851 


. fuissent, si eis tali modo concederentur. 


Sublata aliter 
indicandi facul- 
[S 


Deregatio con- 
Ararioram. 


185 
etfütüris: ita ut ipsi hutusmodi privilegiis, 
éxeinptionibus, concessionibus et indultis 
praedictis; ubicumque, in iudicio et extra, 
utanitür , pótishtur et gaudeant, ae uti , 
poti 1 ét Waüdére possint, pariforraiter et 
aéqu prineipaliter, auetoritate apostolica, 
tetioré praesentium. concedimus; illaque 
eisdem provinciali et aliis ministris ac 
conventibus necnon singulis religiosis 
personis Ordinis regni ac provinciae Por- 
tugalliae illorumque monasteriis. huius- 
módi in utroque foro suffragari; ac etiam, 
quóad 'eós, etiam sub sententiis, censuris 
el poenis , ac cum clausulis necnon. de- 
cretis in literis apostolicis desuper con- 
fectis &ontentis, iuxta illorum tenorem, ob- 
servari, in omnibus et per omnia, ac si 
illa eidem provinciali et aliis ministris, 
necnon conventibus et singularibus reli- 
giosis personis Ordinis regni et provinciae 
Portugalliae illorumque monasteriis hu- 
iusmodi, primo et principaliter concessa 


8 8. Sicque per quoscumque iudices et 
commissarios, etiam causarum Palatii A- 
postoliei auditores, sublata eis et eorum 
cuilibet quavis aliter iudicandi el inter- | 
pretandi facultate et auctoritate, iudicari 
et definiri debere; necnon quidquid secus 
super his, a quoquam, quavis auctoritate, ' 
scienter vel ignoranter contigerit atten- 
tari, irritum et inane decernimus. 

$ 4. Non obstantibus quibusvis aposto- 
licis ac in provincialibus et. synodalibus 
conciliis editis, generalibus vel speciali- | 
bus constitutionibus et ordinationibus , 
necnon dicti Ordinis, iuramento, confir- ; 
matione apostolica vel quavis firmitate alia 
roboratis, statutis et consuetudinibus, ac 
quibusvis privilegiis, indulüis et literis | 
apostolicis, quibusvis ecclesiis ac illarum 
praesulibus et capitulis, necnon locorum 
ordinariis et aliis personis ecclesiasticis 
et saecularibus, euiuscumque, etiam at- | 
thiepiscopalis, dignitatis, satus, gradus, 








BULLARIUM. ROMANUM 
;ordinis, conditionis, excellentiae et pre- 


eminentise existentibus, etiam cardinala- 
tus honore fulgentibus, ac alias Ordini- 
bus, congregationibus et conventibus ac 
monasteriis, quomodolibet ac sub quibus- 
cumque tenoribus et formis, necnon cum 
quibusvis clausulis et decretis, etiam ite- 
ratis vieibus concessis, approbatis et in- 
novatis, ae concedendis, approbandis et 
innovandis: quibus omnibus, etiam si de 
illis eorumque totis tenoribus specialis , 


specifica, individua et expressa mentio 


seu quaevis alia expressio habenda aut 
aliqua alia exquisita forma ad haec ser- 
vanda foret, tenores huiusmodi, ac si de 
verbo ad verbum, nihil penitus. omisso 
ac forma in illis tradita observata, insere- 
rentur, pro sufficienter expressis habentes, 
illis alias in suo robore permansuris, hac 
vice dumtaxat, specialiter eb expresse de- 
rogamus; ac omnibus illis, quae in literis 
apostolicis privilegiorum, exemptionum 
et indultorum, provinciali et aliis mini- 
slris, conventibus et religiosis personis ac 
monasterüs Ordinis provinciae Castellae 
el Legionis ac Bethicae concessorum hu- 
iusmodi concessum fuit non obstare, ce- 
terisque eontrariis quibuscumque. 

$ 5. Decernentes quod singulis, tam 
praesentium quam privilegiorum provin- 
ciae Castellae et Legionis ac Bethicae hu- 
jusmodi, concessarum literarum transum- 
ptis, pro provinciali et aliis ministris ac 
conventibus eL religiosis personis, necnon 
monasteriis Ordinis et provinciae Portu- 
galliae huiusmodi ac eorum singulis cen- 
ficiendis, manu notarii publici subscriptis 
el sigillo alicuius personae in dignitate 
ecclesiastica constitutae munitis, eader 
prorsus fides adhibeatur, quae ipsis ori- 
ginalibus literis adhiberetur, si forent 
exhibitae vel ostensae, Nulli ergo etc. Si 
quis elc. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
anno Incarnationis dominicae millesimo 


LIS 


Fides 
plorum, 


C. 


mi 


erem- 





An. C. 1055 


Causa decia- 
rálionis. 


Declaratur qui 
sint veri. fami- 
liares Papae. 


PAULUS WI PP. 


quingentesimo trigesimo quarto, idibus 
novembris, pontificatus nostri anno r. 
Dat. die 13 nov. 1534, pontif: anno 1. 


i 





Hr. 


Qui veri sinl et. familiares et. continui 

commensales Summi Romani Pontificis. 
Sanctissimus in Christo pater et dominus noster 
dominus Paulus, divina providentia Papa III. 


Provide considerans retroactis tempori- 
bus pluries dubitatum fuisse an refercn- 
darii et alii officiales, ex Palatio Apostolico 
panem habentes, secretarii apostolici , 
literarum apostolicarum scriptores, cubi- 
cularii, milites Saneti Petri ceterique of- 
ficiales Sanctitati Suae seu Romano Pon- 


tifiei pro tempore existenti in eodem Pa- : 


latio deservientes aut custodiam facien- 
tes, fuerint et sint Sanctitatis Suae et Ro- 


manorum pro tempore Pontificum veri et : 


indubitati, et non per privilegium, familia- 
res et continui commensales. 

8 1. Eadem Sanctitas Sua huiusmodi 
ambiguitatem in futurum tollere volens, 
ex cerla scientia declaravit referendarios 
et alios officiales ex dicto Palatio panem 
habentes, protonotarios, subdiaconos, au- 
ditores Rotae, acolitos, scutiferos, secre- 
tarios, literarum apostolicarum scriptores, 


cubicularios ac milites Sancti Petri reli- | 


quosque officiales eidem Sanctitati Suae 
et Romano Pontifici pro tempore existenti 
in Palatio deservientes aut custodiam fa- 
cientes, licel in eodem non habitaverint, 
uec habitent, nec forsan habitabunt, nec 
in tinello comederint nec comoedant, nec 
in futurum forsan comedent, in posterum 
veros ei indubitatos Sanciitatis Suae ct Ro- 
manoruni pro tempore Ponüficum, ct non 
per privilegium nec ficte, familiares et con- 
linuos commensales censeri, reputari el 
esse; ila uL regulis, tam edilis quam eden- 
dis, de veris familiaribus et continuis com- 
Buil. Rom. Vol. VI. 2E 





185 
mensalibus Suae Sanctitatis et; Romano- 
rum pro tempore Pontificum loquentibus, 
in posterüm potiantur et gaudeant, ac eis 
quoque quoad omnia subiiciantur, etiam 
ad hoc ut Sanctitas Sua et alii Pontifices, 
Occurrentibus vacationibus beneficiorum 
ecclesiasticorum per eos obtentorum et 
obtinendorum, qualitercumque qualificato- 
rum, per obilum eorumdem in Romana 
Curia vel extra, ad collationem, provi- 
sionem, praesenlationem seu quamvis 
aliam dispositionem quorumcumque col- 
latorum et collatrieum , communiter vel 
divisim pertinentium , providere et de illis 
disponere libere et licite valeant in om- 
nibus ect. per omnia, ac. si referendarii , 
secretarii, scriptores ct alii officiales hu- 
iusmodi ac deservientes supradicti in Pa- 
latio habilassent, et in tinello vere et rea- 
liter comedissent. 

$ 2. Et ita. per quoscumque iudices, 
eliam sanetae [tomanae Ecclesiae/eardi- i. 
nales, et sacri. Palatii Apostolici causarum 
auditores, de cetero iudicari 1 et interpre- 
lari debere statuit, sublata eis aliter inter- 
pretandi et iudicandi potestate. Decernens 
irritum et inane ete, 

$3. Constitutionibus, ordinationibus et 
regulis apostolicis, privilegiis quoque et , 
indultis, tam ordinariis collatoribus, quam 
quibuscumque aliis personis, cuiuscumque 
dignitatis, gradus, ordinis vel conditionis 
existentibus, concessis et concedendis, cum 
quibusvis clausulis derogatoriarum 2 prae- 
sorvativis, restitulivis, irritativis, annulla- 
livis et aliis decrelis, quorum omnium 
lenores, ac si de verho ad verbum inse- 
rerentur, pro expressis haberi voluit, ce- 
terisque in contrarium facientibus non ob- 
stantibus quibuseumque. 

Placet, publieetur et describatur. A. 

(Papae: subscriptio). 

Lectà et publieala fnit. suprascripta 
constitutio sive declaratio in. Cancellaria 
Apostolica, anno [ncarnationis dominicae 

4 Senlentiari addit. Cherub. (n. v.), 92 Deest 
forte derogatoriis, (n. T.). 





Claurula subz 
Ma ete. 


Drrogatlo con, 
rariorum. 


Pubileatlo, 








dá cnp 18 BULLARIUM ROMANUM 


rüillesimo quingentesimo trigesimo quarto, 
dis Martis, vigesima secunda mensis de- 
ceinbris; pontificatus sanctissimi. in Chri- 
sto "patris et. D. N: D. Pauli, divína pro- 
videritia Papae 1evtii, anno 1. 

T'ub. die 22 desonitirie 1535, pontif, anuo 1. 


Sequitur declaratio dictae constitutionis. 


—:  Sasetissimus m Christo pater et dominus noster 
dominus Paujus dizina providentia Papa Hl. 


Cui dudum postquam unam constitutio- 
nem suam ele. !. 
8 1. Innotuit qualiter, inter ceteros in 
mimas 4, eadem constitutione nominatos, referenda- 
5,» onem n rii et auditores , referendariatus ct audi- 
cedens con- toriatus, ac nonnulli aliorum officiorum, 
sihutienis, 
quae obtinebant, ratione, ut singuli de 
ipsorum collegiis, neenon ex scriptoribus 
vnus tanquam referendarius officium 
actu exercens, et alius tamquam decanus 
antiquitatis, et forsan in alis collegiis 
unus vel duo aut forsan plures, et non 
. — "singuli, ipsorum collegiorum ratione, pa- 
nem ex Palatio Apostolico habeant, tainen 
custodiam non faciunt, a nonnullis assc- 
rebatur constitutionem praedictam in ha- 
bentibus panem in Palatio, et custodiam 
facientibus coniunetim locum habere, ct 
effectum sibi vindicare, et non alias nec 
alio modo procedere. 
$ 9. Ambiguitatis dubium. submovere 
Derlartis. pri. VOlens, prinio, vivae vocis oraeulo decla- 
mdi. —— pavit et decrevit. constitulionem | ipsam 
eliam in. die publicalionis illius intelligi 
locumque vendicare, et. procedere. posse 
el debere, sive dicli officiales vel quicuim- 
que alii, coniunctim aut divisim, panem ex 
Palatio haberent, et in eodem custodiam 
facerent , etiam si. iidem officiales et alii, 
per quorum obitum beneficia, ut prae- 
fertur, vacaverint, panem non habuisse Ant, 
nee in ipso Palatio custodiam fecissent , 
ac beneficia per eosdem officiales el ilias, 
1 Cetera ut supra. 





ut praefértur, obtenta, per obitum etiam 
eorumdem officialium in dicta Curia vel 
extra eam vacarent, et ad collationem, 
provisionem , praesentationem seu quam- 
vis aliam dispositionem , etiam S. R. E. 
eardinalium et quorumcumque aliorum 
collatorumetcollatricum, cominuniter vel 
divisim, spectarent. 

$3. Postea accepit quod, pro eo quod 
de posteriori declaratione huiusmodi alias 
non apparebat, adhuc ab aliquibus in du- 
bium revocaretur quod contingere posset 
eos, quibus de beneficiis huiusmodi per o- 
bitum dictorum officialium ac aliorum slc, 
üt praefertur, vacantibus, per Suam San- 
ctitatem provisum seu provideri conces- 
sum extitit, aut in futurum provideri, 
vel quod provideretur concedi contige- 
rii, desuper in futurüm posse mole- 
stavi. 

8$ 4. Motu proprio etc., per aliam suam 
constitutionem, quar el literas desuper 
expeditas, etiam quod in eadem Cancel- 
laria leeta et publicata non esset, aretare 
voluit, sub data decimionono kalendas se-. 
plembris, eiusdem pontifieatus sui anno 
secundo, inter alia, fideui fecit, ac in verbo 
homani Pontificis attestatus fuit. semper 
suae incommutabilis mentis fuisse et tunc 
esse quod etiani posterior declaratio hu- 
iusmodi, etiun quod aliler in dieta Can- 
cellaria lecta et. publicata non foret, ab 
illius dala valeret et ligaret ; ac omnibus 
et singulis , quibus de singulis aut plu- 
ribus beneficiis praedictis, ut praefertur, 
provisum seu provideri concessum extitit, 
aul in futurum provideri seu quod. pro- 
videatur. concessu. fuerit, suffragarelur 
eliam in omnibus el per omnia, ac si 
dicla die vigesimasecundà martii t in dicta 
Cancellaria lecta et publicata fuisset , 
cum de sic iudicando et aliis clausulis, 
etin irritantibus decretis, in literis desu- 
per confeclis latius continetur. 

8$ 5. Cuin Sanctitati Suae, etiam novis- 

1 Leg. f. di-la die Mirtüis, vigesima secunda de- 
cembris ut in. principio huius paginae (s. r.). 


Àn. C. 18^ 


Sceundam da- 
bium ortum oh 
non publicatia- 
mem dictae da- 
cl.raliunis. 


Declaralln *8- 
eundi dubi. 


An. C. 1898 


Tertium du- 
bium. 


bert ritio Lor- 
Wi dubii. 


TAULUS ttj DP. 


sime innotuerit, ab aliquibus, etiam plus- 
quam conveniat, sapere volentibus, prac- 
tendi constitutionem et declarationem 
praedictas forsan ad de numero partici- 
pantes et alios non participantes, praeser- 
tim Romanorum Pontificum praedecesso- 
rum suorum ac etiam pontificatus sui 
tempore , etiam per S. R. E. cardinales, 
etiam de laterc, et alios legatos sive nuncios 
apostolicos, etiam facultatem legatorum de 
latere habentes, quorum numerus nimis 
iam excrevisse asseritur, pro tempore crea- 
tos notarios apostolicos, supernumerarios 
nuncupatos, etomnes aliosofficialesin dicta 
constitutione nominatos et expressos, qui 
in eodem Palatio forsan non hahilant nec 
in posterum habitabunt, aut in linello nune 
non comedunt neque forsan in posterum 
comedent, minusque Sanctitati Suae deser- 
viunt neque Homano Pontifici pro tem- 
pore existenti iu faturum deservient, aut 
custodiam non faciunt aut non facient, 
non extendi, neque eosdem comprehen- 
dere, neque in illis procedere aut locum 
sibi vendicare. 

8 6. Ad huiusmodi etiam ulterioris am- 
biguitatis dubium resecandum , conslilu- 
tionem regulamque necnon declaratio- 
nem praedictas, eliam eum omnibus rt 
singulis decretis et aliis clausulis quibus- 
cumque in illis respective contentis et ex- 
pressis, pro insertis et. expressis liahens, 
decrevit ct declaravit, fidemque indubiam 
facitet attestatur mentis ct intenlionis suae 
semper fuisse et esse, tam a die edilionis 
et publicationis singularum constitutionum 
sive regulae ac declarationis praedicta- 
rum, quam etiam cuiuslibet ipsarum, tam 
de numero participantium quam non par- 
ticipantium notariis praedictis, ac etiam 
omnibus et singulis aliis officialibus in 
ilieta constitutione sive regula et decla- 
ratione, ut praefertur, nominatis, intelligi, 
locumque sibi vendicasse et processisse, 
c vendicare et. procedere dehere: — iam 





187 
quod quicumque participantes et non par- 
ticipantes notarii, aliique omnes el. singuli 
officiales praedicti, in dicta constitutione 
sive regula et. declaratione quomodolibet 
nominati et expressi, panem ex Palatio nón 
haberent, non habuerint et non habeant, 
et custodiam in. eo non fecerint et noh fa- 
ciant, aut aliler Suae Sanctitati, et Roraano 
Pontifici pro tempore existenti, in Palatio 
Apostolico vel extra, aliquo modo non ser- 
vierint neque serviant, vel-alias quomodo- 
libet in Palatio Apostolieo non habitavo- 
rintet non habitent, et custodiam in eo non 
fecerint et non faciant; et nihilominus sin- 
gnlas constitutiones et declarationes prae- 
dictas et ipsarum quamlibet, etiam cum 
omnihus et singulis clausulis et. decretis 
in illis contentis, illas pro expressis et in- 
sertis habens, ad quoscumque non parti- 
cipantes nolarios per eosdem Romanos 
Pontifices, et per Sanctitatem Suam creatos 
tantum restrinxit et reduxit, ac rostringit 
nt reducit; illasque minime ad non parti- 
cipantes et. supernumerarios notarios, ab 
eisdem cardinalibus de latere et aliis lega- 
tis et nunciis apostolicis, etiam faculta- 
tem etauctoritatem legati de latere haben- 
tibus, creatos, in eadem regula sive con- 
stitutione et declaratione nullatenus con- 
lineri nec compreheridi posse nec valere 
aul debere, ac si. specialiter et individue 
expressa fuissent, perpetuis futuris tempo- 
ribus valere et observari debere. 

8$ 7. EL ita. per quoscumque iudices, 
etiam Palatii Apostolici. causarum audito- 
res et alios. quoscumque iudices, eliam 
in quibuscumque causis, eliam pendenti- 
bus, et in quibuscumque inter omnes et 
singulos iudicari et sententiari et definiri 
debere statuit, voluit, decrevit ct ordina- 
vit, sublata etc. 

$ 8. Praesentemque, prout. moris est, in 
dieta Cancellaria legi et publicari, et inter 
alias regulas Cancellariae, ut moris est, 
d^seribi et adnolari mandavit, 


A. C. tus 


Aliter inJl. are 
vetatur, 


lussio. pubX- 
randi, 








188 
Placet, et publicetur et describatur. Á. 
E | (Papae subscriptio]. 

Aeeta et publicata "fuit suprascripta re- 
Fabien, guld-sive constitutio Bononiae in Cancel- 
laria. Apostolica, anno Incarnationis domi- 
nicae millesimo quingentesimo quadrage- 
simo tertio, die Veneris, decimoctava maii. 


ten. C. M08 





M 


IV. 


ludices et officiales Romanae Curiae non 
'convedant. transumpta supplicationum, 
neque eorum praeteztu mandala adipi- 
scendi possessionem, beneficiorum ,. vi- 
:gore supplicationum , nisi prius lileris 
apostolicis desuper expeditis 1. 


Paulus episcopus servus servorum Dei, 
ad perpetuam rel memoriam. 


$ 4. Cum nobis, inter alia, innotuisset 
luiebec ns. Quod. nonnulli iudices. Romanae Curiae 
»"* ww transumpta supplicationum super provi- 


lam — probibuit ^, 7 H rm 
coneederetian: sionibus beneficiorum ecclesiasticorum et 


soli;'a rupph- 


er, aliis gratiis signatarum et registralarum, 











catior. 17 

ea Eae ipsarum'supplieationum praetextu, li- 
uus aver teras et mandata de adipiscenda posses- 
sionem bracil- 7. : EA 

ti tum; sione beneficiorum in illis expressorum , 


antequam literaeapostolicae super huius- 
modi supplicationiBus expeditae essent, 
concedebant. Volentes huiusmodi abusibus 
et fraudibus congruis remediis obviare, 
inhibuimus quibusvis iudicibus dictae Cu- 
riae, quavis auctoritate fungentibus, cum 
appositione decreti irrilantis, ne transum- 
pta supplicationum. apostolicarum. neve 
iiteras seu mandata, ipsarüm supplicatio- 
num vigore, possessionem. beneficiorum 
apostolicorum apprehendendi, dare et 
coneedere. quomodolibet. praesumerent , 


prout in constitutione nostra desuper edita | 


1 Quae notarii Rev. Camerae Apostolicae ser- 
vare debeant cirea consensus cessionis iurium 
aut resignalionis beneficiorum sunt sup, 1n con- 
stlutione xvn Clem. VII, Provide, pag. 99. 


DULLARII"I: ROMANUM 





'Àn. C. 1535 
et in Cancellaria Apostolica publicata ple- 
uius continetur. 

4 89.Nos, coristitutionem huiusmodi, au- 
ctoritate apostolica, tenore praesentium 
innovantes, et perpetuis futuris temporibus 
pro lege observari debere decernentes, 
hoc perpetuo edicto, omnibus et singulis, 
tam archivi dicte Curiae scriptoribus quam 
Camerae Apostolicae gubernatoris .ac vi- 
carii Urbis notariis ceterisque officialibus 
dictae, Curiae et tabellionibus publicis 
quibuscumque, sub excommunicationis la- 
lae sententiae poena in eorum singulos qui 
contra fecerint, earumdem tenore prae- 
sentium , auctoritate apostolica praefata 


Innaral. eam- 

dem prohilhine 
nem cum appn- 
silione  pmnae 
ezcommunica- 
tionis latae sen- 
Ventiae, et alius 
innoval ponas 
conira labellio- 
nes de illis ro- 
gites 


"inhibemus ne de cetero de transumptis 


supplicationum , praeterquam habentium 
clausulam quod earumdem sola signatura 
sufficiat, ac de decreto'et concessione li- 
terarum et mandatorum huiusmodi de- 
rogari debeant, neve illa scribere vel sub- 
scribere, aut quovis modo authenticare 
vel partibus tradere quovis modo praesu- 
mant. Volentes et eadem apostolica au- 
ctoritatae statuentes quod notarii et offi- 
ciales et tabelliones. praefati, qui dictam 
excommunicationis senlentiam incurre- 
rint, ab illa, nisi per nos aut successores 
nostros canonice inlrantes, absolvi non 
possint, praeterquam in morlis articulo 
conetituli, Quodque, ultra eamdem excom- 
inuniéationis sentenliam, pro prima vice, 
vingintiquinque ducatorum, et suspensio- 
nis a perceptione emolumentorum officio- 
runi suorum ad tres menses, per dalarium 
vel Cancellariae Apostolieae regentem pro 
lempore 








(entes irremissibiltter. exi- 
gendarum, ac fabricae basilicae Principis 
apostolorum de. Urbe applicandorum ; el 
si secundario deliquerint, ipsorum officio- 
rum privationis poenas incurrant eo ipso. 


8 3. Necnon partes transumptis seu li- 
Vitentibusquo 


Fidis aut mandatis huiusmodi deinceps ucis vrecsuo- 


piis et masda- 


utentes, ac, illorum praetextu, possessio- 
lis panam amis- 
nem beneficiorum apostolicorum appre- suis fracium 


P 


An. C. 1535 PAULUS 
& inbsbititis hendentes, fructus, quos ex illis pro tem- 
intligit; pore perceperint,suosnon faciant; quinirio 
ad beneficia in eisdem transumptis ac 
literis et mandalis expressa perpetuo ef- 
ficiantur ipso facto inhabiles, et ad resti- 
tutionem fructuum ex illis perceptorum in 
utroque foro teneantur. 
$ 4. Decernentes sic per quoscumque 
ES am ss Iudices et commissarios, quavis auctoritate 
mandat; fungentes, etiam si sint S. R. E. cardinales 
aut Palatii Apostolici causarum auditorce, 
in quibuscumque causis et quibusvis il- 
larum instantiis sententiari et iudicari de- 
bere, sublata eis et eorum cuilibet quavis 
aliter sententiandi et iudicandi facultate ; 
àc irritum et inane, si sccus super his a 
quoquam, quavis auctoritate, scienter vel 
ignoranter contigerit attentari. 
$ 5. Non obstantibus constitutionibus et 
Eoo dt ordinationibus apostolicis. ae. quibusvis 
E statutis et. consuetudinibus, etiam iuri 
mento, confirmatione apostolica vel quavis 
firmitate alia rohoralis, privilegiis quoque 
ot indultis apostolicis, iudicibus, nolariis, 
officialibus, tabellionibus praedictis co- 
rumque collegiis, in genere velin species 
quomodolibet concessis, quae ipsis contra 
praemissa nullatenus volumus suffragari , 
ceterisque contrariis quibuscumque. 
8 6. Volumus aulem praesentes in dicta 
Goa Tull Cancellaria, ut moris est, puhlicari, et in 
eset uter a- Illius quinterno, inter alias extravagantes, 
is oS we, 8d. perpetuam rei memoriam, describi, ac 
a die publicationis ligare, e! sub poenis 
praedictis perpetuo , inconeusse. et invio- 
labiliter observari. 
Placet, publicetur et describatur. À. 
(Papae subscriptio). 
Lecta et puhlieata fuit suprascripta regula 
Itomae in Cancellaria Apostolica, anno In- 
carnationis dominicae millesimo quingen- 
lesimo trigesimo quarto, die sabati ler- 
tiadecima mensis martii !, pontificatus 
1 Hic profecto legendum anno millesimo quin- 
gentesimo trigesimo quinto. Die enim xit! mensis 





D.tle tio. 


.e - 








nr pp. N 189 

sanctissimi in Christo pawis et D. N. D. 

Pauli, divina. providentia Papae IIl, anno r. 
Pub. die 13 martii 4535, pont. an. t. 


An. C. i 





V, 


De Rotae institutione tn civitate Bononiae 
provinciae Lombardiae et Status Eccle- 
siaslici, causisque. cognoscendis et ter- 
minandis in ea, 


Panlus Papa Ill, ad futuram rei memorlàm. 





Ex iniuncto nobís desuper apostolicae 
servitutis officio, quo unicuique in admi- 
nistranda iustitia huiusmodi personis qui- 
buslibel, praesertim nobis et. Apostolicae 
Sedi immediate subiectis consulitur, nostroe 
vigilantiae partes. propensius impartimur. 

8$ 1. Exponi nobis fecerunt dilecti filii 
vexillifer iustitiae et quadraginta reforma- 
tores status libertatis ecclesiasticae civitatis 
noslrae Bononiae quod, licet in primordio 
nostrae ad summum apostolatus apicem 
assumptionis, dictorum vexilliferi ac refor- 
matorum supplicationibus inclinati, quod, 
in dicta civitate, Rota, perpetuis tempori- 
hus duratura et singulo quinquennio reno- 
vanda, fleret. et. erigeretur, et pro ea fa- 
cienda ac enigenda quinque doctores ex- 
cellentes, et usu ac peritia iudicandi prae- 
stantes, aliunde .quam Pex ipsa civitate 
aut eius comitalu sive districtu oriundi, 
eb qui in eadem civitate saltem per inte- 
gri anni intervallum non habitassent, qui 
omnes causas civiles dumtaxat, certam 
sumniun excedentes, in prima, secunda ot 
ulteriori. instanliis cognoscere et. termi- 
nare habeant, eum modis et. oneribus, 
capitulis et provisionibus necessariis et 
opportunis, ae per partita inter cosdem 
vexilliferuni. et. reformatores ; legitime , 
more solito, iu praesentia et de consensu 


Proomium. 





Hic Ponufex (a 
elvitato Bono- 
niag Rotam arlgl. 
indelsit, auditQ- 
rumquo eligen- 
dorum quallta- 
ies et lurisdi- 
vetones praefl- 
nivit. 


marlii wpxxxiv. Alexander F'ornesius. in. Sum- 
mui Pontificem nondum electus fuerat; nec tem- 
pori respondet sabbati circumstantia, quae diei xit 
meusis marlii «pxxxv belle quadrat (n. T.), 





An. C. 18nt 


Nene eivitas 
gnppl cab — pro 
ludu in né et 
dicta Kota can^ 
gae av cari pos- 
sint. 


€t ipse Ponti- 
fes hnc. Indul- 
uv. concedit ; 


190 


pro tempore existentis nostri in dicta civi- 
tate legati seu eius vicelegati, obtinenda, 
statueádis el declarandis, 'eligeréntur; et 
ex eisdem quinquedoctoribus singulis annis 
potestas eiusdem civitatis deputaretur; ip- 
sique omnes, post duos annos immediate 
subsecuturos, syndicatui de eis faciendo 
subiacere deberent, et dum Rotae huius- 
modi praesiderent, nullum aliud officium 
nec iurisdictionem aliquam i in dictacivitate 
habere aut obtinere possent statuerimus 
etordinaverimus, proutin capitulis deman- 
dato nostro signatis Dlenius cóntinetur. 

$2. Nitiilominus, quia contingere posset 
causas in eadem Rota pendentes , vigore 
commissionum , ad importunam partium 
instantiam, per nos seu de mandato no- 
sto pro tempore signatarum, ab illa avo- 
hri, ac aliis iudicibus, tam in partibus 
quam in Romana Curia, committi; ac cives 
et incolae civitatis et comitatus ac distric- 
tus praedictorum erectione Rotae huius- 
indi frustrari, et circa persecutionem cau- 
sarum et litium suarum diversis expensis 
et laboribus fatigari, in eorurn grave dis- 
pendium, nobis humiliter supplieari fece- 
rant ut in praernissis opportune providere 
de benignitate apostolica dignaremur, 

$ 3. Nos igilur, qui nostrorum et dictae 
Sedis subditorum dfpendiis, quantum eum 
Deo possumus, libenter-occurrimus, dicto- 
rum vexilliferi et reformatorum supplica- 
tionibus inclinati, quod de cetero omnes 
et singulae causae civiles, inter cives et 
incolas pro tempore exorta, summam prae- 
dictam excedentes, inquacumqueinstantia, 
in eadem [lota et non alibi cognosci et 
lerminari debeant; quodque ab illa quo- 
vis modo, nisi per nos el successores nostros 
Romanos Pontifices protemporo existentes, 
et in vim commissionis, per nos seu eos- 
dem successores-nostros, nostra vel eorum 
propria manu et per hoc verbum, Placet, 
signatae, nisi de utriusque partis consensu, 
avocari non possint; nec potestas aut au- 


BULLARIUM ROMANUM 


An. C. 1555 


ditores praefati, inhibitionibus seu. man- 
datis eius, vigore conitiissionum aliter 
quam' ^ut práefertur signatarum, factis, 
étiam quascumque senteifias, censuras et 
poenas, etiam peeuniarias, in se continen- 
tibus, parere teneantur; nec ob non park 
tionem huiusmodi aliquibus sententiis , 
censuris, poenis praediclis innodari aw 
illas incurrere quovis modo possint, aucto 
ritate apostolica, tenore praesentium et ex 
certa scientia statuimus et ordinamus. 

8 4, Decernentesex nunc irritum elinàne. peream frri- 
8i secus super his a quoquam, quavisau- ' "" sppori 
ctoritate, scienter vel ignoranter contigerit 
attentari. 

8$ 5. Non obstantibus praemissis a6 COfl-. Quivesenmque 
sütutionibus et ordinationibus apostolicis ^^ — "bts 
ceterisque contrariis quibuscumque. 

Datum Romae apud'Sanctum Petrum, 
sub annulo Piscatoris, die x1 iulii, millesi- 
mo quingentesimo trigesimo quinto, pon 
Hificatus nostri anno r. 

Dt. die 11 iulii 1535, pontif. anno r. 


VI. 
Comprohatio congregationis. Clericorum 
Hegulurium S. Pauli. Decollati , cum 


praefinitione quarumdam ordinalionum 
el concessione privilegiorum *. 


Paulus episcopus servus servorum Dei, dilectis 
filiis Antonio Maria de Zacchariis et Bartho- 
lomaeo de Ferrarlis, presbytotis Cremonensi 
et Mediolanensi, salutem et apostol.cam bene- 
dictionem. 


Dudum felicis recordationis. Clementi. gai, uu 

Papae VII, praedecessori nosiro, pro parte stimto Ctemen- 

vestra exposilo quod vos, eum tribus aliis DOE 
vestrae voluntatis sociis, ut liberius divinis 
heneplacitis insistere, et quae Dei erant , 
1 Istam congregationem primo approbavit Cle- 


mens VIL in eius constitutione xtv, Jota, pag. 
160 huius tomi. 


PAULUS 


perquirere possetis, cupiebatis professio- 
nem trium votorum substantialium Reli- 
gionis in manibus tunc archiepiseopi Me- 
diolanensis seu elus tunc vicarii in spiri- 
tualibus generalis emittere, et insimul in 
aliquo loco civitatis seu dioecesis Mediola- 
nensis, per vos eligendo, morari ac rema- 
nere; idem praedecessor, vestris in ca parte 
supplicationibus inclinatus, vohis et ve- 
strum singulis, ut professionem ipsam in 
eiusdem arehiepiscopi scu vicarii, qui 
vero ad vos de cetero converti vellent, iu 
alterius vestrum scu praeposili. vestrae 
congregalionis pro tempore existentis ma- 
nibus professionem trium votorum corurm- 
dem emittere, ac insimul, sub obedientia 
tamen ordinarii loci, in ipso loco pervos 
eligendo cohabilare, etin communi vivere, 
necnon pro vestro et rerum vestrarum salu- 
bri statu ac directione, quaccumque sta- 
- tutaet ordinationes, rationabilia et houesta 
ac sacris canonibus non contraria eondere 
et facere, illaque, ut vobis pro temporum 
qualitate expedire videretur, mutare et in 
totum tollere, aliaque illorum loco de novo 
facere, libere et licite valeretis concessit 
et indulsit, prout in eiusdem praedeces- 
soris literis, desuper in forrna brevis con- 
fectis, quas perpetuis futuris temporibus 
valere voluit, plenius continetur. 
8 1. Cum autem, sieut nobis nuper ex- 
Pii viri, qii poni fecistis, vos et nonnulli alii eiusdem 
vatem ia. Voluntatis socii vestri , qui professionem 
varoat Pp. e aliquam nonduin emisistis, divina, ut cre- 
heces — ditur, inspiratione ducli, cupientes. eum 
maiori animi quiele Deo servire, et. illi 
magis adhaerere posse, tr;a subslantialia 
religiosae vitae, paupertatis seilicet , ca- 
sülalis et obedientiae vola emiltere, ct 
fub solito et communi liabitu clericali in 
unum habitantes, et ia communi ac de 
communi viventes, necnon Deo humiliter 
et devote, quantum ipse dederit, ser- 
vientes, sub nostra el. Apostolicae Sedis 
humili et immediata subiectione et spe- 


An. C. 1555 





- elericali , 


NI DP. 191 


ciali protectione clericalem vitam ducere, 
ac praedicationi verbi Dei, audientiae 
confessionum et administrationi &ácra- 
mentorum, sacraeque theologiae et sa- 

crorum canonum studiis, ad' vestrarum 
et aliorum christifidelium animarum pro- 
fectum. vacare decreveritis , nobis humi- 
liter supplicari fecistis ut. vobis in prae- 
missis benigne annuere ac opportune pro- 
videre, de benignitate apostolica digna- 
remur. 

$2. Nos igitur, qui omnium christifi- Qu eu itcen- 
delium piis et honestis desideriis libenter dr, so aq 
annuimus, vestrum in lac parte. lauda- lapsa. eh 
bile desiderium plurimum in Domino  ' 
commendantes, vestrisque huiusmodi sup- 
plicationibus inclinati, vobis et cuilibet 
vestrum ul, quaridoeumque vobis visum 
fuerit, possitis tria substantialia religiosaó 
vitae, ut petilis, paupertatis, castitatis et 
obedientiae vola publice emittere, in ma- 
nibus cuiuscumque presbyteri saecularis | 
vel cuiusvis Ordinis regularis solemniter ' 
profiteri. 

$3. Ac sub solito et communi habitu ^ ' m nutum 

subque nomino el nuncupa- rireslem defe 
Lione C lericor um Regularium, in communi mn! et de com- 
ac de eommuni viventes, in locis religio- o Modelle: 
sis aut saecularibus, prout vobis ab illis, M Ms 
quorum loca ipsa fuerint, concessum 9wennium 1 
fuerit, seu expedire videbitur, sub nostra 
et huius sanctae Sedis Apostolicae imme- 
diata subiectione ct speciali protectione , 
ad quinquenniuni dumtaxat in unum ha- 
bitare. 

8 4. Atque ex vobis et inter vos singulis pevepostam ad 
aunis superiorem, praepositum nuncu- Meus e 
pahdum, qui usque ad triennium et non 
ultra confirmari possit, eligere, 


$5. Ac alios quoseumque saeculares — juosque 54 
- Religionem re- 
clericos, quavis dignitate fulgentes , epi elplendi, 


Scopo tamen inferiores, ac etiam laicos, 
qui, Deo aspirante, ad huiusmodi vitae 
frugem et communem vivendi modum 


1 hàc fuit perpetuatum, vut inira. proximo. 


An. C, til 











192 
selié conferre voluerint, retipere; et, past 
anituari probationem, ad: talem. trium vo- 
torüfir *Bioféssionem "in - manibus ipsius 
superferis 'emittendam, et ad. huiusmodi 
communem vivéndi modunr admitlere. 

8.6." Ac horas canonicas diurnas pari- 
Fue) divina ter et. nocturnas, necnon missas et alia 

' — divina. officia, simul et divisim, secundum 
T usum et morem Romanae Ecclesiae, etiam 
iüxta breviarium noviter compilatum , ita 
tamen quod, cum publice-ea recitaverilis, 
vos invicem conformetis, in ecclesia di- 
cere et recitare. 

$7. Necnon quibuscumque fidelibus 
Suns Mic vero poénitentibus et confessis, ad vestram 

' ecclesiam pro tempore accedentibus, quo- 
eumque, anni tempore, praeterquam in 
festo Paschatis Resurrectionis Dominicae, 
Eucharistiae et alia ecclesiastica sacra- 
menta ministrare libere et licite valeatis; 
et ad alium usum super huiusmodi horis, 
missis ct officiis. dicendis observandum 

. mirime teneamini, nec ad id a quoquam 

inviti compelli valeatis. 
$ 8. Necnon ut dictus superior vester 
oEndyahons pro tempore existens , clerici et. socii ve- 
tom dispenson. tr], qui infirmitate gravati, aut circa in- 
^t eum iniri fimmorum in domibus vestris Tnorantium 
Are curationem adco impediti fuerint, ut con- 

nt . 

offici, gruum eis tempus. ad divinorum officio- 
rum recitationem non supersit, ut. infir- 
mitate aut circa infirmos occupatione hu- 
iusmodi durante, cerlur psalmorum, per 
ipsum superiorem eis assignandorum, nu- 
merum, non minus seplem aut sex, cum 
divisione, et Orationem Dominicam septies, 
ac Symbolum Apostolorum bis; graviter 
autem. aegrotantibus Orationem Domini- 
cam semel, et Salutationem Angelicam 
septies in die recitando, septem horis ca- 
nonicis et toti divino officio satisfecisse 
censeantur; et cum. quibusvis. clericis el 
sociis vestris super praeventione vel post- 
positione temporis recitationis horarum 


Xi. c; Aids 





BULLARIUM ROMANUM 


An. C. 1895 
canonicarum, aliqua subisistente causa le- -- 
gitima, dispensare. : 

$ 9. Quodque tempore ieiunii, etiam m euam cirea 
de praecepto, etiam tempore quadragesi- '*'n 
màe,, cum his, qui indiguerint, quorum 
conscientiae acquiescant, ut collationem, 
etiam cum pane, facere possint et valeant, 
auetoritate nostra dispensare. 

810. Ac quod vos inter vos mutuas, 
seu etiam alii sacerdotes , saeculares vel 
regulares, a vobis, de superiorum vestro- 
rum licentia, ad hoc pro tenore eli- 
gendi, vestras, ac vos, dum illi confesso- 
ves vestri fuerint, eorum confessiones au- 


Formamque hte 
relatam in nh- 
solvendis conli- 
tentibus. omal- 
bug de congre- 
$^üone conca- 
dt 


dientes, in absolutionibus, congrua ta- 


men satisfactione praemissa, faciendis, 
sic inter vos hae forma wi possitis et 
illi possint, videlicet, post Misereatur 
ote. et Indulgentiam dtc., Dominus Iesus 
Christus te. absolvat, et ego. auctoritate 
ipsius et beatorum apostolorum. Petri ei 
Pauli mihi commissa, absolvo te ab omni 
vinculo ezcommunicationis maioris velmi- 
noris, suspensionis el interdicti, praeter- 
quam. apostolica auctoritate latae vel lati, 
necnon ab omni irregularitate, fraeter- 
quam. opcasione homicidii aut ex causa 
n beneficiis ecclesiasticis quocumque modo 
dependente, et restituo. te sanctis sacra- 
mentis Ecclesiae, unionique et participa- 
tioni fidelium. In, nomine Patris etc, IWe- 
rum, auctoritate apostolica etc. 

&11. Vobisque insuper, qui, speciali 
devotionis affectu ducti, erga. doctorem 
gentium Paulum, ecclesiam, sub eius no- 
mine, etiam apostolica. auetoritate insi- 
gnitam, habere cupitis, ut primum tem- 
plum , quod construi feceritis, quod ta- 
men sine alicuius praeiudicio vos facere 
volumus , sub ipsius Pauli nomine ac in- 
vocatione habere liccat et denominare, ac 
ab aliis denominari et appellari manda- 
; mus. 
$ 19. Necnon, ut omnibus et singulis 


Templum quo- 

que sub invo- 
callone  Sancil 
Panli constru- 
eis 





PAULUS 
privilegüs, exemptionibus, immunitatibus, 
indulgentiis, facultatibus, libertatibus, au- 
ctóritatibus , indultis, favoribus, conces- 
sionibus et gratiis, spiritualibus et. tempo- 
ralibus, quibus potiuntur et gaudent, ac 
in futurum potientur et gaudebunt cano- 
nici regulares congregationis Lateranen- 
Sis ac personae et loca eorum, quorum 
tenores praesentibus pro sufficienter ex- 
pressis ac de verbo ad verbum insertis 
haberi volumus, ita ut literae apostolicae 
super cisdem privilegiis, exemptionibus, 
immunitatibus, concessionibus et gratiis 
eisdem concessis vel pro tempore conce- 





e2- 


meniesrum re- 
guhiarium Lato- 
ran. elargitar f; 


dendis, mutatis dumtaxat nominibus, co- ! 
gnominibus, invocationibus et diebus, ad ; 


libitum vestrum expediri possint, perinde 
ac si omnia illa et singula, non solum 
per clausulas generales, sed per eorum 
tenorem, de verbo ad verbum expressa 
et inserta fuissent, vos personae et loca 
vestra uti, potiri et gaudere possitis, vo- 
bis, per has nostras literas, tenore prae- 
sentium et ex certa scientia ac de aposto- 
licae potestatis plenitudine, concedimus 
pàriter et indulgemus. 

8 13. Non obstantibus praemissis et 
apostolicis ac in provincialibus et syno- 
dalibus conciliis editis etc. 

Datum Romae apud Sanctum Marcum, 
anno millesimo quingentesimo trigesimo 
quinto, octavo kalendas augusti, pontifi- 
cátus nostri anno r. 

Dat. die 25 iulii 1535, pontif. anno i. 


Contrariis de- 
rogat. 


Sequitur perpetuatio dictarum gratiarum. 
Paulus Pape III, ad perpetuam rei memoriam. 


Pastoralis officii cura nobis, meritis 
licet. imparibus, ex alto commissa nos 
excitat et inducit ut circa statum fidelium 
quorumlibet, praesertim sub regulari ob- 
servantia trium votorum substantialium 


Exordium. 


1 Haec vide in constitutione xxix Pascalis n, , 


Quanto, tom. ti, pag. 256. 


Bull, Rom. Vol. VI. 25 


n Pp. . 4808 
Religionis degentium, prospere dirigen- 
dum, operosis studiis iugiter intendentes; 
eosdem fideles, ut vota sua Altissimo 
quietius persolvere possint, benignis fa- 
voribus et gratiis confoveamus , aliasque 
desuper disponamus,-prout in Domino 
conspicimus salubriter expedire. — 

8 1. Dudum siquidem nobis, pro parte neterer em» 
dilecti filii Bartholomaei de Ferraris , et !'tels prine 
tunc in humanis agentis quondam Antonii 
Mariae de Zacchariis, Mediolanensis. et 
Cremonensis presbyterorum exposito etc. 1. 

$2. Nos igitur, qui Deo devotorum Perpetuae di- 
votis, quantum cum Deo possumus, li- ines ien 
benter annuimus, Bartholomaeum et ejus ^ »treinsarts. 
socios praefatos et eorum singulos a qui- 

, busvis excommunicationis, suspensionis 
el interdieli aliisque ecclesiasticis sen- 
lentis, censuris et poenis, a iure vel gb 
homine, quavis occasione vel causa latis, 
si quibus quomodolibet innodati existunt, 


Àn. C, 438g 


1 ad effectum praesentium dumtaxat con- 


sequendum , harum serie absolventes et 
absolutos fore censentes, huiusmodi sup- 


| plicationibus inclinati , Bartholomaeo et E 


sociis praefatis, quod de caetero, perpe- 
tuis futuris temporibus, sub solito et 
communi habitu clericali, subque nomine 
et nüncupatione clericorum regularium , 
in communi et de communi viverites, sub 
nostra et eiusdem Sedis humili et devota 
subiectione ac speciali protectione, in 
unum habitare, ac omnia et singula alia 
in eisdem literis nostris contenta facere 
et exequi valeant, eadem auctoritate apo- 
stolica, tenore praesentium , de speciali 
gratia concedimus et indulgemus. 

$3. Non obstantibus constitutionibus «uoto do- 
et ordinationibus apostolicis ac omnibus '5*^re. 
; Illis, quae in dictis literis nostris voluimus 
; non obstare, ceterisque contrariis quibus- 
cumque. . 
Datum Romae apud Sanctum Petrum, 


1 Omitütur residuum narraüivae bullae, quia 
ipsa est quae praecedit 














Cementis VII 
moius proprius, 
d* guh it nola, 


Conürmatur. 


Adduntur iili 
elaosula prae. 
gervativae 


Jurisdietio e8- 
werorii Bipae in 


*ausis erimina- 


Chborn 





ino: Incarnationis domiiieae millesimo 
quiügentesimo quadragésimotertio , ka- 
lendis'décemibris, poritificatus nostri an- 
no x. 








vit. 

lurísdictio camerarii et iudicis. Curiae 
Ripae almae Urbis, quoad causas. ri- 
pales 3." 


Paulos episcopus servus servorum Dei, 
motu proprio etc. 


Cum. nobis constet per felicis recorda- 
tionis Clementem septimum, praedeces- 
sorem nostrum, praeinsertum motum pro- 
prium fuisse concessum, et ad utilitatem 
Romanae Urbis et Sedis Apostolicae re- 
dundare videatur. 

$ 1. Nos, quae per praedecessores no- 
stros facta rite et ratione congrua cogno- 
scimus, et propterea approbare et con- 
firmare omni studio et conatu debere ar- 
bitramur, ac propterea dictum, praein- 
sertum motum proprium, et omnia in eo 
contenta, tam coniunctim quam divisim, 
confirmamus et, quatenus opus sit, de 
novo concedimus. 

$ 2. Addentes praeterea quod dicto 
motu proprio praeinsertp, per nos aliquo 
modo derogatum esse non censeatur, nisi 
de verbo ad verbum in supplicationibus 
seu motu proprio aut per alias signatu- 
ras nostras, et etiam per dilectos filios 
praesidentes et clericos Camerae nostrae 
Apostolicae mentio de dicto motu pro- 
prio facta non fuerit. 

$ 3. Et quod dicti officiales almae. Ur- 
bis, quacumque auctoritate fungentes, in 
causis criminalibus in dicla Ripa et eius 
districtu, in causis ripalibus vcl in Ri,is 

1 ludicis autem alterius Bipae iurisdictionem 


habes in constitutione tv Clementis VII, Nuper, 
pae. 55 huius tomi, 








i 
] 


| 


BULLARIUM ROMANUM 


quocumque modo provenientibus,. etiam 
cum effusione sanguinis, se intromiitere 
nom' possiní nec valeant; sed executio 
dictarum causarum efcognitio ad dominum 
camerarium Ripae spectet et pertineat. 

8 &: Ac etiam per visitatores carcerum 
aliquem pro debito ripali incarceratum 
in quacumque curia Romanae urbis re- 
laxari non possit, nisi de consensu et 
voluntate camerarii Ripae et interventu 
notarii dictae Ripae. 

$ 5. Necnon executores Romanae, ur- 
bis et barisellus non possint aliquas exe- 
cutiones pro debito ripali in ipsa et eius 
districtu facere; et, si forsan factae fue- 
rint, nullae et invalidae sint et existant. 
Ac dictis executoribus possint per dictum 
camérarium Ripae de facto relaxari, abs- 
que aliqua solutione eKecutionis ac car- 
ceris. 

$ 6. Mandantes propterea dilectis filiis 
almae Urbis gubernatori, auditori Ca- 
merae, senatori Urbis, vicario, barisello 
et aliis quibuscumque Romanae urbis of- 
ficialibus, quatenus, sub excommunicatio- 
nis et mille ducatorum auri poenis, con- 
tenta in praesenti motu proprio obser- 
vent, ac ab aliis observari faciant et per- 
mittant. 

$ 7. Non obstantibus constitutionibus 
et ordinationibus apostolicis, stilo Palatii 
ceterisque in contrarium facientibus qui- 
buscumque. 

Pontificatus nostri anno primo. 

Placet et ita mandamus. À. 
(Papae subscriptio). 

Visa. Philippus, Camerae Apostolicae 
decanus. 

Visa. lo. Carolus, Camerae Apostolicae 
clericus. 


Ka: C, 1638 


* 

Uamerarlag so- 
lus carceratos 
$uo8  excarce- 
rat 


Suique exeeu- 
tores tantum c- 
ius mandata 9-7 
xequuntur, 


lussio obser- 
vandl banc eone 
silutionem. 


Nullis obtt«n- 
Mbus. 





SUA. C. 1595 


Exordium. 


PAULUS 


VIII. 


Damnatio et escommunicatio Henrici VIIT | 
regis Angliae, iusque autorum et com- 
plicum, cum. aliarum poenarum. adie- 
ctione 1, 


Paulus episcopus servus servorum Del, 
ad futuram rei memoriam. 


Eius, qui, immobilis permanens, sua 
previdentia ordine mirabili dat cuncta 
moveri, disponente clementia, vices, li- 
cet immeriti, gerentes in terris, et in sede 
iustitiae constituti, iuxta prophetae quo- 
que Hieremiae vaticinium dicentis, Ecce 
le constitui super gentes et regna, ut. e- 
vellas et desiruas, aedifices et. plantes, 
praecipuum super omnes reges universae 
terrae cunctosque populos obtinentes 
principatum; ac Illum, qui pius et mise- 
ricors est, et vindictam ei, qui illam prae- 
venit, paratam temperat, nec quos impe- 
nitentes videt, severa ultione castigat, quin 
prius comminetur; in assidue autem pec- 
cantes, et in peccatis perseverantes, cum 
excessus misericordiae fines praetereunt, 
ut saltern metu poenae ad cor reverti co- 
gantur, iustitiae vires exercet, imitantes, 
ex incumbenti nobis apostolicae solicitu- 
dinis studio perurgemur ut cunctarum 
personarum, nostrae curae coelitus com- 
missarum, salubri statui solertius intenda- 
mus, ac erroribus et scandalis, quae ho- 
stis antiqui versutia imminere conspici- 
mus, propensius obviemus, excessusque 
eL enormia ac scandalosa crimina con- 
grua severitate coerceamus, et, iuxta Ápo- 
stolum, inobedientiam ovium promptius 
uleiscendo, illorum perpetratores debita 
correctione sic compescamus, quod eos 


1 Henricus contra Martinum Lutherum et alios 
haereticos ante scripserat, et propterea titulo de- 
fensoris christianae fldei a Leone X donatus fuerat, 





vut in eius constitutione tt, Ex supernae, tom. v, 
pag. 775. 


Tu Pb. (A95 — aa, C, 1855 
Dei iram provocasse poeniteat, et ex-hoc 
aliis exemplum cautelae salutaris accedat. 
$1. Sane, cum superioribus diebus no- nsa 
bis relatum fuisset quod -Henricus,. An- 2n *lonex 
gliae ret, licet tempore pontificatus felicis UM ose 
recordationis Leonis Papae X, praedeces- « nc ers 
soris nostri, diversorum haereticorum er- y, ', tios 
rores saepe ab Apostolieà Sede et sacris "*!^ eormis 
conciliis praeteritis temporibus damnatos, 
et novissime nostra state per perditionis 
alumnum: Martinum Lutherum suscitatos 
et innovatos, zelo catholicae fidei et erga 
dictam Sedem devotionis fervore inductus, 
non minus docte quam pie, per quem- 
dam librum per eum desuper composi- 
tum, et eidem Leoni praedecessori, ut 
eum examinarel et approbaret , oblatum, 
confufasset, ob quod ab eodem Leone 
praedecessore, ultra dicti libri, cum ma- 
gna ipsius Henrici regis laude et com- 
mendatione, approbationem, titulum de- 
fensoris fidei reportaverit; a recta fide el 
apostolico tramite devians, ac propriae 
salutis, famae et honoris immemor, post- 
quam carissima in Christo filia nostra 
Catherina, Angliae regina illustri, sua pro- 
genie coniuge, cum qua publice in facie 
Ecclesiae matrimonium contraxerat, el 
per plures annos continuaverat, ac ex 
qua, dicto constante matrimonio, prolem 
pluries susceperat, nulla legitima subsi- 
stente causa et. contra Eéclesiae prohihi- 
lionem, dimissa, cum quadam Anna Bo- 
lena, muliere anglica, dieta Catherina 
adhue vivente, de facto matrimonium 
contraxerat, ad deteriora prosiliens, quas- 
dam leges seu generales constitutiones 
edere non erubuit, per quas subditos suos 
ad quosdam haereticos et schismalicos ar- 
ticulos tenendos, inter quos et hoc erat 
quod ftomanus Pontifex caput Ecclesiae 
et Christi vicarius non erat, et quod ipse 
in Anglica Ecclesia supremum caput exi- 
stehat, sub gravibus, etiam morlis, poenis 
cogebat. Et his non contentus, diabolo 











190- 
sacrilegii crimen. suadente, quamplures 


Án.;G. 1085 


pitnelatos; .etíám episcopos;.aliasque per 


sonas. ecblesiasticds;: etiam regulares, nec- 

non saeculares sibi ut. háeretico et.schis- 

matico adlíaerere, ac articulos praedictos, 

sanetopum Patrum decretis et sacrorum 
concilioruss statutis, immo etiam ipsi e- 
vangeligae veritati: contrarios, tamquam 

tales,alias damnatos, approbare et sequi 

nolentes, et intrepide recusantes, capi et 
carceribus mancipari; hisque similiter 

non éontentus, mala malis aceumulando, 
bonae.memoriae Ioannem, tituli S. Vitalis 
presbyterum cardinalem Roffensem, quem, 

ob fidei constantiam et vitae sanctimoniam, 

ad cardinalatus dignitatem promoveramus, 

cum dictis haeresibus et erroribus con- 

sentire nollet, horrenda immanitate et 
detestanda saevitia, publice miserabili 

supplicio tradi, et decollari mandaverat, et 

fecerat, excommunicationis et anathema- 

tis aliasque gravissimas sententias, cen- 

suras et poenas in literis ac constitutio- 

nibus recolendae memoriae Bonifacii VHI, 

Ilonorii lI, Romanorum Pontificum prae- 
decessorum nostrorum, desuper editis con- 

tentas, et alias in tales a. iure latas dam- 

nabiliter incurrendo, :ac regno, Angliae 

et dominiis, quae tenebat, necnon regalis 

fasigii celsitudine ac praeíati tituli prae- 

rogaliva et honore se indignum reddendo. 

8 2. Nos, licet ex eo quod, prout non 

Clemeus. Vit ignorabamus, idem Henricus rex in certis 
domaunie. Censuris ecclesiasticis, quibus a piae me- 
dnm em moriae Clemente PP. VII, etiam praede- 
wwndo — dete- CeSS0Te noslro, postquam humanissimis 
""r*"U5  Jiüeris et paternis exhortationibus mul- 


lisque nunciis et mediis, primo, et po-, 


stremo etiam iudicialiter, ut praefatam 
Annam a se dimitteret, et ad praedictae 
Callierinae suae verae coniugis consor- 
tium rediret, frustra monitus fuerat, in- 
nodalus exliterat, Pharaonis duriliam imi- 
tando, per longum tempus, in clavium 
contemptum, insorduerat etinsordescebat, 


BULLARIUM ..uMANUM 


Às; C, Uis 


quod ad cor rediret vix sperare posse vi- 
deremus; ob paternam tamen caritatem, 
qua, in minoribus constituti, donec in obe- 
dientia et reverentia Sedis praedictae per- 
mansit, eum prosecuti fueramus, utque 
clarius .videre possemus an clamor, qui 
ad nos delatus fuerat (quem cerle, etiam 
ipsius Henrici regis respectu, falsum esse 
desiderabamus), verus esset, statuimus, ab 
ulteriori contra ipsum Henricum regem 
processu ad tempus abstinendo, huius rei 
veritatem diligentius indagare. 

8 3. Cum autem debitis diligentiis de- ides Fonte 
super factis, clamorem ad nos, ut prae- gem, compticos 
fertur, delatum, verüm esse, simulque, rini Breton 
quod dolenter referimus, dictum Henri- '* " 5'- 
cum regem ita in profundum malorum 
descendisse, ut de eius resipiscentia nulla 
penitus videatur spes habéri posse, repe- 
rerimus; nos, attendentes veteri lege cri- 
mine adulterii notatum lapidari manda- 
tum, ac auctores schismatis hiatu terrae 
absorptos, eorumque sequaces coelesti 
igne consumptos, Elymamque magum, viis 
Domini resistentem, per Apostolumaeterna 
severitate damnatura fuisse; volentesque, 
ne in districto examine ipsius flenrici 
regis et subditorum suorum, quos secum 
! in perditione trahere videmus, animarum 
ratio a nobis exposcatur, quantum nobis 
ex alto conceditur, providere, contra Hen- 
ricum regem eiusque complices, fauto- 
res, adhaerentes et sequaces, et in prae- 
missis quomodolibet culpabiles, contra 
quos, ex eo quod excessus et. delicta prae- 
dicia adeo manifesta sunt et notoria, ut 
nulla possint tergiversatione celari, abs- 
que ulteriori mora, ad executionem pro- 
cedere possemus, benignius agendo, de- 
erevimus infrascripto modo procedere. 

8 4. Habita itaque super his cum ve- Regem uaque 
nerabilibus fratribus nostris sanctae Ro- Pratur » » 
manae Ecclesiae cardinalibus delibera- roris desiiar 
; tione matura, et de illorum consilio et 
' assensu, praefatum Henricum regem eius- 








Au. C. 4585 


Cempliees vc- 
ro et faulores 
monel ut ab- 
stineant — regi 
desuper favere 
vel adbaerere; 


luohezlentes- 
4ue maioris ex- 
comiunicatio- 
iis sententia in- 
D0dat; 


PAULUS ili PP. 


que complices, fautores, adhaerentes, 
consultores et sequaces, ac quoseurique 
alios in pfaemissis seu eorum aliquo 
quoquomodo culpabiles, tam laicos quam 
Clericos, etiam regulares, cuiuscumque 
dignitatis, status, gradus, ordinis, con- 
ditionis, preeminentiae et excellentiae 
existant (quorum nomina et cognomina, 
perinde ae si. praesentibus insererentur , 
pro sufficienter expressis haberi volumus), 
per viscera misericordiae Dei nostri, hor- 
tamur et requirimus in Domino quate- 
nus Henricus rex a praedictis erroribus 
prorsus abstineat; et constitutiones seu 
leges praedictas, sicut de facto eas fecit, 
revocet, casset et annullet; et coactione 
subditorum suorum ad eas servandas, 
necnon carceratione, captura et punitione 
illorum, qui ipsis constitutionibus seu 
legibus adhaerere aut eas servare no- 
luerint, et ab aliis erroribus praedictis 
penitus et. omnino abstineat; et si. quos, 
praemissorum occasione, captivos habeat, 
relaxet. 

8 5. Complices vero, fautores, adhac- 
rentes, consultores et sequaces dicti [lon- 
rici regis in. praemissis e! circa ea ipsi 
Henrico regi super his de cetero non ad- 
sistant nec adhaereant vel faveant, nec 
ei consilium, auxilium vel favorem de- 
super praestent. 

$ 6. Alias si Henricus rex ac fautores, 
adhaerentes, consultores et sequares hor- 
tationibus et requisitionibus huiusmodi 
non aunuerint cuin effectu, llenricum ve- 
gem, fautores, adliaerentes , cogsultores 
et sequaces ac alios culpabiles praedi- 
etos, auctoritate apostolica, ac ex certa 
nostra scientia et de apostolicae potestatis 
plenitudine, tenore praesentium, in vir- 
tute sanctae obedientiae, ac sub maioris 
excommunicationis]atae sententiae, a qua, 
etiam praelextu. cuiuscumque privilegii 
vel facultatis, etiam in forma eonfessio- 





197 
clausulis a nobis et Sede praedicta quo- 
modolibet concessis, et etiam iteratis vi 
cibus innovatis, ab alio quam a Romano 
Pontifice, praeterquam in mortis articulo 
constituti (ita tamen, quod si aliquem 
absolvi contingat, qui postmodum con- 
valuerit, nisi post convalescentiami mo- 
nitioni eL mandatis nostris huiusmodi pa- 
ruerit cum effectu, in eamdem excom- 
municationis sententiam reincidat), absolvi 
non possint. 

8 7. Neenon rebellionis et, quoad Hen- 
ricum regem, etiam perditionis regni et 
dominiorum praedictorum; et tam quoad 
enm quam quoad alios monitos supradi- 
rtos supra et infrascripfis poenis, quas si 
dictis monitioni et mandatis, ut praefer-- 
tur, non paruerint, eos et eorum singulos, 
ipso facto respective ineurrere volumus, 
per praesentes monemus: eisque et eorum 
cuilibet disfricte praecipiendo mandamus 
quatenus Henricus rex per se vel pfocu- 
ratorem legitimum, ot sufficienti mandato 
suffultum, infra nonaginta; complicesvero, 
fautores, adhaerentes, consultores etsequa- 
res ac alii in praemissis quomodolibet 
culpabiles supradicti saeculares et. eccle- 
siastici, etiam regulares, personaliter, infra 
sexaginta dies compareant coram nobis, ad 
se super praemissis legitime excusandum 
rt defendendum, alias videndum et audien- 
rlum, contra eos et eorum singulos, etiam 
nominatim, quos sic monemus quatenus 
expediat, ad omnes et singulos actus, etiain 
sententiam definitivam, declaratoriam, con- 
derinadtoriam et privatoriam ae mandatum 
executivum, procedi. Quod si Ilenricus rex 
et alii moniti pracdicti intra dictos terminos 
eis, ut praefertur, respective praefixos non 
comparuerint, et praedictam excommuni- 
cationis sententiam per tres dies postlap- 
sum dictorum terminoruni, animo , quod 
absit, sustinuerinLindurato, censuras ipsas 
aggravamus el successive reaggravammus, 


nalis, cum quibuscumque efficacissimis | Henricumque regem privalionis regni-et 


An. C. A685 


Rebellionia quo- 
qué 6t amis 
slonis regni p:p- 
mam imponit, 
regómquó — et 
complices mo- 
net ut infra cer. 
ium terminum 
compnreani, a- 
lioquim In. pa 
nas hie expr. v. 
sns [nelliss ( da- 
elar t; 








198 


dominiorüm praedictorum, et tam eum 
quam.alios monitos praedictos et.eorum 
singulos, omnes et singulas alias poenas 
praedíctas incurrisse, ab omnibusque chri- 
stifidelibus cum éorum bonis perpetuo 
diffidatos esse. Et si interim ab humanis 
decedat, ecclesiastica debere carere sepul- 
tura, auctoritate et potestatis plenitudine 
praedictis decernimus et declaramus, eos- | 
que anathematis, maledictionis et damna- 

tionis aeternae mucrone percutimus. 
$8. Neenon quae praefatus Henricus 
Fi quascomque rex quomodolibet et ex quavis causa tenet, 
fite e sns habet aut possidet, quamdiu Henricus rex 
Isl "toclinsve- € alii moniti praedieti, et eorum singuli in 
made aliis per dictum Henricum regem non ten- 

sal, sp. : 

ponti; tis, habitis aut possessis permansuris , et 
triduo post eorum inde recessum, et alia 
quaecumque, ad quae Henricum regem 
et alios monitos praedictos post lapsum 
dictorum terminorum declinare contigerit, 
dominia, civitates, terras, castra, villas, 
oppida metropolitanasque et alias cathe- 
drales ceterasque inferiores ecclesias, nec 
' non monasteria, prioratus, domos, con- 
ventus et loca religiosa vel pia, cuiuscum- 
que, etiam S. Benedicti, Cluniacensis, 
Cisterciensis, Praemostratensis ac Praedica- ! 
torum, Minorum, EremitarumS. Augustini, 
Carmelitarum et aliorum Ordinum ac con- 
gregationum et militiarum quarumcumque 
in ipsis dominiis, civitatibus, terris, castris, 
villis, oppidis et locis existentia ecclesia- 
etico suppenimus interdicto: ita ut, illo 
durante, in illis, etiam praetextu cuiuscum- 
que apostoliei indulti, ecclesiis, monaste- 
riis, prioratibus, domibus , conventibus , : 


An. C. 1855 





locis, Ordinibus aut personis, etiam qua- . 


BULLARIUM ROMANUM 


cumque dignitate fulgentibus, concessi, ! 
praeterquam in casibus a iure permissis, : 


ac etiam in illis, alias quam clausis ianuis 
et excommunicatis et interdictis exclusis, 





An. C. 1825 


fautorum , adhaerentium , consultorum , Fillesquo eo- 
i rumdem digni 


sequaeium et culpabilium praedictorum uas, gratis 
filii, poenarum, ut hic in hoc casu par est, quati et to- 
participes sint; omnes et singulos eiusdem "iomster rr 
Henrici regis ex dicta Anna ac singulo- 4e eotero obü- 
ruin aliorum praedictorum filios natos et te 
nascituros, aliosque descendentes usque in 


' eum gradum, ad quem iura poenas in ca- 


sibus huiusmodi extendunt (nemine exceplo 
nullaque minoris aetatis aut sexus vel igno- 
rantiae vel alterius cuiusvis causae habita 
ratione) ,dignitatibus et honoribus, in qui- 
bus quomodolibet constituti existunt, seu 
quibus gaudent, utuntur, potiuntur aut 
muniti sunt, necnon privilegiis, concessio- 
nibus, gratiis, indulgentiis, immunitatibus, 
remissionibus, libertatibus et indultis, ac 
dominiis, civitatibus, castris, terris, villis, 
oppidis et locis, etiam commendatis vel in 
gubernium concessis, et quae in feudum, 
emphyteusim vel alias a Romanis vel 


; aliis ecclesiis, monasteriis et locis ecclg- 


siasticis ac saecularibus, principibus, domi- 
niis, potentatibus, etiam regibus et impe- 
vatoribus, aut aliis privatis vel publicis per- 
sonis quomodolibet habent, tenent aut 
possident, ceterisque omnibus bonis, mo- 
bilibus et immobilibus, iuribus et actio- 
nibus, eis quomodolibet competentibus , 
privatos; dictaque bona feudalia vel em- 
phyteutica et alia quaecumque ab aliis 1 
quomodolibel obtenta, ad directos dominos, 
ita ut de illis libere disponere possint, 
respective devoluta ; et eos qui ecclesiastici 
fuerint, etiam si religiosi existant, eccle- 
siis, etiam cathedralibus et metropolitanis, 
necnon monasteriis et prioratibus, prae- 
posituris, praepositatibus, dignitatibus , 
persenatibus ,* officiis, canonicatibus et 
praebendis aliisque beneficiis ecclesiasti- 


cis per eos quomodolibet obtentis pri- 


, vatos, el ad illa ac alia in posterum ob- 


nequeant missae aut alia divina officia ; 


celebrari. 
$9. Et IHenrici regis complicumque, 
& Cherubinus et P. Matthaeus legunt. perman - 
gerit (n, T.) 


linenda inhabiles esse, similiter decer- 
nimus et declaramus; eosque sic respective 
privatos ad illaet alia quaecumque similia, 


4 P. Matthaeus in Summis Constitutionum eic. 
regit ecclesiis loco aliis (a. T.). 


Kn, C. 1856 


PAULUS 
ac dignitates, honores, administrationes et 
officia, iura ac feuda in posterum obti- 
nenda, auctoritate et. scientia ae plenitu- 
dine similibus, inhabilitamus. 

$ 40. Ipsiusque Henrici regis ac regni 


Subditosque a omniumque aliorum dominiorum, civita- 
Wuramento fide- 


lalis et suble- 


ctione liberat, 
et eisdem man- 


4«. ut &b obe- sporum, etiam de facto obtentorum, ma- 
dientia omnino 


recedant; 


tum, terrarum, castrorum, villarum, for- 
talitiorum, arcium, oppidorum et locorum 


gistratus, iudices, castellanos, custodes et 
officiales quoscumque, neenon communi- 
tates, universitates, collegia, feudatarios, 
vassallos, subditos, cives, incolas et habi- 
latores, etiam forenses, dicto regi de facto 


; lel 
obedientes , tam saeculares quam, si qui, | 


ratione alicuius temporalitatis, ipsum Hen- 
ricum regem in superiorem recognoscant, 
etiam ecclesiasticos, a praefato rege seu 


eius complicibus, fautoribus, adhaerenti- ' 1 
; villarum, fortalitiorum, oppidorum et loco- 
j rum praedictorum civibus, incolis vel ha- 


bus, consultoribus et sequacibus supra- , 
dietis deputatos, a iuramento fidelitatis 
inre vassallitico, ef omni erga regem et 
alios praedictos subiectione absolvimus, ac 
penitus liberamus. Eis nihilominus, sub 
excommunicationis poena, mandantes ut 
ab eiusdem Henrici regis suorumque offi- 
cialium , iudicum et magistratuum quo- 
rumcumque obedientia penitus et omnino | 
recedant, necíllos in superiores recogno- 
seant, neque illorum mandatis obtempe- 
rent. 

8$ 41. Et ut alii, eorum exemplo perter- 


Renrico et com- viti, discantab huiusmodi excessibus absti- 


plicibus 


alias 


pem bic ex- nere, eisdem auctoritate , scientia et ple- 
pesssimP" mitudine volumus ac decernimus quod 


IIenricus rex et complices, fautores, ad- 
haerentes, consultores, sequaces et alii in 
praemissis culpabiles, postquam alias poe- 
nas praedictas, ut praefertur, respective 
incurrerint, necnon praefati descendentes, 
ex tunc infames existant, et ad testimonium 
non admittantur; testamenta et codicillos 
aüt alias dispositiones, etiam inter vivos, 
concedere et facere non possint; et ad ali- 
cuius successionem ex testamento vel ab 








M PP. 199 
intestato , necnon ad iurisdiclonem. eu 


südioandi- potestatem et. ad. notaríatus offi-. . 


cium omnesque actus legitimos quoseum- 
que (ita ut eorum processus sive insiru- 
menta atque alii actus quicumque nullius 
sint roboris vel momenti) inhabiles exi- 
stant ; et nulli ipsis, sed ipsi aliis, super 
quocumque debito et negotio , tam civili 
quam criminali, de iure respondere te- 
neantur. 

8 12. Et nihilominus omnes et singulos 
christifideles, sub excommunicationis et 
aliis infrascriptis poenis , monemus ut 
monitos, excommunicatos, aggravatos, in- 
terdictos, privatos, maledictos et damna- 
tos praedictos evitent, el, quantum in eis 
est, ab aliis evitari faciant, nec cum eis- 
dem seu praefati regis civitatum, dominio- 
rum, terrarum, castrorum, comitatuum, 


bitatoribus aut subditis et vassallis,emen- 
do, vendendo, permutando aut quamcum- 
que mercaturam seu negotium exercendo, 
commercium seu aliquam conversationem 
seu communionem habeant; aut vinum, gra- 
num, sal seu alia victualia, arma, pannne, 
merces vel quasvis alias mercantias «el 
res per mare in eorum navibus, trireini- 
bus aut aliis navigiis, sive per terrafn cum 
mulis vel aliis animalibus deferre aut'con- 
ducere seu deferri aut conduci facere, vel 
delata per illos recipere, publice vel oc- 
culte, aut talia facientibus auxilium, con- 
silium vel favorem , publice vel occulte, 
directe vel indirecte, quovis quaesito colore, 
per se vel alium. seu alios, quoquomodo 
praestare. praesumant. Quod si fecerint , 
ultra excommunicationis praedictae, efiam 
nullitatis contractuum, quos inirent, nec 
non perditionis mercium, victualium et 
bonorum omnium delatorum, quae capien- 
tium. fiant, poenas similiter eo ipso incur- 
rant. 

& 13. Ceterum, quia, convenire non vide- 





Ah C. 1988- 


Chrisllrdelihug 
sub permis hte 
oxproesis .prao- 
elpit. ut iaflde- 
Mum — eévilont 
eómmórclum; 





, 
Xi. c. vies — 200 
Prielitis que- fü uit eum his qui Ecclesiam contem, 
$e etc /dum prüesertim ex eorum pertinacia spes 
eee y, corrigibilitatis non habetur, hi qui divinis 
NIS Mu. obsequiis vacant, conversentur, quod etiam 
Angliae dise- illos 1 facere non posse dubitandum est, 
ui omnium et singularum metropolitanarum 
et aliarum eathedralium caeterarumque 
inferiorum ecclesiarum et monasteriorum, 
domorum et locorum religiosorum et pio- 
rum quorumcumque, etiam S. Augustini, 
S. Benedicti, Cluniacensis, Cisterciensis , 
Praemostratensis, ac Praedicatorum, Mi- 
norum, Carmelitarum aliorumque quo- 
rumeumque Ordinum et Militiarum, etiam 
hospitalis Hierosolymitani, praelatis, ab- 
batibus, prioribus, praeceptoribus, prae- 
positis, ministris, custodibus, guardianis, 
conventibus, monacis et canonicis, necnon 
parochialium ecclesiarum rectoribus aliis- 
que quibuscumque personis ecclesiasticis, 
inregno et dominiis praedictis commoran- 
tibus, sub excommunicationis ac priva- 
tionis administrationum et regiminum mo- 
nasteriorum, dignitatum, personatuum, ad- 
ministralionum ac officiorum canonica- 
tuumque et praebendarum, parochialium 
ecelesiarumet aliorum beneficiorum eccle- 
siasticorum quorumeumque, quomodolibet 
qualificatorum , per eos quomodolibet ob- 
tentorum, poenis, mandamus quatenus, in- 
fra quinque dies post omnes et singulos ter- 
minos praedictos elapsos, de ipsis regno et 
dominiis, dimissis tarnen aliquibus pres- 
byteris in ecclesiis, quarum curam babue- 
rint, pro administrando baptismate parvu- 
lis, et poenitentia decedentibus, ac aliis 
sacramentis ecclesiasticis, quae tempore 
interdicti ministrari permittuntur, exeant 
et. discedant, neque ad regnum et dorninia 
praedicta revertantur, donec moniti et ex- 
comunicati, aggravati, reaggravati, pri- 
vati, muledieti et damnati praedieti moni- 
tionibus et mandatis nostris huiusmodi 
voblemperavermt, &t rherusrint? n censuris 
huiusrhodi sbselutiunis beneficium obti- 

& P, Matthaeus addit tute (R. T.). — Cherub. 
"egit obtetmperontes meruerint (n. t). 





BULLARIUM ROMANUM 


here, seu interdictum in regmo et dominiis 
praedictis fuerit sublatum. 
$14. Praeterea, si praemissis non obstan- 
tibus, Henricus rex, complices, fautores, 
adhaerentes, consultores el sequaces prae- 
dicti in eorum pertinacia perseveraverint, 
nec conscientiae stimulus eosad cor redu- 
xerit, in eorum forté potentia et armis 
confidentes, omnes et singulos duces, mar- 
chiones, comites et alios quoscumque tam 
saeculares quam ecclesiasticos, ezam fo- 
renses, de facto dicto Henrico regi obe- 
dientes, sub eiusdem excommunicationis 
ac perditionis bonorum suorum (quae, ut 
infra dicitur, simüliter capientium fiant) 
poenis, requirimuset monemus quatenus, 
omni mora et excusatione postposita, eos 
et eorum singulos ac ipsorum milites et 
stipendiarios, tam equestres quam pede- 
stres, aliosque quoscumque, qui eis cum 
armis faverint, de regno et dominiis prae- 
dictis, etiam vi armorum, si opus fuerit , 
expellant; ac quod Henricus rex et eius 
complices, fautores, adhaerentes, consul- 
tatores et sequaces, mandatis nostris non 
obtemperantes praedictis, de civitalibus, 
terris, castris, villis, oppidis, fortalitiis 
aut aliis locis regni et dominii praedicto- 
rum se non intromiltant, procurent; eis, 
sub omnibus et singulis poenis praedictis, 
inhibentes ne in favorem Henrici eiusque 
complicum, fautorum, adhaerentium, con- 
sultorum et sequacium aliorumque moni- 
torum praedictorum mandatis nostris non 
obtemperantium, arma cuiuslibet generis 
offensiva et defensiva, machinas quoque 
bellicas seu tormenta (artellarias nuncu- 
pata) sumant aut teneant seu illis utan- 
tur, aut armatos aliquos, praeter consue- 
tam familiam, parent; autab Henrico rege, 
complicibus , fautoribus, adhaerentibus , 
ebnsuMoribus et sequacibus vel aliis in re- 
gis ipsius favorem paratos , quomodolibet, 
quavis occasione vel causa, per se vel alium 
seu alios, publice vel ecoulte, directe vel 


Àn, C. 1838 


Ducesque et 
alios monet sul 
penis supradi- 
etir, ut Honri- 
tun et eins 
complices — de 
regno expeliere 
efe, proenrent; 








PAULUS 


indirecte, teneant vel receplént; aut dieto 
Henrico regi seu illius complicibus, fau- 
toribus, adhaerentibus , consultoribus et 
sequacibus praedictis consiliàm , auxilium 
vel favorem quon;odolibet ex quavis causa 
vel quovis quacsito colore sivc ingenio, pu- 
blice vel occulte, directe vel indirecte, ta- 
cite vel expresse, per se vel alium seu alios, 
in przemissis vel aliquo przemissorum prie- 
stent seu praestari faciant quomodolibet. 
8$ 15. Praeterea, ad. dictum Henricum 
Principum chri- regem facilius ad sanitatem, et praefatae 
st, confoedera- . : . 
tiones et oblig Sedis obedientiam reducendur, omnes 
Mes Ha et singulos christianos principes, qua- 
rico. nullas et cumque, etiam imperiali et regali, dignitate 
iomiriss decih- (rentes, per viscera misericordiae Dei 
nostri (cuius causa agitur) hortamur et 
in Domino requirimus, eis nihilominus, 
qui imperatore et rege inferiores fuerint, 
quos, propter excellentiam dignitatis, a 
censuris excipimus, sub excommunicatio- 
nis poena mandantes ne Henrico regi eius- 
que complicibus, fautoribus, adhaerenti- 
bus, consultoribus et sequacibus vel eo- 
rum alicui, per se vel alium seu. alios, 
publice vel occulte, directe vel indirecte, 
tacite vel expressc, etiam sub praeloxtu 
confoederationum aut obligationum qaa- 
rumcumque, etiam iuramento aut. quavis 
alia firmitate roboratarum et saepius ge- 
minatarum, a quibus quidem obligationi- 
bus et iuramentis omnibus nos eos et 
eorum singulos, eisdem auctoritate et sen- 
tentia ac potestatis pleniludine, per prae- 
sentes absolvimus, ipsasque confoederatio- 
nes et obligationes, tam factas quam in po- 
sterum faciendas, quas tamen (in quantum 
Venrieusrexet complices, fautores, adhae- 
rentes, consultores ef sequaces prodicti 
Kirca praemissa vel eorum aliquod se 
arecte vel indirecte iuvare possent), sub 
eadem poena, fieri prohibemus, nullius 
roboris vel momenti, nullasque, irritas, 
cassas, inanes, ac pro infectis habendas 
fore decernimus et declaramus, consi- 
1 Cherübinius et P. Metthaeus scientia leco 
sententia. legunt. (R. T.). 


Bull. Hom, Vol. VI. 


Air. C. 1635 


26 





n PP. 301- 
lium , auxilium vel favorem quomodolibet 
praestent ; quinimmo, siqui illis àut eoruin 
alicui ad praesens quomodolibet assistánt , 
ab ipsis omnino et cum effectu. recedant. 
Quod si non fecerint, postquam praesentés 
publicatae et executioni demandatae fue- 
rint, et dicti termini lapsi fuerint, omnes 
xt singulas civilates, terras, oppida, ca- 
stra, villas et alia loca eis subiecta simili 
ecclesiastico interdicto supponimus; vo- 
lentes ipsum interdictum, donecipsi prin- — ' : 
cipes consilio, auxilio et fivore Henrico 
regi et complicibus, fautoribus, adhae- 
rentibus, consultoribus et sequacibus prae- 
dictis prestando destiterint, perdurare. 

8 10. Insuper, tam principes praedictos 
quam quoscumque alios, etiam ad sti- S^ mae w 
pendia quorumcumque christifidelium mi- «uv et comp. 
litantes , et alias quascumque personas, emu NN 
tam per mare quam per terras armige- 
ros habentes, similiter hortamur et re- 
quirimus, et. nihilominus eis in virtute 
sanclae obedientiaé mandantes quatenus im 
contra Henricum regem, complices, fau- 
tores, adliaerentes, consultores et sequaces | 
praedictos, dum in erroribus praedictis | 
ac adversus Sedem praedictam rebellione | 
permanserint, armis insurgant, eosque. et 
eorum singulos persequantur, ac ad uni- 
tatem Ecclesiae et obedientiam dictae Sedis 
redire cogant et compellant; et tam eos, 
quam ipsorum subditos et vassallos, ac 
civitatum , terrarum, castrorum, oppido- ; 
rum, villarum et locorum suorum incolas 
el habitatores, aliasque omnes et singulas 
personas, supradictis mandatis nostris, 
ut praefertur, non obtemperantes, et quae 
praefatum Henricum regem, posh[uam 
censuras et poenas praedictas ineurrerit, 
in dominum quomodolibet, eliam de facto, i 
recognoverint, vel ei quovis modo obtem- 
perare praesumpserint, aut qui eum ac 
complices, faulores, adhaerentes, consul- 
lores, sequaces ac alios non obtemperan- 
tes praedictos ex regno et dominiis prae- 


An. C A88 


Prinotpíbus et 








l.c. is$j — 209 
dictis, mt, praefertur, expellére noluerint, 
ulbicürque eos invenerint, éórumque bo- 
na "bilia et immobilia, mereantias, 
peounías, navigia, credita, res et animalia, 
etiam extrá territorium dicti Henrici regis 
ubilibet consisientia, capiant. 

8 17. Nos ením eis bona; mercantias , 

Jaldeles et ino- pecunias, navigia , res et' animalia prae- 

Fentam seren, icta, sic capta, in proprios eorum usus 

fuo ocupar converiendi ,; eisderà auctoritate , scientia 

tun eno de- pf. potestatis plenitudine plenariam licen- 
eerait; 
tiam, facultatem et. auctoritatem conce- 
dimus, illa omnia ad eosdem capientes 
plenarie pertinere et spectare, et personas 
ex regno et dominiis praedictis originem 
wahentes seu in illis domicilium haben- 
tes aut quomodolibet habitantes, man- 
datis nostris praedictis non obtemperantes, 
ubicumque eos capi contigerit, capientium 
servos fieri decernentes; praesentesque 
literas, quoad hoe, ad omnes alios, cuius- 
eumque dignitatis, gradus, status, ordinis 
vel conditionis fuerint, qui ipsi llenrico 
régi vel eius complicibus, fautoribus, 
adhaerentibus, consultoribus et sequacibus 
ant aliis, monitionibus et mandatis nostris 
huiusmodi, quoad commereium , non ob- 
temperantibus, vel eorum alicui victualia, 
arma vel pecunias subministrare aut cum 
eis commercium habere, scu auxilium , 
consiliuin vel favorem , per se vel alium 
seu alios, publice vel occulte, directe vel 
indirecte, quovis modo, contra tenorem 
praesentium , praestare praesumpserint , 
extendentes. 
$418. Et ut praemissa facilius iis, quos 

Praelati et n- ipsu innotescant, universis et sin- 

pede qur EU s patriarchis, archiepiscopis, episcopis 

bu Me, wt in (4. patriarchalium, metropolitanarum et 

Henricum aliarum cathedralium et collegiatarum ec- 


eorum sent 
sompliees, ei : desiarum raelatis , capitulis aliisque 
eommunirat. pu- P : 
Mice. nunciem personis ecclesiasticis saecularibus ac 
sar Ir quorumvis Ordinum regularibus , necnon 
; 
omnibus et singulis, etiam Mendicantium 


Ordinum, professoribus, exemptis et non 





BULLARIUM ROMANUM 


| juscumque status, gradus, conditionis, 





An, C. 1535 
exemptis, ubilibet constitutis, per easdem 
praesentes, süb excomrmunicationis et'pri- 
valionis ecclesiarum, mohasteriorurà ac 
aliorum beneficiorum  ecelesiasticorum , 
graduum qüoque et officiórüm, necnon 
privilegiorum et indultorum quorumcum- 
que, etiam a Sede praedicta quomodolibet 
emanatorum, poenisipso facto incurrendis, 
praecipimus et mandamus quatenus ipsi 
ac eorüm singuli, si et. postquam vigore 
praesentium desuper requisiti fuerint , 
infra tres dies immediate sequentes prae- 
fatum Henricum regem omnesque alios 
et singulos, qui supradictas. censuras et 
poenas incurrerint, in eorum ecclesiis, 
dominicis: et aliis festivis diebus, dum 
maior inibi populi 'multitudo ad divina 
convenerit, cum crucis vexillo, pulsatis - 
campanis, et accensis ac demum extinctis 
et in terram proiectis et conculcatis can- 
delis, et aliis, in similibus servari solitis, 
caeremoniis servatis, exconmunicatos pu- 
blice nunciari 1, ac ab omnibus arctius 
evitari faciant et mandent; necnon, sub 
supradictis censuris et poenis, praesentes 
literas vel earum transumptum, sub forma 
infrascripta confectum , infra terminum 
trium dierum, postquam, ut praefertur, 
requisiti fuerint, in ecclesiis, monasteriis, 
conventibus et aliis eorum locis publicari 
et affigi faciant. 

819. Volentes omnes et singulos, cu- 
Tuiliesli n^m 
istius, constitu 
lionis impertin- 


Vibus — caedem 
ponas imposit; 


praeminentiae, dignitatis aut excellentiae 
fuerint, qui, quominus praesentes literae 
vel earum transumpta, copiae seu exem- 
plaria in suis civitatibus, terris, castris, 
oppidis, villis et locis legi et affigi ac publi- 
cari possint, per se vel alium seu alios, pu- 
blice vel occulte, directe vel indirecte, 
impediverint, easdem censuras et poenas 
ipso facto incurrere. Et cum fraus et dolus 
nemini debeant patrocinari, ne quisquam 
ex his, qui alicui regimini et administra- 
lioni deputati sunt, infra tempus sui regi- 


1 Cherub. et P. Matth. nunreient et ab aliis nun- 
ciari etc. (n. T.). 














, An. C. 1:35 


Publicarl man- 
dat hsne con- 
süüntloneg — in 
locis blo ex- 
p eia 1, 


Transumptis 
Ciedi iubet. 


PAULUS Im PP. 


minis seu administrationis , praedictas 
sententias , censuras et poenas sustineat, 
quasi post dictum tempus.sententiis, cen- 
suris el poenis praedictis amplius ligatus 
non existat, quemcumque, qui, dum in 
regimine et administratione existens, mo- 
nilioni et mandato nostris, quoad prae- 
missa vel aliquid eorum, obtemperare 
noluerit, etiam deposito regimine et ad- 
ministratione huiusmodi, nisi paruerit, 
eisdem censuris et poenis subiacere de- 
cernimus. 

$20. Et ne Henricus rex eiusque com- 
plices, fautores, adhaerentes, consul- 
tores et sequaces aliique, quos praemissa 
concernunt, ignorantiam eárumdem prae- 
sentium literarum et in eis contentorum 
praetendere valeant, literas ipsas (in qui- 
bus omnes et singulos, tam iuris quam 
facti, eliam solerunitatum ct processuum 
citationumque omissarum defectus, cliamsi 
tales sint, de quibus specialis ct expressa 
mentio facienda esset, propter notorie- 
tatem facti, auctoritate, scientia et pote- 
statis plenitudine similibus, supplemus) 
in basilicae Principis apostolorum et 
Cancelariae Apostolicae de Urbe, et in 
partibus in collegiatae Beatae Mariae Bru- 
gensis, Tornacensis, ct Parochialis de Dun- 
kerke oppidorum Morinensis dioecesis, 
ecclesiarum valvis affigi et publicari man- 
damus, decernentes quod earumdem lito- 
rarum publicatio sic fácta, llenricum rc- 


rentes, consultores et sequaces omnesque 
alios et singulos, quos literae ipsae quo- 
modolibet concernunt, perinde eosarclent, 
ac si literae ipsae eis personaliter. lectae 
et intimatae fuissent, cum non sit verisi- 
mile quod ea, quae tam patenter fiunt, 
debeant apud eos incognita remanere. 

8 21. Ceterum, quia difficile foret etc. 

8$ 22. Nulli ergo omnino hominum etc. 


1 Sed haec forma immulata esl, ut hic in fine. 


' quod Henrieus, Angliae rex, praeter ea 
genr eiusque complices, fautores, adhae- | 





: 08 


Datum Romae. apud 5. Marcum, anno 
Incarnationis dominicae millesimo quin- 
gentesimo trigesimo quinto, tertió kalen- 
das septembris, pontificatus nostri anno 1. 

Dàt, die 30 augusti 4535, pontif. anno t, 


Sequitur suspensio dictae bullae, et tanderi 


suspensionis revocatio et bullae executio. 


Paulus opiscopus servus servorum. Del, 
ad perpetuam rei memofiau. 


Cum Redemptor noster ideo illum, qui 
ipsum negaverat, Petrum videlicet , uni- 
versae Ecclesiae praeficere voluerit ut in 
sua eulpa disceret aliis esse miserendum; 
non immerito Romanus Pontifex, qui ipsius 
Petri in dignitate successor existit, debet 
etiam in officio exercendae misericor- 
diae ipsius esse successor, Sed cum in eum 
dirigitur misericordia, qui ex hoc fit in- 
solentior et obstinatior, aliosque secum 
trahit in perditionem, debet ipsc Rogmanus 
Pontifex, postposita in eum misericordia, 
omnem severitatem adhibere, quo mem- 
hrum illud putridum ita a corpore sepa- 
relur ut reliqua membra, absque metu 
contagionis, salva remaneant, praesertim 
cum, pluribus curis adhibitis et. multo 
tempore in hoe consumpto, rhorbum quo- 
tidie magis invalescere ipsa experientia 
romprobat. 

$ 1. Alias cum. nobis relatum | fuisset 


quae matrimonium de faeto et contra prohi- 
hitionem Ecclesiae. temerarie. contracturü 
concernebant, quasdam leges seu genera- 
les constitutiones, subditos suos ad haere- 
sim et schisiua trahentes, ediderat, et ho- 
nae memoriae Ioannem, tit. S. Vitalis pres- 
bylerum cardinalem. offensem , publice 
damnari et capite puniri, ac alios quam- 
plures praelatos, neenan alias personas 
ecclesiasticas, haeresi et schismati huius- 
modi adhaerere nolentes, careéribus man- 
cipari fecerat ; nos, licet illi, qui talía nobis 


?» deus, 


is. C. LE 


Uioidiuci. 


Refertur. eon- 
»titulio praeee- 





"jà C. i5 294 


BULLARIUM 


" retulerárit; tales essent ut nullo modo de 


véritate suorum diétorum ambigendum 
essel cupientes tamen, respectü ipsius 


. llenrici régis, quem, antequam in has in- 


.riri, de eis informationem ulteriorem ha- 


Super:eianiia 
per annos ig28,. 


Mevriei mati 
Amproba et sa- 
Va. protor vis. 


sanias incideret, peculiari quadam cari- 
t&le prosequebarmur, praedicta falsa repe- 


bere procuravimus, et invenientes clamo- 
rem. ad nos delatum verum esse, ne nostro 
officio deessemus, conira eum procedere 
deereviinüs, iuxta formam quarumdam 
literarum 'nostrarum , quarum tenor 'se- 
quitur, et est talis *. 
. $2. Dum autem postea ad dictarum 
literarum executionem deveniendum esse 
slatuissemus, cum nobis per nonnullos 
principes et alias insignes personas pér- 
suaderetur ut ab executione huiusmodi 
per aliquantutn tempus supersederemus, 
spe nobis data quod interim ipse Hen- 
ricus réx ad cor rediret et resipisceret , 
nos, qui, ut hominum natura fert, facile 
credebamus quod desidérabamus, dictam 
exequutionem suspendimus, sperantes ( ut 
spes nobis dala erat) ex ipsa suspensione, 
correctionem et resipiscentiam, non autem 
pertinaciam et obstinationem ac maiorem 
délirationem, ut rei effectus edocuit, pro- 
venturam. 

$3. Cum itaque resipiscentia et cor- 
rectio huiusmodi, quam tribus fere annis 
expeetasimus, non solum postea sequuta 
non sit, sed ipse Henricus rex, quotidie 
magis se in sua feritate ac temeritate 
confirmans, in nova etiam scelera proru- 
perit, quippe cum rion contentus vivorum 
praelatorum et. sacerdotum crudelissima 
trucidatione, etiam in mortuos el eos qui- 
dem, quos, in sanctorum numerum relatos, 
universalis Ecclesia pluribus saeculis vene- 
ràla est, feritatem exercere non expavit. 
Divienim Thomae ?, Cantuariensis arcliie- 


| Omittitur inserlio, quia bulla ipsa esl quae 
,raecedit, 2 Hunc S. Tho. canonizavit Alex. II, 
ut in constiLatione Lxvt, Redolet, lom. 1l, pag. 758. i 





ROMANUM 
piscopi, cuius ossa, quae in dicto regno 
Angliae potissimum, ob innumera ab om- 
nipetenti Deo illic: perpetrata miracula, 
summa cum veneratione in arca aurea in 
civitate Cantuariensi servábantur, post- 
quam ipsum divum Thomáin, ad maiorem 
religionis contemptüm, in iudicium vocari 
et tamquam contumacem damnari ac 
proditorém declarari fecerat, .exhumari et 
comburi, ac cineres in ventum spargi ius- 
sit, omnem plane cunctarum gentium cru- 
delitatem superans, cum ne in bello 
quidem hostes victores saevire in mortuo- 
rum cadavera soliti sint ; ad haec, omnia 
ex diversorum regum, etiam Anglorum, 
et aliorum principum liberalitate donaria 
ipsi arcae appensa, quae multa et maximi 
pretii erant, sibi usurpavit; nec putans ex 
hoc satis iniuriae religioni tàtulisse, mo- 
nasterium divo illi Augustino, a quo chri- 
stianam fidem Angli acceperunt, in dicta 
civitate dicatum , omnibus thesauris, qui 
etiam multi el. magni erant, spoliavit, et 
sicut se in belluam transmutavit, ita etiam 
belluas quasi socias suas honorare voluit, 
feras videlicet in dicto monasterio, expul- 
sis monacis, intromittendo, genus quidem 
sceleris, non modo christifidelibus, sed 
etiam Tureis inauditum el abominandum. 
$ 4. Cum itaque morbus iste a. nullo, 
quantumvis peritissimo medico, alia cura 
sanari possit quam putridi mémbri ab- 
seissione , nec valeret cura. huiusmodi , 
absque eo quod nos apud Deum causam 
hane nostram efficiamus, ulterius retur- 
dari, ad dictarum literarum (quas adlioc, 
ut Henricus rex. eiusque. complices, fau- 
tores, adhaerentes, consultores et sequa- 
ces, eliam super excessibus per eum no- 
vissime, ul. praefertur, perpetratis, intra 
lerminum eis quoad alia per alias nostras 
literas praedielas respective praefixum, se 
exeusare!, alias poenas, ipsis lileris conten- 
las incurrant, extendimus et ampliamus) 
publicationem, etdeinde, Deo duce, ad exe- 
1 Deest forsan possint (n. r.). 


&n. C. 1535 


lussio publi- 
randi hane bul. 
lam, revocatio- 
ne praeinserla 
dirlae  tuspen- 
sionis. 














PAULUS 


€utionem procedere omnino statuimus. 
Et quia a fide dignis accepimus quod, si 
ipsarum el. praesentium literarum publi- 
catio Diepe, Rothomagensis, vel Boloniae, 
Ambianensis. dioecesis, oppidis in Fran- 
ciae, aut civitate S. Andreae, seu in op- 
pido Calistrensi, Sancti Andre: dioecesis, 
in Scotiae regnis, vel in Thuamensi et Arti- 
fertensi civitatibus vel dioecesibus dominii 
Hiberniae fiat, non solum tam fhcile, ut 
si in locis in dictis literis expressis fieret, 
sed facilius ipsarum literarum tenor ad 
Menrici et aliorum, quos concernunt, prae- 
sertim Anglorum, notitiam deveniret, nos, 
volentes in hocopportune providere, motu, 
scientia et potestatis plenitudine praedictis 
decernimus quod publicatio literarum su- 
perius insertarum, quarum insertioni su- 
perius factae ac. ipsis originalibus, quoad 
validitatem publicationis seu executionis 
praesentium , fidem adhiberi volumus, in 
duobus ex locis praesentibus literis ex- 
pressis, aliasiuxta suprainsertavum et prae- 
sentium literarum tenorem facta, etiam 
»i in locis extra Romanam Curiam in dietis 
praeinsertis literis specificatis, huiuzinodi 
publicatio non fiat, perinde lenricum re- 
eem et alios, quos concernunt, praesertim 
Anglos, afficiat, ac si Ilenrico regi et aliis 
praedictis, praesertim Anglis, personaliter 
intimatae fuissent. 

$ 5. Quodque praesentium transumptis, 
iuxta modum in praeinsertis literis expres- 


sum faetis, tam in ludicio quam extra, | 


eadem fides adhibealur, quae originali- 


bus adhiberetur, si forent exhibitae veli 


ostensae. 

$ 6. Non obstantibus constitutionibus 
et ordinalioriibus apostolicis, necnon om- 
nibus illis, quae in dictis literis voluimus 
non obstare, ceterisque contrariis quibus- 
cumque. 

$ 7. Nulli ergo etc. 

Datum Romae apud S. Petrum, anno 
Incarnationis dominicae millesimo quiu- 


TH rp. 





$05 


gentesimo trigesimo octavo , decimosexto 
kal. ianuarii, pontificatus nostri anno v. 


hn. C. 1936 





Ix. 


Approbatio et publicutio absolutionts Cle- 
menlis VII, de haereticis et infidelibus 
regni Portugalliae et Algarbit ad fidem 
conversis; el. confirmatio. indultorum 
eis concessorum el exténsio eorumdem. 


Paulus episcopus servus servorum Dei, 
ad futuram rei memoriain, 


WMlius vices in terris gerentes, qui non — Hiordun. 
vult. mortem transgressorum, sed potius 
conversionem, transgressoribus huiusmodi 
ianuam pietatis et misericordiae libenter 
aperinus. 

$ 1. Dudum siquidem , postquam per 
felicis recordationis Clementem PP. VII, 
praedecessorem nostrum, accepto «quod 
in plerisque partibus regni Portugalliae et 
dominiis carissimi in Christo filii. nostri 
[oanuis Portugalliae et Algarbiorum regis 
illustris, nonnulli. ex haebraica perfidia 
ad Christi fidem conversi, christiani novi 
nuncupali, ad ritum iudaeorum, a quo 
discesserant, redire, et alii, qui haehraieam 
sectam numquam professi erant, sed chri- 
»lianis parentibus procreati, ritum eum- 
dem observare, et alii lutheranam et alias 
depravatas haereses et ervores sequi, ac 
sortilegia, haeresim manifeste. :ap:entia, 
instigante humani generis inimico, com- 
miltere non verebantur, in gravissimam 
Dei offensam, etorthodoxe fideiscandalum, 
dictus praedecessor dilectum filium Dida- 
cum de Silva, Ordinis fratrum Minimorum 
Sancti Francisci de Paula professorem, in 
suum el Apostolicae Sedis commissarium 
ae super praemissis inquisilorem in regno 
el dominiis praedielis, cum plena facul- 
late contra de liuiusmodi criminibus reos 
aub suspeclos inquirendi, eosque caree- 


Clemens. VII 
aceeplt haora- 
ses in partibus . 
l'ortugalllae 0t 
Algatblorum ex- 
dare, eb ddao 
eontra eos in- 
quisilorem dg- 
putasit; 











Aic. ws 900 a. 
vàndi; puniendi et corrigendi, per quasdam 
conistituerát et deputaverat. ^ - 

$ 9. Et deinde, ex certis rationabilibus 

Poitoa elus fe- pausis, praedictas et quascumque alias li- 

eultatém ad be- : n . 

uepheitum sui- lerà8 Suas, ac per illas eatenus eidem Di- 


peii daco et. quibusvis aliis, etiam locorum or- 


dinaríis, super praemissis concessas facul-: 


tales et.commissiones per alias ad suum 
beneplacitum suspenderat, ac venerabili 
fratri Marco episcopo Senogalliensi nostro, 
tunc suo, et dictae Sedis apud dictum re- 
gem nuncio, inter alia, in mandatis dederat 
ut Didaco et ordinariis. praedictis ac aliis 
inquisitoribus in partibus illis existentibus 


posteriores literas praedictas intimaret, et | 


suspensionem huiusmodi inviolabiliter ob- 
servari faceret. 
8 3. Ac postmodum per eumdem prae- 


Powe* p^r ^- decessorem eliam acceplo quod nonnulli 
la» etus literas id 


conertentes ve CX suspectis, de criminibus praediclis a 
4 fidem a. . " * E n 
em "te quadraginta annis vel circa, ex iüdaismo 


eum ab- H u i 1 2 
talit et panas €. mahometica et aliis sectis, quibus tunc 
emdomvh et obcaecati erant, ad fidem Christi et illius 


venil je " me H 
x saérum baptisma suscipiendum coacti fue- 


rant: alii vero, licet sponte sua conversi, | "f eL ordi ( 
| illi quam alii laici et utriusque sexus per- 


seu de parentibus christianis procreati fuis 
gent; tamen, ob praedictorum indiscreta 
commercia "vel alias diabolica instigatione 
persuasi, etiam in praedictas et alias di- 
versas haereses et errores, eodeminstigante 
inimico, lapsi fuerant, aliaque quamplu- 
rima crimina commiserant et.in dies com- 
mittebant, idem praedecessor, motu pro- 
prio et ex certa scientia ac de apostoli- 
cae potestalis plenitudine, per alias suas 
sub plumbo literas, omnes et singulos 
utriusque sexus, tam noviter conversos 
quam alios quoscumque de praemissis 
culpabiles aul suspectos ex díctis regnis 
et dominiis oriundos, ac in eis degentes 
forenses et alienigenas, undecumque venis- 
sent, qui, tempore publicationis ipsarum 
posteriorum literarum per eumdem Mar- 


cesibus regnótum: el dominiorum huius- 





BULÜARIUM ROMARUM 


modi. faciendae, in illis do icilium . vel 
habitationem habuissent, ac etiam illorum 
filios, nepotes et descendentes, tam tunc 
praesentes quam. absentes, seu.qui ab 
eisdem regnis et. dominiis.alias recessis- 
sent, etiam si exules et banniti forent, 
qui eidem Marco episcopo et nuncio vel 
alicui alteri ex. sacerdotibus et confesso- 
ribus ! videlicet in regnis et dominiis prae- 
dictis , infra tresa die eiusdem publicatio- 
nis; absentes vero ab eis, infrà quatuor 
seu plures aut pauciores, qui arbitrio 
dicti Marci episcopi et nuncii viderentur 
esse necessarii, a die earumdem poste- 
riorum literarum per eos habendae noti- 
tiae computandos menses, praedicta et 
alia quaecumque, quotcumque et qualia- 
cumque sua crimina, excessus, delicta et 
peccata confessi forent, ac quorum no- 
mina et cognomina in aliquo libro vel 
memoriali per eosdem confessores descripta 
forent, etiam si illi ecclesiastici saeculares 
aut quorumvis Ordinum regulares, mili- 
liarum milites ac in. quibusvis gradibus, 
dignitatibus el ordinibus constituti, et tam 


sonae, cuiusvis status eL ordinis existerent, 
etiam si illi eatenus et in futurum, dictis 
mensibus durantibus, in regnis et dominiis 
praedictis vel extra illa, tamquam haere- 
tici sententialiter condemnati, et ut tales 
ipsi et illorum bona publicata, aut pro 
talibus accusati , inquisiti, publice vel oc- 
culte diffamat, et ut tales habiti, reconci- 
liati, et contra eos sententiae desuper latae 


Let executae, vel illi propterea carcerali 


extilissent, ab omnibus el singulis per eos 
eatenus perpetratis, etiam haereses et ab 
eadem fide apostasias, blasphemias et alios 
quoscumque , etiam maximos, errores sa- 
pientibus, etiam quantumcumque gravibus 
el qualificatis peccatis, criminibus, exces- 
sibus el delictis, eliam sub generali ex- 


: ] t pressione de iure vel alias non venien- 
cum episcopum el nuncium vel ab eo: 


deputandos, mn singulis civitatibus et dioe- : pon ipsom Mavcum episcopum et nuntium 4d dd 


i P^ricopen seq. supplent Cherub. et P. Math. 


| deguta.ulis, prazscntes vid "iret ete. (n. T.). 


Eam A 








3 
E 











PÀULUS 
tibus et specialem notam requirentibus ; 
necnon excommunicationum , suspensio- 
hum, interdictorum et aliis ecclesiasti- 
cis et temporalibus, corporalibus, etiam 
capitalibus, sententiis, censuris et poenis, 
a lure vel ab homine, etiam a praefatis, 
et qui pro tempore forent, inquisitoribus 
haereticae pravitatis huiusmodi, praemis- 
&orum et alia occasione vol causa lalis 
et promulgatis, etiam si in illis ab eisdem 
quadraginta et ulterius annis insorduis- 
sent, ac illorum absolutio eidem praede- 
cessori et pro tempore existenti Romano 
Pontifici et cidem Sedi , etiam iuxta illa- 
rum, quae in die Coenae Domini legi con- 
sueverant, et aliarum literarum et proces- 
suum apostolicorum tenorem et alias 
quomodolibet reservata existeret; quorum 
omnium qualitates, quantitates, ct ciréum- 
stantias etiam haberi voluit pro expressis , 
a pravitatis videlicet haereticae huiusmodi, 
in utroque foro civili, criminali et conten- 
lioso, conscientiae et animae, penitus cl 
plenarie; a reliquis vero criminibus, pravi- 
tatem huiusmodi non sapientibus, in foro 
coscientiae dumtaxat, ex tunc, prout ex 
va die el e contra, praevia, quoad forum 
conscientiae, cordis contritione et oris con- 
l^ssione, auctoritate apostolica absolvit; ac 
eosdemr'careeratos vel alias detentos et 
exules etiam a carceribus, exiliis el bannis, 
quibus, occasione criminum haeresis ct 
apostasiae ac blasphemiae huiusmodi de- 
tenti et condemnati existebant, relaxavit 
el liberavit ac relaxari et liberari. man- 
davit. Et tam illis. quam aliis, alia oc- 
casione vel causa detentis vel exulibus, 
donec ab eis, a quihus delinebantur, re- 
laxarentur, et ab eis, ad quos id spectaret, 
salvus conductus et aliae necessariae se- 
curitates eis concederentur, dicti menses 
currere non inciperent, dummodo ipsi a 
die notitiae posteriorum literarum in ali- 
quam haeresim cecidisse, vel in veteri er- 





Wr PP. 907  AwC. tub 


rore perstitisse non Gonvinóbréntun cons 
cessit. f 

$ 4. Neenon cum. eis, tam praesem- mone e eo- 
tibus quam absentibus, ac etiam eumi T, Pme 


FTow.ad dignia- 
clericis et aliis saecularibus et quorurvig tes habia o 


indulds | ehri- 
Ordinum regularibus, ecclesiasticis pere simermm — st 
sonis, eliam quaecumque, quotcumque et P" tris 
qualiacumque beneficia ecclesiastica sne- 
cularia et quorumvis Ordinum regularia ; 
eliam si saecularia, canonicatus, prae- 
bendas, dignitates, etiam maiores post 
pontificales et principales, ac conventua- 
les, personatus, administrationes et officia, 
etiam curata et electiva in cathedralibus, 
etiam metropolitanis et. collegiatis eccle- 
siis; regularia vero beneficia huiusmodi , 
rnonasteria, etiam. dignitates conventua- 
les, praeceptoriae, etiam curatae et ele- 
ctivae, et alias, cuiuscumque qualitatis es- 
sent, obtinentibus, etiamsi archiepiscopali, 
episcopali, abbatiali, magistrali et, alia 
quacumque dignitate praefulgerent, super 
irregularitate per eos, praemissorum hae- 
resis et apostasiae et blasphemiae erimi- 
num occasione vel causa , ac etiam. quía 
sic ligati missas et alia divina officia for 
san, non tamen in contemptum clavi.:n, 
celebrassent, aut alias illis se immisenis- 
sent, contracta ; et curn iis, qui prouoti 
non erant, ut ad omnes. etiam sacros et 
presbyteratus, ordines. promoveri, et in 
illis, tar illi quam qui tune, etiam post 
dicta crimina perpetrata et absolutionem 
huiusmodi, promoti erant, etiam in alta- 
ris ministerio ministrare, ac beneficia ec- 
clesiastica, etiam ut praemittitur el alias 
qualitercumque qualifiéata, eis canonice 
conferenda recipere, illaque et alia per 
eos tunc oblenta retinere: ac etiain, tam 
ipsi ecclesiastici et. regulares ac. nilites, 
quam laici ac mulieres eorumque filii, 
nepotes et descendentes, ad gradus, ho- 
nores, ordines, officia et alia dssumi ; il- 
laque suscipere et exercere, ac illis et 
aliis similibus et dissimilibus jam susce- 





4:c.i555 — 208 
ptis uti; necnon vestes sericeas et panni, 
cuiuscumque etiam rubei coloris, ac au- 
rum, argentum , gemmas et alia iocalia, 
neenon ensem et arma eorum statui con- 
decentia deferre; super equos et mulas 
equitare; ac aliis omnibus et singulis 
privilegiis, exemptionibus, favoribus, gra- 
tiis, inimunitatibus, libertatibus et con- 
cessionibus, quibus alii christifideles eo- 
rumque filii el nepotes ac ab eis descen- 
dentes utebantur, potiebantur et gaude- 
bant, ac uti, potiri et gaudere poterunt 
quomodolibet in futurum, uti, potiri et 
gaudere libere et licite valerent, in omni- 


bus et per omnia , perinde ac si ipsi eo- , 


rumque avi, proavi, parentes ct alii ge- 
nitores veri christiani fuissent, et num- 
quam a fide deviassent, dispensavit, eisque 
pariter indulsit. Necnon omnem inhabi- 
litatjs et infamiae maculam sive notam 
cirea eos, praemissorum occasione, tam 
ex propriis quam illorum parentum, con- 
sanguineorum et affinium culpis et sen- 
tentiis earumque oxecutionibus et alias 
quomodolibet insurgentes , ab cis penitus 
et omnino abolevit. 
8 5. Ac confiscationes bonorum, si quae 
Conhestionet ontonus factae fuerant, quorum tamen 


bonorum —fsca 


T possessio pro eodem fisco apprehensa non 
tesus ct sen- fuerat, necnon processus contra eos for- 
nias 0 matos sententiasque latas ac dictis men- 
nh sibus durantibus formatas et ferendas; 
necnon informationes et alia quaecumque 
aeta et gesta, ordinaria et extraordinaria, 
in iudicio et extra, contra eos catenus 
facta, ac ex lunc, prout ex ea. die et € 
contra, eisdem mensibus durantibus, fa- 
cienda, quorum omnium tenores, status 
el merita similiter haberi voluit pro ex- 
pressis, cassavit, irritavit, abolevit et an- 
nullavit, ac cassata, irrita, deleta et an- 
nullata fore decrevit; ipsaque bona sic 
confiscata et confiscanda, eis, à quibus 
ablata fuerant, si eidem fisco incorporata 
non eszen! , remisit , donavit et restituit , 


BULLARIUM ROMANUM 





S 


An. C. 1555 
illosque et illa in pristinum et eum, in 
quo ante praemissa, et tempore, quo ba- 
ptizati fuepant, erant, statum restituit, 
reposuit et plenarie reintegravit. 

$6. Necnon statuit et. ordinavit quod Bibentes fidem 
ommes et singuli confessores praedioli , Eig iin 
quibusvis eis, durantibus mensibus supra- bris eunetatos, 


securos es&0 d5- 


dictis, confessis, etiam de dictis crimini- chi 


.bus non culpabilibus neque suspectis, in 


dicto libro describendis, si id petiissent, 
pro illorum super praemissis tuliori cau- 
tela, aliquam cedulam vel scripturam au- 
thenticam, manu propria subscriptam vel 
ipsius nuncii sigillo munitam, in testi- 
monium praemissorum gratis et absque 
alia exactione concedere possent et debe- 
rent, qua perpetuis futuris temporibus 
per eos exhibita vel ostensa, illam ha- 
bentes vel, etiam absque illà, in dicto li- 
bro descripti et annotati, tuti et securi 
permanerent, et de praedictis eriminibus, 
haeresim, apostasiam et blasphemiam sa- 
pientibus, per ipsos culpabiles vel suspe- 
ctos perpetratis usque ad diem datae eius- 
dem cedulae vel testimonii, seu in eodem 
libro annotationis et descriptionis, nulla- 
tenus inquiri possent; ac quod, praemis- 
sorum occasione, ipsis deseribendis vel 
suas cedulas praedictas habituris ét illo- 
rum filiis et descendentibus in nullo prae- 
iudicari nec praeiudicium afferri, nec re- 
conciliati censeri, etiam ex eo quod di- 
ctorum delictorum seu aliquorum ex eis 
veniam petiissent, vel ab eis absoluti fuis- 
sent; ner etiam si forean im aliquem 
praedictorum errorum in posterum rein- 
cidissent, vel alias quomodolibet, depre- 
hensi extitiseent, relapsi viderentur; neque 
aliquod indicium , etiam minimum , con- 
tra eos oriri, allegari vel deduci posse, in 
indicio vel extra, indulgentia, remissio 
el alia in. damnum, iniuriam vel. aliud 
incommodum illorum retorqueri. nequi- 
rent. 

8 7. Quodque si aliqui iam essent con- 





LP PP 


1 
i 
; 
E 
3 





Anc UL MESS C É 
Condemnatos demmmidti de criminibus haeresis. buius- 
de batresíb. pu- 
biles illag ubiu- 
rore dabere de- - 


uerit; iudicio omnibus : notorie probata , ipsi, 


secundum ecclesiastica statula, errores 
suos abiurare, illisque publice renuntiare 
deberent. Quibus abiuratis et renunciatis, 
idem nuncius eius:arbitrio poenitentias 
els iniungendas vel iniunctas, non tamen 
in alias publicas, sed seéretas poenitentias 
commutare ; ae reconeiliatis, quibus ali- 
qua: publica poenitentia per quoscumque 
iudices et inquisitores fuisset iniuncta , 
etiam illam, veluti ipsi inquisitores etiam 
comimutare potuissent vel consuevissent, 
in alia pietatis opera commutare et cum 
Cosdemaau, Illis: dispensare valeret. Ac quod si ex 
punc ie supraádietis. condemnatis vel inquisitis, 
mundum recs- QCCHSafis aut reconciliatis scu relapsis 
ym cincti: pcseent aliqui, qui se contra instantiam ! 
gravalos esse assererent, ac propterea 
cuperent ut iterum eorum causae audi- 
rentur, liceret eis ad dietum nuncium 
recurrere et personáliter coram eo com- 
parere, et se ipsos in eo statu, in quo 
tunc esse reperirentur, de integro defen- 
dere, sic tamen quod, si iterum. in de- 
fensione sua ipsos succumbere continge- 
ret, tanc, tamquam ob causam delictorum 
huiusmodi relapsi, legitima poena puni- 
rentur; ceteri vero secretam poenitentiam 
susciperent, quae loco legitimae et cano- 
nicae poenae, quam pati debuissent, ip- 
sius nuncii arbitrio, ipsis imponeretur, 
Et nihilominus ii, qui relapsi non essent, 
dietis literis et illarum effectu gauderent. 
8$ 8. Ac quod dicti condemnati aut in- 
quisiti, accusati vel reconciliati, si iterum 
haeresis crimen relabi eos contingeret, 
pro relapsis puniri possent, habita tamen 
diligenti deliberatione; quod si ex ipsis 
aliqui essent, qui se violenler ad fidei 
sacramentum suscipiendum perlractos esse 
docerent, illis non ita imputentur culpae 
ul in posterum relapsorum poena tene- 
rentur, 
j Cherub. et Matth. iustitiam legunt (n. T.) 
Bull, Rom. Vol. VI. 21 


Relapsos debi- 
Vis poenis puniri in 
jussit, 


modi ;vel eorum crimina. jam. essent in. 


PAULUS 


l 





m. PP. 209 An, C. 1898 


eri- Diitlos 6o- 


59. Quodque ii, qui,. publice d M 
Ol- ivre seus o 


mine baeregís diffamati, nom Tam : 
victi seu, accusati essent, quorum perfidia Lolo id 
ex publica voce et fama. ad aures, ip 
nuncii perveniret, proprio jurament 
duobus vel tribus testibus compurgatori- 
bus fide dignis, per eumdem diffamgtum 
eligendis, seipsos secrete et extraiudicia- 
liter coram nuncio vel ab eo deputandis 
praedictis seu eorum aliquo purgare, Seu 
crimina huiusmodi, de'quibus diffamati 
essent, sua sponte et. cum iuràmento, se- 
crete ac etiam extraiudicialiter, coram eo- 
rum nuncio seu deputato aliquo, in prae- 
sentia duorum testium vel proprii sacer- 
dotis loco eorum, abiurare possent. 
$10. Qui omnes accusati, inquisiti , 
condemnati, reconciliati ét publice diffa- 
mati, modo et forma praemissis; ceteri 
vero, praemissa tantum confessione et 
absque aliqua publica poenitentia eis in- 
iungenda, plenariam et totalem veniam 
ei alia supradicta consequi et obtinere; 
ipseque nuncius omnia et singula su- 
pradicta et quaecumque ália , quae alii in- 
quisitores el commissarii quicumque, per | 
quascumque praedicli praedecessoris et 
dictae Sedis literas, ac etiam de iure. vel 
consuciudine, facere, gerere et exercere | 
possent, facere, gerere et exercere libere 
eL licite. valeant. Àc quod si aliqui ex 
praedictis omnibus, tam noviter conversis 
quam aliis, praesentibus et absentibus, 
reperirentur, qui huiusmodi gratiam, mo- 
dis praemissis, durantibus dictis mensibus, E 
suscipere nollent, lapsis eisdem  mensi- 
bus, gratiis per dictas posleriores literas 
concessis nullo modo gaudere possent. 
Qui tamen ad sui excusalionem aliquid 
afferre vellent, benigne et secundum chri- 
slianam mansuetudinem audirentur, et 
eorum iura eL defensiones ad eumdem 
praedecessorem per dietum nuncium, sub 
suo sigillo clausa, mitterentur. 
8$ 44. Quodque contra noviter conver- 


D 











Qui tamen oti- 
ues green. 
une — veniam 
«c. — obtinere 
valent, 





IL 940 , 
Conita notiter: qi c filios et descendentes eorum con- 


fonYEPEOR ^ — BÀ oy 
ert tos. et fessos 1, quorum famen excüsatió y per 


" dextendenten, 
"quoram exeusa- 


tiohin ad (psum (, ece & ad dictum 
rir (pron cortim aliquem receptae et ad 


Toerant, auper - praedecessorérit transmissae essent, in ne- 
auteni inte gotio iüquisitionis vel visitationis ordina- 
riae Vel extraordinariae super criminibus 
pra aedictis, juxta fórinam literarum prae- 
dictarum, usque ad annum a die ipsarum 
publicationis , étiam supersederetur, quia 
interim. dietus, praedecessor, tam. super 
eodem negoliu quam eliam circa illorum 
futüram vitam, opportune providere in- 
tendebat, 

$42. Districtius inhiberis omnibus. et 
singulis, etiain iudicibus ecclesiasticis et 
saecularibus, ac praelatis, inquisitoribus, 
ordinariis seu delegalis, quacamqne au- 









Jabbulique o- 
mnjbus precia- 
Vis n6 de cete 
ro. molestarent 
^s, qui gratias 


*wper delent etopitate, potestate. et dignitate, etiam 
eorüm obinue- — ^ V us 1.7. . . Du 
ruoli pontificali , archiepiscopali, primatiali et 


patriarchali, ac statu, gradu, conditione et 

- preeminentia, etiam eardinalatus lionore , 
fulgentibus, ac tali qualitite, de qua ex- 
pressa mentio fieri. deberet , pollentibus, 

à praefato praedecessore seu. Sede prae- 
dicta, etiam ad instantiam eiusdem regis, 
depulalis, sub excornmunicationis, suspen 
»ionís et interdicti sententiis, ac beneficio- 

runi et officiorum per eos oblentorum pri- 
vationis poenis, nc aliquos, de praemissis 
haeresi, apostasia, blasphemia. eiulpabiles 

aul suspectos, qui graliis pragdietis, juxla 
posteriorum sub plumbo. literaruim teno- 

rem, gaudere, deberent, si quos sub aliqua 
custodia vel carceribus tenerent. aut. in 
exilium misissent ainplius detinerent. ant 
contra eos ad ulleriora procederent, immo 
ctos relaxarent et. exules ad patriam se- 

cure redire permitterent, etin eorum statu, 

in quo iam ante accusationes, condem- 
naliones, carcevationes; exilia et banni- 
menta huiusmodi existebant, reponerent; 
cusatoribus vero, denunciatoribus, tesli- 
hus, inqnisitoribus, iudicibus, promoto- 
ribus et aliis quibusvis, sub similibus cen- 


d Fel nou confessos, Cherub. et P, Matt. (n. m.). 








BULLARIUM ROMANPM 
; suris et poenis; necontrà supradictos etiam 


nvmeiüm "aut députatos praefüds ^sive- 


; sublata eis et eorum cuilibet quavis aliter 





An, C, AUGD 


non eulpabiles-nee suspectós;- praemisso- - 
rum occasiorte, se intromittere; neque ali- 
quos ad testificandum vel accusandum seu 
denunciandum inducere velaliasillos super 
praemissis vel illorum occasione molestare 
quoquomodo pràesumerent. 

8$ 13. Ac decernens ommes et singulos E. eotraee- 
ià. praemissis inobedientes vel contraven- vo tc ruri: 
iuros easdem sententias, censuras et poenas "* "r^s 
co ipso incurrere, et beneficia. per eostune 
ohlenta eo ipso vacare et ab ipso praede- 
cessore ae quibusvis. illorum ordinariis 
collatoribus impetrari et conferri posse, 
ipsasque impetrationes et collationes ac 
alias dispositiones, alias legitime factas , 
valere, plenamque roboris firmitatem obti- 
nere; ac easdem posteriores literas desub- 
reptionis 1 vitio seu intentionis defectu no- 
lari vel impugnari non posse, nec sub 
quibusvis revocationibus, modificationi- 
bus, limitationibus et suspensionibus qua- 
rumcamque similium vel dissimilium lite- 
varum, ac eliam per eumdem praedecesso- 
vem elSedem praefatam factis et faciendis, 
nullatenus comprelensas, sed semper ab 
illis exceplas esse; et quoties revocatae vel 
Winitatae essent, tolies in pristinum eteum, 
in quo tune existebant, statui. restitutas 
eb reintegralas existere. Neenon. illarum 
Iransumptis, manu notarii publicisubseri- 
ptis eL sigillo eiusdem nuncii niunitis, eam- 
deni prorsus, lam in iudicio quani extra 
illud, fidem adhiberi dehere, quae ipsis 
posterioribus literis adhiberetur, si forent 
exhibitae vel ostensae. 

8 14. Sicque in praemissisomnibus per Decceamqua 
praofatos et quoseumque alios inquisitores ira «iecit, 
Pl tudices, etiam S. R. E. cardinales, in 
quacumque instantia sive iniudicio eoram 
eis, etitm nune etin l'aturuni, pendentibus, 
iudicari, sententiari c definiri debere, 


iudicandi, sententiandi et definiendi facul- 
lale. Ac irritum et inane. quiequid secus 


t Ps Matthabus addit vel obreptionis (n. T). 





- An. C. 8535 


PAULUS 


, Super his a quoquam, quavis auctoritate, 


Esecntaren- 
Que eius cun- 
stiluliop. nun- 
elam deputavit; 


Joannamque , 
Portugalliae eV 
Algarbiorum re- 
gem, rogávit ut. 
eidem — nuaeio V 
assisteret ac fa- 
vejet, quibus 
eumque nim eh 
slàhibus ; 


etiam per ipsum praedecessorem, scienter 
vel ignoranter contingeret attentari. 

8 15. Mandans praefato nuncio ut, per 
se vel alium seu alios, posteriores literas 
huiusmodi etim eis contenta quaecumque, 
ubi et quando ac quolies opus esset, « 
lemniterpublicans, acin praemissis effica- 
citer assistens, faceret easdem posteriores 
literas et in eis contenta quaecumque, ubi 
et quando ac quoties opus esset, firmiter 
observari, ac singulos, quos praedictae po- 
steriores literae concernebant, illis pacifice 
gaudere. Nec permitteret eos desuper per 
inquisitores et iudices praefatos seu. quos- 
cumque alios quomodolibet impediri, n0- 
lestari vel perturbari, ac contradictores 
quoslibet et rebelles percensuras et poenas 
ecelesiasticas et alia opportuna iuris reme- 
dia, appellatione postposita, compesceret; 
invocato etiam ad hoc, si opus fuissel, 
auxilio brachii saecularis. ; 

$ 16. loannem. vero regem praefatum 
rogans et hortans in Domino ut, pro sua 
in liane sanctam Sedem devotione et obser- 

vantia, ipsi Marco nuncio suis auctoritate 
el favore assistens, non permitteret. ipsum 
reum nuncium circa praemissorum exe- 
quutionem, aut illos, qui sub eisdem 
posterioribus literis, comprehendebantur, 
quominus iuxta ipsarum literarum tenorem 
gaudere possent, quomodolibet tnrbari 
ant. impediri, Non. obstantibus praemissis 
»6 piae memoriae Bonifacii Papae VIII et 
aliorum Romanorum Ponlificum prae- 
deecssorum. suorum, ac aliis apostolicis, 4 
neenon in generalibus ac provincialibus 
cl synodalibus conciliis editis, generalibus 
vel specialibus constitutionibus et ordina- 
tionibus, eliam ab eisdem praedecessori- 
bus, etiam pluries, emanatis; legibus im- 
perialibus, necnon etiam iuramento, con- 
firmatione apostolica vel quavis firmitate 
alia roboratis, officii inquisitionis et eccle- 
siarum ac regnorum ef dominiorum prae- 





Wr pn. 9u 
dictorum illorumque civitatumretlocorum, 
etiam municipalibus, statutis et éonsuetu- 
dinibus, privilegiis quoque, indultis, etiam 
ih corpore iuris clausis; ae etiam i forma 
brevis literis, etiam per dictos fraedeces- 
sores et Sedem huiusmodi, etiam inquisi- 
toribus praedictis s, etiam ad instantiam eius- 
dem loannis et aliorum quorumcumque 
regum el reginarum, aut etiam motu pro- 
prio et de sanctae HRomanae Ecclesiae car- 
dinalium consilio, etiam apostolicae pote- 
siatis plenitudine, ac eum quibusvis, etian 
derogatoriarum derogatoriis, aliisque elli- 
eaciorihus et insolitis clausulis, irritanti- 
busque et aliis decretis concessis et inno- 
valis, etiam si in eis eaveretur expresse 
quod illis nullatenus, aut non nisi suh 
certis inibi expressis modis et formis, dero- 
gari posset, quibus omnibus, etiam si; pro 
illorum sufficienti derogatione, deillis eo- 
rumque totis tenoribus specialis, specifica, 
expressaet individua, uon autem per clau- 
sulas generales idem importantes mentie 
seu quaevis alia. expressio habenda au! 
aliqua alia exquisita forma ad hoc servanda 
esset, tenores, ac si de verbo. ad verbum 
ac forma in illis tradita observata inserti 
essent, pro sufficienler expressis habens, 
illis alias in suo. robore permansuris, ea 
vice dumtaxat, motu simili, specialiter et 
expresse derogavit, contrariis quibuscum- 
que; seu si inquisitoribns et iudicibus prae- 
dictis vel quibusvis aliis, éormuniter vel 
divisim, ab eadem esset. Sede indultum 
quod interdiet, suspendi vrl excommuni- 
cari non possent per literas apostolicas non 
facientes plenain el. expressant ae de verlo 
ad verbum de indulto huiusmodi mentio- 
nem. 

& 17. Et deinde posteriores literas prac- 
dielas non alia ralione, nisi ul praefato 
regi, qui multa. ad. Chrisli gloriam perti- 
nenlia, super huiusmodi absolutionis con- 
cessione eidem praedecess. per specialem 
eius oratorem significare velle praemo- 





An, C, (Ui 


Veste per atat 
Tieras ropnstita- 
Monem — suuni 
publicuri prali- 
luit; 


Án. C. i535. . 


213 
"mueral,s satisfaceret, edi, et per dictum Mar- 
cim épiscopum et nuncium publicari per 
alíás $& forma brevis literás pi 





. pasimodum, tam dilectó filio Henrico. de | 


Métieses, eiusdem regis nuncio, ad i ipsum 
praedecessorem ob hànc causam specia- 
liter destinato, quam venerabili fratre Mar- 
tino archiepiscopo Funchatlerisi, suo apud 
eumdem praedecessorem oratore, auditis, 
ac omnibus et singulis, quae per eos ad- 
versus praedictae absolutionis concessio- 
nem aca et in'scriptis data fuerant, ma- 
inre consideratis, sufficientique ad omnia 
ex urbanitate dato responso, et quid ad ea 
per eumdem regem replicaretur per qua- 
tuor menseset plus eo expectato, per alias 
in forma brevis literas statuit, declaravit 
et voluit quod literae absólutionis huius- 
modi in omnibus et per omnia eam vim 
et adctoritatem haberent, ac si in rogno 


' priedicto, iuxta illarum tenorem, publicata: 


fuissent. Addens quod si per eumdem re- 
gem ac per eius ministros aut. populum 
effectum foret ut praedicti novi christiani 
secure non possent ea adimplere, quae 
dietüs praedecessor in. praedictis absolu- 
tionis literis adimplenda esse mandaverat, 
ut praedictam absolutionem consequi va- 
lerent, ipsi nihilominus in eis, quaé ad 
potestatem ipsius praedecessoris tempora- 


Jem pertinebant, quoad forum contentio- 


Ei deinde. lltam 
publicar] ei. e- 
xequi mandavit. 


sum, absoluti et liberi esse censerentur; ac 
nullo modo, ratione praedictorum delicto- 
rum, ex tunc per viam inquisitionis. seu 
visitationis, ordinarie vel extraordinarie, 
molestari vel inquietari valerent. 

8$ 18, Mandanseidem Marco episcopo et 
nuncio, quem ad id specialiterexecutorem 
constituerat, quod, eius et dictae Sedis no- 
nine, illius declarationem et voluntatem 
huiusmodi, sub eisdem comminationibus 
ct censuris, exequi faceret, quae in prae- 
diclis veniaeliteris, sub plumbo dalis con- 
l'inebantur. Non obstantibus dictis, tam sub 
vlumbo quam in fofma brevis emanalis, 


BULLARIUM ROMANUM 





literis, quibus, illorum omnium«tenores pro 
sufficienter expressis habens, ipse. Clemens 
praedecessor derogavit, ceterisque eontra- 
riis quibuscumque, . 

$ 19. Postmodum autem, cum dicti Mar- 
tinus archiepiscopus et Henricus ,. etiam 
apudnos oratores, nobis exposuissent quod, 
licet 1 pref. rex responsiones suas ad cau- 
sas praedictas misisset, putaretque per eas 
consiare ad absolutionem praedictam; sub 
forma praefata, etiam causis, quae dictum 
praedeoessorem ad id induxerant, non ob- 
stantibus, procedi non debuisset; tamen 
quia praefatus proedecessor, cui, cum infir- 
mitate gravaretur, ipsi Martinus archie- 
piscopus et Henricus oratores, ipsius re- 
sponsiones, quae tempore dictae infirmi- 
latis ad eorum manus pervenerant, tradere 
non potuerant, nesciens responsiones prae- 
dictas delatas esse, ac putans ipsum regem, 
ex eo forsan, quod causae praedictae ad 
eum missae ita validae viderentur ut con- 
grue ad eas responderi nou posset, ipsas re- 
sponsiones, tamquam non urgentes, missas 
non esse, praemissa in ultimo datis literis 
contenta. statuerat et ordinaverat; quodque 
nos responsiones ipsas debite attendere et 
considerare, ac malure in hoc negotio, ex 
quo dictorum regnorum quies non parum 
pendebat , providere vellemus, apud nos, 
nomine ipsius regis, instilissent, nos re- 
sponsiones predictas per ipsos oratores no- 
bis traditas nonnullis viris, doctrina, inte- 
gritate , gravitate, experientia decoralis , 
examinandas tradidimus, ca intentione ut, 
habita illorum relatione, in hoc negotio, 
proutad nostrum spectabat officium, pro- 
videremus; praefato Marco episcopo et nun- 
cio, ne, etian; vigore praedictarum et qua- 
rumcuimmque aliarum literarum a praefato 
praedecessore emanatarum , ac universis 
et singulis de haeresi et a fide apostasia 
culpabilibus seu suspectis, ne modo aliquo 
literas absolutionis publicare, aut, si publi- 
calae forent, eis uti; inquisitoribus autem 

1. P. Matthaeus hic addit. postea (B. T.). 


. An. C. 4058 


Hie autem Pon- 
tifez, 8x catsls 
hfe expres. su. 
persederi man- 
davit in execu- 
Mong diete cen- 
slitationis Cla- 
mentis VII; 





PAULUS 
praedictis, ne, vigore literarum per ipsum 
prüedecessorem super eorum deputatio- 
nem, ut. praefertur, concessarum; ordina- 
riis vero ne, facultatis eis deiure vel consue- 
tudine concessae vigore, aliquem ex dictis 
de haeresi et apostasia culpabilibus et su- 
spectis, occasione criminum per eos com- 
missorum, modo aliquo molestare aude- 
rent vel praesumerent, donec aliud per nos 
desuper ordinatum foret, per quasdam in- 
terim inhibentes, voluimus quoque ut si 
qui ób crimina huiusmodi carceribus man- 


As. €. 135 


cipati invenirentur, nisi relapsi forent, data : 


idonea cautione, de ipsos carceres, quoties 
per eos, ad quos spectabat, desuper requi- 
siti forent, intrando, et sí. eorum bona in 
manibus fisci devenissent, aut ad eius in- 
stantiam sequestrata essent, absque alia 
cautione, ex praefatis carceribus relaxa- 
rentur, 

$ 90. Et demum, cum praedicti viri, di- 
scussis et mature consideratis per eos ratio- 
nibus huiusmodi et aliis quae consideranda 
erant, literas absolutionis, per dictum pro- 
decessorem, ut praefertur, concessas, exe- 
eutioni debitae demandandas esse nobis 
retulissent, nos praefato Marco episcopo 
eL nuncio per alias nostras, etiam in forma 
brevis, literas dedimus in mandatis quate- 
nus ad executionem dictarum absolutionis 
literarum , iuxta illarum tenorem, in om- 
nibus et per omnia, perinde ac si earum 
executionem per dictas literas non suspen- 
dissemus et, utsupradictum est, non inhi- 
buissemus , procederet, prout in eisdem 
literis, quarum omnium tenores hic pro 
»ulfieienter expressis haberi volumus, ple- 
nius continetur, 

$ 294. Cum autem, sicut accepimus, 

Node antem lilerae absolutionis huiusmodi, si illa for- 
toon cnt ma. quoad nonnulla in ipsis literis con- 
tenta, servetur, de facili, absque scandalo, 
executioni demandari non possent, prae- 
serlim eum, pro nonnullis Sedem Apo- 
slolicam concernentibus causis, dictum 


Sed landem per 
eius — literas, 
supersecsoriam 
revocavit el ad 
illius esecu: «- 
mem — prüev.i 
nuudavit; 






hirab et louo- 
"t 








Hi PP. 





per praémi 
nubes, J ( 
tendamus, nos, ex praemissis et aliis cau- 
sis animum nostrum moventibus, literas 
ipsas suum, prout convenit ad obvian- 
dum 1 periculis, effectum sortiri volentes, 
motu proprio, et ex certa nostra scientia, 
et apostolicae potestatis plenitudine vo- 
luinus et decernimus dod literae veniae 
praedictae, quae, ut accepimus, iam diu 
ordinariis regni et dominii praedictorum 
vel eorum officialibus pro maiori parte 
intimatae l'uerunt, quoad absolutionem et 
omnia. alia in eis contenta, eam vim et au- 
cloritatem habeant, perinde ac si in re- 
gno et dominiis práedietis, iuxta ipsarum 
literarum formam, in omnibus et per om- 
nia publicatae, et novi christiani, ab eis- 
dem descendentes omnesque alii ab he- 
bracis originem quomodolibet trahentes, 
in praefatis literis comprehensi, de hae- 
resis et aliis praedielis oriminibu£ culpa- 
biles et suspecti, ct in regnis et dominiis 
praefatis vel exira illa tamquam haere- 
tici inquisiti, accusati, publice vel oc- 
culte diffamati, etiam si corum erimina 
in iudicio notorie probata fuissent, et tam- 
quam haeretici sententialiter condemnati 
et ut tales ipsi habiti, convicti, reconci- 
liati, et eorum bona publicata, et contra 
eos sententiae desuper latae el executae, 
et poenae publice iniunctae , vel illi pro- 
pterea carcerali confessiones, abiuratio- 
nes, renuncialiones, purgationes, poeni- 
tenlias iniunctas. ot, iuxta. dictarum lite- 
varum. formam, iniungendas, omniaque 
alia in dietis literis. contenta. adimplevis- 
sent, et per eos realiter adiinpleta et cum 
effectu. completa. fuissent. — Decernentes 
quod in. foro temporali, civili et crimi- 

nali, etiam. contentioso, de omnibus et 
singulis criminibus per dictas literas ve- 
niae, eis, ut praemittitur, remissis, etiam 
hactenus quomodolibet per eos, qui tem- 


1 P. Mattb, bic addit animarum (R. T.). 









JWHlanque aa- 
pliat nt bl ; 


itérarum sub prum- 
et dógiiniis "raediétis 'ino- 
, ét'ülfós ab "iebrádtà descsnden- 
(ctis Titeris veniae cómprehéiisos, 
erpeléátis, plenárie absolüti et liberati 
sip at Taitelligattar, prout nós etiam eos, 
aiotu, scientia et potestate similibus, ple- 
wárie absolvimus et liberamus. 

/ 89$ Volentes quod, quoad forum fori, 
'ad'aliduam confessionem, abiurationem, 
Tenüüciatfónem, purgationem, poeniten- 
"ái "dlforamque in dictis literis conten- 
torüni executionem , paritionem: et. dili- 
' gelifiim, Won teneantur, tam quoad hae- 
retis, apostasiae, blasphemiae et alia prae- 
"diefa crimina, quam in foro conscientiae 
duíntaxat quoad ea-et omnia alia delicta 
et excessus, pravitatem huiusmodi non 
sapientia, quaecumque, quotcumque et 
qualiacumque fuerint, dummodo eorum 
errata el excessus alicui per eos eligendo 
confessori sacramentaliter corde contriti 
et ore confessi fuerint, absque aliqua 1 
poenitentia eis iniungenda, in omnibus et 
per omnia suffrágari volumus. Decernen- 
tes quod, ob confessionem et contritionem 
praedictas quomodolibet omissas, nullo 
pacto, temporaliter et in foro contentioso 
et civili, quominus plenarium praemis- 
sorum effectum libere consequantur im- 
pediri, molestari seu perlurbari possint; 
ac per eos eligendis confessoribus 'ipsos 
et eorum singulos 3 praemissis absolvendi 
plenariam et generalissimam potestatem 
et facultatem concedimus et impartimur. 
Neenon eosdem carceratos vel alias de- 












lentos et exules etiam a carceribus, exi- 


liis et bannis, quibus, Occasione criminum 
haeresis et apostasiae ac blasphemiae hu- 
iusmodi, detenti et condemnati existunt , 
relaxamus et liberamus, ac relaxari et 
liberari mandamus. —— — 

$ 93. Ac omnibus et. singulis aliis pri- 
vilegiis, exemptionibus, favoribus, gratiis, 
immunitatibus, libertatibus et concessio- 

4 Cherub. et P. Malthi, addunt, publiea (n. T.). 


BULEÉRIUM ROMANUM 


ét; quibus 





fibus in dictis" literis venae cohténtis, 
wi christfidelés "eotürüque 
filet fepotes "aó db'eis "désCendefites 
utuntur, poliuntür et gaudent, "ac "uti, 
potiri et gáudere poterotit quomodéfibet 
in futuruiri; uti, port et gaudere libere 
ét licite valeant iii. omnibus et per om- 
nia, perinde ae si ipsi eorumque 'avi, 
proavi, parentes et alii genitores véri chri- 
stiarri fuissent; et nunquam a*fide: cátho- 
lica deviassent, de specialis dino gratiae 
plenissime dispensamius eisque pariter 
indulgemus; omnemque imhabilitátis et 
infamiae maeulam sive notam éirea eos, 
praemissorum occasione, fam ex pro- 
priis quam illorum parentum, consan- 
guineorum et affinium culpis et senten- 
tiis earumque executionibus et aliis quo- 
modolibet insurgentes, ab eis penitus et 
omnino abolemus. Àc confiscationes bo- 
norum, si quae hactenus, etiam post. di- 
ctas literas veniae, in dictis regnis et do- 
miniis factae fuerint, quorum tamen pos- 
sessio pro fisco, ante datam literarum ve- 
riae &ub plumbo per eumdem Clementem 
praedecessorem nostrum concessarum, ap- 
prehensa non fuerit, necnon processus 
contra illos et illorum singulos formatos, 
sententiasque latas, necnon informationes 
et alia quaecumque acta. et gesta, ordi- 
naria et extraordinaria, in iudicio el ex- 
ira, contra eos hactenus similiter, etiam. 
post dictas literas, facta, quorum omnium 
tenores, status et merita, etiam praesen- 
tibus: haberi volumus pro latissime ex- 
pressis, cassamus, irritamus, delemus et 
annullamus, ac cassata, irrita, deleta et 
annullata fore decernimus; ipsaque bona 
sic confiscata eis, a quihus ablata fuerint, 
et, eis mortuis, eorum haeredihus et suc- 
cessoribus, si eisdem fisco, ut prauemit- 
litur, incorporata non sint, plenissime 
remitlimus, donamus et restituimus, eos- 
que et illa in pristinum et eum, in qub, 
ante praemissa et tempore quo baptizati 


*iKh, 0.1555 


Indultis quo- 
que et exrem- 
pUonibus, qui- 
bus  ebristianl 
utuntur, gaude 
TO posso decla- 
rat; 





AürC. (595^ 


faerant,-erant, statum restituimus, repo- 
rümus-et: plenarie reintegramus. 
-$.24. Et: insuper auctoritate. et tenore 


Processus et supradictis statuimus et ordinamus, vo- 


Bententias con— 


ra eoslatas n- lutius e. mandamus : quod. praedicti. li- 


nullat, et in pri- 
shinum stalum 


repouil; 


Contravenien - 
tibus penas bir 
deserto 


peuit; 


ia- 


heri:et plenarie absoluti, tuti et securi 
remaneant; et de haeresim. et apostasiam 
ac blasphemiam sapientibus, ac aliis eri- 
minibus et excessibus supradictis, per ip- 
»08 usque ad diem. datae praesentinmn, 
quomedelibet perpetratis, nullaienus in- 
quiri, aceusari vel niolestari possint ; ac 
quod, praemissorum oecasione, ipsis vel 
illorum filiis et descendentibus in nullo 
jraeiudicari vel praeiudicium afferri, nee 
reconciliati censeri, etiam ex eo quod 
dictorum. delietoruni. seu. aliquorum. ex 
eis veniam petierint vel ab eis absoluti 
fuerint ; nec etiam si. forsan in aliquem 
praedictorum errorum in postermnn rein- 
ciderint vel alias quomodolibet: depre- 
hensi extiterint, relapsi videantur; neque 
aliquod ex praeteritis indicium, etiam 
minimum, contra eos oriri, allegari vel 
deduci posse, in iudicio vel extra, in- 
dulgentia, remissio et alia in damnum, 
iniuriam vel alium incommodum illorum 
retorqueri. nequeant. 

8 95. Districtius inbibentes omnibus et 
singulis, etiam iudicibus ecclesiasticis vel 
saecularibus ac praelatis, inquisitoribus, 
ordinariis seu delegatis, quaeunique au- 
ctoritate, poleslate et dignilate, eliam 
pontificali, archiepiscopali, primatiali et 
patriarchali, ac statu, gradu, conditione, 
et preeminentia, etiam cardiualatus ho- 
nore, fulgentibus, ettali qualitate, de qua 
expressa mentio fieri deberet, pollentibus, 
eliam a nobis seu Sede praedicta, etiam 
ad instantiam eiusdem regis, deputatis el 
pro tempore deputandis, sub excommu- 
nicationis, suspensionis et interdiet sen- 
tentiis, et beneficiorum ac officiorum per 
eos obtentorum privationis poenis eo ipso, 
misi paruerint, incurrendis, 


PAULUS: 


' V 


I pp. 


de haeresi. apostasia aut blasphemio el 
aliis praémissis culpabiles auf, suspectos, 
qui gratiis praedictis, iuxta praesentium 
ténorem, gaudere debent, si quos; sub à ' 
qua custodia vel carceribus teneant ant 
in exilia emiserint, amplius detineant, 
ant contra ;eos ad ulteriora procedant, 
immo captos relaxent, et exules ad pa- 
triam redire permittant et in. eorum statu, 
in quo fuerunt, el ante accusationes, con- 
demnationes, carcerationes, exilia et ban- 
nimentá huiusmodi existebapt, reponant; 
accusatoribus vero, denunciatoribus ,. te- 
stibus, inquisitoribus, judicibus, . promo- 
toribus et aliis quibusvis, sub similibus 
censuris et poenis, ne contra supradictos, 





| delictorum haeresim, a fide apostasiam 


acblasphemiam sapientium hactenus eom- 
missorum occasione, se intromittere, nec 
aliquos ad. testificandum vel aceusandum 
seu denuncianduin inducere, vel alias il- 
los super praemissis vel illoruin ocaasione 
molestare quoquomodo praesumant, Ac 
decernentes omnes et singulos in prae- 
missis inobedientes vel contravenientes 
easdem sententias, censuras et poenas en 
ipso incurrere, et beneficia per eos vaca- 
re, et a nobis et quibu&vis illorum or- 
dinariis collatoribus tmpetrari et conferri 
posse; ipsagque impetrationes et colla- 


| uones ac alias dispositiones, alias leiitime 


factas, valere. plenamque roboris firmi. 
tatem obtinere; ac easdem praesentos ]i 
teras de subreptionis vel obreptionis viti" 
seu intentionis nostrae defectu nolari v: : 
impugnari non posse, neo sub quibusvi 
révocationibus, modificationibus, limit: - 
lionibus et suspensionibus quarumeu.i 
que similium vel dissimilium literarvm , 
ac etiam per nos et Sedem eamóem f.- 
ctis et faciendis nullatenus comprehensa: , 
sed ab illis semper exceptas esse, ct qu 

Les revocalae vel limitatae fuerint, toti. » 





in pristinum et eum, in quo ad praesens 


ne aliquos | existunt, statum veslitulas el reintegratas 


915. An. C. I: 





XC us old 


uc 


Execotores i- 
sins constilu- 
Aieni&. deputat. 


eXis(bié." Necion:illarüm transumptis, 
náátid tiolarii jublicl subscriptis, eamdem 
prorbus, tám: in Tüdicio quarri extra illud, 
fideiri adhiberidebere quae ipsis práesen- 
tibns &üliiberetur, si. forent exhibitae vel 
oslelisae. Sicque in praeniissis omnibus 
per praéfatos e qtioscumque alios inqui- 
sitofes et iüdices, etiam sanctae Romanae 
Ecclesiae cardinales, in quacümque in- 
stafitia sive iudicio coram eis, etiam nunc et 
iri futurum, pertlente, iudicari, sententiari 
et definiri debere,. sublata eis et eorum 
cuilibet quavis aliter iudicandi, senten- 
tiandtét definiendi facultate, et irritum et 
jinané quidquid secus super his a quo- 
quam, quavis auctoritate, scienter vel igno- 
rüfter, contigerit attentari. 

8 96. Quocirca venerabilibus fratribus 
nostris Tranensi et Ulixbonensi archie- 
piscopis ác episcopo Ferrariensi per haec 
scripta mandamus quatenus ipsi vel duo 
aut vnus eorum, "per se vel alium seu a- 





ios, easdem praesentes, pro maiori prae- 


dictorum notitia, et in eis contenta quae- 
cumque, ubi et quando ac quoties opus 


, fuerit, etiam in Romana Curia ac eius 


locis solitis et consuetis publicantes, et 
in praemissis efficaciter assistentes, fa- 
ciant praesentes et in eis contenta quae- 
cumque, ubi et quando-ac quoties opus 
fuérit, firmiter observari, ac singulos 
quos ipsae praesentes concernunt, illis 
pacifice gaudere. Necnon quibuscumque 
habentibus interesse instrumentum inti- 
mationis huiusmodi, cum insertione ea- 
rumdem praesentium , ommi contradi- 
ctidne et excusatione cessante, tradant et 
concedant, seu tradi et. concedi faciant. 
Non permittentes eos desifper per inqui- 
sitores et iudices praefatos seu quos- 
cumque alios quomodolibet impediri, mo- 
lestari vel perturbari. Contradictores 
quoslibet et rebelles fer censuras et poe- 
nas ecclesiasticas et alia iuris opportuna 


"remedia, appellatione postposita, compe- 





BULLARIUM ROMANUM 


scendo, - invocato eliam ad hoe, si opus 
fuerit, auxilio brachii saecularis; ne.au- 
iem super anno; in quo futurae vitae di- 
etorum novorum christianorum modus, 
iuxta voluntatem dicti Clementis praede- 
cessoris, dari debet, aliqua dubitatio oria- 
tur, volumus et dieta auctoritate decer- 
nimus ipsum annum a die datae prae- 
sentium incipere. 

& 97. Non obstantibus praemissis ao 
etiam felicis recordationis Bonifacii VIII 
et aliorum. Romanorum Pontificum prae- 
decessorum nostrorum, et aliis apostolicis, 
necnon in generalibus ac provincialibus 
et synodalibus conciliis editis, generalibus 
vel specialibus constitutionibus et ordina- 
lionibus, etiam ab eisdem vel a nobis, 
etiam pluries, emanatis; legibus imperia- 
libus, necnon etiam iuramento, confirma- 
lione apostolica vel quavis firmitate alia 
roboratis, officii inquisitionis et ecclesia- 
rum-ac regnorum et dominiorum praedi- 
ctorum illorumque dignitatum et loco- 
rum, etiam municipalibus statutis et con- 
suetudinibus, sententiis, privilegiis quo- 
que, indultis, etiam in corpore iuris 
clausis; ac etiam in forma brevis literis, 
etiam per nos et praedecessores nostros 
et Sedem huiusmodi, etiam inquisitoribus 
praedictis, etiam ad instantiam eiusdem 
Ioannis et aliorum quorumcumque regum 
et reginarum, aut etiam motu proprio et 
de, sanctae Romanae Ecclesiae cardina- 
lium consilio, etiam apostolicae potestatis 
plenitudine, ac cum quibusvis etiam de- 
rogatoriarum derogatoriis aliisque effica- 
cioribus et insolitis clausulis, irritantibus- 
que et aliis decretis, concessis, approba- 
tis et innovatis, etiam $i in eis caveatur 
expresse quod illis nullatenus, aut non 
nisi sub certis inibi expressis modis et 
formis, derogari possit, quibus omnibus, 
etiamsi, pro illorum sufficienti derogatione, 
de illis illorumque totis tenoribus spe- 
cialis, specifica, expressa et individua, 


An, C. 1698 


Clausulas. de- 
rogatorlao. 


ü 





Àn. C. 1655 


Declaratio, 


Publicae 


PAULUS 


non autem per clausulas generales idem 
importantes , mentio seu quaevis alia ex- 
pressio- habenda aut. aliqua. alia exquisita 
forma ad hoc servanda foret, tenores hu- 
iusmodi, ac si de vevbo. ad verbum ae 
forma in illis tradita observata, inserti 
forent, pro sufficienter expressis haben- 
tes, illis alias in suo robore permansuris, 
hac vice dumtaxat, harum serie, motu , 
scientia et potestatis plenitudine praedi- 
etis, specialiter et expresse derogamus, 
contrariis quibuscumque ; seu si inquisi- 
toribus et iudicibus praedictis vel qui- 
busvis aliis, communiter vel divisim, ab 
eadem sit Sede indultum quod. interdici, 
suspendi vel excommunicari non possint, 
per literas apostolicas non facientes ple- 
nam et expressam ac de verbo ad verhum 
de indulto huiusmodi mentionem. 

8 28. Volumus autem quod carcerati 
vel sub cautionibus relaxati, qui de hae- 
resi, aut a fide apostasia, seu blasphemia 
haeresim sapiente condemnati aut con- 
vieti fuerint, aut desuper confessionem 
fecerint, abiurationem super hoc coram 
aliquo iurisdictionem habente, per hos 
eligendo, publice facere omnino tenean- 
tur. Et ahinratione huiusmodi facta, etiam 
absque publica poenitentia per eos fa- 
cienda, iuxta formam praedictarum sub 
plumbo confectarum literaram , omnino 
relaxentur. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
sub annulo Piscatoris, die duodecima 
nctobris , millesimo quingentesimo trige- 
simoquinto, pontificatus nostri anno 1. 

Anno a nalivitate Domini millesimo 
quingenlesimo trigesimo. quinto, indi- 
ctione octava, die vero. secunda mensis 
novembris, ponlifiealus ^ sanctissimi in 
Ghristo. patris et. domini. nostri. domini 
Pauli, divina providentia Papae HE, anno 
primo, retroscriptae literae, in forma hve- 
vis, in. praesenli quinterne. deseriptae , 
fixae et publieatae fuevant in acie Campi 

Bull. Hom, Vo. Vi. 28 





IH PP. 217 


Florae valvisque Cancellariae Apostolicae 
ac jn valvis Principis Apostolorum de 
Urbe et in aliis locis publicis et solitis 
ae consuetis Romanae Curiae , ut moris 
est, per me Simonem de Bellavilla san- 
etissimi domini nostri praelibati Papae 
cursorem. 
Aymo Gilleon, magister cursorum. 
Dat. die 12 octobris 1535, pontif. anuo 1. 





X. 


Causae civiles, interesse fisci Reverendae 
Camerae Apostolicae concernentes , in 
eadem Camera cognescantur in. omni- 
bus instantis. 


Paulus Papa III, motu proprio, etc. 


Non sine animi molestia accepimus 
causas feudales et alias, quae inter fiscum 
et privatum vertuntur, per diversa tribu- 
nalia almae Urbis, vigore commissionum 
specialium aut alias, non sine magno Ca- 
merae Apostolicae et illius auctoritatis et 
iurisdictionis praeiudicio, passim audiri 
et terminari; et quia causae huiusmodi 
de sui natura in Camera Apostolica et non 
alibi tractari et definiri debent, volentes 
in praemissis opportune providere , non- 
nullorum Romanorum Pontificum prae- 
decessorum nostrorum vesligiis inhao- 
rendo: 

8&4. Motu proprio et ex certa scientia 
ac de apostolicae potestatis plenitudine , 
tenore praesentium, omnes et singulas 
causas feudales et alias quaseumque, quae 
inter fiscum et privatum in prima vol ul- 
teriori instantia, in auditorio Rotae et 
coram almae Urbis gubernatore et. audi- 
tore Camerae. et. senatore. ác aliis tribu- 
nalibus dielae Urbis, et aliquibus ex cle- 
ricis seu praesidentibus particulariter 
instruelae. pendent , quomodocumque. el 
qualitercumque, in. petiforio vel possés- 
sorio, mero vel mixto, introductae sint , 





Àn.C. 153^ 


Üven büulus 
eon- iutionts. 


Ane do fau 
nteressm 
(yide Deep ages 
raum ah on- 
waebos quid ei 


bus: esrnmnqua 
emmiseig — in 


Üamern 





XC us old 


uc 


Execotores i- 
sins constilu- 
Aieni&. deputat. 


eXis(bié." Necion:illarüm transumptis, 
náátid tiolarii jublicl subscriptis, eamdem 
prorbus, tám: in Tüdicio quarri extra illud, 
fideiri adhiberidebere quae ipsis práesen- 
tibns &üliiberetur, si. forent exhibitae vel 
oslelisae. Sicque in praeniissis omnibus 
per praéfatos e qtioscumque alios inqui- 
sitofes et iüdices, etiam sanctae Romanae 
Ecclesiae cardinales, in quacümque in- 
stafitia sive iudicio coram eis, etiam nunc et 
iri futurum, pertlente, iudicari, sententiari 
et definiri debere,. sublata eis et eorum 
cuilibet quavis aliter iudicandi, senten- 
tiandtét definiendi facultate, et irritum et 
jinané quidquid secus super his a quo- 
quam, quavis auctoritate, scienter vel igno- 
rüfter, contigerit attentari. 

8 96. Quocirca venerabilibus fratribus 
nostris Tranensi et Ulixbonensi archie- 
piscopis ác episcopo Ferrariensi per haec 
scripta mandamus quatenus ipsi vel duo 
aut vnus eorum, "per se vel alium seu a- 





ios, easdem praesentes, pro maiori prae- 


dictorum notitia, et in eis contenta quae- 
cumque, ubi et quando ac quoties opus 


, fuerit, etiam in Romana Curia ac eius 


locis solitis et consuetis publicantes, et 
in praemissis efficaciter assistentes, fa- 
ciant praesentes et in eis contenta quae- 
cumque, ubi et quando-ac quoties opus 
fuérit, firmiter observari, ac singulos 
quos ipsae praesentes concernunt, illis 
pacifice gaudere. Necnon quibuscumque 
habentibus interesse instrumentum inti- 
mationis huiusmodi, cum insertione ea- 
rumdem praesentium , ommi contradi- 
ctidne et excusatione cessante, tradant et 
concedant, seu tradi et. concedi faciant. 
Non permittentes eos desifper per inqui- 
sitores et iudices praefatos seu quos- 
cumque alios quomodolibet impediri, mo- 
lestari vel perturbari. Contradictores 
quoslibet et rebelles fer censuras et poe- 
nas ecclesiasticas et alia iuris opportuna 


"remedia, appellatione postposita, compe- 





BULLARIUM ROMANUM 


scendo, - invocato eliam ad hoe, si opus 
fuerit, auxilio brachii saecularis; ne.au- 
iem super anno; in quo futurae vitae di- 
etorum novorum christianorum modus, 
iuxta voluntatem dicti Clementis praede- 
cessoris, dari debet, aliqua dubitatio oria- 
tur, volumus et dieta auctoritate decer- 
nimus ipsum annum a die datae prae- 
sentium incipere. 

& 97. Non obstantibus praemissis ao 
etiam felicis recordationis Bonifacii VIII 
et aliorum. Romanorum Pontificum prae- 
decessorum nostrorum, et aliis apostolicis, 
necnon in generalibus ac provincialibus 
et synodalibus conciliis editis, generalibus 
vel specialibus constitutionibus et ordina- 
lionibus, etiam ab eisdem vel a nobis, 
etiam pluries, emanatis; legibus imperia- 
libus, necnon etiam iuramento, confirma- 
lione apostolica vel quavis firmitate alia 
roboratis, officii inquisitionis et ecclesia- 
rum-ac regnorum et dominiorum praedi- 
ctorum illorumque dignitatum et loco- 
rum, etiam municipalibus statutis et con- 
suetudinibus, sententiis, privilegiis quo- 
que, indultis, etiam in corpore iuris 
clausis; ac etiam in forma brevis literis, 
etiam per nos et praedecessores nostros 
et Sedem huiusmodi, etiam inquisitoribus 
praedictis, etiam ad instantiam eiusdem 
Ioannis et aliorum quorumcumque regum 
et reginarum, aut etiam motu proprio et 
de, sanctae Romanae Ecclesiae cardina- 
lium consilio, etiam apostolicae potestatis 
plenitudine, ac cum quibusvis etiam de- 
rogatoriarum derogatoriis aliisque effica- 
cioribus et insolitis clausulis, irritantibus- 
que et aliis decretis, concessis, approba- 
tis et innovatis, etiam $i in eis caveatur 
expresse quod illis nullatenus, aut non 
nisi sub certis inibi expressis modis et 
formis, derogari possit, quibus omnibus, 
etiamsi, pro illorum sufficienti derogatione, 
de illis illorumque totis tenoribus spe- 
cialis, specifica, expressa et individua, 


An, C. 1698 


Clausulas. de- 
rogatorlao. 


ü 





Àn. C. 1655 


Declaratio, 


Publicae 


PAULUS 


non autem per clausulas generales idem 
importantes , mentio seu quaevis alia ex- 
pressio- habenda aut. aliqua. alia exquisita 
forma ad hoc servanda foret, tenores hu- 
iusmodi, ac si de vevbo. ad verbum ae 
forma in illis tradita observata, inserti 
forent, pro sufficienter expressis haben- 
tes, illis alias in suo robore permansuris, 
hac vice dumtaxat, harum serie, motu , 
scientia et potestatis plenitudine praedi- 
etis, specialiter et expresse derogamus, 
contrariis quibuscumque ; seu si inquisi- 
toribus et iudicibus praedictis vel qui- 
busvis aliis, communiter vel divisim, ab 
eadem sit Sede indultum quod. interdici, 
suspendi vel excommunicari non possint, 
per literas apostolicas non facientes ple- 
nam et expressam ac de verbo ad verhum 
de indulto huiusmodi mentionem. 

8 28. Volumus autem quod carcerati 
vel sub cautionibus relaxati, qui de hae- 
resi, aut a fide apostasia, seu blasphemia 
haeresim sapiente condemnati aut con- 
vieti fuerint, aut desuper confessionem 
fecerint, abiurationem super hoc coram 
aliquo iurisdictionem habente, per hos 
eligendo, publice facere omnino tenean- 
tur. Et ahinratione huiusmodi facta, etiam 
absque publica poenitentia per eos fa- 
cienda, iuxta formam praedictarum sub 
plumbo confectarum literaram , omnino 
relaxentur. 

Datum Romae apud Sanctum Petrum, 
sub annulo Piscatoris, die duodecima 
nctobris , millesimo quingentesimo trige- 
simoquinto, pontificatus nostri anno 1. 

Anno a nalivitate Domini millesimo 
quingenlesimo trigesimo. quinto, indi- 
ctione octava, die vero. secunda mensis 
novembris, ponlifiealus ^ sanctissimi in 
Ghristo. patris et. domini. nostri. domini 
Pauli, divina providentia Papae HE, anno 
primo, retroscriptae literae, in forma hve- 
vis, in. praesenli quinterne. deseriptae , 
fixae et publieatae fuevant in acie Campi 

Bull. Hom, Vo. Vi. 28 





IH PP. 217 


Florae valvisque Cancellariae Apostolicae 
ac jn valvis Principis Apostolorum de 
Urbe et in aliis locis publicis et solitis 
ae consuetis Romanae Curiae , ut moris 
est, per me Simonem de Bellavilla san- 
etissimi domini nostri praelibati Papae 
cursorem. 
Aymo Gilleon, magister cursorum. 
Dat. die 12 octobris 1535, pontif. anuo 1. 





X. 


Causae civiles, interesse fisci Reverendae 
Camerae Apostolicae concernentes , in 
eadem Camera cognescantur in. omni- 
bus instantis. 


Paulus Papa III, motu proprio, etc. 


Non sine animi molestia accepimus 
causas feudales et alias, quae inter fiscum 
et privatum vertuntur, per diversa tribu- 
nalia almae Urbis, vigore commissionum 
specialium aut alias, non sine magno Ca- 
merae Apostolicae et illius auctoritatis et 
iurisdictionis praeiudicio, passim audiri 
et terminari; et quia causae huiusmodi 
de sui natura in Camera Apostolica et non 
alibi tractari et definiri debent, volentes 
in praemissis opportune providere , non- 
nullorum Romanorum Pontificum prae- 
decessorum nostrorum vesligiis inhao- 
rendo: 

8&4. Motu proprio et ex certa scientia 
ac de apostolicae potestatis plenitudine , 
tenore praesentium, omnes et singulas 
causas feudales et alias quaseumque, quae 
inter fiscum et privatum in prima vol ul- 
teriori instantia, in auditorio Rotae et 
coram almae Urbis gubernatore et. audi- 
tore Camerae. et. senatore. ác aliis tribu- 
nalibus dielae Urbis, et aliquibus ex cle- 
ricis seu praesidentibus particulariter 
instruelae. pendent , quomodocumque. el 
qualitercumque, in. petiforio vel possés- 
sorio, mero vel mixto, introductae sint , 





Àn.C. 153^ 


Üven büulus 
eon- iutionts. 


Ane do fau 
nteressm 
(yide Deep ages 
raum ah on- 
waebos quid ei 


bus: esrnmnqua 
emmiseig — in 


Üamern 





Anc C 1555 918. 


vis earum. incidentibus , :dependentibus , 
emergentibus ;-annexis et. connexis, tam 
conibnetim quam divisim pendentes , di- 
lecto: filio camerario ét praesidentibus ac 
clerieis Camerae Apostolicae, per eos, 
more camerali, et iuxta. formam conees- 
sionum, indultorum et. privilegiorum ip- 


"sius Camerae, in plena Camera audiendas, 


É^meran lacul- 
las. procedendi 
,in eis, dummo- 
de a Papa ipso 
exlra eam non 
eommissis. 


cognoscendas, decidendas fineque debito 
terminandas committimus e. mandamus. 

$2. Dantes eís plenam et liberam fa- 
cultatem, el auctoritatem praedictis etaliis 
quibusvis inhibendum fuerit, in Romana 
Curia et extra eam, etiam sub censuris et 
poénis; et quoad causas similes in futu- 
rum extra Cameram committendas, pro- 
pria e& eorum aueloritate , sine alio no- 
stro inandato vel signatura, inhibendi et, 
in causis huiusmodi, non obstantibus qui- 
busvis signaturis et inlibitionibus haete- 
nus factis el in posterum faciendis, nisi 
eommissiones in futurum praesentandae 


' manu nostra, cum praesentium de verbo 


lieenine de- 
ogatorive. 


ad verbum insertione et illarum deroga- 
lione, signatze fuerint, procedendi, Rue 
declarandi, aggravandi, reaggravandi, i 
terdiclum ponendi auxiliumque brachii 
saecularis invocandi, ceteraque alia fa- 
ciendi, dicendi, gerendi et exequendi, 
quae in praemissis ac Circa ea necessaria 
seu quomodolibet opportuna fuerint. 

8$ 3. Non obstantibus praemissis et con- 
stitutionibus et ordinationibus apostolicis, 
vlausulis, statutis et consuetudinibus ac 
reformationibus, etiam iuramento efc. ro- 
boratis, privilegiis quoque, indultis et. li- 
teris apostolicis, quihus (illorum tenores, 
cnusas ct effeclus pro expressis et insertis 


EN i 
habentes, et exprimi ac de verbo il ver- 


hüm inseri posse decernentes) latissime 
, derogamus, celerisque contrariis quibus- 
cumque, 
consuetis. 


$ 4. Volentes praesentium solam signa: : 








cum clausulis opportunis et 
; P05, Patarcnos, Pauperes de Lugduno, 


BULLARIUM ROMANUM 
ad. nos advocantes, illas, una eum quibus- 


turám sufficere, et ubique, lam in iudi- 
cio quam extra, fidem facere, absque alia 
literarum. expeditione, seu. quod literae 
in forina, brevis, ad perpetuam rei me- 
inoriam, cum] maiori, vera eL ampliore 
specificatione omnium etsingulorum prae- 
missorum et cirea ea necessariorum, la- 
tissime extendenda, quod contraria quae- 
cumque penitus el omnino tollantur et. 
non obstént. De mandato domini nostri 
Papae audiant praefati reverendissimi do- 
mini cardinalis camerarius , praesidentes 
et clerici Camerae, citent, inhibeant, etiam 
sub censuris procedant, ut petitur, et iu- 
stitiam faciant. 
Placet, motu proprio. À. 
(Papae subscriptio). 





Xl. 
Anathematizalio haereticorum et aliorum 
contravenientium contentis in. consti- 


lutione, quae bulla in. Coena. Domini 
appellatur. 


Paulus episcopus servus servorum Dei, 
ad futuram rei memoriam, 


Consueverunt. lhomani Pontifices prae- 
decessores nostri, ad retinendam purila- 
tem religionis ehristianae, et ipsius unita- 
tem, quae in coniunclione membrorum 
ad unum eaput, Christum videlicet, eius- 
que vicarium principaliter consistit, et 
sanctorum fidelium societatem ab offen- 
sione servandam , arma iustitiae per mi- 
nisterium apostolatus in praesenti cele- 
britate exercere. Nos igitur vetustum et 
sulemnem hunc morem sequentes. 

$4. Excommunicaimus et anathemati- 
zumus, ex parte Dei omnipotentis Patris 
el Filii et Spiritus. Sancti, auctoritate 
quoque bealorum apostolorum Petri et 
Pauli ac nostra, omnes haereticos, Catha- 
Aris 


düistaz, Spironistas, Passagenos, Wi- 


An C. 1535 


Bola. tullicit 
signalufa. 


Dames 
[Im 
Ihematz.nluü . 
iuxta. antiquam 
morem. WRoma- 
werum Pontis 
eum, 


Haeretiri &0- 
rumque f nto- 
tes et liLros !o- 
gentas, ^to.. 





Àn. C. 1526 PAULUS 


clefistas et. Hussitas, Fraticellos .de Opi- 
nione nuncupatos, necnon per felicis re- 
cordationis Leonem Papam X, praedeces- 
sorem nostruin, superioribus annis dam- 
natam, impiam et abominabilem Martini 
Lutheri haeresim sequentes, ipsique Mar- 
lino, quominus puniri possit, quomodo- 
libet faventes, et quoslibetalios haereticos, 
quocumque momine censeantur, ac om- 
nes fautores et receptatores, librosque 
ipsius Martini aut quorumvis aliórum 
eiusdem. sectae, sine auctoritate nostra et 
Sedis Apóéstolicae, quomodolibet legentes 
aut in suis domibus tenentes, imprimen- 
tes aut quomodolibet defendentes, ex 
quavis causa, publice vel occulte, quovis 
ingenio vel colore, et generaliter qnos- 
libet defensores eorumdem. 
$2. ltem, excommunicamus et ana- 
thematizamus omnes piralas, cursarios, 
latrunculos maritimos et illos praecipue, 
qui mare nostrum a Monte Argentario 
usque ad Terracinam discurrere et na- 
vigantes in illo depraedari, mutilare, in- 
lerficere ac rebus et honis suis spoliare 
praesumpserunt hactenus et.praesumunt, 
ac omnes receptatores eorumdeu, et eis 
auxilium dantes, consilium vel favorem. 
$3. Itern, excommunicamus et. ána- 
iE el lhematizamus omnes, qui in terris Suis 
probibta ezl- nova pedagia imponunt vel prolibila exi- 
gentes; gunt. . E 
$4. Item, excommunicamus el ana- 
flere CR thematizamus omnes falsarios bullarum 
lieus 1; seu literarum apostolicarum et supplica- 
tionum gratiam vel iustitkun. concernen- 
ilium, per Romanum Pontilicem vel vice- 
cancelarium seu gerentes vices eorum 
aut officium vice-cancellarii. sanctae. [to- 
manae Ecclesiae, de mandato eiusdem 
Homani Pontificis, signatarum , aut sub 
nomine eiusdem Romiani Pontificis seu 
vice-cancellarii aut gerentium vicem pra- 


Piratae et eo- 
, Tum fautores; 


1 Istud cap. est vin in tit. De crim. fat. 


lizamus omnes impedientes seu invaden- 











H pp. . 949 — An. C. ui 


dictorum signantes supplicationes easdem, 
extendentes cap. Ad falsariorum, cum om- 
nibus poenis. in eo contentis, ad falsifi- 
cantes seu mulantes supplicationes, per 
nos seu de mandato nostro signatas et 
datas, sine nostra aut datarii mostri li-.. 
centia. EE ! 

$ 5. Item, excommunicamus. et. ana- 
thematizamus omnes illos, qui equos, 
arma, ferrum, filum, staninum chalybetn 
omniaque alia metallorum genera atque 
bellica instrurnenta, lignamina, canapem, 
funes et alia prohibita deterunt Saracenis, 
Turcis ei aliis christiani nominis inimicis, 
quibus christianos impugnant; non ob- 
stantibus quibusvis privilegiis et conces- 
sionibus, quibuscumque principibus el 
dominis seu. privatis personis, per nos et 
Sedem praedictam hactenus forsan con- 
cessis, quae illis nolumus in aliquo sul- 
fragari. 

$6. Item,excommunicamus et anatherna- 


"IcBorentes 


eor qui. victus 
lia «Qu. a'l ng« 
so wapa — Hg 


tes victualia seu alia ad usum Romanae 

Curiae necessaria adducentes, ac etiam: im. eor 
eos qui ne ad Romanam Curiun adducan- "* 
tur vel deferantur. impediunt, seu pertur- 
bant, vel qui talia faciunt vel. defendunt, 
cuiuscumque fuerint ordinis, preeminen- 
tiae, conditionis el status, etiamsi pontifi- 
cali, regali, reginali aut alia quavis ec- 
clesiastica. vel mundana. praefulgeant di- 
guitate. 

87. Item, escommunicamus etanathema- 
lizamus omnes illos, qui, ad Sedem Apa- 
stolicam venientes, eL recedentes ab eadem, 
neenon omnes illos, qui, imrisdiclioneri 
ordinariam: vel. delegatam. aliquan. nou 
habentes, in eadeni Curia morantes, teme- 
ritate propria rapiunt, spoliant et. deti- 
nent, aut. proposito deliberato verberare, 
mulilare vel. interficere praesumunt , et 
qui ta;ia fieri faciunt seu mandant: 

$8. Item, excommunicamus et anathe-. c,rcerus 
uiatizamus oranes temere mulilanles, ver- placepos «i 


Vo van'én Hi 
jurisgici. eos 
qui lu. Curl 
commorantur j 





[ 







Laedentes eo 
qui nd Ruma- 
am Curiam re- 
currunt, Yelne- 
ynéla [d ed pro- 
séiuuntur j-. [a 


Trgtilient ent 
Yoeal onem. t^ 
Vorananaprsto- 
liceret; 


, interficientes, Ca- 


que: shrink : 

$:Tíem ;éltoracudicamus etanathera- 
tizaríius omes illos;-qui, per se vel alium 
scu alios, quascumque personás ecclesia-- 
&ticas vel seculares ad-Romanani Curiam su- 
per;eorum causis et negociis recurrentes, 
illaque:in. eadem Curia prosequentes aut. 


procurantes, negociorumque gestores, 
advocatos, procuratoresipsorum, veletiam 
auditores seu iudices super dictis: Causis 
seu negociis deputatos, occasione éausa- 
rum vel negociorum huiusmodi, verberant, 
mutilant vel occidunt seu bonis spoliant. 

840. Ac illos, qui, ne aliquas literas 
apostolicas, etiam in forma brevis, tam gra- 
tiam quam iustitiam concernentes, etiam 
citationes, monitoria et exequutoriales , 
quae a Sede Apostolica emanarunt et pro 
tempore emanabunt, sine eorum bene- 
placito et examine, executioni demandant, 


: inhibent; ac notarios, executores et sub- 


executores literarum  monitorialium et 
citationum executorialium huiusmodi ex- 
eipiunt , incarcerant et detinent, vel capi, 
incarcerari, detineri faciunt. Necnon qui, 
ne literis et mandatis Sedis praedictae et 


. legatorum ac nunciorum et iudicum de- 


legatorurn, eisdem similiter gratiam vel 
iustitiam. concernenlibus, decretisque su- 
per illis et rebus iudicatis, processibus et 
exequutorialibus, non nisi liabito primum 
eorum beneplacito et assensu, parcatur, 
per eorum literas exequutoriales vel alias 
nuncupatus, et eerto pretio soluto; neve 
tabelliones et notarii, super huiusmodi 
literarum et processuum executione, in- 
strupienla. vel aeta. conficere , aut facta, 
yarli, cuiusinterest, wadere debeant; quive, 
sub quibusvis poenis, quibuscumque per- 
»onis, ingenere vel inspecie, ne pro quibus- 
vis eorum negociis prosequendis seu gratiis 
ünpotrandis, ad ltomanam Curiam. aecc- 


BUDEARTUM. ROMANUM 


'dànt aut recursum habeant seu gratiàs 


lar- | ipsas a Sedé Apostolica it iitipe felt ait re- 


&ürsumi habearif, aut inipetratis utantür, 
directe vel indirecte, etiam sub grávissi- 
mis poenis, prohibere, statuere 'sen rüaf- 
| dare; quive in animarurn eorumdem peri- 
culum seu a nostra et Romani Pontificis pro 
lempore existentis obedientia pertinaciter 
subtrahere, seu quomodolibet recedere 
praesimunt. j 

$41. Quive, ex eorum officio velad in- 
stantiam quorumcumque, personas eccle- 


ecclesiarum quarumcumque coràm se ac 
eorum tribunal, audientiam, cancellàriam, 
consilium vel parlamentum, praeter iuris 
communis dispositionem, trahunt, ac trahi 
faciunt vel procurant, directe vel indire- 
cte , quovis quaesito colore. 

$12. Necnon qui statuta, ordinationes, 
constitutiones, pragmatiegs seu quaevisalia 
decreta, in genere vel in specie, ex qua- 
vis causa et quovis quaesito colore, etiam 
sub. praetextu literarum apostolic. in usu 
non receptarum seu revocatarum, hac- 
tenus fecerunt, ordinarunt. seu publica- 
runt, autfacient, ordinabünt vel publica- 
bunt in futurum, per quas et quae libertas 
ecclesiastica tollitur seu in aliquo laeditur 
vel deprimitur aut alias quovis modo re- 
stringitur, seu nostris et dictae Sedis iuri- 
hus quomodolibet, tacite. vel expresse, 
praeiudicatur. 

$13. Quive iurisdictiones seu fruelas, 
redditus, proventus ad ecclesiasticas per- 
8sonas, ratione ecclesiarum, monasteriorun: 
el aliorum. beneficiorum. eccelesiaslico- 
rum per easobtentorum, pertinentes usur- 
pant vel subripiunt, Seu quavis occasione 
vel causa, sine Homani Pontificis expressa 
licentia, sequestrant, aut collectas, deci- 

mas, "lalias, praestantias et alia onera, cle- 
rieis, praelatis etaliis personisecclesiasticis 
aceorum et ecclesiarum, monasteriorum 
[4 aliorum beneficiorum ecclesiasticorunt 





siasticas, capitula, conventus et collegia : 


Àa. €. (is 


Laiei tuiires 
persones eccle- 
S siieus crim 
se Dentes; 


Sistuenteg afl- 
quid eonwa li- 
heriatem eccte- 
Basic; 








Usurpantes: bo- 
ma et dur